(સંજોગ ન્યૂઝની વિચાર વલોણું કૉલમ તા.૨૯/૧૦/૧૭ માટેનો લેખ.)

ગુજરાતમાં ચૂંટણીનાં બરાબર બે વર્ષ પહેલાં ૨૦૧૫માં પાટીદાર અનામત આંદોલન શરૂ થયું. ૨૫ ઑગસ્ટ ૨૦૧૫ના દિવસે હાર્દિક પટેલની રેલી હતી. ત્યારથી જ આ આંદોલનમાં અહંકારની લડાઈ શરૂ થઈ ગઈ હતી. હાર્દિક પટેલ તેને જે નેતા આગળ લાવ્યા તે એસપીજીના લાલજી પટેલને સ્ટેજ પર સ્થાન આપવા તૈયાર નહોતા અને પોતે એકલા જ પ્રસિદ્ધિ મેળવવા માગતા હતા.

એ દિવસે જ રેલીમાં હાર્દિક પટેલે “હિન્દુસ્તાન કો અપની ઔકાત દિખા દેંગે” અને “રાવણ કી લંકા મેં કોઈ નહીં બચેગા” જેવાં વિધાનો કરીને તેના માટે સાચા પાટીદારના મનમાં રહેલું માન ઉતારી દીધું હતું, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં તો તેણે હદ જ કરી નાખી છે. “કોઈ પણ દલિત કે મુસ્લિમ મુખ્યપ્રધાન બનશે તો ચાલશે પણ ભાજપ તો નહીં જ”, અને “કૉંગ્રેસ અનામત નહીં આપે તો પણ ચાલશે પરંતુ ભાજપ તો નહીં જ.” આ બધાં વિધાનો બતાવે છે કે હાર્દિક પટેલ પાટીદારોનું ભલું કરવા નીકળ્યા નહોતા. તેમને તો પોતાનો સ્વાર્થ જ સાધવો હતો. તેમના સાથીદારો પણ કંઈ ઓછા ગાંજ્યા જાય તેવા નથી. વરુણ પટેલે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે અપમાનજનક શબ્દો વાપર્યા અને રાતોરાત યૂ ટર્ન લઈ ભાજપના ખોળામાં બેસી ગયા. રેશ્મા પટેલે પણ આવું જ કર્યું.

આ બધા ખેલ જોઈને સાચા પાટીદારોનાં હૈયાં, ખાસ કરીને સરદાર પટેલનું હૈયું ચોક્કસ રડતું હશે. આ હાર્દિક અને તેના સાથીઓ “જય સરદાર જય પાટીદાર”ના નારા લગાવે છે. તેમને સરદારનું નામ વટાવવાનો-વાપરવાનો કોઈ હક નથી. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની જન્મજયંતિ આ મંગળવારે છે ત્યારે જરા આ કહેવાતા પટેલ આગેવાનોએ આત્મચિંતન કરવું જોઈએ કે જે સરદારે આખા ભારતને અખંડ કર્યું તે સરદારના નામે સૂત્રો પોકારીને તેમણે શું કર્યું છે?

આ નેતાઓના કારણે અનામત મળવી તો ઘરે ગઈ, પરંતુ પાટીદાર સમાજ પણ જે થોડાઘણા અંશે, આ આંદોલન પહેલાં એક હતો તે એકતા પણ સાવ ખંડિત થઈ છે. અગાઉ તો પાટીદાર સમાજમાં લેઉવા-કડવા જેવા, જ્ઞાતિના કારણે બે ભાગ હતા, જ્યારે આંદોલન પછી તો ‘પાસ’ (હાર્દિકનું સંગઠન), એસપીજી (લાલજી પટેલનું સંગઠન) અને નાપાસ (પાસ સાથે નહીં જોડાયેલા તેવા) એમ કેટલાય ભાગલા પડી ગયા છે. હા, હાર્દિક પટેલ, વરુણ પટેલ, રેશ્મા પટેલ, વગેરે લોકોને તો અંગત રીતે ફાયદો થયો છે. હાર્દિક પટેલ મોંઘી ગાડીઓમાં ફરતા થઈ ગયા છે. પરંતુ આ આંદોલનમાં પોલીસ કાર્યવાહીમાં મરાયેલા લોકો, જેમને હાર્દિક આણી મંડળી ‘શહીદ’ ગણાવવાનું પસંદ કરે છે (હું કદાચ કડવો લાગીશ, પરંતુ સત્ય હકીકત તો એ છે કે તોફાન કર્યું હોય અને પોલીસ કાર્યવાહી કરે તો તેમાં થયેલા મૃત્યુને શહીદ ન કહેવાય) તેમના પરિવારજનોને આમાં શું ફાયદો થયો? એમની લાશ પર આ મંડળી ફાયદો ઉઠાવી નથી રહીને? એ વિચારશીલ પાટીદાર લોકોએ વિચારવું જોઈએ.

આ જ રીતે અલ્પેશ ઠાકોર કે જિજ્ઞેશ મેવાણીની વાત છે. આ આંદોલનકારી નેતાઓ પૈકી અલ્પેશ ઠાકોર પ્રત્યે થોડું ઘણું પણ માન હતું કારણકે તેઓ દારૂની બદી સામે લડતા હતા. પોતાના સમાજને દારૂના વ્યસનમાંથી મુક્ત કરાવવા ઝુંબેશ ચલાવતા હતા. શિક્ષણ માટે ટ્યૂશન વગેરે પ્રવૃત્તિ પણ કરતા હતા. તેમના આંદોલનના કારણે વિજય રૂપાણી સરકારને દારૂબંધી વધુ કડક કરવી પડી અને વડોદરાના અખંડ ફાર્મમાં મોટાં મોટાં માથાં પણ દારૂ પીતા પકડાયાં. પરંતુ એ અલ્પેશ ઠાકોર હવે કૉંગ્રેસમાં ફરીથી ભળી ગયા છે. અગાઉ તેઓ કૉંગ્રેસમાંથી જિલ્લા પંચાયતની ચૂંટણી લડ્યા હતા અને હાર્યા હતા. તેમના પિતા ખોડાજી ઠાકોર અમદાવાદ જિલ્લા કૉંગ્રેસ પ્રમુખ છે. એમાં કંઈ ખોટું નથી. અને અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાય તે પણ ખોટું નથી, પરંતુ જે કૉંગ્રેસના શાસનમાં લતીફ જેવા બુટલેગરોને છૂટા દોર મળ્યા હતા તે કૉંગ્રેસ સાથે તેઓ ભળી ગયા? જે અલ્પેશ ઠાકોર હાર્દિક પટેલ સામે કાર્યવાહી કરવા ગુજરાત ભાજપ સરકારને ૧૫ દિવસની મુદ્દત આપતા હતા તે અલ્પેશ ઠાકોર હવે હાર્દિક પટેલ સાથે હાથ મેળવી ભાજપને હરાવવા તત્પર બની ગયા છે? એ બધું  તો ઠીક, પરંતુ અલ્પેશ ઠાકોર જે દિવસે (૨૩ ઑક્ટોબરે) રાહુલ ગાંધીની હાજરીમાં કૉંગ્રેસમાં જોડાયા તે જનાદેશ રેલીમાં કૉંગ્રેસ નેતા મોહન રાઠવાએ “પહેલી ધારનો પીવા મળે તો પી લેજો,
પરંતુ મત તો કૉંગ્રેસને જ આપજો” એ મતલબનું નિવેદન અલ્પેશ ઠાકોરની હાજરીમાં કર્યું ત્યારે અલ્પેશ ઠાકોરે કોઈ રીતે તેનો વિરોધ ન નોંધાવ્યો! અલ્પેશ ઠાકોરની દારૂ સામેની ઝુંબેશ રાતોરાત દારૂમાં ગળાડૂબ થઈ ગઈ!

આ જ રીતે જિજ્ઞેશ મેવાણી પણ રાતોરાત કૉંગ્રેસના સમર્થનમાં જઈ બેઠા. દલિતોની સ્થિતિ ભાજપના શાસનમાં નહીં સુધરી હોય તો પણ કૉંગ્રેસના આઝાદી કાળથી ૬૦ વર્ષથી વધુના સમયગાળામાં ઠેરની ઠેર જ રહી હતી. આ બધું તેઓ ભૂલી ગયા! બાબાસાહેબ આંબેડકરે પણ એકલો દલિતવાદ નહોતો ચલાવ્યો. તેમના સમયે તો દલિતોની સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ હતી
અને તેમણે બૌદ્ધ પંથ પસંદ કર્યો તો પણ તેમણે દેશના વિરોધી એવા મોહમ્મદ અલી ઝીણા સાથે હાથ નહોતો મેળવ્યો. પરંતુ જિજ્ઞેશ મેવાણી તો કાશ્મીરની સેનાને બળાત્કારી ગણાવનાર, ભારત વિરોધી સૂત્રોચ્ચાર કાર્યક્રમ જેના નેજા હેઠળ થયો તેવા કન્હૈયાકુમાર સાથે એક મંચ પરથી કાર્યક્રમ કરે તે કેવું? આ કાર્યક્રમમાં રેશમા પટેલ પણ હોય અને એ રેશમા પટેલ હવે ભાજપમાં ગયાં તેથી ભાજપ માટે પવિત્ર થઈ ગયાં! ભાજપને પણ આયાતી લોકો વગર નથી ચાલતું! પોતાના કાર્યકર્તાઓની ઉપેક્ષા કરીને આયાતી લોકોને લાવવાની લઘુતાગ્રંથિમાંથી ભાજપ ક્યારે બહાર આવશે? અને તેમાં તે સરવાળે તો ભૂંડો જ દેખાય છે. રાજ્યસભાની ચૂંટણી વખતે બળવંતસિંહ રાજપૂતને કૉંગ્રેસ છોડ્યાના ચોવીસ કલાકમાં ટિકિટ આપી, કૉંગ્રેસના દિગ્ગજ અહમદ પટેલને હરાવવા માટે બંને પક્ષો તરફથી ભૂંડા ખેલ થયા પરંતુ અંતે હાર તો ભાજપને જ મળી. અત્યારે પણ વરુણ પટેલ, રેશમા પટેલને સમાવીને ભાજપ તો ટીકાનો સામનો કરી જ રહ્યો છે, વરુણ પટેલ-રેશમા પટેલને પણ પટેલ સમાજ તરફથી જાકારો મળી રહ્યો છે. અને નરેન્દ્ર પટેલ, નિખિલ સવાણી જેવા લોકો તો ભાજપને ઉલ્લુ જ બનાવી ગયા. જો ભાજપે નરેન્દ્ર પટેલને ખરેખર પૈસા આપ્યા હોય તો ભાજપે તો પૈસા પણ ખોયા અને બદનામી પણ વહોરી. ઉલટું, આવા લોકોને લેવા કરતાં પોતાના કાર્યકર્તાઓ પર અને નેતાઓ પર ભરોસો રાખી આવા સ્વાર્થી આંદોલનકારીઓને ખુલ્લા પાડ્યા (જે અત્યારે પડી જ રહ્યા છે) હોત તો ભાજપ વધુ ઉજળો થઈને ચૂંટણી ગર્વ સાથે લડી શકત અને તેની જીતની સંભાવના પ્રબળ બનત.

આ ત્રણેય નેતાઓને આટલી જ રાજકીય મહત્ત્વાકાંક્ષા હતી તો તેમણે પોતાના કથિત ચિક્કાર જનાધારના આધારે પોતાનો સ્વતંત્ર પક્ષ રચી ભાજપ-કૉંગ્રેસને હરાવવા મેદાને પડવાની જરૂર હતી. આમ કર્યું હોત તો પણ તેમના પ્રત્યે થોડું માન પણ જળવાઈ રહ્યું હોત. પરંતુ ત્રણેય નેતાઓ તેમના સરદાર પટેલ અને બાબાસાહેબ આંબેડકર જેવા નેતાઓનાં નામોનો ઉપયોગ કરી તેમનું નામ ડૂબાડી રહ્યાં છે.

સરદાર પટેલ કે બાબાસાહેબ ક્યારેય વ્યક્તિગત મહત્ત્વાકાંક્ષાને સર્વોપરી થવા દીધી નહોતી. સરદાર પટેલ તો આખા દેશની કૉંગ્રેસની સમિતિઓ દ્વારા વડા પ્રધાનના પદ માટે ચૂંટાઈને આવ્યા હતા, પરંતુ મહાત્મા ગાંધીજીએ કહ્યું એટલે શિસ્તબદ્ધ સૈનિક તરીકે તેમણે પં. જવાહરલાલ નહેરુ માટે માર્ગ મોકળો કરી આપ્યો. નહેરુનો પરિવાર તો હજુ પણ કૉંગ્રેસનો કબજો જમાવીને બેઠો છે, તો મહાત્મા ગાંધીજીના પરિવારમાંથી ગોપાલકૃષ્ણ ગાંધી હોય કે રાજમોહન ગાંધી તેમને અવારનવાર સત્તાનો માર્ગ પસંદ પડે છે, પરંતુ સરદાર પટેલે તો તેમના પરિવારને ક્યારેય સત્તાની ઢૂંકડો આવવા નથી દીધો. આજે પટેલવાદ ચાલી રહ્યો છે, પરંતુ સરદારે આંબેડકરને બંધારણ ઘડવામાં આગળ કર્યા હતા. બી.એન. રાવ, કનૈયાલાલ મુનશી, અલ્લાદી
ક્રિષ્નાસ્વામી અય્યર અને ગોપાલસ્વામી અયંગરને સંવિધાનસભામાં જોડ્યા હતા. તેમણે આંબેડકરને કાયદા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરાવ્યા હતા.

જય સરદારના નારા લગાવનારાઓ નહેરુ-ઈન્દિરા- રાજીવ, સોનિયા અને હવે રાહુલની કૉંગ્રેસ દ્વારા સરદાર પટેલને થયેલા અન્યાયને ભૂલી ગયા? પં. જવાહરલાલ નહેરુએ તો પોતે જ પોતાને ભારત રત્ન અપાવ્યો. ઈન્દિરા ગાંધીએ પણ પોતાની સરકારમાં જ ભારત રત્ન મેળવ્યો પરંતુ સરદારને ભારત રત્ન ક્યારે મળ્યો? છેક ૧૯૯૧માં જ્યારે નહેરુ-ગાંધી પરિવારના વ્યક્તિ
સિવાયની વ્યક્તિ (નરસિંહરાવ)ની સરકાર હતી અને નહેરુ-ગાંધી પરિવારની વ્યક્તિ કૉંગ્રેસના સંગઠનમાં પણ પ્રમુખ તરીકે નહોતી.

સરદારનાં પુત્રી મણિબહેન પટેલે પણ કહ્યું હતું કે જ્યારે તેઓ સરદારના મૃત્યુ પછી સરદારની સૂચના મુજબ નહેરુને રૂ. ૩૫ લાખની બેગ અને હિસાબના ચોપડા આપવા ગયા ત્યારે તેમને નિરાશા થઈ હતી. નહેરુએ પૈસા લઈ  લીધા બાદ એક શબ્દ પણ ઉચ્ચાર્યો નહોતો. મણિબહેનને હતું કે તેઓ કંઈક બોલશે, પરંતુ નહેરુએ કંઈ કહ્યું નહીં. તેમણે એમ પણ ન પૂછ્યું કે તમારી સ્થિતિ કેવી છે? હું તમને શું મદદ કરી શકું? જે પણ સરદારના વંશજો અત્યારે છે તેઓ પ્રસિદ્ધિથી અને સત્તાથી દૂર છે. તેમના પ્રપ્રભત્રીજા સમીર પટેલ કે પછી તેમની પ્રભત્રીજી કુંદનબહેનને પરણેલાં ભૂપેન્દ્રભાઈ દેસાઈ કોઈને સત્તા અને પ્રસિદ્ધિમાં રસ નથી. સરદાર, આંબેડકરનાં નામોને વટાવવા કરતાં તેમના સિદ્ધાંતો, તેમણે અપનાવેલા માર્ગનું અનુસરણ કરવાની જરૂર માત્ર પાટીદાર સમાજ કે ઓબીસી-દલિત સમાજે જ નહીં, પરંતુ સહુ કોઈએ છે.

મારો બ્લોગ વાંચવા બદલ આભાર.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.