Posted in film, Jaywant nee je bbat

જયવંતની જે બ્બાત-૩

એક સમયે શાહરુખ ખાનની બહુ દાદાગીરી. ફિલ્મો ઠીકઠીક ચાલે પણ ભાડૂતી પ્રચારભૂંગળાં ફિલ્મને સુપરડુપર હિટ બનાવવામાં કોઈ કસર ન છોડે. એ સમયે શાહરુખ બધે જ છવાવા પ્રયત્ન કરતો અને એમાં ઠીકઠીક સફળ પણ રહ્યો. આ સમય દરમિયાન તેણે અહંકારમાં ઘણા ઝઘડા વહોરી લીધા. અમિતાભથી લઈને સલમાન સુધી. એ સમયે ઝઘડામાં શાહરુખનું ચમચામંડળ (ખાસ તો-કરણ જોહર, ફરાહ ખાન) શાહરુખના પક્ષમાં જડબેસલાક ઊભું રહેતું, કારણકે એમનાં વ્યાવસાયિક હિતો એની સાથે જોડાયેલાં હતાં. કેટલાંક તો પોતે અપમાન સહન કરીને પણ આમ કરતાં. યાદ હોય તો, ફરાહના નબળા નિર્દેશક પતિ શીરીષ કુંદર તો મજાક કરવા ગયો એમાં શાહરુખનો લાફો ખાવાનો વારો આવેલો…

ફિલ્મ એવૉર્ડ હોય કે કૌન બનેગા કરોડપતિ જેવો કોઈ શૉ, શાહરુખ ભલભલા સ્ટારની બેહુદી મજાક કરે તે ચાલે, બધાં ગમ ખાઈ જાય, પણ શાહરુખની ‘રા-વન’ ફિલ્મની મજાક શીરીષ કરે તે કેમ ચાલે? બેસ્ટ ફ્રેન્ડનો પતિ હોય તો શું થયું? દુશ્મન અને પોતાની મજાકને તો ઉડતી જ ડામવી જોઈએ. (શાહરુખ, ચમચામંડળ અને તેના ભાડૂતી પ્રચારભૂંગળાંએ ઋત્વિક રોશનની ‘કહો ના પ્યાર હૈ’ વખતે પણ આવું જ કરેલું.) એટલે શાહરુખે શીરીષને ઉગતો ડામવા એક અડબોથ ઝીંકી દીધી. એ વખતે તો મરદ જેવી ફરાહ પણ ઘા ખાઈ ગઈ. પણ સલમાન મરદનો બચ્ચો નીકળ્યો ને શાહરુખનાં પાપ હોય કે ફરી રહેલું ભાગ્યચક્ર, સલમાનની ફિલ્મો સુપરહિટ જવા લાગી. ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં એનો દબદબો પણ વધવા લાગ્યો ને ધીમેધીમે ચમચામંડળે પણ હવે શાહરુખ સાથે ખાસ વ્યાવસાયિક હિતો ન રહેતાં મોઢું ફેરવવા માંડ્યું ને ખોલવા પણ માંડ્યું. કરણ જોહરની આત્મકથા ‘એન અનસ્યૂટેબલ બૉય’માં શાહરુખ વિશે લખ્યું તે તેનો પુરાવો છે.

રાજેશ ખન્નાને પણ અહંકારી વ્યક્તિત્વ નડી ગયેલું. પણ અમિતાભ બચ્ચન સાથે આવું નથી. અમિતાભની ઓછી મજાક નથી ઊડી! તેમની ટીકા (ક્યારેક વાજબી) કરનારા પણ ઓછા નથી રહ્યા. પણ તેમણે પોતાના પક્ષે હંમેશાં શાલીનતા રાખી. જવાબ આપ્યો તો પણ ગાળાગાળી કરીને નહીં. (શાહરુખ તો વાનખેડે સ્ટેડિયમના ગાર્ડ સાથે પણ ગાળાગાળી પર ઉતરી આવે. ગાર્ડને ઉતરતા દરજ્જાનો લેખી ખરેખર તો પોતાનું અસલી સ્તર બતાવી દે. એ વખતે કૉંગ્રેસની મહારાષ્ટ્ર અને કેન્દ્ર બંને જગ્યાએ સરકાર. શાહરુખની ગાંધી પરિવાર સાથેની નિકટતા જાણીતી પણ રાજકારણી પોતાના પર ડાઘ લાગવા ન દે. શાહરુખ પર વાનખેડેમાં પ્રવેશવા પર પાંચ વર્ષનો પ્રતિબંધ લાગી ગયો.) અમિતાભને તો સોનિયા ગાંધીના ઈશારે હેરાન કરાયા તોય ખાલી એટલું જ કહ્યું, “વો રાજા હૈ ઔર હમ રંક.” ધાર્યું હોત તો એમણે સારો, લાંબો અને ચોટદાર ડાયલૉગ બોલીને પ્રશંસા જ નહીં, વિપક્ષની નિકટતા પણ મેળવી હોત. પૂર્વ રાજકારણી પણ ખરા. બદલો લેવા અન્ના આંદોલનમાં પણ જોડાઈ શક્યા હોત, પણ તેના બદલે ‘સત્યાગ્રહ’ દ્વારા પડદા પર અન્નાની ભૂમિકા ભજવી.

સાર એ કે લોકપ્રિય બનતા પહેલાં અને લોકપ્રિય બન્યા પછી સારા, નમ્ર અને શાલીનભાષી વ્યક્તિ હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે. તેમની એ શાલીનતા, બને ત્યાં સુધી જવાબ અને ડંખ ટાળવા તેવા સ્વભાવના કારણે, ૨૦૦૭ સુધી અમિતાભના ટીકાકાર અને ઘણીવાર તો ટીકા કરતાં મજાકસભર અપમાનમાં હદ વટાવી દેતા શત્રુઘ્ન સિંહા સાથે ફરી દોસ્તી થઈ શકી અને સાજિદ ખાન-રીતેશ દેશમુખના ‘યારોં કી બારાત’માં સાથે પણ આવ્યા. એ શૉમાં ક્યાંક શત્રુએ અમિતાભને ઝાંખા પણ પાડી દીધા. પણ શત્રુના આખાબોલા તથા વ્યવસાય પ્રત્યે બેપરવા વલણ અને ફિલ્મોની ભંગાર પસંદગીના કારણે એ અમિતાભ કરતાં ઘણા પાછળ રહી ગયા. અહીં પ્રશ્ન એ પણ છે કે અમિતાભ ટેલન્ટમાં શત્રુ કરતાં મિડિયોકર ગણાય પણ સફળતા અને લોકપ્રિયતા તેમને વધુ મળી કેમ કે એ સારા અને પ્રૉફેશનલ વ્યક્તિ વધુ હતા.

Advertisements
Posted in Jaywant nee je bbat, language

જયવંતની જે બ્બાત-૨

#માતૃભાષાદિવસ
-અઘરા અંગ્રેજી સ્પેલિંગ યાદ રાખતા લોકો, ઉર્દૂની અઘરી શાયરી ને ‘ખ’નો ગળામાંથી તલફ્ફૂઝ (ઉચ્ચાર) કેમ કરવો તે શીખતા ગુજરાતી લોકો આજથી હ્રસ્વ ઇ (સામાજિક) ને દીર્ઘ ઈ (ભારતીય), હ્રસ્વ ઉ (વસ્તુ) ને દીર્ઘ ઊ (નૂતન) ક્યાં આવે, શ, સ અને ષના ઉચ્ચાર કેવી રીતે થાય તે યાદ રાખવાનું ચાલુ કરે તો માતૃભાષા પર ઉપકાર થશે.
-કેટલીક સામાન્ય ભૂલો:
આપડે (ખોટું) આપણે (સાચું)
પાડે (જેમકે કૂતરો પાળ્યો) (ખોટું) પાળે (સાચું)
આંગણી (ખોટું) આંગળી (સાચું)
-ઊંઝા જોડણી તરફીઓ અને એસએમએસની ભાષાના પ્રભાવવાળા હ્રસ્વ ને દીર્ઘની માથાકૂટ મૂકવા કહે છે પણ એનું શબ્દ અને મંત્ર વિજ્ઞાન છે. જ્યાં દીર્ઘ ઈ અને ઊ આવતા હોય ત્યાં ઉચ્ચાર લંબાય. છંદ અને હિન્દુ મંત્રો એના પર જ રચાયેલા છે. સરળ રીતે સમજવું હોય તો લતા મંગેશકર કે એ પેઢીનાં ગાયકોનાં જૂનાં હિન્દી ગીત સાંભળજો જેમાં દૂરી, મજબૂરી, દીવાને શબ્દ આવતા હોય.

Posted in film, Jaywant nee je bbat

જયવંતની જે બ્બાત-૧

*જયવંતની જે બ્બાત*

જૂનું એટલું સારું આવી કેટલીક થિયરી હરહંમેશ ચાલતી હોય છે. એના લાભાલાભ વિશે ફરી ક્યારેક. પણ કિશોરાવસ્થામાં હાસ્ય કલાકારોના ઇન્ટરવ્યૂમાં એક વાત અવશ્ય વાંચવા મળતી કે સાંભળવા મળતી. તે એ કે- હવે તો અમિતાભ બચ્ચન વગેરે હીરો જ કોમેડી કરવા લાગ્યા છે એટલે કૉમેડિયનોનું કોઈ મહત્ત્વ રહ્યું જ નથી. પણ આજે એ વાતને ફરીથી સમયના ત્રાજવે તોળો તો? શું રાજ કપૂર, દિલીપકુમાર, દેવ આનંદ વગેરે કૉમેડી નહોતા કરતા? કિશોરકુમાર તો હીરો તરીકે સુવાંગ કૉમેડી ફિલ્મ જ કરતા. અમિતાભ વખતે પણ જગદીપ, મુકરી, બીરબલ, અસરાની, પેઇન્ટલ, જૉની વૉકર, મહેમૂદ, કે પછી રામ શેઠી જેવા કૉમેડિયનો હતા જ.

એ પછી પણ અનિલ કપૂર, ગોવિંદા, મિથુન ચક્રવર્તી, અક્ષયકુમાર, અજય દેવગન, શાહરુખ ખાન, સલમાન ખાન, આમીર ખાન વગેરે વખતે જૉની લિવર, પરેશ રાવલ, સતીશ કૌશિક, દિનેશ હિંગૂ, લક્ષ્મીકાંત બેર્ડે, અશોક શરાફ વગેરેનો રોલ કમ નહોતો. અત્યારે પણ અરશદ વારસી, રીતેશ દેશમુખ, શ્રેયસ તળપડે, કુણાલ ખેમુ, વિવેક ઓબેરોય, આફતાબ શિવદાસાની, તુષાર કપૂર વગેરે મિમિક્રી સભર અને વગર કૉમેડી કરતાં હોવા છતાં રાજપાલ યાદવ, સંજય મિશ્ર (સાચું મિશ્ર છે પણ રામનું રામા અને શુક્લનું શુક્લા થયું તેમ મિશ્રનું ખોટા અંગ્રેજી ઉચ્ચારથી મિશ્રા થયું.), ક્રિશ્ના અભિષેક, સુદેશ લહેરી, સુરેશ મેનન, સુનીલ ગ્રોવર છે. કહેવાનું એ કે કેટલીક વાત તત્સમય પૂરતી સાચી વાગી શકે પણ એની શાશ્વતતા તો સમય જ નક્કી કરતો હોય છે.