કેન્દ્રીય રમતગમત મંત્રી એમ.એસ. ગિલે એક જાહેર સમારંભમાં દિલ્હીનાં મુખ્યમંત્રી શીલા દીક્ષિત સમક્ષ વાતવાતમાં સૂચન મૂક્યું છે – ‘મેડમ, કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ દિલ્હીનું નામ દિલ્લી કરવાનું સૂચન મૂકો.’ ગિલના ‘દિલ’ની આ ‘દિલ્લી’વાળી વાત મને સ્પર્શી ગઈ છે.

હવે મેડમ જે કરે તે. પણ એક વાત સત્ય છે. ‘ઇન્દ્રપ્રસ્થ’ થાય કે ન થાય, ‘દિલ્હી’નું નામ ‘દિલ્લી’ થવું જ જોઈએ. મોટા ભાગના હિન્દી અખબારોમાં દિલ્લી જ લખાય છે. અને તેમ જ હતું, પણ અંગ્રેજો આવ્યા ને તેમણે જેમ ઘણાં નામોને બગાડી મૂક્યાં તેવું જ ‘દિલ્લી’ બાબતે થયું. અંગ્રેજોના વાદે આપણા કોન્વેન્ટિયા પત્રકારો અને અંગ્રેજીનો અનુવાદ કરતા પ્રાદેશિક અખબારો પણ ‘દિલ્હી’ લખવા માંડ્યા.

મેં અગાઉ પણ એક પોસ્ટમાં લખ્યું છે તેમ નામ એક જ હોય, તે બીજી ભાષામાં જુદું ન થઈ જાય. આજે અમદાવાદમાં ઘણા-બેન્ક-મોબાઇલ કે બ્રોડબેન્ડના કસ્ટમર ‘કેર’વાળા ફોન પર હિન્દીમાં જ વાત કરતા હોય છે (તે એક અલગ વાત થઈ) તેઓ મારી અટક ‘પંડ્યા’ને અંગ્રેજીમાં વાંચીને ‘પાંડ્યા’ બોલે છે ત્યારે પહેલી વાત હું તેમને મારી અટક સમજાવવાની કરું છું. એમ જ દિલ્લીનું દિલ્હી અંગ્રેજોએ કર્યું તો તે અંગ્રેજો ગયા બાદ આપણે તો સુધારવાની જરૂર હતી ને. કલકત્તાનું જેમ કોલકાતા થયું, ત્રિવેન્દ્રમનું તિરુવનંતપુરમ્ થયું, બેંગ્લોરનું બેંગાલુરુ થયું તેમ દિલ્હીનું દિલ્લી કરવું જ જોઈએ.

અને મારું તો નરેન્દ્ર મોદીને પણ નમ્ર સૂચન છે કે તેઓ અમદાવાદનું ‘કર્ણાવતી’ (વચ્ચે અમદાવાદ-ગુજરાત-કેન્દ્ર એમ ત્રણેય સ્તરે ભાજપ સત્તામાં હતો તો ય કર્ણાવતી નામ ન થઈ શક્યું – કેટલું દુર્ભાગ્ય!) ન કરાવી શકે તો કંઈ નહીં, પણ અંગ્રેજીમાં અહેમડાબાડ (Ahmedabad) લખાય છે અને બોલાય છે અને હિન્દીમાં ‘अहमदाबाद’ લખાય છે- બોલાય છે તેનું કમ સે કમ અમદાવાદ તો બોલાતું કરે.

આવું જ ભારત બાબતે છે. અંગ્રેજીમાં તો ઇન્ડિયા કહે જ છે, પણ હવે મગજ કોરાણે મૂકીને લખતા ગુજરાતી અખબારોના પત્રકારો પણ ઇન્ડિયા શબ્દ છૂટથી વાપરવા લાગ્યા છે. તે બંધ થવું જોઈએ. કેન્દ્ર સરકારે દેશનું એક જ નામ- ભારત કરી દેવું જોઈએ.

એક ન્યૂઝ ચેનલમાં ‘ગે’ લોકોના અધિકારની ચર્ચામાં અશોક રાય કવિ અંગ્રેજીમાં ‘પુરાણો’ને ‘પુરાણાસ’ કહેતા હતા તે જોતા માથું કૂટવાનું મન થયું. ‘રામ’નું ‘રામા’, ‘યોગ’નું ‘યોગા’ કર્યા પછી હવે પુરાણા કરવાનું છે?

થોડાં વર્ષો પહેલાં શાહરુખની એક ફિલ્મ ‘અશોક’ (સમ્રાટ અશોક પરથી) આવી હતી. તેના અંગ્રેજી સ્પેલિંગ પ્રમાણે બધા ગુજરાતી- હિન્દી અને અંગ્રેજી તો હોય જ- માધ્યમોમાં અશોકા જ બોલાતું ને લખાતું હતું પણ ત્યારે હું ‘સૌરાષ્ટ્ર સમાચાર’માં ‘સિનેવિઝન’ નામની કોલમ લખતો તેમાં હંમેશાં ‘અશોક’ જ લખતો હતો અને અત્યાર સુધી અશોક જ લખું છું. ….આ તો ઠીક છે, બાકી, આવું ને આવું રહ્યું તો આપણા ઉત્તમ હાસ્યલેખક અશોક દવેને પણ ભવિષ્યમાં અશોકા દવે તરીકે સંબોધવામાં આવે તેવું બની શકે.

શું કિયો છો, અશોકભાઈ!