સબ હેડિંગ: ૨૦૧૪ની ચૂંટણી પછી કેટલાક એવા શબ્દો પ્રચલિત બન્યા જેનો અગાઉ જુદો અર્થ થતો અને હવે જુદો અર્થ પ્રચલિત બન્યો છે…જેમ કે સંસ્કાર, સ્ટ્રાઇક, ગોદી મિડિયા, લુટિયન્સ ગેંગ, ડિઝાઇનર પત્રકાર…

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૧૪/૦૪/૧૯)

લો, ૨૦૧૯, ૨૦૧૯ કરતાં ચૂંટણીનો પહેલો તબક્કો ચાલ્યો પણ ગયો. આપણે ગુજરાતમાં હજુ નવ દી’ની વાર છે. છેલ્લા એક વર્ષથી મંડ્યા હતા બધા. મોદી આ કરે છે ને તે ૨૦૧૯ને ધ્યાનમાં રાખીને. રાહુલ આ કરે છે ને તે ૨૦૧૯ને ધ્યાનમાં રાખીને. હજુ પણ ચર્ચા ચાલવાની. ચર્ચા કરનારાને કોણ રોકી શકે? પરંતુ રાજકારણની ચર્ચા બહુ થઈ. તમે કહેશો કે એલા ભાઈ, ચૂંટણી છે ને તમે રાજકારણની સિવાયની વાત કરો તો મજા ન પડે. પણ આપણે રાજકારણની નહીં, છતાં રાજકારણની જ ચર્ચા આ લેખમાં કરીશું. અને એ ચર્ચા છે ૨૦૧૪ પછી ભારતમાં જાણીતા બનેલા ઘણા બધા શબ્દોની.

આ શબ્દો ૨૦૧૪ પહેલાં પણ ભારતીય કે અંગ્રેજી ભાષાની ડિક્શનરીમાં હતા જ પરંતુ ૨૦૧૪ પછી તે ખૂબ ચાલ્યા. તો કેટલાક શબ્દો નવા પણ બન્યા. જેમ કે એવૉર્ડવાપસી, ઘરવાપસી, ડિઝાઇનર પત્રકાર, ટુકડે ટુકડે ગેંગ, વગેરે. ૨૦૧૪ પછીના રાજકારણમાં આવેલા આ શબ્દો અને તેના અર્થો સમજીએ.

ઘરવાપસી: આ દેશમાં ત્રણ પ્રકારે પંથાંતરણ થતું આવ્યું છે. એક સ્વૈચ્છિક, બીજું મારીને-દબાણપૂર્વક અને ત્રીજું લોભલાલચથી. આ પૈકી છેલ્લા બે પ્રકારોથી થયેલા પંથાંતરણમાં બિનહિન્દુઓને હિન્દુ બનાવવાનો ક્રમ હિન્દુ સંગઠનો, ખાસ કરીને વિહિપે શરૂ કર્યો હતો. આને ઘરવાપસી નામ મળ્યું. વર્ષ ૨૦૧૪માં આ શબ્દ ખૂબ જ ચર્ચામાં રહ્યો. વિવાદનો વિષય પણ બન્યો. પરંતુ પછી આ શબ્દ બીજા અર્થોમાં પણ વપરાવા લાગ્યો. કોઈ નેતા પક્ષાંતર કરી બીજા પક્ષમાં ગયા હોય અને પોતાના પક્ષમાં પાછા ફરે તો તેના માટે ઘરવાપસી શબ્દ વપરાયો.

લવજિહાદ: કેટલાક શબ્દો એવા તરતા મૂકાતા હોય છે કે આશ્ચર્ય થાય. અંગ્રેજી શબ્દ લવ અને અરેબિક શબ્દ જિહાદનું મિશ્રણ સમાન આ શબ્દ મુસ્લિમ યુવક દ્વારા છેતરીને અથવા પ્રેમમાં પાડીને હિન્દુ યુવતી સાથે લગ્ન કરીને કે કર્યા વગર શોષણ થાય, દગો થાય, તેના માટે વર્ષ ૨૦૧૪થી વધુ પ્રચલિત બન્યો. યોગી આદિત્યનાથે (તે વખતે ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય પ્રધાન નહોતા) તો ત્યાં સુધી કહ્યું કે લવ જિહાદ એ ભારતને લક્ષ્ય બનાવીને કરાયેલું આંતરરાષ્ટ્રીય ષડયંત્ર છે. જોકે આજે પણ ઘણા લવજિહાદના કિસ્સાઓ આવતા જ રહે છે.

સૂટ બૂટ કી સરકાર: આશ્ચર્યની વાત છે કે કૉંગ્રેસના અત્યારના અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીએ આ શબ્દ કૉઇન કર્યો હતો. રાહુલ ગાંધીનાં ભાષણો સીધાંસપાટ હોય છે તેના લીધે આશ્ચર્ય થાય. અને તેમનો આ વાકપ્રહાર અસરકારક પણ રહ્યો. બિહાર-દિલ્લીની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ-એનડીએના પરાજયનાં કારણોમાં આ પણ એક કારણ રહ્યું. આ શબ્દ કેમ આવ્યો?

૨૦૧૫માં અમેરિકાના પ્રમુખ બરાક ઓબામા ભારતની મુલાકાતે આવેલા. રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે તેમના સત્કાર કાર્યક્રમમાં મોદીએ (લગભગ દસ લાખ રૂપિયાનો) બહુ કિંમતી સૂટ પહેરેલો. જે દેશ અને જેની સંસ્થાઓ ભારતને હંમેશાં નીચો જ દેખાડતો રહ્યાં છે અને ખાસ કરીને નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન હતા ત્યારે તેમને વિઝાનો નનૈયો ભણ્યો હતો તે દેશના વડા ભારત આવતા હોય ત્યારે ભારત પણ ગરીબ નથી અને ભારતના વડા તરીકે પોતે આવો સૂટ પહેરી શકે તેવું વિચારીને કદાચ મોદીજીએ આ સૂટ પહેર્યો, પરંતુ ભારતમાં તેની ખૂબ જ નકારાત્મક અસર થઈ.

રાહુલ ગાંધીએ કદાચ પહેલી વાર અસરકારક રીતે કોઈ મુદ્દો ઉપાડ્યો હોય તો તે હતો સૂટનો. તે પછી તો એ સૂટની નીલામી થઈ ગઈ. પરંતુ રાહુલ ગાંધીએ તેને ઉદ્યોગપતિઓ તરફી સરકાર સાથે જોડીને સૂટ બૂટ કી સરકાર શબ્દ ચલણી બનાવ્યો. જોકે એ આશ્ચર્યની વાત છે કે તે પછી રાહુલ ગાંધી મોદી સરકારની ઉદ્યોગપતિઓ સાથે સાંઠગાંઠનો આક્ષેપ તો આજ સુધી લગાવતા રહે છે પરંતુ આ શબ્દનો ઉપયોગ કરતા નથી.

પ્રેસ્ટિટ્યૂટ: પ્રેસ (મિડિયા) અને પ્રૉસ્ટિટ્યૂટ (વેશ્યા) શબ્દોને ભેગા કરીને આ શબ્દને વિદેશ ખાતાના રાજ્ય પ્રધાન અને પૂર્વ સેનાધ્યક્ષ વી. કે. સિંહે તરતો મૂક્યો. એક પત્રકાર અને કૉલમિસ્ટ તરીકે આવો શબ્દ દુઃખ ઉપજાવનારો લાગે પરંતુ કેટલાક પત્રકારો જે રીતે એજન્ડા સાથે ચાલવા લાગ્યા હતા તે સંદર્ભમાં વી. કે. સિંહે  વર્ષ ૨૦૧૫માં આ શબ્દ ઉપજાવ્યો.

અચ્છે દિન: ૨૦૧૪ની ચૂંટણીમાં ભાજપે અચ્છે દિન આયેંગેની આશા બતાવેલી. તે કેટલી પૂરી થઈ તે અંગે અલગ-અલગ દૃષ્ટિકોણ હોઈ શકે પરંતુ આ શબ્દ પછી તો ઘણા બધા અર્થમાં વપરાવા લાગ્યો. ખાસ કરીને મોદી વિરોધી મિડિયા મોદી સરકાર માટે કોઈ નેગેટિવ ઘટના બને, જેમ કે વિજય માલ્યા ભાગી જાય તો લખે- માલ્યાના અચ્છે દિન. તો ભાજપ સમર્થકોએ પણ રાહુલ ગાંધી ૨૦૧૭ની ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મંદિરે-મંદિરે ગયા તેને ‘અચ્છે દિન’ ગણાવ્યા.

જુમલા: ગુજરાતીઓ હિન્દી ક્રિકેટ કૉમેન્ટરી સાંભળતા ત્યારે ભારતનો જુમલો આટલો થયો, પાકિસ્તાનનો આટલો, એવું સાંભળવા મળતું. પરંતુ વર્ષ ૨૦૧૫માં ખબર પડી કે એલા ભાઈ, જુમલો એટલે તો સૂત્ર. ઍડ્વર્ટાઇઝમાં એક લાઇન હોય છે ને, જે ઉત્પાદન ખરીદવા મજબૂર કરે તે એટલે જુમલો. હકીકતે નરેન્દ્ર મોદી કે ભાજપે ૧૫ લાખ રૂપિયા દરેક જણના ખાતામાં આવી જશે તેવું કોઈ વચન આપ્યું નહોતું. પરંતુ સભાઓ ગજવતા ત્યારે મોદી બોલતા કે વિદેશમાં કાળું નાણું એટલું બધું છે કે જો તેને ભારત લાવવામાં આવે તો દરેકના ભાગે રૂ. ૧૫ લાખ આવી જાય. બસ, કૉંગ્રેસે આ પકડી લીધું ને મિડિયાએ પણ ચગાવ્યું. કોઈ કવિ તેની પ્રેયસીને કહે કે તારા દાંત દાડમની કળી શા છે. તો કંઈ દાંત તોડીને ખાવા ન મંડાય. એ એક પ્રકારની સમજાવવાની રીત છે કે દાંત એવી રીતે ગોઠવાયેલા છે કે જાણે દાડમની કળીઓ ગોઠવાયેલી હોય તેવી લાગે.

પરંતુ ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહ આ જાળમાં ફસાઈ ગયા ને બોલી બેઠા કે ૧૫ લાખનું વચન તો જુમલો હતો. બસ, પછી તો ભાજપ કે મોદી સરકાર કંઈ કહે તો તે મોદી સરકારનો નવો જુમલો છે તેમ વિપક્ષો કહેવા લાગ્યા. આ શબ્દ ગુજરાતીમાં પણ પ્રચલિત બની ગયો છે.

પથ્થરબાજ: ૨૦૧૬માં કાશ્મીરમાં બુરહાન વાની નામના હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનના ત્રાસવાદીનું એન્કાઉન્ટર થયું તે પછી કાશ્મીરમાં પથ્થરબાજીનો વ્યવસાય શરૂ થયો. કિશોર-કિશોરીઓને પૈસા આપીને જ્યારે સેના ત્રાસવાદીને પકડવા જાય ત્યારે ત્રાસવાદીના કવર તરીકે પથ્થરમારો કરવામાં આવે. આ લોકો માટે પથ્થરબાજ શબ્દ વપરાવા લાગ્યો.

મોબ લિન્ચિંગ: કોઈ ગુનો થયો હોવાની શંકા હોય અને તે ગુના માટે ગુનેગારને કાયદો સજા નહીં કરે તેવી કોઈ ટોળાને ખાતરી થાય ત્યારે તે ટોળું કથિત ગુનેગારને મારી નાખે તેના માટે જે શબ્દ ૨૦૧૪ પછી વપરાશમાં વધુ આવ્યો તે મોબ લિન્ચિંગ છે. ૨૦૧૫માં દાદરીમાં અખલાક નામના વ્યક્તિને ગો માંસની શંકાએ મારી નાખ્યો કે પછી અલવરમાં આવી હત્યા થાય તેને મોબ લિન્ચિંગ કહેવામાં આવ્યું. શેખર ગુપ્તા, જેનું નામ હવે ઑગસ્ટા વેસ્ટલેન્ડ સોદામાં કથિત રીતે ઊછળ્યું છે તે પત્રકારે તો હિન્દુસ્તાનને લિન્ચિસ્તાન એવું નામ આપી દીધું! હકીકત તો એ રહી કે વર્ષોથી ટોળાશાહી દ્વારા આ રીતે હત્યાઓ થતી આવી છે. રમખાણોનું બીજું નામ મોબ લિન્ચિંગ છે. તે રીતે જોઈએ તો વર્ષોથી હિન્દુ-મુસ્લિમો વચ્ચે કે મુસ્લિમો-મુસ્લિમો વચ્ચે કે હિન્દુ સમાજની જ્ઞાતિ-જ્ઞાતિ વચ્ચે કોઈ ને કોઈ મુદ્દે મોબ લિન્ચિંગ થતું રહ્યું છે. પરંતુ ૨૦૧૪ પછી જાણે કે મુસ્લિમો જ તેના ભોગ બની રહ્યા છે તેવો એક કુપ્રચાર ચલાવાયો જ્યારે હકીકત તો એ છે કે વર્ષ ૨૦૧૪ પછી ડૉ. પંકજ નારંગ અને પ્રશાંત પૂજારી જેવા ઘણા હિન્દુઓની પણ ટોળા દ્વારા હત્યા થઈ છે, પરંતુ મિડિયાએ તેને મહત્ત્વ જ ન આપ્યું.

સંસ્કાર: સંસ્કાર શબ્દ ખરેખર તો સારો છે, પરંતુ ૨૦૧૫માં સેન્સર બૉર્ડના ચૅરમેન પહલાજ નિહલાની બન્યા. તે પછી ટ્વિટર પર સંસ્કાર શબ્દને લઈને ડાબેરીઓ-લિબરલો-સેક્યુલરો મંડી પડ્યા. આલોકનાથને પણ લક્ષ્ય બનાવાયા. જેમ્સ બૉન્ડની ફિલ્મ ‘સ્પેક્ટ્રે’માં ચુંબનના દૃશ્યની લંબાઈ ઘટાડી નખાઈ તેમાં તો ટ્વિટર પર સંસ્કારી જેમ્સ બૉન્ડનો ટ્રેન્ડ ચાલ્યો. પરંતુ તત્કાલીન અધ્યક્ષ પહલાજ નિહલાનીના કહેવા પ્રમાણે, અગાઉની બે ફિલ્મોમાં પણ ગાઢ પ્રણયનાં દૃશ્યો પર કાતર ફેરવી દેવાયેલી. ઉપરાંત જેમ્સ બૉન્ડની ફિલ્મને ‘એ

’ સર્ટિફિકેટ નહીં, યુએ સર્ટિફિકેટ જોઈતું હતું. ‘ભાભીજી ઘર પર હૈ’ સિરિયલમાં શિક્ષક વાતેવાતે તેને હેરાન કરનારને ‘તુમ્હારે મેં સંસ્કાર નામ કી કોઈ ચીઝ હૈ કિ નહીં?” એવું કહે એટલે વિભૂતિ નારાયણ મિશ્ર (આસીફ શૈખ) સંસ્કાર કી બત્તી બનાઓ ઔર…કહીને અભદ્ર બોલે. આમ, ૨૦૧૪ પછી સંસ્કાર શબ્દને નકારાત્મક અને મજાકને પાત્ર બનાવી દેવાયો.

ડિઝાઇનર પત્રકાર: જે પત્રકારો ખાલી એ. સી. સ્ટુડિયોમાં બેસે છે, ક્લબોમાં જાય છે અને ભારત વિરોધી પત્રકારત્વ કરે છે તેમના માટે ઝી ન્યૂઝના તંત્રી સુધીર ચૌધરીએ બનાવેલો આ શબ્દ છે.

મહાગઠબંધન: ૨૦૧૫માં બિહારની વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે પ્રચલિત બનેલો આ શબ્દ આમ તો ભ્રમ પેદા કરનારો છે કારણકે મહાગઠબંધન જેવું કંઈ હતું નહીં અને છે પણ નહીં. ૨૦૧૫માં લાલુપ્રસાદ યાદવના રાજદ, નીતીશકુમારના જદયુ અને કૉંગ્રેસે ગઠબંધન કર્યું તેને મહાગઠબંધન નામ અપાયું. પરંતુ તે બહુ જલદી તૂટી ગયું. તે પછી જ્યારેજ્યારે વિપક્ષી ગઠબંધનની વાત આવી ત્યારે લિબરલ મિડિયા દ્વારા મહાગઠબંધનનું ચિત્ર ઉપસાવવામાં આવ્યું, જેમ કે કર્ણાટકની ચૂંટણી વખતે, ઉત્તર પ્રદેશમાં ગોરખપુર લોકસભાની પેટાચૂંટણી વખતે, પરંતુ અત્યારે સહુ કોઈ જાણે છે કે બધાનાં નાનાનાનાં ગઠબંધનો જ છે.

એવૉર્ડ વાપસી અને ઇનટૉલરન્સ: ૨૦૧૫ની બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણી પહેલાં આ આયોજનપૂર્વક ષડયંત્ર થયેલું અને અખલાકની હત્યાના મામલે સાહિત્ય તથા અન્ય ક્ષેત્રના લોકોએ તેમને જે સરકારોએ એવૉર્ડ આપેલા તેમને વફાદારી બતાવવા એવૉર્ડ પાછા આપવાનું નાટક કરી ચૂંટણીમાં વાતાવરણ સફળતાપૂર્વક ઊભું કર્યું. દેશમાં અને વિદેશમાં ભારતની બદનામી કરી કે ભારતમાં અસહિષ્ણુતા (ઇનટૉલરન્સ) વ્યાપી ગઈ છે. વર્ષ ૨૦૧૨માં મુંબઈના આઝાદ મેદાનમાં કે પછી વર્ષ ૧૯૯૩માં રામજન્મભૂમિ ખાતે જર્જરિત અને બિનવપરાશવાળો ઢાંચો તૂટી પડતાં જે રમખાણો થયાં હતાં ત્યારે કોઈ અસહિષ્ણુતા વ્યાપી નહોતી.

આ સિવાય ૨૦૧૪ પહેલાં ભક્તનો જુદો અર્થ કરાતો, હવે જુદો કરાય છે, ૨૦૧૪ પહેલાં ગુલામનો જુદો અર્થ હતો, આજે જુદો અર્થ છે. વર્ષ ૨૦૧૪ પહેલાં સરકારો સ્ટ્રાઇકથી ગભરાતી. આજે પાકિસ્તાન સ્ટ્રાઇકથી ગભરાય છે. સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક, નોટબંધી, ટુકડે ટુકડે ગેંગ, લુટિયન્સ ગેંગ, નેરેટિવ, આઈટી સેલ, આપટાર્ડ, લિબરાન્ડુ, લિબટાર્ડ, સેફ્રૉન ટેરરિસ્ટ, સંઘી, પૉસ્ટ ટ્રુથ, ફેક ન્યૂઝ, ખાંગ્રેસી, ગોદી મિડિયા, ફેંકુ/પપ્પુ, સિકુલર, બડી બિન્દી ગેંગ, અર્બન નક્સલ, આ બધા શબ્દો પણ ૨૦૧૪ પછી પ્રચલિત થયા છે.

જોઈએ, ૨૩ મે ૨૦૧૯ પછી કયા નવા શબ્દો ચલણી બને છે.

 

Advertisements

મારો બ્લોગ વાંચવા બદલ આભાર.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.