(ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં ‘ટેલિટોક’ કૉલમમાં તા. ૧૮/૯/૧૫ના રોજ આ લેખ પ્રસિદ્ધ થયો.)

એવું કહેવાય છે કે કવિને ત્યાં ખાવાના ફાંફા હોય, પણ સંભળાવવા માટે કવિતા ભરપૂર હોય. કવિ હંમેશાં ગરીબ હોય. કુર્તા-પાયજામામાં હોય, ખભે થેલો લટકાવેલો હોય. ટૂંકમાં સરસ્વતીના ભરપૂર આશીર્વાદ હોય પરંતુ લક્ષ્મીજી કુપિત હોય.

જોકે આ જૂના જમાનાની વાત હશે. છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી કવિઓને સારા એવા પૈસા અને પ્રસિદ્ધિ મળવા લાગ્યા છે, થેંક્સ ટૂ ટીવી. જો તમે ૩૦થી ઉપરની ઉંમરના હશો તો તમને હોળી વખતે આવતા હાસ્ય કવિ સંમેલન યાદ હશે. તેમાં શૈલ ચતુર્વેદી, અશોક ચક્રધર, શરદ જોશી, કાકા હાથરસી વગેરે યાદ હશે.

તમે નવી પેઢીના હશો તો બેએક વર્ષ પહેલાં સબ ટીવી પર એક કાર્યક્રમ આવેલો તે યાદ હશે- વાહ વાહ ક્યા બાત હૈ. આ કાર્યક્રમનું સોની પલ પર પુનઃપ્રસારણ થાય છે. (દરેક ચેનલોની એવી ભગિની ચેનલો હોય જ છે, જેના પર તે ચેનલના જૂના કાર્યક્રમો દર્શાવાય, જેમ કે, સ્ટાર પ્લસની સ્ટાર ઉત્સવ, ઝીની ઝી અનમોલ, સોની-સબની સોની પલ, કલર્સની રિશ્તે…) આ ‘વાહ વાહ ક્યા બાત હૈ’નું સંચાલન શૈલેષ લોઢા- નેહા મહેતા (‘તારક મહેતા કા ઉલટા ચશ્મા’ના તારક  મહેતા અને અંજલી) સાથે કરતાં.

અને તમને એ પણ યાદ હશે કે ૨૦૦૬ની આસપાસ સ્ટાર વન (જેનું નામ બાદમાં લાઇફ ઓકે કરી નખાયું) તેના પર ‘ધ ગ્રેટ ઇન્ડિયન લાફ્ટર ચેલેન્જ’ નામનો શો આવતો હતો. તેમાં બીજા બધા ઉપરાંત અહેસાન કુરૈશી તેની હાસ્ય કવિતા (કવિતા કહેવાય કે નહીં તે એક સવાલ છે) અને તેના વાળના અને મોઢાના ઝટકાના તેમજ બોલવાના લહેકાના કારણે પ્રચલિત થયા હતા.

તમને થશે કે આ કૉલમ તો ટેલિવિઝનની છે, તેમાં કવિઓની વાત શા માટે? અરે ભાઈ! હજુ ન સમજાયું? આમાંથી મોટા ભાગના વચ્ચે, તેઓ કવિ હોવા સિવાય, બીજી એક વાત સામાન્ય છે. તેઓ બધા ટીવી સિરિયલો સાથે સંકળાયેલા છે. યાદ આવી ગયું? હજુ યાદ ન આવ્યું? ચાલો, એક-એક કલાકાર વિશે વાત કરીએ એટલે યાદ આવતું જશે.

શરદ જોશી એટલે હિન્દીના ધૂરંધર કવિ. તેમની કવિતાઓમાં હાસ્ય જેટલું જ વ્યંગ પણ હોય. તેઓ કવિ હોવા ઉપરાંત લેખક, વ્યંગકાર, સંવાદલેખક, કથા લેખક હતા. તેમનું પ્રદાન ટીવી ક્ષેત્રે ઘણું છે. ભારતીય ટેલિવિઝનના ઇતિહાસમાં કદાચ સૌ પ્રથમ કોમેડી સિરિયલ કહી શકાય તેવી ‘યે જો હૈ ઝિંદગી’ના લેખક તેઓ હતા. તેમણે  ‘વિક્રમ ઔર બૈતાલ’, શેખર સુમન અને કિરણ જુનેજાની રોમેન્ટિક કોમેડી સિરિયલ ‘વાહ જનાબ’ સિરિયલો લખેલી. તેમનું નિધન ૧૯૯૧માં થઈ ગયેલું પરંતુ તેમના સર્જન પર બેએક વર્ષ પહેલાં સબ ટીવી પર નિર્માતા-નિર્દેશક અશ્વિની ધીરે ‘લાપતાગંજ’ સિરિયલ અને અજય દેવગન, કોંકણા સેન શર્મા અભિનિત ‘અતિથિ તુમ કબ જાઓગે’ ફિલ્મ બનાવી હતી.

આવા કવિઓ અભિનેતા બને ત્યારે તેમને જોઈને એવું કહેવાનું મન ન થાય કે ‘તુમ કબ જાઓગે?’. શૈલ ચતુર્વેદીની જ વાત કરીએ તો તેમણે માત્ર સિરિયલો જ નહીં, પરંતુ ફિલ્મોમાં પણ અભિનય કર્યો હતો. જેમ હિન્દી ફિલ્મોમાં સલીમ-જાવેદ સૌથી સફળ લેખકમાંના એક ગણાય છે તે જ રીતે મનોહર શ્યામ જોશી પણ ટેલિવિઝન ખાતે સૌથી સફળ લેખક પૈકીના એક નિઃશંક કહી શકાય. દૂરદર્શનના (અને ટીવીના પણ) શરૂઆતના તબક્કામાં સફળ ધારાવાહિકો પૈકી ઘણા ખરા મનોહર શ્યામ જોશીએ લખ્યા હતા. નામ નોંધવા હોય તો નોંધી લો:  હમ લોગ, બુનિયાદ, મુંગેરીલાલ કે હસીન સપને, હમરાહી, ઝમીન આસમાન, ગાથા. અરે એક નામ તો રહી જ ગયું. ‘કક્કાજી કહીન’.

તમે કહેશો કે આ ‘કક્કાજી કહીન’ પેલી ઓમ પુરીવાળી તો નહીં જેમાં ઓમ પુરી નેતા હોય છે અને મોટા અવાજે (‘યમ હૈ હમ’ના યમરાજા-ચિત્રગુપ્ત યાદ આવી જાય તેવું) અટ્ટહાસ્ય કરે છે? તો હું કહીશ, ‘સહી પકડે હૈં’. આ ‘કક્કાજી કહીન’ રાજકારણીઓ પર વ્યંગવાળી સિરિયલ હતી. તેમાં નેતાનું પાત્ર શૈલ ચતુર્વેદી નામના દૂરદર્શનના હોળી નિમિત્તે હાસ્ય કવિ સંમેલનમાં અચૂક જોવા મળતા હાસ્ય કવિ ભજવતા હતા. આ શૈલ ચતુર્વેદીની વ્યંગ રચના પણ જોઈએ. તેમણે ‘બાઝાર કા યે હાલ હૈ’ કવિતામાં લખેલું:

કિતાબવાલા કહેતા હૈ-

ક્યા કહા?પ્રેમચંદ કા ગોદાન?

યે કિતાબો કી દુકાન હૈ

કિસી ભી ગૌશાલા મેં જાઈયે શ્રીમાન

યહ નામ તો હમને પહલી બાર સુના હૈ

આપને ભી કૌન સા ઉપન્યાસ ચુના હૈ

હમ તો પ્રેમકથાયેં બેચકર બૂઢોં કો જવાન કર રહે હૈં

મામૂલી દુકાનદાર હૈ લેકિન રાષ્ટ્રીય ચરિત્ર કા નિર્માણ કર રહે હૈ

શૈલ ચતુર્વેદીએ ‘કક્કાજી કહીન’ ઉપરાંત ‘બ્યોમકેશ બક્ષી’, ‘ઝબાન સંભાલ કે’ અને ‘શ્રીમાન શ્રીમતી’ (ભાભીજી ઘર પે હૈનું જૂનું વર્ઝન)માં અભિનય કર્યો હતો તો ‘ઉપહાર’, ‘ચિતચોર’, ‘ચમેલી કી શાદી’, ‘નરસિંહા’, ‘ધનવાન’ અને ‘કરીબ’ જેવી ફિલ્મો પણ કરી હતી.

શૈલ ચતુર્વેદી જે સમયમાં હાસ્ય કવિ સંમેલનોમાં આવતા તે વખતે એક બીજા કવિ પણ હતા – અશોક ચક્રધર. તેમની હાસ્ય કવિતાઓ પણ સારી હતી. તેમના શ્લેષ અલંકાર પણ યાદગાર હતા. તેઓ ઝી ન્યૂઝ પર ૧૯૯૮ વખતે ચૂંટણીને લગતા હાસ્ય કાર્યક્રમનું એન્કરિંગ કરતા હતા. તેમણે ચૂંટણીને લગતા સમાચારોને પાનના ગલ્લા જેવા ગણાવતા શ્લેષ (અંગ્રેજીમાં પન) કરેલો કે ચુનાવ કથા ઐસી હૈ જૈસે ચૂના વ કથ્થા.

આ અશોક ચક્રધરનું જોકે અભિનેતા તરીકે બિલકુલ અલગ રૂપ સોની ટીવી પર આવેલી ‘છોટી સી આશા’ સિરિયલમાં જોવા મળેલું. તેમાં તેઓ લાગણીશીલ દેખાયા હતા. જો ભૂલતો ન હોઉં તો મોટા ભાગે તેઓ ત્રણ બાળકોના દાદા હતા, જેમનો દીકરો ગુજરી જાય છે. પછી તેમની પુત્રવધૂ પોતાનાં બાળકોને અલગ-અલગ લોકોને દત્તક દઈ દે છે. સુપરહિટ ‘એક દૂજે કે લિયે’ બનાવનાર જાણીતા તમિલ નિર્દેશક કે. બાલાચંદર આ સિરિયલના નિર્દેશક હતા.

જેમ ૩૦થી ઉપરની ઉંમરની પેઢી ‘હમલોગ’ સિરિયલમાં અંતે અશોકકુમાર આવતા તેની મિમિક્રી (છન્ન પકૈયા છન્ન પકૈયા) કે તે વાતો યાદ કરે છે તે જ રીતે વર્ષો પછી જ્યારે લોકો આજના સમયને યાદ કરતા હશે, ત્યારે ‘તારક મહેતા કા ઉલ્ટા ચશ્મા’માં છેલ્લે શૈલેષ લોઢાના સૂત્રધાર તરીકેના કામને યાદ કરશે. તેમની ઝડપથી બોલવાની સ્ટાઇલ, હંગામે તો બહોત હોંગે, લેકિન આપ કે ઘર મેં ઠહાકે ગૂંજેંગે, દેખતે રહિયે મેરે સાથ, તારક મહેતા કા ઉલ્ટા ચશ્મા..આ બધું યાદ કરાશે. શૈલેષ લોઢા અભિનેતા બન્યા તે પહેલાં તેઓ કવિ તરીકે ઘણી નામના મેળવી ચુક્યા હતા. તેમને એક હાસ્ય કવિ સંમેલનનું સંચાલન કરતા જોઈ સબ ટીવી (જ્યારે તેને સોની નેટવર્કે ખરીદી નહોતી અને અધિકારી બ્રધર્સની માલિકીની હતી) પર ‘વાહ વાહ’ નામના કવિઓના કાર્યક્રમનું સંચાલન કરવા કહ્યું. તે પછી તો ‘તારક મહેતા…’ સિરિયલ મળી અને પછી તો એ જ નેહા મહેતા સાથે ‘વાહ વાહ ક્યા બાત હૈ’માં એન્કરિંગ પણ કર્યું. તેમાંય બ્રેક લેવાની તેમની સ્ટાઇલ જાણીતી બની હતી. હમ દેતે હૈ અગલે કવિ કા અભી નામ, લેકિન ઈસ વક્ત એક અલ્પવિરામ…

ઉપર વાત કરી તેમ સ્ટાઇલના મામલે અહેસાન કુરૈશી પણ જાણીતા બન્યા. ‘ધ ગ્રેટ ઇન્ડિયન લાફ્ટર ચેલેન્જ’માં તેમની સ્ટાઇલ અને તેમની કહેવાતી હાસ્ય કવિતાએ નિર્ણાયકો શેખર સુમન અને નવજોતસિંહ સિદ્ધુને જ નહીં, એ કાર્યક્રમ જોતા ઘણા ખરા દર્શકોને પેટ પકડીને હસાવ્યા. અહેસાન કુરૈશી મૂળ તો શિક્ષક હતા. પણ આ કાર્યક્રમે તેમના માટે એક નવી ક્ષિતિજ ઉઘાડી દીધી અને પછી તો તેમની ગાડી નિકલ પડી. તેમણે ‘બિગ બોસ’માં સ્પર્ધક તરીકે ભાગ લીધો. ‘બોમ્બે ટૂ ગોવા’ (મહેમૂદવાળી નહીં, સુનીલ પાલવાળી) અને થોડા મહિનાઓ પહેલાં આવેલી ‘એક પહેલી લીલા’માં માનસિંહનું પાત્ર ભજવ્યું અને હવે સબ ટીવી પર આવતી ‘હમ આપ કે ઘર મેં રહતે હૈં’માં પ્રોફેસર ત્રિપાઠીની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. દેખો મૈં પહેલે હી બતા દેતા હૂં આપ મુઝે સી..ઇઇરિયસલ  લીજિયે….અને ગધા કહીં કા…ચલ સોરી બોલ…આ તકિયાકલામ સાથે તેમનો અભિનય લોકોને બહુ હસાવે છે.

One thought on “ના આ હસવાની વાત નથી, હાસ્ય કવિ પણ અભિનય કરે છે!

  1. બહુ સરસ લેખ આપ્યો છે.

મારો બ્લોગ વાંચવા બદલ આભાર.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.