Posted in film, gujarat guardian, legal

સલમાન ગુડ કે બેડ? સવાલ પર્સેપ્શનનો છે

સલમાન ખાન દોષી જાહેર થયો. સજા જાહેર થઈ. જામીન મળી ગયા. આ ઘટનાક્રમ પર આખું ભારત અત્યારે વહેંચાયેલું છે. એના વિપક્ષમાં અને પક્ષમાં દલીલોથી સોશિયલ મિડિયા છલકાઈ રહ્યું છે. એને જે રીતે જામીન મળી ગયા એ તો કાયદાની મજાક જ છે, પણ કોઈ લાલુપ્રસાદ યાદવને યાદ કરતું નથી જેમને ચૂંટણી પહેલાં જામીન મળી ગયા છે અને તેઓ પોતે ચૂંટણી લડવા તો ગેરકાયદે ઠર્યા પરંતુ તેમણે પોતાની દીકરીને ચૂંટણી લડાવી, અને હવે બિહારમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ જનતા પરિવારના નામે લડાવશે. એમાં કોઈ બેમત નથી કે આપણે ત્યાં ગરીબ માટે કાયદો અલગ છે અને વગદાર, પૈસાદાર, ખેલાડી, અભિનેતા તેમજ નેતા માટે કાયદા અલગ છે. જોકે અભિનેતા-અભિનેતામાંય ફરક હોય છે.

રઘુવીર યાદવ, શાઈની આહુજા જેવા ઓછું રળી આપતા અભિનેતાઓ માટે કાયદો અલગ છે અને સલમાન, શાહરુખ અને આમીર માટે કાયદા અલગ છે. સલમાનની વાત કરતી વખતે આમીરને ચિંકારા કેસમાં ગુજરાત હાઇ કોર્ટ તરફથી છૂટ મળી ગઈ એ વાત દબાઈ ગઈ છે. આદિત્ય પંચોલી જેવા માથાભારે સ્ટાર વારંવાર મારામારી કરે છે અને તેમ છતાં તેની સામે નહીંવત્ જેવી કાર્યવાહી થાય છે.

એટલે એક રીતે, અભિનેતા હોય કે કોઈ બીજા ક્ષેત્રની વ્યક્તિ, તે ક્ષેત્રમાં ટોચે પહોંચવા માત્ર પ્રતિભાની જરૂર નથી. સંબંધો, ઓળખાણ તેમજ તે ક્ષેત્રમાં પ્રવર્તતા રાજકારણમાં પોતાનો પગ જમાવવાની કળા પણ આત્મસાત્ હોવી જોઈએ. અને તદુપરાંત મસલ્સ પાવર પણ હોવો જોઈએ. દા.ત. બોલિવૂડમાં અંદર રહેવા માટે અંડરવર્લ્ડ કનેક્શન મજબૂત હોવા જરૂરી છે.

સલમાન ખાનને સજા જાહેર થઈ (મળી તે શબ્દ ખોટો છે કેમ કે તેણે ભોગવવી શરૂ નથી કરી) તે વખતે ચેનલ પર અને સોશિયલ મિડિયા પર તેની વિરુદ્ધ અને તરફેણમાં અભિપ્રાયોનો મારો ચાલુ થઈ ગયો. અમુક ફાંકાબાજોએ તો લખી નાખ્યું કે જોયું અમે કહ્યું તે સાચું પડ્યું. સલમાનને ઝાઝી સજા ન થઈ. હકીકત એ છે કે સલમાન સામે અગાઉ કેસ મોળો જ હતો.

જે વખતે સલમાન ખાનનો હિટ એન્ડ રનનો કેસ બન્યો તે વખતે કૉંગ્રેસ-એનસીપીની સરકાર હતી. તે વખતે ૧૦ દિવસમાં સલમાન ખાનની જેલમાંથી મુક્તિ થઈ ગઈ હતી. તે જેલમાં ગયો ત્યારે મુસ્લિમ ટોપી પહેરીને ગયો હતો. કદાચ એટલે કે તેને મુસ્લિમ હોવાના કારણે સહાનુભૂતિ મળી જાય. એ વખતે શિવસેના અને ભાજપ બંને વિપક્ષમાં હતા અને તેમણે આ મુદ્દે ભારત ગજવી દીધું હતું. સલમાન ખાન તે વખતે તેમના માટે એક મુદ્દો હતો એ બતાવવાનો કે કૉંગ્રેસ-એનસીપી  સરકાર મુસ્લિમ તુષ્ટીકરણ કરે છે. આથી વિપક્ષના દબાણમાં આવીને એનસીપીના નેતા અને ગૃહ પ્રધાન છગન ભુજબળે કલમ ૩૦૪ ભાગ બે જેવી વધુ કઠોર કલમ હેઠળ સલમાનની ફરી ધરપકડ કરવાનો આદેશ આપી દીધો.

અગાઉ સલમાન સામે કલમ ૩૦૪ એ હેઠળ ગુનો નોંધાયો હતો જેના માટે તેને મહત્તમ બે વર્ષની જ સજા થઈ શકે તેમ હતી. હવે તેના પર સદોષ માનવવધ, પરંતુ હત્યા નહીંનો આરોપ મૂકાયો હતો જે હેઠળ તેને દસ વર્ષની જેલની સજા થઈ શકે તેમ હતી.

પરંતુ એ વખતે ભાજપ-શિવસેનાએ સલમાન ખાન સામે કઠોર કાર્યવાહી કરવા માગણી કરી અને અત્યારે જે પેઢીના લોકો સલમાન ખાનને સજા થવી યોગ્ય ગણાવી રહ્યા છે, તેમનો સલમાન વિરુદ્ધ મત કેમ બંધાયો? વાત અવધારણા અથવા પર્સેપ્શનની છે. જેમ કે, એક કુટુંબમાં પતિ-પત્ની, દીકરી અને દીકરો રહે છે. દીકરો મોટો છે. તેણે બાપ અને માના ઝઘડા જોયા છે. બાપને માને મારતો જોયો છે. માને રડતી જોઈ છે. આથી દીકરીના મગજમાં તેના પિતા વિશે કેવી અવધારણા (પર્સેપ્શન) બંધાવાનું? એ જ કે તેના પિતા ખૂબ જ ખરાબ છે. તેની માને બહુ જ હેરાન કરે છે. મારે છે. બની શકે કે આ ઝઘડાના કારણે પિતાએ દીકરી પર તેના તોફાનના કારણે કે અન્ય કોઈ કારણસર હાથ ઉપાડ્યો હોય. આથી દીકરીના મગજમાં આ છાપ જડબેસલાક ઘૂસી જવાની. હવે જ્યારે દીકરાનો જન્મ થાય છે ત્યાં સુધીમાં માબાપ વચ્ચે મનમેળ થઈ જાય છે. પિતા પણ ઠંડા પડે છે અને કંઈક અંશે મા પણ સમાધાનકારી વલણ અપનાવી લે છે. આથી માબાપના ઝઘડા બંધ થઈ જાય છે. દીકરો જે જુએ છે તેનાથી તેના મનમાં તેના પિતા પ્રત્યે સારી છાપ બંધાય છે. વ્યક્તિ એક જ છે. પિતા એક જ છે, પણ તેની દીકરી અને દીકરા બંને તેને અલગ-અલગ રીતે જુએ છે.

સલમાન ખાન વિશે તે વખતે ભાજપનું જે પર્સેપ્શન હતું તે અત્યારે બદલાઈ ગયું છે. એ કેમ બદલાઈ  ગયું તેની પછી વાત કરીશું, પણ તે વખતે આવું પર્સેપ્શન કેમ હતું અને ૩૦ની ઉપરની પેઢીના લોકો તેને કેમ ગુનેગાર માને છે તે પાછળની હકીકત વર્ણવીએ.

૧૯૯૯માં ફિલ્મ ‘હમ સાથ સાથ હૈ’ના શૂટિંગ વખતે રાજસ્થાનમાં સલમાન ખાન, સૈફ, તબુ, નીલમ વગેરે કાળિયારનો શિકાર કરવા ગયા. આ કેસમાં ફસાયા. એ જ અરસામાં એ વખતે યુવાન હોઈ ગરમ મગજના સલમાનનો પત્રકાર કે ફોટોગ્રાફર સાથે ઝઘડો થયો. એટલે મિડિયા પણ તેની પાછળ પડી ગયું. એ વખતે એવા સમાચાર પણ આવ્યા હતા કે ‘હમ દિલ દે ચૂકે સનમ’ વખતે સલમાને સેટ પર પૂજા થયા પછી આરતી લેવાનો ઈનકાર કરી દીધો હતો. આમ તેની હિન્દુ વિરોધી છબી બંધાઈ. સલમાન ખાન તેની પ્રેમિકાઓ પ્રત્યે વધુ અધિકારભાવના રાખતો હતો. એક વાર સોમી અલીના માથે જાહેરમાં તેણે એક ઠંડા પીણાની બોટલ ફોડી અથવા તો ઠંડું પીણું રેડ્યું હતું. જોકે બાદમાં એક મુલાકાતમાં સોમી અલીએ આ વાતનો ઈનકાર કર્યો હતો, પરંતુ એ ઈનકાર સલમાનના દબાણમાં હોવાનું લોકોએ માન્યું. અથવા તો એ ઈનકાર લોકોના ધ્યાનમાં એટલો ન આવ્યો જેટલા પીણું રેડવાના સમાચાર આવ્યા.

‘હમ દિલ દે ચૂકે સનમ’ ફિલ્મ પછી સલમાન અને ઐશ્વર્યા રાય નજીક આવી ગયા હતા. પરંતુ સલમાનની અધિકારભાવનાથી કંટાળીને કે પછી તેનો ઉપયોગ પૂરો થઈ ગયાનું લાગતા, ગમે તે કારણોસર, ઐશ્વર્યા તેનાથી અંતર રાખવા લાગી હતી. એક રાત્રે સલમાને ઐશ્વર્યાના ઘર બહાર તમાશો કર્યો હતો જેનાથી ઐશ્વર્યાના પડોશીઓ પણ ત્રાસી ગયા હતા. સલમાન ખાને કથિત રીતે ઐશ્વર્યાને મારી પણ હતી જેના મોઢા પર નિશાન હતા. આથી એ વખતે ઐશ્વર્યા રાય ફિલ્મફેર સમારંભમાં ચશ્મા પહેરીને આવી હતી. એવા સમયમાં ઐશ્વર્યા રાયને વિવેક ઓબેરોય નામનો નવોદિત અભિનેતા તરણોપાય લાગ્યો. તો વિવેકને સલમાને ધમકાવવાનું ચાલુ કર્યું હતું. સલમાને તેને ૪૩ કોલ કર્યા હતા, જે માટે વિવેકે એ વખતે પત્રકાર પરિષદ કરી હતી. એ પછી વિવેકની કારકિર્દીનું શું થયું તે બધા જાણે છે. વિવેકે એક કાર્યક્રમમાં સ્ટેજ પર જાહેરમાં કાનની બે બૂટ પકડીને સલમાનની માફી માગવી પડી હતી.

ઈ.સ. ૨૦૦૫માં અંગ્રેજી અખબાર ‘હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ’ની મુંબઈ આવૃત્તિ લોંચ થઈ રહી હતી તે વખતે તેણે સલમાન ખાન અને ઐશ્વર્યા રાય વચ્ચેની કથિત વાતચીતની ટેપના સમાચાર પ્રકાશિત કર્યા. આ ટેપમાં થયેલી વાતચીત સાંભળો તો સલમાન વિશેની છબી વધુ ખરાબ બન્યા વગર ન રહે. તેમાં સલમાન ચોખ્ખું સ્વીકારે છે કે તે છોટા શકીલનો માણસ છે. તેને અંડર વર્લ્ડ સાથે સારા સંબંધ છે. તેને અબુ સાલેમ સાથે સારા સંબંધ છે. તે ઐશ્વર્યા રાયને કોઈ શોમાં ભાગ લેવા માટે દબાણ કરે છે. તે સ્વીકારે છે કે ‘ચોરી ચોરી ચૂપકે ચૂપકે’માં અંડર વર્લ્ડના પૈસા લાગેલા છે તે તેને ખબર હતી. તે ઐશ્વર્યા રાય અને આમીર ખાન વિશે ખૂબ જ ગંદી વાત કરે છે.

આ ટેપ પછી ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસ ગઢ, મહારાષ્ટ્રમાં સલમાન ખાનની ફિલ્મ ‘મૈંને  પ્યાર ક્યોં કિયા’નું થિયેટરમાં પ્રસારણ ભાજપ, વિહિપ, શિવસેનાના કહેવાતા કાર્યકર્તાઓએ અટકાવી દીધું હતું.

આ થયો સલમાન પ્રત્યે ‘બેડ બોય’ની ઇમેજ બનાવતો એક ભાગ.

હવે અત્યારે ભાજપ સલમાન ખાન વિરુદ્ધ એટલું નથી દેખાતું અથવા ઘણા લોકો તેની સજા ઓછી થાય તેવી તરફેણમાં છે. સલમાન ખાન વિશે સારું પર્સેપ્શન કેમ બન્યું?

જ્યારે શાહરુખ ખાન ‘માય નેમ ઇઝ ખાન’ની ફિલ્મની રજૂઆતના કેટલાક સમય પહેલાં અમેરિકા ગયો હતો ત્યારે તેણે વિવાદ જગાવેલો. તેણે એમ કહ્યું હતું કે તેની અટક ખાન હોવાથી (બિકોઝ માય નેમ ઇઝ ખાન) અમેરિકાના એરપોર્ટ પર મને અટકાવવામાં આવ્યો. સ્વાભાવિક જ આ ઘટનાની પ્રતિક્રિયા માગવા માટે પત્રકારો સલમાન ખાન પાસે ગયા. સલમાને કહ્યું કે મોટા ભાગના ત્રાસવાદીઓ મુસ્લિમો હોય છે તેથી સ્વાભાવિક છે કે મુસ્લિમો સામે તપાસ થાય. એમાં ખોટું શું છે?

સલમાન ખાન હવે મનથી નહીં મગજથી કામ લેવા લાગ્યો હતો, તે પત્રકારો સામે ઉશ્કેરાયા વગર જવાબ આપતો હતો. તે તેની પ્રેમિકા કેટરીના કૈફ સામે અધિકારભાવના રાખતો હોવાના સમાચાર એટલા નહોતા આવતા જેટલા ઐશ્વર્યાના આવતા હતા. તેણે બીઇંગ હ્યુમન નામની એનજીઓ ખોલીને બાળકો સહિત લોકોની મદદ કરવાની શરૂ કરી હતી. તેણે ગોવિંદા જેવા એક સમયના તેનાથી પણ ચડિયાતા અભિનેતાને ફરી લોંચ કરવામાં ભૂમિકા ભજવી. અનેક હિરોઇનોને લોંચિંગ પેડ આપ્યું. હિમેશ રેશમિયા, સાજિદ વાજિદ જેવા સંગીતકારો માટે અને બીજા અનેક કલાકારો માટે તે ગોડફાધર બન્યો. તે જાહેરમાં ગણેશપૂજા કરવા લાગ્યો. તેના પિતા સલીમ ખાન પણ અખબારોમાં ત્રાસવાદ અને મુસ્લિમ જોડાણ પર અખબારોમાં લેખ લખવા લાગ્યા.

૨૦૧૪માં લોકસભાની ચૂંટણી સમયે સલમાન ખાને તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન અને વડા પ્રધાન પદના ઉમેદવાર નરેન્દ્ર મોદી સાથે પતંગ ચગાવ્યો. આમ, ગણેશ પૂજા અને મોદી સાથે નિકટતાના કારણે ઓવૈસી જેવા કટ્ટર મુસ્લિમોની નારાજગી મેળવી. તેની ફિલ્મો એક પછી એક હિટ જઈ રહી હતી. તેનો ટીવી શો ‘દસ કા દમ’ પણ હિટ ગયો. ‘બિગ બોસ’માં તેનું સંચાલન લોકોને ઘણું પસંદ પડ્યું.

ભાજપ જેવા પક્ષનું સલમાન ખાન પ્રત્યે આ કારણોસર પર્સેપ્શન બદલાઈ ગયું. ઈ.સ. ૨૦૧૦માં શિવસેનાએ જાહેર કરી દીધું હતું કે સલમાન ખાનનું કુટુંબ દેશભક્ત છે. તો જોધપુરમાં ચાલી રહેલા કાળિયાર કેસ બાબતે કૉર્ટમાં સલમાનને પૂછવામાં આવ્યું કે તે કયા ધર્મનો છે, ત્યારે સલમાને કહેલું – સૌથી પહેલાં તે ભારતીય છે. પછી તેણે આગળ કહ્યું કે તે હિન્દુ અને મુસ્લિમ બંને છે. શિવસેનાના ‘સામના’માં આ નિવેદનની પ્રશંસા કરવામાં આવી. સલમાનને દોષી જાહેર કરાયો ત્યારે એક સમયે જે શિવસેનામાં હતા તેવા રાજ ઠાકરે સલમાનને મળવા ગયા. એક સમયે શિવસેનામાં હતા તેવા નારાયણ રાણેના દીકરા નીતીશ રાણે સલમાનને મળવા ગયા. આ ઘટનાની કોણે નિંદા કરી? શરૂઆતમાં સલમાનને બચાવવા જે કૉંગ્રેસ-એનસીપીની સરકારે પ્રયાસ કર્યા હતા તે એનસીપીના વડા શરદ પવારે! આમ, સલમાનના ટેકેદાર રાજકીય પક્ષો બદલાઈ ગયા! ભાજપ-શિવસેનાને તાજા હિન્દુવાદી સલમાનનો ખપ છે જ્યારે હવે પવાર જેવાઓને તેનો ખપ નથી કારણ કે મુસ્લિમો સલમાન વિરુદ્ધમાં છે.

જે લોકોએ ૨૦૦૬ પછીના સલમાનને જોયો છે અથવા જેમના મનમાં સલમાનના તાજાં સંસ્મરણો છે તેમને સલમાન ‘ગુડ બોય’ લાગવાનો અને જેમણે ૨૦૦૬ પહેલાંનો સલમાન જોયો છે તેમને સલમાન ‘બેડ બોય’ લાગવાનો. મામલા પર્સેપ્શન કા હૈ ભાઈ! પણ એક વાત તો સ્પષ્ટ છે, કરેલા ગુનાની સજા તેને મળવી જ રહી, પછી તે ‘ગુડ બોય’ હોય કે ‘બેડબોય’.

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની બુધવારની પૂર્તિમાં ‘વિશેષ’ કૉલમમાં તા.૧૩/૫/૧૫ના રોજ આ લેખ છપાયો.)

Advertisements

Author:

A journalist who loves his country most than any other thing. I am ever learning man. Reading, writing , Hindi films, television, music and learning new things are my passion. I like to be innovative.

મારો બ્લોગ વાંચવા બદલ આભાર.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s