(વિચાર વલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૩/૬/૧૮)

(કલ્ચરલ ટેરરિઝમ- લેખાંક-૧)

તાજેતરમાં ચાર ઘટનાઓ ધ્યાન દેવા લાયક બની. ત્રણ ઘટનાઓમાં કેન્દ્રમાં મહિલા હતી. એક આપણે ત્યાં, બીજી બાંગ્લાદેશમાં અને ત્રીજી ઇંગ્લેન્ડમાં. આપણે ત્યાં ‘યે રિશ્તા ક્યા કહલાતા હૈ’ની નાયિકા અક્ષરા બનેલી હીના ખાને તાજેતરમાં પોતાના ફૉટો શૂટ કરેલી તસવીર અને વિડિયો મૂક્યા. આનાથી સૉશિયલ મિડિયા પર કેટલાક મુસ્લિમો ભડકી ઊઠ્યા. તેમણે હીનાને સલાહ આપી દીધી કે રમઝાન મહિના દરમિયાન તેણે આવું કામ કરવું જોઈતું નહોતું. પોતાને પાક (પવિત્ર) કરી લે.
આ ઘટનાની કારણરૂપ વ્યક્તિ જો હિન્દુ હોત તો કથિત સેક્યુલર, લિબરલ, બુદ્ધુજીવીઓ (જેમની કલમ હંમેશાં હિન્દુઓને શિખામણ આપવા જ ચાલે છે) અને ફેમિનિસ્ટોએ ફેસબુક અને ટ્વિટર પર કેમ્પેઇન ચલાવ્યું હોત; જેમ અગાઉ ‘કિસ ઑફ લવ’ અને ‘પિંક ચડ્ડી’ કેમ્પેઇન ચલાવેલું. પરંતુ અહીં જે લોકો સલાહ આપનારા હતા તેમના પંથના કારણે આ લોકોની હિંમત ચાલી નહીં. અહીં વાત એ નથી કે મુસ્લિમ બંધુઓની લાગણી ખોટી હતી કે સાચી. અહીં વાત સેક્યુલર, લિબરલ અને બુદ્ધુજીવીઓનાં બેવડાં વલણોની છે.
ઈંગ્લેન્ડમાં લંડનના હેમ્પસ્ટેડ ગામડામાં એક વિચિત્ર ઘટના બની. સામાન્ય રીતે સ્વિમિંગ પૂલમાં પુરુષો અને મહિલાઓનો સમય અલગ-અલગ હોય છે. મહિલાઓના સમયમાં પુરુષો જઈ શકતા નથી અને પુરુષોના સમયમાં મહિલાઓ. આનું કારણ સ્વાભાવિક છે કે તરણ વખતે જે પોશાક પહેરવામાં આવે છે તેમાં ભદ્રતા જળવાય, મહિલાઓની પોતાની ગરીમા જળવાય તેથી આવું કરવામાં આવે છે. પરંતુ ત્યાંની કેટલીક મહિલાઓને તેનો વિરોધ હતો. તેઓ કથતિ પુરુષ તરફી કાયદાઓનો વિરોધ કરવા ત્યાં પહોંચી ગઈ. આ મહિલાઓએ શું ભદ્રતા જાળવી? ના!
તેમાં કોઈ મહિલાએ નકલી દાઢી-મૂછ લગાડેલી. તો કોઈએ ‘મેન્કિની’ પહેરી હતી. (પુરુષો માટેની બિકિનીને મેન્કિની કહે છે!) અને મેન્કિનીમાં ભારે અંગપ્રદર્શન થાય છે. ઈંગ્લેન્ડ જેવા દેશોને બુદ્ધુજીવીઓ બહુ એડવાન્સ માને છે અને બધી જ છૂટછાટોવાળો માને છે પરંતુ ત્યાં પણ ભદ્રતાના કેટલાક નિયમો હોય છે. હેમ્પસ્ટેડમાં મહિલાઓએ આવું કર્યું એટલે પોલીસ આવી અને શાંતિનો ભંગ ન થાય તે માટે મહિલાઓને પકડીને બહાર લઈ ગઈ. હેમ્પસ્ટેડમાં મહિલાઓએ આ જે કર્યું તે ત્યાં ચાલી રહેલા ‘ManFriday’ નામના અભિયાનનો ભાગ હતો. આ અભિયાનમાં મહિલાઓ પોતાને પુરુષ જેવી ગણાવે છે. દક્ષિણ લંડનના ડલવિચ લૅઝર સેન્ટર જેવી જગ્યાએ પુરુષો માટેના કપડાં બદલવાના ઓરડામાં જઈ પોતે કપડાં બદલે છે!
ઈંગ્લેન્ડમાં એક કાયદો છે- સમાનતા કાયદો. તેમાં ફેરફારની વાત ચાલી રહી છે. સૂચિત ફેરફારો હેઠળ જે પુરુષો મહિલા બનવાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહ્યા હોય તેમને મહિલાઓ માટેની જગ્યા વાપરવા મળે છે! મહિલાઓ આ કાયદાનો વિરોધ કરી રહી હતી. આ મહિલાઓનું કહેવું છે કે આ સૂચિત સુધારાથી પુરુષો પોતાને મહિલા ગણાવી મહિલાઓ માટેની જગ્યા વાપરી શકશે. તેનાથી મહિલાઓની છેડતી, બળાત્કાર જેવી ઘટનાઓ બનશે.
આ મહિલાઓની વાત સાચી છે પરંતુ જે પ્રકારે તેમણે વિરોધ કર્યો તે રીત શું વાજબી છે? કોઈ સજ્જન આ વાત સાથે સહમત ન થઈ શકે. વિરોધની રીત વાજબી નથી. પરંતુ આ ઈંગ્લેન્ડની આ ઘટનાના સમાચાર ભારતમાં પ્રાદેશિક મિડિયામાં જોવા મળ્યા? ના. કારણકે પશ્ચિમી દેશોની છબી ખરડાય તેવા સમાચાર આપણે ત્યાં છપાતા નથી. બધા જ અખબારોમાં કંઈ આવું નથી હોતું પરંતુ જે ચારપાંચ નેશનલ મિડિયા છે તે નથી છાપતાં, ટીવી પર બતાવતાં કે વેબસાઇટ પર મૂકતાં અને પરિણામે પ્રાદેશિક મિડિયા પણ (જેના સૉર્સ મોટા ભાગે હિન્દી છાપાં/ચૅનલ/વેબસાઇટ હોય છે) જે તે દેશના વિવિધ અંગ્રેજી અખબારોની વેબસાઇટ પર જઈને સમાચાર જોવાની તસદી નથી લેતા કારણકે ત્યાંના અખબારોનું અંગ્રેજી સમજાવવું જોઈએ ને. એ બધી લપમાં કોણ પડે?
ત્રીજી ઘટના એટલે પ્રિયંકા ચોપરાનું યુનિસેફના ગુડવિલ એમ્બેસેડર તરીકે બાંગ્લાદેશના રૉહિંગ્યા મુસ્લિમોના શિબિરમાં જઈ બાળક સાથે સુંદર તસવીર ખેંચાવવી. પ્રિયંકા ચોપરા ક્યારેય કાશ્મીરી પંડિતોના બાળકો સાથે તસવીર પડાવવા પહોંચી નથી, તેથી તેનો સૉશિયલ મિડિયા પર આકરો વિરોધ થયો. જમ્મુ-કાશ્મીરના કઠુઆ કાંડમાં રૉહિંગ્યાઓનો હાથ હોવાનું મનાય છે. રૉહિંગ્યાઓએ મ્યાનમારમાં બૌદ્ધોનું જીવવાનું હરામ કરી નાખ્યું હતું તેથી તો તેમની સામે બૌદ્ધ પ્રજા ઉશ્કેરાઈ. (શ્રીલંકામાં પણ થોડા મહિના પહેલાં બૌદ્ધો અને મુસ્લિમોના પંથાંતરણ માટે હિંસક લડાઈ થઈ ગઈ.)
ચોથી ઘટના જમ્મુ-કાશ્મીરની છે. કહેવાતી હિન્દુવાદી નરેન્દ્ર મોદી સરકારે મહેબૂબા મુફ્તિની વાત માનીને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રમઝાનમાં યુદ્ધવિરામ જાહેર કર્યો. પરંતુ જે લોકો માત્ર કહેવા પૂરતા ઇસ્લામી છે તેવા પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન સમર્થિત ત્રાસવાદીઓ રમઝાનને પવિત્ર મહિનો જુદી રીતે ગણે છે. તેઓ માને છે કે આ મહિનામાં પણ તેમની જેહાદ તો ચાલુ રાખી જ શકાય છે. તાલિબાનના એક પ્રવક્તાએ ગત વર્ષે ૩૦ મેએ જ નિવેદન આપેલું કે ‘રમઝાનના મહિનામાં તો જેહાદ ચાલુ રાખવી જ જોઈએ. તેનાથી તો જિહાદનું ફળ અનેક ગણું મળે છે!’ એટલે પાકિસ્તાને યુદ્ધવિરામ ભંગ કર્યો અને તેની ગોળીથી આઠ મહિનાના એક નાનકડા બાળકનું મૃત્યુ થયું.
જો આ બાળકનો પંથ મુસ્લિમ કે ખ્રિસ્તી હોત તો સમગ્ર દુનિયામાં તેની તસવીર ચાર-ચાર કૉલમમાં છપાત. તેની હૃદયસ્પર્શી ફૉટો કૅપ્શન લખાઈ હોત. આવી તસવીર ખેંચવાવાળાને બેસ્ટ ફૉટૉગ્રાફીનું ઈનામ મળ્યું હોત. પરંતુ આ બાળકનું નામ નીતિન કુમાર હતું. તે તેનો વાંક. આ બાળકની કોઈ તસવીર ન છપાઈ કે તેનાં અપમૃત્યુના સમાચાર જોરશોરથી બતાવાયા કે છપાયા.
સિરિયાના યુદ્ધના કારણે એક બાળકની લાશ દરિયાકિનારે પડી હતી તેની તસવીરે દુનિયાભરમાં કેવી કરુણા-અનુકંપા પેદા કરેલી? કારણ મિડિયા! પરંતુ ભારતીય મિડિયાની સહાનુભૂતિ માત્ર એક ચોક્કસ પંથ માટે જ કેમ હોય છે? શું હિન્દુ, જૈન, બૌદ્ધ, પારસી, યહૂદી, વગેરે કરુણા-અનુકંપાને પાત્ર નથી? શું આ લોકો જુલ્મી જ છે?
હમણાં સ્ટાર, ઝી જેવી ચેનલો પર સિરિયલોની એવી જાહેરખબરો બને છે કે તે જોઈને આપણને હિન્દુ હોવા પર શરમ આવે. સ્ટાર પ્લસ પર પહેલાં ‘સીયા કે રામ’ ધારાવાહિકમાં એવી જાહેરખબર બતાવાતી હતી કે સીતાજી લક્ષ્મણને કહે છે કે શૂર્પણખાનાં નાક-કાન કાપીને તેં નારીની ગરીમાને ઠેસ પહોંચાડી છે. (પરંતુ શૂપર્ણખાએ જે રીતે રામ અને લક્ષ્મણને પોતાની જાળમાં લપેટી કામુકતા સંતોષવા પ્રયાસ કર્યો તેનાથી નારીની ગરીમા વધી જતી હતી?) શું સીતાજી ખરેખર આવું બોલ્યાં હોય? આ સિરિયલમાં નીચે ડિસ્ક્લેમર મૂકી દેવાતું કે આ કાલ્પનિક કથા છે. શું આવું અન્ય કોઈ પંથના ગ્રંથ વિશે લખીને ગમે તે બતાવી શકાય?
મહેશ ભટ્ટની આત્મકથા પર બનેલી સિરિયલ ‘નામકરણ’માં એક નાનકડી છોકરીને એવો પ્રશ્ન પૂછતી બતાવે છે કે ‘કન્યાદાન શું હોય છે? પહેલાં પિતાનું નામ અને પછી પતિનું નામ પાછળ કેમ લાગે છે?’ આ સિરિયલની માત્ર જાહેરખબર જ આવી હતી, બાકી સિરિયલમાં સાસુ-વહુના ડ્રામા સિવાય બીજું કંઈ નહોતું.
અત્યારે ઝી ગ્રૂપની એન્ડ પિક્ચર્સ પર ‘લક્ષ્મણરેખા’નો પ્રૉમો ચાલે છે. તેમાં મોડી રાત્રે પુરુષ બાઇક પર નીકળે છે ત્યારે સ્ત્રીઓને પત્તા રમતી અને પુરુષને છેડતી બતાવાય છે. નાયિકાના મુખે કહેવાયું છે કે તે રાવણ સામે લડવા લક્ષ્મણરેખા શા માટે ન ઓળંગે?
ટૂંકમાં, ભારતની મનોરંજન ચેનલો, ફિલ્મો, વેબસીરિઝો, મિડિયા અને અમુક અંશે રાજકારણ પણ આજકાલ આ છદ્મ મહિલાવાદને સમર્થન આપે છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ ફેમિનિઝમ પણ કોઈ ચોક્કસ પંથો પૂરતું સીમિત કેમ છે? ઈસ્લામ પંથની વાત આવે, તીન તલાકની વાત આવે ત્યારે ફેમિનિસ્ટો ક્યાં ખોવાઈ જાય છે? (બાય ધ વે, સાઉદી અરેબિયા જેનો તાજેતરમાં ખૂબ જ પ્રચાર થયો કે ત્યાં મહિલાઓ તરફી સુધારા થઈ રહ્યા છે, ત્યાં હવે એ મહિલાવાદીઓને પકડીપકડીને જેલમાં પૂરવામાં આવી રહ્યા છે અને તેમને વકીલો પણ પૂરા પાડવામાં આવતા નથી.) ઉપર લખેલી ઘટનાઓ પાછળ એક કારણ કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમ પણ છે.
પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ પહેલાં માર્ક્સવાદીઓ (મૂળ તો સામ્યવાદીઓ) એમ માનતા હતા કે યુરોપમાં યુદ્ધ થશે તો મજૂરો, મૂડીવાદી મધ્યમ વર્ગ (જેને સામ્યવાદીઓ બુર્જુઆ કહે છે) સામે યુદ્ધે ચડશે અને આ સંઘર્ષથી સામ્યવાદી ક્રાંતિ થશે. જોકે ૧૯૧૪ના યુદ્ધમાં આવું કંઈ થયું નહીં. શ્રમિક વર્ગ પણ લશ્કરી ગણવેશ પહેરીને યુદ્ધમાં જોડાઈ ગયો.
આ પછી સામ્યવાદીઓમાં પ્રશ્ન ઉદ્ભવ્યો કે આપણું ધારેલું તો કંઈ થયું નહીં. તો શું કરવું? બે અગ્રણી માર્ક્સવાદી- ઈટાલીના ઍન્ટૉનિયો ગ્રામ્સ્કી અને હંગેરીના જ્યૉર્જ લ્યુકાસને અલગ-અલગ રીતે પણ એકસરખો વિચાર આવ્યો કે યુરોપનો શ્રમજીવી વર્ગ પશ્ચિમની લોકશાહી અને મૂડીવાદથી પ્રભાવિત છે. જ્યાં સુધી આ બંનેનો નાશ નહીં થાય ત્યાં સુધી સામ્યવાદી ક્રાંતિ નહીં થાય. ગ્રામ્સ્કીને તો મુસોલિનીએ જેલમાં પૂરી દીધો, પરંતુ લ્યુકાસ ૧૯૧૮માં બૉલશેવિક હંગેરીમાં સંસ્કૃતિ મંત્રી બની ગયો. આ સમય દરમિયાન તેને થયું કે જો કુટુંબ પ્રથા અને સેક્સ અંગેની નીતિમત્તાને નાબૂદ કરવામાં આવે તો સમાજ પડી ભાંગશે. આ બંને હેતુ સાથે લ્યુકાસે ‘કલ્ચરલ ટેરરિઝમ’ નામની નીતિ અમલમાં મૂકી. તેના ભાગરૂપે નક્કી થયું કે લેક્ચરો દ્વારા બાળકોનું બ્રેઇનવૉશ કરવું જેથી તેઓ ખ્રિસ્તી સિદ્ધાંતોને ફગાવી દે. (આપણે ત્યાં શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં ઘૂસી ગયેલા-અભિનેત્રી સ્વરા ભાસ્કરની માતા-ઈરા ભાસ્કર જેવા લોકો આ જ કામ હિન્દુત્વ અને ભારત બાબતે કરી રહ્યાં છે).
આ લેક્ચરમાં ચિત્રો સાથે સેક્સની ઈચ્છા ભડકે તેવી સામગ્રી બાળકો સામે મૂકાતી અને તેમને શિખવાડાતું કે સેક્સમાં કોઈ ખરાબી નથી. (આપણે ત્યાં ઘણા કલમઘસુઓ આ કામ કરીને કલ્ચરલ ટેરરિઝમનો જાણેઅજાણે હાથો બની રહ્યા છે).
જોકે જેમ ભારતમાં બને છે તેમ હંગેરીમાં પણ બન્યું. લોકો લ્યુકાસના આ પ્રૉગ્રામ સામે રોષે ભરાયા. રોમાનિયાએ હંગેરી પર ૧૯૧૯માં હુમલો કર્યો ત્યારે આ કાયર લ્યુકાસ (આવા બુદ્ધુજીવીઓ પાછા કાયર જ હોય, ભગતસિંહ જેવા ન હોય જે સામે ચાલીને પોતાની ધરપકડ થવા દે.) હંગેરીમાંથી ભાગી ગયો.
તો આ કલ્ચરલ ટેરરિઝમ અથવા કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમની થિયરી ફરીથી બેઠી કેવી રીતે થઈ? તેની વાત આવતા અંકે.

(ક્રમશઃ)

ભાગ-૨ઃ અમેરિકામાં ફેમિનિઝમ અને સેક્સ ક્રાંતિનો પ્રણેતા- કલ્ચરલ ટેરરિઝમ વાદ!

Advertisements

2 thoughts on “હીના ખાન, પ્રિયંકા ચોપરા અને કલ્ચરલ ટેરરિઝમ

મારો બ્લોગ વાંચવા બદલ આભાર.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.