ચીન વૈદિક સામ્રાજ્યનો જ એક ભાગ હતું!

(સાધના સાપ્તાહિક તા.૫/૮/૧૭માં પ્રસિદ્ધ થયેલો લેખ)

વર્તમાનમાં ભૂતાનના ડોક લામ વિસ્તારમાં ચીને રસ્તો બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને તેને ભારતની રાજકીય અને સૈન્ય સત્તાએ અગમચેતી વાપરીને ત્વરિત નિર્ણય કરીને અટકાવવાનું કામ કર્યું તેના કારણે ત્યાં ચીન અને ભારતની સેના સામસામે ઊભી છે અને યુદ્ધની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ સંજોગોમાં ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો, તિબેટનો ત્રીજો ખૂણો સમજવાની જરૂર છે.

હકીકતે ચીન સાથે ભારતના સંબંધો મહાભારત કાળથી રહ્યા છે. આશ્ચર્ય લાગશે, પરંતુ મહાભારતમાં તેનો ઉલ્લેખ આવે છે. મહાભારતના વન પર્વના ઈન્દ્રલોકાભિગમન પર્વના શ્લોક ૨૧-૪૨માં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પાંડવોને તેમના ઈન્દ્રપ્રસ્થની સમૃદ્ધિની યાદ અપાવતા કહે છે, “ઈન્દ્રપ્રસ્થમાં કુંતીકુમારો પાસે જે સમૃદ્ધિ હતી અને રાજસૂય યજ્ઞ સમયે મેં મારી આંખોથી જોઈ હતી, તે અન્ય નરેશો માટે દુર્લભ હતી. તે સમયે બધા ભૂમિપાલ પાંડવોનાં શસ્ત્રોના તેજથી ભયભીત હતા.” કયા કયા ભૂમિપાલો (રાજાઓની) વાત તેમાં આવે છે? “સિંહલ, બર્બર, મલેચ્છ, લંકાનિવાસી, પશ્ચિમના રાષ્ટ્ર, સાગરના નિકટવર્તી સેંકડો પ્રદેશ, દરદ, સમસ્ત કિરાત, યવન, શક, હુણ, ચીન, તુષાર, સૈન્ધવ, જાગુડ, રામઠ, મુંડ, સ્ત્રીરાજ, કેકય, માલવ અને કાશ્મીરદેશના નરેશ પણ રાજસૂય યજ્ઞમાં બોલાવાયા હતા અને મેં તે બધાને આપના યજ્ઞમાં રસોઈ પીરસતા જોયા હતા.” મનુસ્મૃતિમાં પણ ચીનનો યવન, શક વગેરેનો જાતિઓ તરીકે ઉલ્લેખ છે. એમ મનાય છે કે હિન્દુઓની જ એક સૂર્યવંશીય ક્ષત્રિય જાતિ ચીના તિબેટની પાર જઈને ચીનમાં વસી. (જોકે તેના માટે કોઈ નક્કર પુરાવા નથી મળતા). ચીનમાં તાંગ રાજવંશના શાસન (ઇ.સ. પૂર્વે ૬૧૮-૯૦૭)માં હિન્દુ પંચાંગનો ઉપયોગ પણ કરાતો હતો.

ચીન પરંપરામાં સુન વુકોંગ નામના વાનર દેવતાનું પૌરાણિક પાત્ર છે જે હનુમાનજી પરથી પ્રેરિત છે. તમિલનાડુની આય્યાવોલે અને મણિગ્રામમ નામની બે વેપારી મંડળીઓ મધ્ય યુગમાં દક્ષિણ ચીનમાં ગઈ ત્યારે પણ ત્યાં હિન્દુ ધર્મનો વધુ વિસ્તાર થયો હતો. આજે પણ ચીનમાં મંદિરોના રૂપમાં અવશેષો જોવા મળે છે. ‘વિશ્વનાં પગરખાં કારખાના’ તરીકે જાણીતા ચીનના જિનજિયાંગ નામના ઔદ્યોગિક નગરમાં ‘શીંગલી પેવેલિયન’ નામનું મંદિર આવેલું છે જેમાં લોકો એક દેવીની પૂજા કરે છે. ચાર હાથવાળી આ દેવી ગુઆન્યિનના રંગરૂપ હિન્દુ દેવી મહાકાળી જેવાં જ છે, જે તમિલનાડુ અને આંધ્રપ્રદેશના વિષ્ણુ અને શિવ મંદિરોમાં જોવા મળે છે. ચીનના સ્થાનિક ઇતિહાસકારો માને છે કે સોંગ (૯૬૦-૧૨૭૯ એ.ડી.) અને યુવાન (૧૨૭૯-૧૩૬૮ એ.ડી.) રાજવંશના સમયમાં દક્ષિણ ભારતના લોકો ક્વાનઝોઉ ગયા ત્યારે તેમની સાથે હિન્દુ ધર્મનો પણ પ્રચાર-પ્રસાર કર્યો હતો. ક્વાનઝોઉમાં કૈયુઆન મંદિરમાં નરસિંહ ભગવાનની મૂર્તિ આનો પુરાવો છે.

‘ધ સર્પન્ટ ધ ઇગલ ધ લાયન એન્ડ ધ ડિસ્ક’ પુસ્તકમાં બ્રેનોન પાર્કર લખે છે, “ફુજિયાન પ્રાંતના ક્વાનઝોઉના શિનમેન વિસ્તારમાં શિવ મંદિરના અવશેષો છે. ત્યાં હજુ પણ પાંચ મીટર ઊંચું શિવલિંગ છે. ૧૯૫૦ના દાયકાના અંત સુધી સંતાનવિહોણી માતાઓ સંતાન માગવા ત્યાં દર્શન કરવા જતી હતી. આ જ રીતે લો યાંગ જિલ્લાના સુઆન વુ (Hsuan wu)માં એક સ્તંભ છે જેના પર સંસ્કૃતમાં લખાણ છે…” પાર્કર તો ચીનનું નામ પણ સંસ્કૃતમાંથી આવ્યું હોવાનું લખે છે, “ફ્રેન્ચ આર્ટ હિસ્ટૉરિયન રેને ગ્રોઉસ્સેટ મુજબ, ચીન નામ સંસ્કૃતમાં પૂર્વના પ્રદેશો માટે વપરાતા પ્રાચીન નામ પરથી પડ્યું છે. ચીનમાં વપરાતો શબ્દ ‘શિહ’ સંસ્કૃતના ‘સિંહ’ પરથી આવ્યો છે… ઇટાલીયન લેખક ગેરોલામો એમિલિયો ગેરિનીએ કહ્યું હતું: ઇ.સ. પૂર્વે ત્રીજી અને ચોથી સદી દરમિયાન ઉત્તર ભારતના ક્ષત્રિયોના સાહસી વંશોએ બર્મા, સિયામ, લાઓસ, યુન્નાન, ટોન્કિન અને અગ્નિ ચીનમાં શાસન કર્યું હતું…’ચીન એન્ડ ઇન્ડિયા’ નામનો અભ્યાસ કહે છે કે “ચીન ભારતીય વૈદિક સામ્રાજ્યનો ભાગ હતું.” પ્રૉફેસર જી. ફિલિપ્સે ‘જર્નલ ઑફ ધ રોયલ એશિયાટિક સોસાયટી’ની ૧૯૬૫ની આવૃત્તિમાં પાના નં. ૫૮૫ પર આ સમજાવ્યું છે…ભારતના હિન્દુ વેપારીઓએ ચીનમાં લંગ-ગા નામથી કૉલોની વસાવી હતી જે નામ ‘લંકા’ પરથી પડ્યું હતું…

ચીનના પોતાના પ્રૉફેસર સ્વ. હુઆંગ શિનચુઆન જે બૈજિંગ યુનિવર્સિટીમાં ઑરિએન્ટલ ફિલૉસૉફી ડિપાર્ટમેન્ટમાં હતા તેમણે પણ કહ્યું હતું કે પ્રાચીન ચીનમાં અનેક વિષ્ણુ અને શિવ મંદિરો હતાં…એક ઇન્ટરવ્યૂમાં પ્રૉફેસરે મને ચીનના વૈદિક ભૂતકાળ વિશે અનેક પુરાવાઓ હોવાનું કહેલું. એટલું જ નહીં, પરંતુ એ પ્રૉફેસરે પોતાને ‘ધ લાસ્ટ ચાઇનીઝ હિન્દુ’ ગણાવેલા.

આ પુરાવાઓ ચીન હિન્દુ પ્રભુત્વવાળા બૃહદ ભારતનો એક ભાગ હોવાનું તો સાબિત કરે જ છે, તદુપરાંત, પશ્ચિમી અને સામ્યવાદી બુદ્ધિજીવીઓ, ઇતિહાસકારો દ્વારા ભારતમાં ઉત્તર-દક્ષિણ, આર્ય-દ્રવિડના ભેદ પાડીને ફૂટ પડાવવા કરાતા પ્રયાસની પણ પોલ ખોલી નાખે છે કારણકે ચીનમાં હિન્દુ ધર્મનો પ્રસાર કરવામાં તમિલ વેપારીઓની ભૂમિકા હતી.

ચીનમાં ઇ.સ. પૂર્વે ૫૦૦૦-૩૦૦૦માં યાંગશાઓ સંસ્કૃતિ હતી જે માતૃવંશીય હતી. હિન્દુ ધર્મમાં જ સ્ત્રીઓને વૈદિક કાળથી ઘણી બધી સ્વતંત્રતા હોવાનું પૂરવાર થઈ ચૂક્યું છે જેનાં ગાર્ગી, મૈત્રેયી, લોપામુદ્રા, કૈકેયી સહિત અનેક ઉદાહરણો છે. ચીનના જાણીતા તાંગ સામ્રાજ્યના શાસક શુયાંગજોંગ (Xuanzong)એ ઇ.સ. ૭૨૬માં આવેલા ભયંકર પૂરમાંથી રાજ્યને બચાવવા માટે ભારતીય બૌદ્ધ ભિક્ષુ વજ્રબોધિ (જે દક્ષિણ ભારતના બ્રાહ્મણ કુટુંબમાં જન્મ્યા હતા)ને બોલાવ્યા હતા. તેમણે પોતાની અગાધ શક્તિથી આ કામ સુપેરે પાર પાડ્યું હતું.

જોકે સામ્યવાદીઓએ ચીન પર કબજો કર્યો પછી હિન્દુ ધર્મ અને બીજા બધા પંથોને દબાવવાની કોશિશ કરી હતી અને તેમની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવતી હતી. તે સમય દરમિયાન ઘણા સાંપ્રદાયિક (રિલિજિયસ) ઇમારતો અને સેવાઓને બંધ કરી દેવામાં આવી અને તેના સ્થાને તેનો ઉપયોગ ભૌતિક હેતુઓ માટે થવા લાગ્યો હતો.

બીજી તરફ, સનાતન અથવા હિન્દુ ધર્મમાંથી બુદ્ધના મારફતે ઉદ્ભવેલી આધ્યાત્મિક શાખા સમો બૌદ્ધ પંથ ભારતમાંથી જ ચીનમાં ૭૧ સી.ઇ.માં ગયો હતો.

ચીનના અમેરિકામાં રાજદૂત, ઇતિહાસકાર અને પેકિંગ યુનિવર્સિટીના કુલપતિ હુ શિહે તેમના પુસ્તક ‘ઇંગ્લિશ રાઇટિંગ્સ ઑફ હુ શિહ: ચાઇનીઝ ફિલૉસૉફી એન્ડ ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ હિસ્ટરી’ ભાગ-૨માં લખ્યું છે, “ચીન જ્યારે ભારતની સામોસામ આવ્યું ત્યારે ભારતીય રાષ્ટ્રના ધાર્મિક ઉત્સાહ અને પ્રતિભાથી અભિભૂત, ચકિત અને હતપ્રભ થઈ ગયું. ચીને તેની હાર સ્વીકારી અને તે સંપૂર્ણપણે જીતાઈ ગયું.”

તેમણે સ્પષ્ટ લખ્યું કે “ભારતે ચીનને એક પણ સૈનિક સરહદ પાર મોકલ્યા વગર ૨૦ સદીઓ સુધી સાંસ્કૃતિક રીતે જીતેલું અને પ્રભુત્વ હેઠળ રાખ્યું હતું.” હુ શિહની આ વાત સામ્યવાદીઓના બીજા એક જૂઠનો ભંડાફોડ પણ કરે છે કે ભારત ક્યારેય એક રાષ્ટ્ર નહોતું.

ભારત-ચીન વચ્ચે પહેલી અથડામણ ક્યારે થઈ હતી? બૌદ્ધ સમ્રાટ હર્ષવર્ધનના સમયમાં ચીન સાથેના સંબંધો ખૂબ જ સારા હતા. તેના સમયમાં ચીન પ્રવાસી હ્યુ એન ત્સાંગે ભારતની મુલાકાત લઈ પોતાની નોંધો ટપકાવી હતી.  હર્ષવર્ધને પણ ઇ.સ. ૬૪૩માં ચીનમાં દૂતો મોકલ્યા હતા. હર્ષવર્ધનના મૃત્યુ પછી રાજ્યમાં અરાજકતા વ્યાપી ગઈ અને અર્જુન નામનો કોઈ હિન્દુ રાજા આવ્યો. તે સમયે ચીને વાંગ શુઆન્સ (Wang Xuance)ને મોકલ્યો હતો. એમ કહે છે કે ત્યારે અર્જુને વાંગ અને તેના માણસોને કેદ કરી લીધા હતા. પરંતુ વાંગ ભાગવામાં સફળ રહ્યો અને તે ૭૦૦૦ નેપાળી અને ૧૨૦૦ તિબેટી સૈનિકોને લઈને અર્જુનના અંકુશ હેઠળના રાજ્ય પર આક્રમણ કર્યું અને તેણે કન્નૌજના રાજાને બંદી બનાવી ચીની દરબાર ‘ચાંગન’માં ઉપસ્થિત કર્યો, જોકે ભારતીય ઇતિહાસકારો આ ઘટનાને સત્ય માનતા નથી.

ચીન પહેલેથી પોતાના આજુબાજુનાં દેશો સાથે યુદ્ધ કરતું રહ્યું છે અને તેનું કારણ તેનો સામ્રાજ્યવાદી સ્વભાવ રહ્યો છે. જોકે તેણે અનેકવાર માર પણ ખાધો છે. અરે! તિબેટના હાથે માર ખાધો છે. ૭૬૩થી ૮૦૧ની વચ્ચે તિબેટે (મહાભારતમાં તેનો ઉલ્લેખ ‘ત્રિવિષ્ટપ’ તરીકે છે) સતત તાંગ સામ્રાજ્ય હેઠળના ચીન પર આક્રમણો કર્યાં અને વિજય મેળવ્યો હતો. તિબેટી સેનાએ આરબ, તુર્ક અને ચીનના આધિપત્યવાળા પ્રદેશો પણ એક સમયે જીતી લીધા હતા. એક સમયે તેણે ચીનની તત્કાલીન રાજધાની ચાંગ-અન (શિયાન) પણ જીતી લીધી હતી. ‘હિમાલય પર લાલ છાયા’ પુસ્તકમાં ભાજપના નેતા અને હિમાચલ પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યપ્રધાન શાંતાકુમાર લખે છે, ૧૬૪૨માં મંચૂરિયાના વિદેશી શાસકોએ મિંગ સામ્રાજ્યને હરાવીને ચીનને જીતી લીધું (જોકે વિકિપિડિયા કે ઇન્ટરનેટ પર ચીનના પ્રભાવના કારણે આ ઇતિહાસ બદલી નખાયેલો જણાય છે) અને આ શાસકો ચીની બની ગયા અને તેમણે ચીનને શક્તિશાળી બનાવ્યું. તેના શાસનમાં સિક્યાંગ, તિબેટ અને નેપાળ ચીનના સામ્રાજ્યનાં અંગ બની ગયાં. બર્મા અને એન્નમને ઉપહાર દેવા વિવશ કરાયા હતા. ફારમોસા, કોરિયા અને રયૂક્યૂને ચીનના અધિકાર હેઠળ લાવવામાં આવ્યા. જોકે આમાંથી ઘણા બધા દેશો વધુ સમય ચીનના સામ્રાજ્યને આધીન ન રહ્યા. ચીની (ચાહે તે સામ્યવાદી હોય કે રાષ્ટ્રીય) આ બધા દેશોને ફરીથી પોતાના સામ્રાજ્યનું અંગ બનાવવાનું સપનું જુએ છે.

આ જ કારણ છે કે ચીન નેપાળ, શ્રીલંકા, મ્યાનમાર, પાકિસ્તાન, ભૂતાન વગેરે તમામ દેશોમાં ઉંબાડિયાં મૂકવા પ્રયાસ કરે છે અને તેમને પોતાના તાબા હેઠળ લાવવા પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ-સંજોગો જુદા છે. અક્સાઇ ચીન વખતે નહેરુજી ઉંઘતા રહ્યા. ભારતના વિદેશ સચિવ સબીમલ દત્તે ૧૯૫૮માં અક્સાઇ ચીનમાં ૧,૨૦૦ કિ.મી. રોડ બનતો હોવાનું લખ્યું ત્યારે નહેરુજીએ તેની જાણ ચીનને સત્તાવાર કરવાના બદલે મૌખિક કરવા આદેશ આપ્યો હતો! આ પ્રદેશ ભારતે ગુમાવી દીધો તે પછી પણ નહેરુજીએ સંસદમાં એમ કહ્યું હતું કે “ત્યાં ઘાસનું તણખલું પણ ઉગતું નથી.’ ત્યારે કૉંગ્રેસના જ એક સાંસદ મહાવીર ત્યાગીએ પોતાનો ટકો બતાવીને કહ્યું હતું, “અહીં પણ કંઈ ઉગતું નથી, શું હું તે બીજાને આપી દઉં?’

અત્યારે ભૂતાનમાં રસ્તો બને તે પહેલાં ભારતીય સેના ત્યાં જઈને તેને તોડી નાખે છે. વિયેતનામ, જાપાન, ફિલિપાઇન્સ સહિતના ચીનના આસપાસના શત્રુ દેશો સાથે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કારણે મજબૂત સંબંધો છે. અમેરિકા, ઈઝરાયેલ દેશો પણ જરૂર પડે તો પડખે ઊભા રહે તેવી શક્યતા છે. સૌથી વધુ તો આપણે લશ્કરી રીતે મજબૂત છીએ. નહેરુજી તો પોતે જ લશ્કર રાખવાના વિરોધી હતા અને પોલીસથી કામ ચલાવવાના હિમાયતી હતા. એટલે અત્યારે ચીનને ૧૯૬૨ જેવી ભૂલ કરવી પરવડે તેમ નથી. ભૂલ કરવા જાય તો તેને જડબાતોડ જવાબ તો મળે જ, સાથે ભારતનું વિશાળ બજાર પણ ગુમાવવું પડે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ભારે નામોશી થાય. હા, ચીનની સરકારના ઈશારે ‘ગ્લૉબલ ટાઇમ્સ’માં ભારત વિરુદ્ધ છપાતી ધમકીઓ ભારતના કેટલાક ભારતવિરોધી મિડિયાનું મનોબળ જરૂર વધારે છે જેને તેઓ પ્રમુખ રીતે દર્શાવે-છાપે છે પણ ખરા!

 

બૉક્સ

ચીની કો તો હમ પાની મેં ઘોલ ઘોલ પી જાયેંગે

જાણીતા હિન્દી ફિલ્મ અભિનેતા આશુતોષ રાણા એક દેશભક્તિથી ઓતપ્રોત કવિતા ગાય છે. આ કવિતા આખી તો જગ્યાના અભાવે ટાંકી શકાય તેમ નથી, પરંતુ તેમાંથી ચીનને લગતી પંક્તિઓ સાંભળવા જેવી છે:

क्या कहते हो मेरे भारत से चीनी टकराएंगे ?

अरे चीनी को तो हम पानी में घोल घोल पी जाएंगे ।

वह बर्बर था वह अशुद्ध था , हमने उनको शुद्ध किया ,

हमने उनको बुद्ध दिया था , उसने हमको युद्ध दिया ।

आज बँधा है कफ़न शीष पर जिसको आना है आ जाओ,

चाओ-माओ चीनी-मीनी जिसमें दम हो टकराओ ।

 

Advertisements

મારો બ્લોગ વાંચવા બદલ આભાર.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s