international, national, sanjog news, vichar valonun

વિદેશમાં વાહ વાહ, પણ કાશ્મીર ભડકે બળે છે તેનું શું?

(વિચાર વલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૧૮/૨/૧૮)

તમે ક્રિકેટર હો અને કોઈ વિશ્વવિક્રમ તોડો તે જ દિવસે તમારા બીમાર પિતાજીનું અવસાન થાય ત્યારે એક તરફ આનંદ-ઉત્સાહની લાગણી અને બીજી તરફ ઘેરા અવસાદની-દુઃખની લાગણી આમ બંને લાગણી ઘેરી વળે. એક તરફ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની તાજેતરની પેલેસ્ટાઇન, યુએઇ અને ઓમાનની સફળ મુલાકાત અને બીજી તરફ ઘર આંગણે કાશ્મીરમાં એક જ અઠવાડિયામાં એક પછી એક એમ ચારથી પાંચ ત્રાસવાદી હુમલાઓ અને પાંચથી સાત જવાનોની શહીદી!

એક તરફ, પેલેસ્ટાઇન હવે અમેરિકાના બદલે કે બીજા કોઈ દેશના બદલે ભારત પાસે ઈઝરાયેલ સાથે શાંતિ સ્થાપવા માટે આશા રાખે, વડા પ્રધાન મોદીને ત્યાંનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર (ગ્રાન્ડ કૉલર ઑફ ધ સ્ટેટ) આપે તે ઘટના નાનીસૂની નથી. આ ઘટના પેલેસ્ટાઇનના સમર્થનમાં મોદીની ઈઝરાયેલ મુલાકાતના વિરોધમાં ભારતમાં છાજિયા લેતી સેક્યુલર ગેંગના મોઢે કચકચાવીને પેલેસ્ટાઇને જ મારેલો તમાચો છે. ઈઝરાયેલની પહેલી મુલાકાત લેનારા ભારતીય વડા પ્રધાન બન્યા પછી ત્યાંના વડા પ્રધાન બેન્જામીન નેતાન્યાહુની લાગણીસભર સરભરા કરીને ઇઝરાયેલ સાથે અનેક કરારો કરીને પછી પેલેસ્ટાઇન સાથે પણ એટલી જ હૂંફાળી દોસ્તી કરવી એ તંગ દોરડા પર ચાલવા જેવો ખેલ છે, જે આજ સુધીના ભારતના કોઈ નેતાએ દેખાડ્યો નથી.

ઈઝરાયેલના વડા પ્રધાન મુંબઈ આવે ત્યારે તેમના માનમાં યોજાયેલી પાર્ટીમાં કહેવાતા સુપરસ્ટાર ખાન કલાકારો ગેરહાજર રહીને પોતાની અસલિયત દેખાડે પણ તેનાથી પાકિસ્તાન સિવાય કોઈ મુસ્લિમ સમુદાયને ફેર નથી પડતો તે સાબિત થઈ ગયું. ભારતના કેટલાક મુસ્લિમો સાવ અલગ દુનિયામાં જ વસે છે તે ફરી એક વાર દેખાઈ આવ્યું. અહીં ઇસ્લામની રીતે મસ્જિદ ન ગણાય તેવી જગ્યા છોડવા પણ કેટલાંક મુસ્લિમ સંગઠનો તૈયાર નથી અને આજે પણ દર છ ડિસેમ્બરે સેક્યુલર હિન્દુઓ છાજિયા લે છે ત્યારે યુએઇમાં હિન્દુ મંદિરનો શિલાન્યાસ થાય, અહીંના મુસ્લિમોમાંનો એક વર્ગ વંદેમાતરમ્ અને ભારત માતા કી જય બોલવામાં હિણપત અનુભવે જ્યારે યુએઇમાં દુબઈનું ઑપેરા હાઉસ ‘ભારત માતા કી જય’થી ગૂંજી ઊઠે તે બતાવે છે કે અત્યાર સુધી કૉંગ્રેસ, ડાબેરી પક્ષો, મમતા બેનર્જી, રાષ્ટ્રીય જનતા દળ, સમાજવાદી પક્ષ, બસપ, વગેરે સેક્યુલર પક્ષોએ જે રીતે મુસ્લિમ તુષ્ટીકરણ કરી કરીને મુસ્લિમોને મુખ્ય પ્રવાહમાં ભળતા રોક્યા તેના લીધે જ આ અલગાવવાદ મુસ્લિમોમાં સર્જાયો છે અને તેના મૂળ ગાંધીજી દ્વારા એકપક્ષીય રીતે ખિલાફત આંદોલનને ટેકો દેવામાં રહેલા છે.

એ પણ ઐતિહાસિક વાત રહી કે વડા પ્રધાન મોદીની પેલેસ્ટાઇન મુલાકાત દરમિયાન ચૉપર જૉર્ડન સરકારે પૂરું પાડ્યું અને તેની સુરક્ષા ઈઝરાયેલની વાયુ સેનાના ચૉપરો કરી રહ્યા હતા! મતલબ કે ઈઝરાયેલને પણ વડા પ્રધાન મોદીની પેલેસ્ટાઇન મુલાકાત સામે કોઈ વાંધો નહોતો. જ્યારે મોદી વડા પ્રધાન નહોતા બન્યા ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત ઘણી મોટી તાકાત છે, ઘણું મોટું બજાર છે. તે ધારે તો દુનિયાને ઝુકાવી શકે છે. મોદી આ વાતને સિદ્ધ કરી રહ્યા છે.

પરંતુ ઘર આંગણે કાશ્મીર ભડકે બળી રહ્યું છે. ૪ ફેબ્રુઆરીથી ૧૨ ફેબ્રુઆરી સુધીમાં ત્રાસવાદીઓએ ચારથી પાંચ હુમલા કર્યા છે જેમાં એકમાં તો હૉસ્પિટલમાંથી પાકિસ્તાનના ત્રાસવાદીને છોડાવીને લઈ ગયા છે. ગયા રવિવારે આ જ વિષય પર લેખ લખી સેના અને મોદી સરકારની પીઠ થાબડી હતી. મોદી સરકારની નિષ્ઠા બાબતે કોઈ શંકા નથી. પરંતુ એક જ અઠવાડિયામાં આટલા હુમલા થયા તેના પરિણામે હવે જમ્મુ-કાશ્મીર સરકાર પર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ચારેક વર્ષના શાસન દરમિયાન તંત્ર બદલવામાં કોઈ મોટી સફળતા મળી નથી તેનું ઉદાહરણ ત્રાસવાદીઓ હૉસ્પિટલમાંથી પાકિસ્તાનના ત્રાસવાદીને છોડાવીને લઈ ગયા તેમાં ઝળકે છે. આ સફળતા પાછળ સૌથી મોટું કારણ ભારતની અંદરના- કાશ્મીરની અંદરના લોકો જ છે અને તેમાં પોલીસ પણ ઘણું કૂણું વલણ ધરાવે છે. ફારુક અબ્દુલ્લાના શાસન દરમિયાન પોલીસ સહિત ત્યાંના સરકારી તંત્રમાં પાકિસ્તાન પ્રેમી લોકો ઘણી હદે ઘૂસી ગયા છે. પરિણામે ૧૯૯૦થી આટલા બધા હુમલા થતા આવ્યા છે. ભારતના પક્ષે ત્રાસવાદી હુમલાથી થયેલી ખુવારી અનહદ છે. આટલી ખુવારી અમેરિકા, ઈઝરાયેલ કે બીજા કોઈ દેશના પક્ષે થઈ હોત તો પાકિસ્તાન જેવા મગતરા દેશનું નામોનિશાન ન રહ્યું હોત.

એક તરફ સેનાના મેજર આદિત્યકુમાર સામે ગોળીબારમાં ત્રણ નાગરિકોનાં મૃત્યુ માટે જમ્મુ-કાશ્મીર સરકાર એફ.આઈ.આર. કરે અને બીજી તરફ, ૯,૭૩૦ પથ્થરબાજો સામેના કેસો પાછા ખેંચી લે! આ કેવું દુર્ભાગ્ય! અને જો સર્જિકલ સ્ટ્રાઇકનો જશ મોદીને-ભાજપને ખાટવો હોય તો ઉપરોક્ત બંને બાબતોએ અપજશ પણ મોદીને-ભાજપને જ મળે કારણકે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પીડીપી-ભાજપની મિશ્ર સરકાર છે. આટલા બધા હુમલા પછી હવે આ રાજ્ય સરકારને રહેવાનો કોઈ અધિકાર નથી. જો ભાજપ વિપક્ષમાં હોત તો તેણે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં મહેબુબા મુફ્તી અને નિર્મલસિંહનાં રાજીનામાંની માગણી સાથે સંસદ ખોરવી નાખી હોત. પરંતુ દુર્ભાગ્યે કૉંગ્રેસના લોકો હજુ પણ ‘રામાયણ’ સિરિયલની શુર્પણખા જેવા અટ્ટહાસ્યમાંથી બહાર નથી આવી રહ્યા. તેમનું ગુમાન હજુ પણ જતું નથી. તેના સસ્પેન્ડેડ નેતા મણિશંકર અય્યર પાકિસ્તાન જઈને ત્યાંના લિટરેચર ફેસ્ટિવલમાં જઈને ‘આઈ લવ પાકિસ્તાન’ કહે અને ‘પાકિસ્તાનના નેતાઓ ભારત સાથે શાંતિ ઈચ્છે છે પણ ભારત પાકિસ્તાન સાથે શાંતિ નથી ઈચ્છતું’ જેવું કહી ભારતનો આખો કેસ બગાડે અને સરકારના કર્યા-કારવ્યા પર પાણી ફેરવી નાખે, તેનાથી ભાજપને ‘મેરે દાગ ઉનકે દાગ સે અચ્છે હૈ’ કહેવાનો મોકો મળી જાય છે.

આવામાં સંઘના વડા મોહન ભાગવત ‘સેનાને તૈયાર કરવામાં છ મહિના લાગશે, સંઘના સ્વયંસેવકને તૈયાર કરતા માત્ર ત્રણ દિવસ જ લાગશે’ કહીને વિવાદ છંછેડી દે તેનાથી વિપક્ષોને ફાવતું જડી જાય છે. સંઘનો ઇતિહાસ જોતાં, તેણે ૧૯૪૭માં પાકિસ્તાન હુમલા વખતે સેનાને કરેલી મદદ, કોટલીમાં તેના યુવાનોએ નાળાની પેલે પારથી દારૂગોળો લાવવામાં વહોરેલી શહીદી, નહેરુએ ૧૯૬૩ની ગણતંત્ર દિવસની પરેડમાં સ્વયંસેવકોને પરેડ કરવાની આપેલી છૂટ, લાલબહાદુર શાસ્ત્રીએ ૧૯૬૫ના યુદ્ધ વખતે સર્વપક્ષીય બેઠકમાં સંઘના દ્વિતીય વડા મા.સ. ગોળવળકરને આપેલું આમંત્રણ, આ બધું જોતાં સંઘની દેશભક્તિ પર કોઈ પ્રશ્ન ન ઉઠાવી શકે, પરંતુ તેમ છતાં આવા વિવાદો સર્જાય જાય છે- સર્જવામાં આવે છે. (હકીકતે તો એ પ્રવચન સંઘના સ્વયંસેવકો માટે મૌખિક ગાઇડલાઇન જેવું હતું જેમાં મોહનજીએ પૂર્ણ ગણવેશના નિયમોથી માંડીને સંઘમાં નેતા પર પુષ્પવૃષ્ટિ કરવી કે ચરણસ્પર્શ કરવા જેવું કેટલાક કરે છે તે મુદ્દે સ્વયંસેવકોએ શું કરવું જોઈએ- શું નહીં તેના નિર્દેશો આપ્યા હતા.)

આના પરિણામે વિપક્ષોને કહેવાનો મોકો મળી ગયો છે કે સંઘના સ્વયંસેવકોએ સરહદ પર જવું જોઈએ, શ્રીનગરમાં રેલી કાઢવી જોઈએ…વગેરે વગેરે. આમ, એક તરફ પાકિસ્તાન ભારતીય જવાનોની ખુવારી કરવામાં વ્યસ્ત છે ત્યારે ભારત આંતરિક રીતે શાબ્દિક યુદ્ધ કરવામાં વ્યસ્ત છે અને કૉંગ્રેસના નેતા પાકિસ્તાન ભક્તિ કરવામાં. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વસેલા રોહિંગ્યા મુસ્લિમોને હટાવીને પાછા મ્યાનમાર ભેગા કરવાની ત્રેવડ અને રાજકીય ઈચ્છા શક્તિ કોઈ પક્ષમાં જણાતી નથી. ૨૦૧૫માં માત્ર દેખાવ પૂરતો કાશ્મીરી પંડિતોને પાછા વસાવવાનો મામલો ઊઠેલો-ઊઠાવાયેલો જેથી કોઈ કહી ન શકે કે ભાજપને કાશ્મીરી પંડિતોની પડી નથી, પરંતુ તે પછી આ મામલે આગળ વધી શકાયું નથી. કલમ ૩૭૦ અને ૩૫-એનું પણ આવું જ છે. પરંતુ હવે જો મોદી સરકાર કાશ્મીર બાબતે કડક પગલાં નહીં ભરી શકે તો તેની કૉર વૉટ બૅન્ક જે દેશભક્તિના નામે મોંઘવારી, બજેટમાં મધ્યમ વર્ગની ઉપેક્ષા વગેરે સહન કરી લેતી આવી છે, તે પણ મોઢું ફેરવી લેશે. માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય વાહ વાહથી કામ નહીં ચાલે, કાશ્મીરમાં જેટલું કરીને દેખાડ્યું છે તે સેનાને આભારી છે. અલબત્ત, એમાં રાજકીય છૂટો દોર પણ જવાબદાર છે જ અને કૉંગ્રેસની સરકારો કરતાં પ્રમાણમાં વધુ ત્રાસવાદીઓ મરાયા છે- પાકિસ્તાની સૈનિકો મરાયા છે તે પણ હકીકત છે (જે ગયા અઠવાડિયે લખેલું પણ ખરું), પરંતુ એક અઠવાડિયામાં ચારથી પાંચ હુમલાઓથી ઉપસેલું ચિત્ર ચિંતાજનક છે.

પાકિસ્તાન ભારતમાં ત્રાસવાદને વકરાવે છે અને કાશ્મીરમાં સ્વાતંત્ર્યના નામે ચાલતી ચળવળને ખુલ્લેઆમ ટેકો આપે છે, બુરહાન વાનીને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની ગણાવે છે, ત્યારે પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન, ગિલગિટ-બાલ્ટીસ્તાન, પાકિસ્તાને પચાવી પાડેલા કાશ્મીર, સિંધમાં પાકિસ્તાન સામે અસંતોષનો ઉકળતો ચરુ છે. ભારત શા માટે તેને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપી તેને ભડકાવી ન શકે? પાકિસ્તાનમાં ખૂંખાર ત્રાસવાદી હાફીઝ સઈદ હવે રાજકારણમાં પ્રવેશી ચૂક્યો છે. શું ભારતના નેતાઓ એ રાહ જોઈને બેઠા છે કે હાફીઝ સઈદના હાથમાં સત્તા આવી જાય અને પરમાણુ શસ્ત્રોનું બટન તેના હાથમાં હોય? યાદ રહે કે પાકિસ્તાનમાં આ વર્ષે જુલાઈ ૨૦૧૮માં સંસદની ચૂંટણી યોજાવાની છે. એ ઈચ્છનીય રહેશે કે મોદી માત્ર નહેરુની જેમ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રશંસા મેળવવા પૂરતા સીમિત રહી જમ્મુ-કાશ્મીર બાબતે ગાફેલ પુરવાર ન થાય.

Advertisements