પાંચ રાજ્યોનાં ચૂંટણી પરિણામો પછી હવે શું?

મહત્ત્વનાં પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભાની ચૂંટણીનાં પરિણામો ૧૧ માર્ચે આવી ગયા. ટીવી પર ઉપલક વાતો પછી થતાં વિશ્લેષણના બદલે નિરાંતે જો વિશ્લેષણ કરવામાં આવે તો સચોટ રહે. પરંતુ હવે સબ સે તેજની હોડમાં આવું થતું નથી પરિણામે કહેવાતા રાજકીય નિષ્ણાતો ગોથા ખાઈ જાય છે. પરિણામો પહેલાં પણ ગોથા ખાય છે અને પરિણામો પછી બોધપાઠ લેવાના બદલે જૂના રાગ આલાપ્યા કરે છે.

ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, પંજાબ, ગોવા અને મણિપુર આ પાંચ રાજ્યોમાં ચાર ફેબ્રુઆરીથી લઈને ચાર માર્ચ સુધી મતદાન ચાલ્યા. ભારત દેશ ખૂબ જ વિશાળ છે. અનેક દેશોનો સમૂહ ભેગો કરીએ ત્યારે ભારત દેશ બને. તેમાંય ઉત્તર પ્રદેશ ઘણો મોટો છે. બ્રિટનના સાપ્તાહિક ‘ઇકોનોમિસ્ટ’ મુજબ ઉત્તર પ્રદેશની વસતિ એ બ્રાઝિલ જેવડી છે. બ્રાઝિલ એટલે એક સમયે સૌથી ઝડપતી આગળ વધી રહેલા અર્થતંત્રમાંનું એક હતું, છેલ્લા થોડા સમયથી તેની પીછેહટ ત્યાંના ભ્રષ્ટ અને વિલાસી રાજકારણીઓને લીધે થઈ છે. આમ, આ પાંચ રાજ્યોની ચૂંટણી પાર પાડવી એ ચૂંટણી પંચ માટે કપરું કામ ગણાય પણ તેણે તે સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યું છે તે માટે તે યશ અને અભિનંદનનું અધિકારી ગણાય.

આ પાંચ રાજ્યોમાં ખૂબ જ પ્રચાર થયો. ચૂંટણી શરૂ થાય તે પહેલાં જ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગત આઠ નવેમ્બરે નોટબંધીનો નિર્ણય કરી રૂ. ૫૦૦ અને રૂ. ૧,૦૦૦ની નોટો રાતોરાત બંધ કરી દીધી હતી. તેના લીધે લગ્ન રાખીને બેઠા હોય કે બીમાર હોય તેવા લોકોને વધુ તકલીફ પડી. પ્રસાર માધ્યમોના એક વર્ગે આને ચૂંટણી સાથે જોડી દીધી. લોકોએ નોટબંધી વખતેય તકલીફ છતાં તેનો સ્વીકાર કર્યો હતો કારણકે તે કાળાં નાણાં, ભ્રષ્ટાચાર અને ત્રાસવાદ વિરુદ્ધ હતી. તેમ છતાં નોટબંધીના નિર્ણયો પછી જે કોઈ ચૂંટણી થઈ, મહારાષ્ટ્રની સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ હોય કે ઓડિશાની સ્થાનિક ચૂંટણી હોય, ચંડીગઢની સ્થાનિક ચૂંટણી હોય કે પછી ગુજરાતની સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી, આ બધામાં ભાજપનો ઝળહળતો દેખાવ થયો હતો. ગુજરાતમાં ૧૬ જિલ્લાઓમાં નગરપાલિકા અને જિલ્લા પંચાયતની ૧૨૬ પૈકી ૧૦૯ બેઠકો પર ભાજપનો વિજય થયો. પરંતુ રાજકીય પંડિતોને આનાથી સંતોષ ન થયો અને તેમણે પાંચ રાજ્યોની ચૂંટણીનાં પરિણામોથી નોટબંધીને કેટલી સ્વીકૃતિ મળશે તે ખબર પડી જશે તેવું કહ્યું.

ટીવી અને સોશિયલ મિડિયા પર છવાયેલો રહેતો આમ આદમી પક્ષ પંજાબ અને ગોવા સર કરી લેશે તેવું ભવિષ્ય પણ ભખાયું. ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાજપની સરકાર ૧૯૯૧માં રચાઈ હતી જેણે શાળામાં ચોરી કરવાને સંજ્ઞેય અપરાધ બનાવી દીધો હતો. અપરાધી ધારાસભ્યોને જેલમાં મોકલી દીધા હતા. પરંતુ અયોધ્યામાં વિવાદિત ઢાંચો તૂટ્યો તેના બહાને કેન્દ્રની કૉંગ્રેસ સરકારે ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને હિમાચલ પ્રદેશ એમ એક સાથે ચાર રાજ્યોની સરકારોને બરતરફ કરી દીધી. જો એમ ન થયું હોત તો આજે કદાચ કૉંગ્રેસની આ દશા છે તેવી ન થઈ હોત કારણકે ભાજપને સહાનુભૂતિનો લાભ મળ્યો. તે પછી મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાનમાં ભાજપની સરકારો ઘણા સમયથી રહી અને આજે પણ છે. મધ્ય પ્રદેશમાં ૨૦૦૩થી ઉમા ભારતી, બાબુલાલ ગૌડ અને શિવરાજસિંહ ચૌહાણના નેતૃત્વમાં સતત ભાજપ સરકાર છે. તો રાજસ્થાનમાં ૧૯૯૩થી ૧૯૯૮ ભૈરોસિંહ શેખાવત, ૨૦૦૩થી ૨૦૦૮ વસુંધરા રાજે અને ૨૦૧૩માં ફરી વસુંધરા રાજે એમ ચૌદ વર્ષ ભાજપનું શાસન રહ્યું. હિમાચલ પ્રદેશમાં પણ પ્રેમકુમાર ધૂમલના નેતૃત્વમાં દસ વર્ષ ભાજપનું શાસન રહ્યું. હાલ ત્યાં કૉંગ્રેસનું શાસન છે. એ તો ઠીક, પણ જો કલ્યાણસિંહની સરકાર રહી હોત તો અત્યારે જે સમાચાર આવ્યા તે પણ કદાચ ન આવ્યા હોત. હમણાં ચાલી રહેલી પરીક્ષામાં વ્યાપક ચોરીના સમાચાર ઉત્તર પ્રદેશથી મળ્યા છે. આ ઉપરાંત કાયદા વ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિ પણ ઘણી સુધરી હોત.

વર્ષ ૨૦૦૨થી ઉત્તર પ્રદેશના જાતિગત-સાંપ્રદાયિક સમીકરણોને લીધે વારાફરતી સમાજવાદી પક્ષ-બહુજન સમાજ પક્ષ-સમાજવાદી પક્ષ એમ વારાફરતી બે પક્ષોનું જ શાસન રહ્યું. ભાજપ ત્રીજા ક્રમે ધકેલાઈ ગયો હતો. એટલે તેને સત્તા મળશે તેવું દિલ્લીમાં બેઠા ટીવીમાં ચર્ચા કરતા રાજકીય નિષ્ણાતે સપનામાં પણ વિચાર્યું નહોતું. ત્યાં સત્તા મેળવવી હોય તો દલિત, યાદવ અને મુસ્લિમ એ વર્ગોનો સાથ મેળવવો પડે જે ભાજપને કોઈ સ્થિતિમાં ન મળે. દલિત-મુસ્લિમોનો સાથ મળે તો માયાવતી જીતે અને યાદવ-મુસ્લિમોનો સાથ મળે તો સમાજવાદી પક્ષ જીતે તેવું ગણિત ઠોકી બેસાડાયું હતું.

આ જ રીતે મણિપુરમાં સ્થાનિક સમીકરણોના કારણે પંદર વર્ષથી કૉંગ્રેસનું જ શાસન હતું. તે અગાઉ પણ કૉંગ્રેસ જ મુખ્યત્વે સત્તામાં રહી. એટલે ભાજપ ત્યાં બીજા ક્રમે બેઠક મેળવશે અને સત્તામાં આવશે તેવું દિલ્લીના રાજકીય નિષ્ણાતો વિચારી પણ ક્યાંથી શકે?

પંજાબમાં અકાલી દળ-ભાજપની સરકાર સામે ભારે આક્રોશ હતો પરંતુ તેની સામે આમ આદમી પક્ષ સત્તામાં આવશે તેવું ગાઈ વગાડીને દિલ્લીના આ નિષ્ણાતો કહેતા હતા. તેની પાછળ ખબર નહીં કયું કારણ કામ કરી ગયું. કદાચ ટીવી-સોશિયલ મિડિયામાં છવાઈ રહેવાની અરવિંદ કેજરીવાલ આણિ મંડળીની આવડત કામ કરી ગઈ હશે?

આ જ આવડતના લીધે આ નિષ્ણાતો ગોવામાં પણ આમ આદમી પક્ષની સરકાર બનવાના સપનાં જોતાં અને દેખાડતાં હતાં અને પત્રકાર રાજદીપ સરદેસાઈને ગોવાના સંભવિત મુખ્યપ્રધાન તરીકે ચિતરવાનું ચાલુ પણ કરી દેવાયું હતું.

પરંતુ પરિણામો શું આવ્યા? ઉત્તર પ્રદેશમાં બધા જાણે છે તેમ, ભાજપને ૪૦૩માંથી ૩૧૨ બેઠકો મળી. તેના સાથી પક્ષો અપના દળને નવ અને સુહેલદેવ ભારતીય સમાજ પક્ષને ચાર બેઠક એમ કુલ ૩૨૫ બેઠક એનડીએને મળી. આ પરિણામોથી રાજકીય નિષ્ણાતોને એવા ચક્કર આવી ગયા છે કે તેની કળ હજુ પણ નથી વળી. (હજુ ગુજરાત, કર્ણાટક, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન વગેરેની ચૂંટણી બાકી છે. એટલે ચક્કરનું પ્રમાણ વધવાની સંભાવના પૂરી છે.) ઉત્તરાખંડમાં તો માન્યું કે કદાચ ભાજપ અને કૉંગ્રેસ વચ્ચે જ હરીફાઈ હતી પરંતુ તેમને સમજાતું નથી કે ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાજપ એકલા હાથે કઈ રીતે બહુમતી મેળવી ગયો?

આ જ રીતે પંજાબમાં કૉંગ્રેસ પાછી સત્તામાં કેવી રીતે આવી ગઈ અને આમ આદમી પક્ષને પંજાબ કે ગોવામાં કંઈ હાથ ન લાગ્યું તે બને કેવી રીતે? દિલ્લીમાં બે વાર આમ આદમી પક્ષ સૌથી મોટો પક્ષ બને તો પંજાબ અને ગોવામાં કેમ ન બને? લોકોએ જૂના કાટલા જેવી કૉંગ્રેસને કેમ પસંદ કરી? મણિપુર જેવા ઈશાન રાજ્યમાં રાષ્ટ્રવાદી છબી ધરાવતા ભાજપને બીજા ક્રમે આવી શકે તેટલી બેઠકો કેવી રીતે મળે?

દરેક રાજ્યમાં જે પરિણામ આવ્યું તેમાં એક મુદ્દો નોટબંધી એ ભાજપની તરફેણમાં રહ્યો. (પંજાબનો પ્રશ્ન પૂછે તો જવાબ એ કે ત્યાં રાજકીય નિષ્ણાતો જે હદે અકાલી દળ-ભાજપનું ધોવાણ થશે તેવી આગાહી ભાખતા હતા તે હદે ધોવાણ થયું નથી.) બીજો મુદ્દો, કેન્દ્ર સરકારનાં કામો- ગરીબ મહિલાઓને એલપીજી જોડાણ આપવાનો હોય કે ઉજ્જવલા બલ્બની યોજના, ગામડાઓમાં યુદ્ધના ધોરણે વીજળી પહોંચવાની વાત હોય કે ખેડૂતો તરફી – સસ્તું અને લીમડાના કૉટિંગવાળું ખાતર મૂકવાની વાત હોય કે વીમા પાક યોજનાની વાત હોય, આવાં અનેક પગલાંથી ગરીબ અને ખેડૂત વર્ગે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ચહેરાને જોઈને ભાજપને મત આપ્યો. ઉત્તર પ્રદેશની જનતાએ છેલ્લાં પંદર વર્ષથી સપ અને બસપ બંનેનું શાસન જોયું હતું. સપના શાસનમાં યાદવવાદ અને મુસ્લિમોનું તુષ્ટિકરણ જોયું. ગુંડાગીરી અને અપરાધોનું વધેલું પ્રમાણ જોયું. મંત્રી આઝમ ખાનની ભેંસ ચોરાય તો તેને શોધવા પોલીસને મોકલવામાં આવે અને પોલીસને સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવે. બળાત્કારો, હત્યા જેવા ગુનાનું પ્રમાણ વધી ગયું. મસ્જિદમાં તકલીફ ન પડે તે માટે મંદિરો પરથી લાઉડસ્પીકર હટાવી દેવામાં આવે. મુઝફ્ફરાબાદના રમખાણપીડિતોને પૂરતી રાહત ન આપવામાં આવે અને ઠંડીમાં ઠુંઠવાઈને મરવા દેવામાં આવે અને પોતાની જન્મભૂમિ સૈફઈમાં કલાકારોને બોલાવીને મનોરંજન માણવામાં આવે. સ્મશાન કરતાં કબ્રસ્તાન માટે બમણું બજેટ ફાળવવામાં આવે. યાદવ પરિવારમાં પણ પાંચ-પાંચ મુખ્યપ્રધાન હોય. અખિલેશ તો નામ પૂરતા, મુલાયમસિંહ, તેમના ભાઈ શિવપાલ યાદવ, તેમના પિતરાઈ રામગોપાલ યાદવ અને આઝમ ખાન…આ બધા મુખ્યપ્રધાન તરીકે જ વર્તતા. એમાંય છેલ્લે છેલ્લે તો આ કલહ એટલો વધી ગયો કે અખિલેશે વિદ્રોહ કરી સમાજવાદી પક્ષ પોતાના કબજામાં કરી લીધો. કેટલાક નિષ્ણાતોનું કહેવું હતું કે અખિલેશને સત્તા આપવા આ મુલાયમની ચાલ હતી તો કેટલાકનું માનવું હતું કે મુલાયમના સાંપ્રદાયિક અને અખિલેશના વિકાસ-એમ બેવડા ચહેરા પર મત મેળવવાની આ ચાલ હતી. તો કેટલાકે આ કલહ માટે ભાજપને જવાબદાર ઠરાવ્યો! પરિણામો પરથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે લોકોને આ કલહ પસંદ ન પડ્યો.

સમાજવાદી પક્ષે કૉંગ્રેસનો સાથ લીધો તેના લીધે પણ તેનું વહાણ ડૂબ્યું. ૨૭ સાલ યુપી બેહાલ જેવું સૂત્ર આપીને સમાજવાદી પક્ષને વખોડી શીલા દીક્ષિતને મુખ્યપ્રધાનના ઉમેદવાર જાહેર કરી દેનાર રાહુલ ગાંધીએ અચાનક એ જ સમાજવાદી પક્ષ સાથે ગઠબંધન (કે ઠગબંધન?) કરી લીધું. અચાનક ઉત્તર પ્રદેશમાં બધું સારું થઈ ગયું? રાહુલ ગાંધીના આલુ કી ફેક્ટરી જેવા મૂર્ખતાપૂર્ણ નિવેદને અખિલેશને પણ નીચાજોણું કર્યું. તો અખિલેશે અમિતાભ બચ્ચનના ગુજરાત પર્યટનના પ્રચાર પર પ્રહાર કરી ગુજરાતીઓને ગધેડા ગણાવ્યા. એમાં પાછું કૉંગ્રેસ અને સપ વચ્ચે સંકલનનો અભાવ. સંપનો અભાવ. અરે! પ્રિયંકા ગાંધી પણ પૂરતો પ્રચાર કરવા ન દેખાયાં. પરિણામ એ આવ્યું કે ગાંધી પરિવારના ગઢ ગણાતા રાયબરેલી અને અમેઠીની વિધાનસભા બેઠકો પર પણ ભાજપનો વિજય થયો. કૉંગ્રેસ માત્ર સાત બેઠક પૂરતી સમેટાઈને રહી ગઈ. (બાય ધ વે, પેલા પ્રશાંત કિશોર ક્યાં છે? બિહાર ચૂંટણી પછી મિડિયાએ ચાણક્ય કહીને બહુ માથે ચડાવેલા. આજના સમાચાર છે કે કોંગ્રેસ પણ તેને શોધી રહી છે. 🙂 )

બીજી તરફ બહુજન સમાજ પક્ષનાં માયાવતીના શાસનમાં પણ રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આરોગ્ય મિશનમાં થયેલું કૌભાંડ જેમાં ત્રણ તબીબી અધિકારીઓ સહિત પાંચ લોકોની હત્યા થઈ ગઈ, બગીચાઓ બનાવાયા, માયાવતી અને હાથીનાં પૂતળાં મૂકાયાં, જેમાં પણ રૂ. ૪૦,૦૦૦નું કૌભાંડ થયા હોવાનું કહેવાય છે, જન્મદિવસે માયાવતીને નોટના હારનું પ્રદર્શન, આ બધાં કારણો તો હતાં જ પણ જો રાજકીય નિષ્ણાતોએ ૨૦૦૯ અને ૨૦૧૪ની લોકસભા ચૂંટણીનાં ઉત્તર પ્રદેશ માટેનાં પરિણામો જોયાં હોત તો ખબર પડત કે દલિતો જ બહુજન સમાજવાદી પક્ષ તરફથી મોઢું ફેરવવા લાગ્યા હતા કારણકે માયાવતીએ દલિતો માટે ખાસ કંઈ ઉકાળ્યું નહોતું. ૨૦૦૭ પછી બે જ વર્ષમાં દલિતોનો માયાવતી તરફથી મોહભંગ થવા લાગ્યો હતો જેણે ૨૦૧૭માં તેને માત્ર ૧૯ બેઠક પૂરતો સીમિત કરી દીધો.

બીજી તરફ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ ઉત્તર પ્રદેશની સભાઓમાં સ્થાનિક મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા. સાથે વિપક્ષો પર આકરા પ્રહારો કર્યા. કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓ ગણાવી. છેલ્લા ત્રણ દિવસ પોતાના સંસદીય વિસ્તાર બનારસમાં ધામા નાખીને રહ્યા. અમિત શાહ, યોગી આદિત્યનાથ અને પક્ષ પ્રમુખ કેશવ પ્રસાદ મૌર્યની મહેનત રંગ લાવી. પરિણામે, ઉત્તર પ્રદેશમાં આટલી જ્વલંત સફળતા ભાજપને મળી.

ઉત્તરાખંડમાં કેદારનાથમાં ભયાનક પૂર જેમાં હજારો માર્યા ગયા હતા, ત્યાર બાદ રાહત કાર્ય અને તે પછી તેને બેઠું કરવામાં નિષ્ફળતા, ઘણાને વળતરનાં નાણાં ન મળવાં, ફંડના અભાવે અનેક અટકેલા પ્રૉજેક્ટ, કૉંગ્રેસની અંદર બળવા પછી ભાજપની સરકાર બનતી બચાવવા ધારાસભ્યોને ખરીદવા સ્ટિંગમાં ઝડપાયેલા મુખ્યપ્રધાન હરીશ રાવત અને સામે પક્ષે અગાઉ કહ્યો તેમ નરેન્દ્ર મોદીના કેન્દ્રની યોજનાઓ ગણાવવા સાથે રાજ્યની કૉંગ્રેસ સરકાર પર આકરા પ્રહારો, અમિત શાહનું બૂથ પ્રબંધન…આ બધાના કારણે ભાજપ ૭૦માંથી ૫૭ બેઠક સાથે વિજયી થયો.

પંજાબમાં પ્રકાશસિંહ બાદલ બે અવધિથી સત્તામાં હતા. પ્રજા પહેલી વાર (૨૦૦૭) ચૂંટે ત્યારે તેનું કારણ અગાઉની (આ કિસ્સામાં અમરીન્દરસિંહ) સરકાર સામે રોષ અને સામે તમે આપેલાં વચનો કારણભૂત હોય છે. બીજી વાર (૨૦૧૨)માં ચૂંટે ત્યારે તમે પહેલાં પાંચ વર્ષમાં આપેલું પ્રમાણમાં સારું શાસન હોય છે. પરંતુ ત્રીજી કે ચોથી વાર પ્રજા ક્ષમા કરતી નથી. આ વખતે પંજાબમાં યુવાનોને ડ્રગના નશામાં ડુબાડી દેવાના પાકિસ્તાનના કાવતરા સામે બાદલ સરકારની નિષ્ફળતા, નાભા જેલ તોડીને ખાલિસ્તાનનો કેદી ભાગવો, પઠાણકોટ ખાતે પાકિસ્તાનના ત્રાસવાદીઓનો હુમલો, ખેડૂતોની આત્મહત્યા, રાજકારણીઓનો સગાવાદ વગેરે અનેક મુદ્દાસર લોકોને રોષ તો હતો પરંતુ સામે પક્ષે આમ આદમી પક્ષમાં જૂથવાદ હતો, દિલ્લીમાં કેજરીવાલનું સુશાસન ઓછું અને નરેન્દ્ર મોદી-ભાજપ સામે સતત આક્ષેપો કરતા રહી ચર્ચામાં રહેવું અને તેમાંય સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક પર પ્રશ્નાર્થ ઉઠાવવા, મોદી-રાહુલ સામે ખરાબ ભાષા વાપરવી વગેરે કારણભૂત હતા. ગોવામાં પણ આમ આદમી પક્ષને આ જ વાત નડી. દિલ્લીમાં ખાસ સત્તા ન હોવાથી કેજરીવાલને પંજાબના મુખ્યપ્રધાન બનવાની લાલસા પણ હતી જે દિલ્લીના ઉપમુખ્યપ્રધાન મનીષ સિસોદિયાના મુખેથી સરી પડેલી. આઆપ નેતા ભગવંત માનનું દારૂ પીને સભાઓ સંબોધતા હોવાની ચર્ચા, તેની તસવીરો, ખાલિસ્તાનના સમર્થકોનો આઆપને ટેકો હોવાની ચર્ચા…આ બધું પણ પંજાબમાં આઆપને નડી ગયું. ગોવામાં આઆપના નેતા અને મુખ્યપ્રધાનના દાવેદાર એલ્વીસ ગોમ્સ પર હાઉસિંગ સ્કેમમાં આરોપ પણ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલનમાંથી નીકળેલા આઆપને નડી ગયો.

મણિપુરમાં મૈતેયી, નાગ અને કુકી આદિ જાતિઓ વચ્ચે ભયંકર સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો હતો. નાગ જાતિઓનો એક અલગ દેશ બનાવવા પણ ઉગ્રવાદીઓની હિંસક ચળવળ ચાલે છે. એમાં મૈતેયી જાતિના કૉંગ્રેસી મુખ્યપ્રધાન ઓકરામ ઇબોબીસિંહે સાત જિલ્લા રચ્યા જેના લીધે નાગ જાતિના લોકો ભડકી ઉઠ્યા અને તેમણે આર્થિક અવરોધ પેદા કરી દીધો જેના કારણે પેટ્રોલ રૂ. ૨૫૦એ પહોંચી ગયું. બીજી ચીજો પણ મોંઘી થઈ ગઈ. સરકાર પર ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો પણ હતા. બીજી તરફ, અગાઉ અટલ બિહારી વાજપેયી અને આ વખતે નરેન્દ્ર મોદી સરકારે ઈશાન રાજ્યોના ઉત્કર્ષ માટે બરાબર ધ્યાન આપ્યું અને ૨૦૧૪ના અંદાજપત્રમાં જ ઈશાન ભારત માટે રૂ. ૫૩૭ અબજની જોગવાઈ કરી. સ્થાનિક પક્ષ નાગ પીપલ્સ પાર્ટી અને નેશનલ પીપલ્સ પાર્ટી સાથે ગઠબંધન કર્યું. આના લીધે ચૂંટણીમાં તે બીજા સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઉભરી આવ્યો અને સરકાર પણ રચી.

ગોવામાં ભાજપ સરકારની કામગીરી પ્રમાણમાં સારી હતી પરંતુ ગેરકાયદે ખીણકામ, ભારતીય-પોર્ટુગીઝ એમ બેવડી નાગરિકતાનો મુદ્દો, કેસિનો વગેરે મુદ્દે મનોહર પારીકર કેન્દ્રીય સ્તરે સંરક્ષણ મંત્રી બનીને ગયા પછી લક્ષ્મીકાંત પર્સેકરનું શાસન ઉણું ઉતર્યું. આથી ભાજપ બીજા ક્રમે રહી ગયો. પરંતુ બીજા પક્ષોના સમર્થનથી અને કૉંગ્રેસના મોવડીમંડળે નિર્ણય લેવામાં વાર લગાડતાં તેણે ત્યાં સરકાર બનાવી લીધી.

વિજય તો મળી ગયો, સરકાર પણ જેણે રચવાની હતી તેણે રચી લીધી, હવે શું? આ પરિણામો પરથી સ્પષ્ટ છે કે ભાજપ અને કૉંગ્રેસ આ બંને રાષ્ટ્રીય પક્ષો છે. (કૉંગ્રેસે પંજાબ જીત્યું છે તે ભૂલવું ન જોઈએ.) તેમાં લોકોને વધુ વિશ્વાસ છે. પાંચેય રાજ્યોમાં લોકોએ પ્રવર્તમાન સરકાર વિરુદ્ધ જનાદેશ આપ્યો છે. આથી જે પણ સરકાર કામ કરશે તે ફરી ચૂંટાશે, નહીંતર લોકો ફેંકી દેશે. બીજું, જાતિ-સંપ્રદાય (હિન્દુ-મુસ્લિમ વગેરે) અને સગાવાદને શાસકોએ ભૂલી જવા જોઈએ. ત્રીજું, વિકાસનાં કામો કરવા પડશે. લોકોને તેનો હિસાબ આપતા રહેવું પડશે જેમ નરેન્દ્ર મોદી સરકાર રોજેરોજ આપી રહી છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં પ્રચંડ અપેક્ષાઓ સાથે યોગી આદિત્યનાથે સરકાર રચી છે. ગુંડાગીરી, મહિલાઓની છેડતી, બળાત્કાર, એક ચોક્કસ સંપ્રદાયના ગુંડાઓના કારણે હિન્દુઓનું પલાયન, રાજ્યનાં કાર્યો ઠપ થવા, પોલીસની નિષ્ફળતા વગેરે મુદ્દે ભાજપ સરકારે કામો કરી બતાવવા પડશે. પંજાબમાં ડ્રગને આવતા રોકવા, યુવાનોને ડ્રગથી બચાવવા, ખેડૂતોની માઠી દશા, સરહદે સુરક્ષા, સગાવાદ વગેરે મુદ્દે અમરીન્દર સરકારે કામ કરી બતાવવું પડશે. મણિપુરમાં ભાજપ સરકારે આદિજાતિઓ વચ્ચેના સંઘર્ષને રોકવો પડશે. ઉત્તરાખંડમાં ભાજપ સરકારે વિકાસ કરવો પડશે. ગોવામાં આપેલાં વચનો ભાજપે નિભાવવા પડશે. બાકી, જો નેતાઓને સત્તાનો મદ ચડી જાય તો પ્રજાને પાંચ વર્ષે હિસાબ બરાબર કરતા સારી રીતે આવડે જ છે એ શાસક પક્ષોએ યાદ રાખવું રહ્યું.

Advertisements

મારો બ્લોગ વાંચવા બદલ આભાર.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s