Posted in abhiyaan, film, international

બાપ રે! આટલા બધા સુપરહીરો એક સાથે એક જ ફિલ્મમાં!

(અભિયાન સાપ્તાહિક, તા.૨૧/૪/૧૮નો અંક)

સામાન્ય માણસને પડદા પર લાર્જર ધેન લાઇફ ચીજો જોવી ગમે છે. પોતે વાસ્તવિક જીવનમાં જે કંઈ નથી કરી શકતો તે પડદા પર તેને કરવું ગમે છે, ચાહે તે પ્રેમ હોય કે લડાઈ. દરેકના જીવનમાં ખલનાયક કે ખલનાયકો હોય છે, પરંતુ દરેક વ્યક્તિ આ ખલનાયકો સામે સફળ રીતે લડી શકતો નથી. આવા જ સામાન્ય માનવીને જ્યારે ભગવાન પાસેથી કે કોઈ ચમત્કારથી તેની પાસે અજાયબ શક્તિ મળી જાય અને આ અજાયબ શક્તિથી તે ખલનાયકને હરાવે ત્યારે તેને સુપર હીરો કહેવામાં આવે છે. હિન્દી ફિલ્મોમાં વિનોદ મહેરાની ‘એલાન’, જેકી શ્રોફની ‘શિવા કા ઇન્સાફ’, પુનીત ઇસ્સારની ‘સુપરમેન’, અનિલ કપૂરની ‘મિસ્ટર ઇન્ડિયા’, અમિતાભ બચ્ચનની ‘તૂફાન’ અને ‘અજૂબા’, ‘છોટા ચેતન’, ઋત્વિક રોશનની સફળ ફિલ્મો ‘કોઈ મિલ ગયા’, ‘ક્રિશ’, ‘ક્રિશ ૩’ અભિષેક બચ્ચનની મહા ફ્લૉપ ‘દ્રોણ’, શાહરુખ ખાનની ફ્લૉપ ‘રા.વન’, રજનીકાંતની સફળ ‘રૉબૉટ’, ઈમરાન હાશ્મીવાળી ‘મિસ્ટર એક્સ’, ટાઇગર શ્રોફની ‘ધ ફ્લાઇંગ જાટ’ જેવી ફિલ્મો આવી ગઈ.

આમાંની બેચારને બાદ કરતાં મોટા ભાગની ફિલ્મો ફ્લૉપ રહી. કદાચ આનું કારણ એ હોઈ શકે કે આપણી સામાન્ય ફિલ્મોમાં પણ હીરો વગર ચમત્કારિક શક્તિએ એક સાથે દસ-વીસને મારી શકે છે. ગમે તેમ હોય, પરંતુ સુપર હીરોની ફિલ્મોનો આપણે ત્યાં આ ઇતિહાસ છે. જોકે ટીવી પર મૂકેશ ખન્નાની ‘શક્તિમાન’, ‘કૅપ્ટન વ્યોમ’, મૃણાલ કુલકર્ણીની ‘સોનપરી’ બહુ ચાલી. કદાચ કારણ એ કે તે ઑરિજનલ સુપર હીરો કે હિરોઇન હતાં. તેની સાથે દર્શકો પોતાની જાતને જોડી શક્યા. જોકે વિદેશોમાં સુપર હીરોની ફિલ્મો હંમેશાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહી છે અને હૉલિવૂડમાં બનતી આવી ફિલ્મો ભારતમાં પણ ખૂબ જ ચાલી છે.

નાનાં બાળકોને કાલ્પનિક કથા વાંચવી બહુ ગમે. તે કથાને ચિત્ર સાથે રજૂ કરવામાં આવે તો ઓર મજા પડે. આને કૉમિક અથવા ચિત્રકથા કહેવામાં આવે. ઘણાં ભારતીય અખબારોમાં બાળકો માટે ખાસ આ વિદેશી ચિત્રકથાને અનુવાદ સાથે છાપવામાં આવે છે. ભારતમાં જેમ અમર ચિત્ર કથા કૉમિક બુક છાપવા માટે પ્રસિદ્ધ છે તેમ અમેરિકામાં માર્વેલ કૉમિક્સ ગ્રૂપ આવી કૉમિક બુક છાપવા માટે જાણીતું છે. આ ગ્રૂપનાં કૉમિક્સ પાત્રો સ્પાઇડર મેન, વૉલ્વેરિન, હલ્ક, થૉર, આયર્નમેન, કૅપ્ટન અમેરિકા, ડેરડેવિલ, બ્લેક પૅન્થર અને કૅપ્ટન માર્વેલ જાણીતાં છે. આ બધાં વ્યક્તિગત પાત્રોને લઈને ચિત્રકથા અને ફિલ્મો આવી ગયાં. તે ખૂબ જ સફળ પણ રહ્યા.

પરંતુ હવે આનંદની વાત એ છે કે આ પૈકીનાં મોટા ભાગનાં પાત્રો- આયર્નમેન, સ્પાઇડરમેન, બ્લેક વિડૉ, કૅપ્ટન અમેરિકા, થૉર, ધ હલ્ક, સ્કાર્લેટ વિચ, ગાર્ડિયન્સ ઑફ ગેલેક્સી, બ્લેક પેન્થર, વિન્ટર સૉલ્જર, વૉંગ, લોકી વગેરે એક સાથે કોઈ વિલન સામે લડવા આવી રહ્યા છે, ફિલ્મ ‘અવેન્જર્સ ઇન્ફિનિટી વૉર’માં. આપણે ત્યાં ભગવાન શ્રી રામ, શ્રી કૃષ્ણ, મા દુર્ગા, હનુમાનજી, પરશુરામ, ભીમ, અર્જુન, ગણેશજી વગેરે અનેક લડવૈયાઓ છે જેમણે દુષ્ટોને હણ્યા છે. પરંતુ કલ્પના કરો કે કોઈ એક કથા એવી હોય જેમાં આ બધાં જ પાત્રો કોઈ મહા રાક્ષસ અને તેની ટોળી સામે લડવા આવે તો? કથા કેવી રોચક બને? અલબત્ત, ચંડીપાઠ કરતા હશે તેમને ખ્યાલ હશે કે અસુરોને નાથવા માટે ભગવાન અને દેવતાઓએ માતાઓને પોતપોતાની શક્તિ આપી હતી. બ્રહ્માણી, વારાહી, માહેશ્વરી, વૈષ્ણવી, કૌમારી, ચામુંડા, નારસિંહી વગેરે સપ્ત માતૃકાઓએ ભેગા મળીને રાક્ષસોનો નાશ કર્યો હતો.

આ જ રીતે  ‘અવેન્જર્સ ઇન્ફિનિટી વૉર’માં ઉપર કહ્યા તેવા સુપર હીરો એક સાથે આવી રહ્યા છે. ૧૯૯૨માં માર્વેલ કૉમિક ગ્રૂપે ‘ધ ઇન્ફિનિટી વૉર’ની છ અંકની કૉમિક સિરીઝ બહાર પાડી હતી. આગામી ૨૭ એપ્રિલે આ ફિલ્મ રિલીઝ થવાની છે ત્યારે આ ફિલ્મને જોવા દર્શકો હોય તે સ્વાભાવિક છે. તેનું ટ્રેલર આ લખાય છે ત્યારે રિલીઝ થઈ ગયું છે. તે ભારતમાં અંગ્રેજી, હિન્દી, તમિલ અને તેલુગુ ભાષામાં રિલીઝ થવાની છે. પહેલાં આ ફિલ્મ ભારતમાં અમેરિકા કરતાં એક સપ્તાહ પહેલાં રિલીઝ થવાની હતી, પરંતુ હવે સમગ્ર વિશ્વમાં તે એક જ તારીખે રિલીઝ થવાની છે.

ફિલ્મમાં હૉલિવૂડના ટોચના સિતારાઓ- રૉબર્ટ ડાઉની જુનિયર, ક્રિસ પેટ્ટ, ક્રિસ એવાન્સ, ક્રિસ હૅમ્સવર્થ, સ્કારલેટ જૉન્સન, જોશ બ્રૉલિન, ટૉમ હૉલેન્ડ, બેનેડિક્ટ કમ્બરબૅચ, એલિઝાબેથ ઑલ્સેન, માર્ક રૂફેલો, ઝૉ સાલ્ડાના, જેરેમી રેનર વગેરે ચમકી રહ્યાં છે. આ ફિલ્મમાં કુલ ૬૪ મુખ્ય પાત્રો છે! આમ, આ ફિલ્મ મલ્ટિસ્ટાર ફિલ્મોનો પણ બાપ થઈ કહેવાય. ફિલ્મનું શૂટિંગ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭માં થયું અને જાન્યુઆરી ૨૦૧૮માં તો પૂરું પણ થઈ ગયું! ટૉમ હૉલેન્ડને ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ વાંચવા નહોતી દેવાઈ કારણકે ‘સ્પાઇડરમેનઃ હૉમ કમિંગ’ વખતે તેણે ઘણી બધી વાતોનો ભાંડો ફોડી નાખ્યો હતો. આ ફિલ્મ સાથે માર્વેલ સિનેમેટિક યુનિવર્સની દસમી વર્ષગાંઠ છે. તેની પહેલી ફિલ્મ ‘આયર્ન મેન’ ૨ મે ૨૦૦૮ના રોજ રિલીઝ થઈ હતી. ‘અવેન્જર્સઃ ઇન્ફિનિટી વૉર’નું શૂટિંગ એડિનબર્ગ, ગ્લાસગ્લૉ, સ્કૉટિશ હાઇલેન્ડ્સ, ડરહમ કેથેડ્રલ, એટલાન્ટામાં થયું છે. સ્ટુડિયો કામ કમ્બરનૉલ્ડના વૉર્ડપાર્ક સ્ટુડિયોઝમાં થયું છે.

બૉક્સ-૧

 અત્યાર સુધીનો સૌથી ખતરનાક વિલન

સ્વાભાવિક છે કે આટલા બધા સુપરહીરોએ કોઈ વિલનની સામે લડવા એક સાથે આવવું પડે તો તે વિલન કેવો હોય? અત્યાર સુધી મોટા ભાગે વિલન પૃથ્વીને ખતમ કરવા કે તેના પર કબજો કરવા માગતો હતો, પરંતુ આ ફિલ્મમાં શક્તિશાળી થાનોસ વિલન તરીકે છે. થાનોસ અગાઉ ‘ગાર્ડિયન ઑફ ગેલેક્સી’માં દેખા દઈ ચૂક્યો છે. તે ઇન્ફિનિટી સ્ટૉન મેળવીને સમગ્ર બ્રહ્માંડનો વિનાશ કરવા માગે છે. થાનોસ લુચ્ચો, ચાલાક, અને ક્રૂર છે. તેને હરાવવા માટે કોઈ એકલદોકલનું કામ નથી. અવેન્જરોએ ગાર્ડિયન ઑફ ગેલેક્સી, ડૉક્ટર સ્ટ્રેન્જ અને સ્પાઇડર મેન સાથે મળીને લડત આપવી જરૂરી છે, જેથી તે છ ઇન્ફિનિટી સ્ટૉન ન મેળવી શકે.

બૉક્સ-૨

શું છે આ છ ઇન્ફિનિટી સ્ટૉન?

વૈદિક જ્યોતિષ મુજબ, બુદ્ધિ અને વાણી માટે પન્ના, વિદ્યા અને ભાગ્યવૃદ્ધિ માટે પોખરાજ, સાંસારિક સુખો માટે હીરો, સરકાર અને સત્તા માટે માણેક, મનની શાંતિ માટે મોતી વગેરે ગ્રહોની વીંટી આંગળીમાં પહેરવા જ્યોતિષીઓ સલાહ આપતા હોય છે ત્યારે તર્કવાદીઓને વાત ગળે ઉતરતી નથી. એ તો પોતપોતાની માન્યતા થઈ, પરંતુ આ ફિલ્મમાં પણ આવા કિંમતી પથ્થરોની-રત્નોની વાત છે જેને ઇન્ફિનિટી સ્ટૉન નામ અપાયું છે. હિન્દુ શાસ્ત્રોમાં પંચ મહાભૂત તત્ત્વોથી આ બ્રહ્માંડની રચના થઈ તેવી વાત આવે છે જેમાં આકાશ, પૃથ્વી, વાયુ, જળ, અને અગ્નિ છે. આ ફિલ્મ મુજબ, બ્રહ્માંડના નિર્માણ પહેલાં છ ચીજો અસ્તિત્વમાં હતી-સ્પેસ (આકાશ), ટાઇમ, રિયાલિટી, પાવર, માઇન્ડ એન્ડ સૉલ (આત્મા).  સ્પેસ સ્ટૉન ‘થૉર’ અને ‘કૅપ્ટન અમેરિકા: ધ ફર્સ્ટ અવેન્જર’માં દેખાયો હતો. આ રત્ન દ્વારા કોઈ પણ વ્યક્તિ આકાશ પર કાબૂ મેળવી શકે છે.

બીજો છે માઇન્ડ સ્ટૉન. તેના દ્વારા વ્યક્તિ બીજા માણસના મગજ પર કાબૂ મેળવી શકે છે. ત્રીજો છે રિયાલિટી સ્ટૉન. તેને ઇથર પણ કહેવાય છે. તેના દ્વારા વાસ્તવિકતા બદલી શકાય છે. પાવર નામનો પથ્થર નામ પ્રમાણે જ શક્તિશાળી છે. તેના દ્વારા સમગ્ર ગ્રહમંડળનો વિનાશ કરી શકાય છે. ટાઇમ નામનો પથ્થર સમય પર નિયંત્રિત કરી તેને બદલી શકે છે. સૉલ સ્ટૉનની મદદથી મૃત વ્યક્તિને પણ જીવિત કરી શકાય છે તો જીવિતને મારી શકાય છે.

બૉક્સ-૩

ફિલ્મનું નામ બદલાયું

ઑક્ટોબર ૨૦૧૪માં જ્યારે આ ફિલ્મની જાહેરાત થઈ ત્યારે પહેલાં આ ફિલ્મનું નામ ‘અવેન્જર્સ: ઇન્ફિનિટી વૉર- પાર્ટ ૧’ રખાયું હતું, પરંતુ નિર્દેશક બેલડી જૉ અને એન્થૉની રુસોએ કહ્યું કે આ નામ ગેરમાર્ગે દોરનારું છે. (જેમ ‘ક્રિશ’ સુપર હીરોની શ્રેણીની ‘ક્રિશ’ પહેલી ફિલ્મ હતી પરંતુ ‘ક્રિશ’ પછી સીધી ‘ક્રિશ-૩’ આવી ગઈ તેવું જ). ૨૦૧૨માં ‘ધ અવેન્જર્સ’ અને ૨૦૧૫માં ‘અવેન્જર્સઃ ધ ઍજ ઑફ અલ્ટ્રૉન’ આવી ગઈ હતી. એ રીતે જુઓ તો ૨૦૧૮ની આ ફિલ્મ ‘અવેન્જર્સ’ શ્રેણીની ત્રીજી ફિલ્મ ગણાય.

બૉક્સ-૪

ફિલ્મનું બજેટ અધધ છતાં નિયંત્રણમાં!in

આ ફિલ્મનું બજેટ ૩૦ કરોડ ડૉલરનું છે. એટલે આપણાં ૧૯.૪૫ અબજ રૂપિયા થયા! ફિલ્મના બજેટને અને તેના પ્રૉડક્શનને નિયંત્રણમાં રાખવું એ મહત્ત્વની વાત છે. આ કામ સુપેરે પાર પાડ્યું છે માર્વેલ સ્ટુડિયોની પ્રૉડક્શન વિભાગની ઍક્ઝિક્યુટિવ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ વિક્ટૉરિયા એલૉન્ઝોએ. ૧૯૯૦માં તે બનવા આવી હતી તો અભિનેત્રી પરંતુ ફિલ્મવાળાઓએ તેનામાં અનેક ખામી શોધી કે તે બહુ ઠીંગણી છે, કોઈએ કહ્યું તે બહુ ઊંચી છે, તેનામાં આ નથી, તે નથી વગેરે. આથી તે સ્પેશિયલ ઇફેક્ટમાં ચાલી ગઈ. આ ક્ષેત્ર પણ પુરુષોના વર્ચસ્વવાળું હતું. ઘણો બધો સમય એવું બન્યું કે સેટ પર બહુ ઓછી સ્ત્રીઓ હોય જેમાંની એક આ વિક્ટૉરિયા એલૉન્ઝો હતી.  વિક્ટૉરિયા લેસ્બિયન છે અને તેની જીવનસાથી ઇમેલ્ડા કૉર્કૉરનને પોતાની પત્ની ગણાવે છે. બંનેના દામ્પત્યજીવનને ૧૬ વર્ષ પૂર્ણ થયાં છે અને તેમને એક સંતાન પણ છે. આ ફિલ્મની સિક્વેલનું આયોજન પણ થઈ ગયું છે જે આવતા વર્ષે રિલીઝ થશે. બંને ફિલ્મનું સંયુક્ત બજેટ ૧ અબજ ડૉલરનું થશે!

Advertisements
Posted in film

બડી છોટી થી મુલાકાત, બડે અફસોસ કી હૈ બાત

શ્રીદેવીનો પહેલો પરિચય ક્યારે થયો હતો? પાંચમા ધોરણમાં જયારે વડોદરામાં વીસીઆર પર ‘મવાલી’ જોઈ હતી. ‘બાપ કી કસમ’ ગીત ત્યારે પણ ગમ્યું હતું, આજે પણ પસંદ છે. જિતેન્દ્ર અને શ્રીદેવીની જુગલ જોડી હતી. એ પછી વડોદરામાં ગયાં હતાં ‘હીરો’ જોવા પણ ટિકિટ ન મળતાં ‘અક્કલમંદ’ જોઈ નાખ્યું. એનું ‘ક્યા હંસી નઝારા હૈ’ ગીત પણ ગમેલું. એમાં શ્રીદેવી પૂછતી, “કૌન હૈ, કિધર હૈ, કહાં હૈ’. અને નીલા અંબર પર જ્યારે ચંદ્રમા પ્રકાશતો હોય ત્યારે “ઐસા કોઈ સાથી હો, ઐસા કોઈ પ્રેમી હો’ (ફિલ્મ-કલાકાર) જેના માટે ગાવાનું મન થાય તે શ્રીદેવી.

છઠ્ઠા ધોરણથી ભાવનગર આવી ગયાં અને શ્રીદેવીની જે નવી ફિલ્મ આવે તે જોઈ આવી સહાધ્યાયી મિત્રો તેની વાત કરતા. એમાંય એક ધર્મેન્દ્ર થાવાણી તો અસલ જિતેન્દ્ર (અને શ્રીદેવી જેવો પણ, કારણકે બંનેનાં ડાન્સ સ્ટેપ સરખાં રહેતાં જેની કિશોરાવસ્થામાં નવાઈ લાગતી) જેવો જ ડાન્સ બે પિરિયડ વચ્ચેના ગાળામાં કરી બતાવે. એ સમયે શ્રીદેવીની પરિવાર સાથે જોવાય તેવી અને સ્ત્રીઓ ખાસ જોવા જતી તે ‘તોહફા’ વડોદરામાં તો જોઈ હતી, ભાવનગરની ‘અજય’ ટૉકિઝમાં ફરી જોઈ હતી. શ્રીદેવીએ બહેન જયા પ્રદા માટે આપેલું બલિદાન જોઈ દુ:ખ થતું. ‘આઉ લલિતા’ શક્તિ કપૂરને જે ડાયલોગથી ઓળખાણ મળી તે આ ‘તોહફા.’ ‘તોહફા’માં ‘ગોરી તેરે અંગ અંગ મેં’ ગીતમાં શ્રીદેવીનાં ગૌર અંગોના રૂપદર્શનથી તે અપ્સરાથી જરાય ઓછી નહોતી લાગતી. તેમાંય દક્ષિણના નિર્માતા અને નિર્દેશકની તે વખતની સ્ટાઇલ મુજબ ગીતમાં વચ્ચે વચ્ચે હીરો-હિરોઇનના પૉઝ તસવીરરૂપે દેખાડે. કેટલાય કળશ અને ડાન્સરો. બધું જ લાર્જર ધેન લાઇફ. ફિલ્મમાં વિધવા થયા પછી પણ શ્રીદેવી કાળી સાડી અને કાળા બ્લાઉઝમાં પણ તે ગરીમામય રીતે દીપતી હતી.

એ વખતે દક્ષિણની શ્રીદેવી સહિતની હિરોઇનો કોઈ છોછ વગર સાથળ દેખાય તેવાં કપડાં પહેરતી અને સાથે શરીર પણ હર્યુંભર્યું હોય તેના પરથી ગુજરાતી ‘જી’ અને હિન્દી ‘માયાપુરી’ સહિતનાં ફિલ્મ સામયિકોમાં તેમને ‘થંડર થાઇસ’ તરીકે ઉલ્લેખાતી.

‘થંડર થાઇસ’ તરીકે શ્રીદેવી ‘હિમ્મતવાલા’ (‘નૈનો મેં સપના’ અને ‘તાકી હો તાકી’ ગીતો યાદ છે ને?- સાજિદ ખાને દક્ષિણની એ ફિલ્મ દક્ષિણની સ્ટાઇલ આબાદ ઝીલતી ફિલ્મ એ જ નામે બનાવેલી જેમાં પરેશ રાવલે પણ કાદર ખાનની દક્ષિણની એ ફિલ્મોમાં કોમેડિયન વિલન અને વિચિત્ર ગેટઅપની સ્ટાઇલ અદ્ભુત રીતે પુન:જીવિત કરેલી પણ દુર્ભાગ્યે અસલ ફિલ્મ જેવી સફળતા એ ફિલ્મને ન મળી.) અને ‘જસ્ટિસ ચૌધરી’માં પણ દેખાઈ. ‘મામા મિંયા પોમ પોમ’ અને ‘મુઝે ક્યા હુઆ યે બતા’ એ ગીતો ત્યારે દ્વિઅર્થી મનાતાં પણ અત્યારનાં ગીતોની સાપેક્ષે માઇલ્ડ લાગે. પણ જિતુ-શ્રીદેવી સાથે ‘આઇસક્રીમ’ ગીત જોતાંજોતાં ધાણી કે આઇસક્રીમનો ટેસ્ટ ઓર ખીલી ઊઠે. એ વખતે ફિલ્મોમાં શ્રીદેવી પ્રેમમાં હોય ત્યારે ડાબી સાઇડ પાથી પાડે, વાળ ઢળતા હોય, માથામાં પીળી ક્લિપો નાખેલી હોય, અને ટોપ તથા કેપ્રી પહેરેલી (એ સ્ટાઇલ સામાન્ય નાગરિક એવી સ્ત્રીઓએ લગભગ પચ્ચીસ ત્રીસ વર્ષ પછી અપનાવી) હોય અથવા ફ્રોક મીડી પહેર્યું હોય પણ લગ્ન થાય એટલે સાડીમાં-લાંબા ચોટલામાં દેખાવા લાગે! ‘સરફરોશ’માં એ ‘ચ ચ ચ ચોર ચોર સે ચોરી હો ગઈ’ ગાઈને પ્રેમની અભિવ્યક્તિ કરે તો લગ્ન પછી રિસાયેલા પતિ જિતેન્દ્રને ‘રાત મેરે સૈંયા સે અનબન હો ગઈ” ગાઈને રિઝવે. ‘જાની દોસ્ત’માં એ ગુલાબી ફ્રોકમાં માથામાં ગુલાબી ગુલાબ સાથે ખરેખર ‘બાગોં કી રાની’ લાગે અને દિલ ગાઈ ઊઠે- આ ઉ. તો ‘હમ નહીં ઝુમતે હૈં, ઝુમતા હૈ સારા જહાં આહા, ઓ આહા,’ ગીતમાં આપણે તેને એક કડીમાં ‘સત્યમ્ શિવમ્ સુંદરમ્’ની ઝિન્નત અને રેખા તરીકે જોઈ ઝૂમી ઊઠીએ.


‘મિસ્ટર ઇન્ડિયા’થી શ્રીદેવીની જોડી બની અનિલ કપૂર સાથે જે આગળ જતાં તેનો દિયર બન્યો. ‘મિસ્ટર ઇન્ડિયા’થી સરોજ ખાનના કૉરિયૉગ્રાફ કરેલાં ડાન્સ સ્ટેપમાં શ્રીદેવીનું નવું રૂપ અને નખરા જોવાં મળ્યાં. અત્યાર સુધી, જિતેન્દ્ર સાથે, એ ડાન્સ સ્ટેપ, કિશોરકુમાર ભપ્પી લહેરી સાથે સ્ટેજ પર્ફૉર્મન્સમાં ‘તાકી હો તાકી’ ગાતા પહેલાં કહે છે તેમ, પી.ટી. કવાયત લાગતાં, પણ સરોજ ખાનના નૃત્ય નિર્દેશનમાં મીઠા અને બુદ્ધિગમ્ય લટકાઝટકા આવ્યા જેમ કે ‘કરતે હૈં હમ પ્યાર મિસ્ટર ઇન્ડિયા સે’ ગીતમાં ‘સે’ પછી શ્રીદેવીને એલ.પી. અથવા લક્ષ્મી-પ્યારે) ખાસ તબલાં/ઢોલક પ્રમાણે ડોકને ઝાટકો મારવાનો હોય છે પણ ક્રાઇમ રિપૉર્ટર સીમા જો ઝાટકો મારવા જાય તો ડોકમાંય એ ઝાટકો દર્દ કરે જ. એ મુજબ જ એમાં બતાવાયું હતું. શ્રીદેવીને એક્ટિંગ બતાવવાની હિન્દી ફિલ્મોમાં તક મળી તે આ (સદમા, નગીના પછી) ત્રીજી ફિલ્મ હતી. ‘મિ. ઇન્ડિયા’માં ‘મુઝે બચ્ચોં કા શોર પસંદ નહીં’ એમ કહી અરુણનાં અનાથ બાળકોને જોઈને જે સીમા ધૂણવા લાગતી એ જ સીમા અનાથ બાળકોને ભૂખ્યાં જોઈ સમોસા વગેરે લઈ આવે અને પછી “કેલેન્ડર, સબ કો દો ઔર મુઝે ભી દો, મુઝે સચમુચ બહોત ભૂખ લગી હૈ” અને પછી “ઘર, ઘર કે આગે બાલ્કની, બાલ્કની કે આગે ગાર્ડન, ગાર્ડન કે આગે સમુંદર..’ એ દૃશ્યએ કોની આંખમાં પાણી નહીં લાવ્યાં હોય? કદાચ, ‘મિ.ઇન્ડિયા’ એ શરૂઆતની ફિલ્મોમાંની એક હતી જેમાં શ્રીદેવીના સંવાદો એના અવાજમાં જ ડબ કરાયા હતા. એ પહેલાં એના ડાયલોગ બીજાના અવાજમાં ડબ કરાતા. આજના જેવું નહીં કે અશુદ્ધ હિન્દી બોલે તો પણ ચાલી જાય. શ્રીદેવીના સંવાદો મોટાભાગે અભિનેત્રી નાઝના અવાજમાં ડબ કરાતા. પણ અમિતાભ બચ્ચન સાથેની ‘આખરી રાસ્તા’માં શ્રીદેવીના સંવાદો કોના અવાજમાં ડબ થયા હતા, ખબર છે? રેખાના! કદાચ, રેખાને મળવાનો અમિતાભ માટે એ ‘આખરી રાસ્તા’ હશે! એટલે, ‘મિ. ઇન્ડિયા’માં શ્રીદેવી એમ કહે કે, ‘મુઝે અપના સા…રા કા સા..રા પૈસા વાપસ ચાહિએ… અભી…” તો તેમાં દક્ષિણની છાંટ જરૂર વર્તાય.

સરોજ ખાન સાથેની શ્રીદેવીની જોડીએ ‘નગીના’, ‘ચાંદની’, ‘ચાલબાઝ’, ‘લમ્હેં’ એમ ઘણી ફિલ્મોમાં કમાલ અને ધમાલ કરેલી. એક ઉદાહરણ. આજે તો ઝુલ્ફ, કાજલ, ચુનરી વગેરે શબ્દો ગીતોમાં ઓછા સાંભળવા મળે છે કારણ નાયિકાનું પાત્ર જ અલ્ટ્રા મૉર્ડન હોય છે અને એ મૉર્ડનિઝમમાં આ બધાંનો સમાવેશ નથી થતો પણ ‘ચાલબાઝ’ના ‘ના જાને કહાં સે આઈ હૈ’ ગીતમાં ‘આયેગા બાદલ ઝુલ્ફોં કા તો પાગલ તુજે બના દેગા’ પંક્તિમાં મંજુ મૉર્ડન છે અને તેના વાળ ટૂંકા છે પણ સિનેમેટિક લિબર્ટીનો લાભ લેવાના બદલે સરોજ-શ્રીદેવી (દુ:ખની વાત છે કે કપિલ શર્માના શૉમાં મિમિક્રીના નામે કિકુ શારદાએ માસ્ટરજી સરોજ ખાનની ભદ્દી મજાક અનેક વાર ઉડાડી છે)ની જોડીનો કમાલ જુઓ: ‘આયેગા બાદલ ઝુલ્ફોં કા તો પાગલ તુજે બના દેગા’ એ પંક્તિ ગાઈને તરત શ્રીદેવી પોતાના પૂંછડી જેવા ટૂંકા વાળ જોઈને તેને પાછળ નાખી પોતાની ભૂલને ઢાંકી દે છે અને એ જ ગીતમાં, ‘તુમ સે પ્યાર કરુંગી રે ઐસે તો બૂરે હાલાત નહીં’માં ‘બૂરે હાલાત’ દર્શાવવા શ્રીદેવી ભીખ માગવાની સ્ટાઇલ કરે છે અને તેના હાથમાં સહ ડાન્સર પૈસો પણ નાખે છે. આ જોડીએ ‘કાટે નહીં કટતે દિન યે રાત’ ગીતને હિન્દી ફિલ્મોનાં શ્રેષ્ઠ શ્રૃંગારિક ગીતો પૈકીનું એક બનાવી દીધું છે. યુવતીને કોઈ અદૃશ્ય પુરુષ સાથે પ્રેમાલાપ કરતા કેમ દેખાડવી એ આ ગીતમાં અદ્ભુત દર્શાવાયું છે. અને શ્રીદેવી વાદળી શિફૉન સાડીમાં શું ગ્લેમરસ લાગે છે! આહાહા!

શ્રીદેવીએ પોતાની અંદરની સંસ્કારી અને નટખટ યુવતીનાં દર્શન એક સાથે અનેક ફિલ્મોમાં આપણને કરાવ્યાં- ‘કર્મા’માં રાધા અને રીટા હોય કે પછી ‘ચાલબાઝ’ની અંજુ અને મંજુ, ‘લમ્હેં’ની પલ્લવી અને પૂજા કે ‘ખુદાગવાહ’ની બેનઝીર અને ‘લાલે દી જાન’ મહેંદી. ‘સદમા’ તો ક્લાસિક ફિલ્મ! ક્લાઇમેક્સ વખતે કોઈ સંવેદનશીલ હૈયું રડ્યા વગર ન રહી શકે.

પણ શ્રીદેવીની જોડી હિન્દી ફિલ્મોમાં જેટલી જિતેન્દ્ર, અનિલ કપૂર અને ઋષિ કપૂર સાથે જામી એટલી અન્ય કોઈ સાથે નહીં. એણે ઘણી નબળી ફિલ્મોય કરી જેમ કે ‘ગુરુ’, ‘નાકાબંધી’, ‘પથ્થર કે ઇન્સાન’, શાહરુખ ખાન સાથે ‘આર્મી’, સલમાન ખાન સાથે ‘ચાંદ કા ટુકડા’, સંજય દત્ત અને રાહુલ રોય સાથે ‘ગુમરાહ’, અક્ષયકુમાર સાથેની ન રિલીઝ થયેલી ‘મેરી બીવી કા જવાબ નહીં’, વગેરે. ‘માલિની અય્યર’ નામની કોમેડી સિરિયલમાં એ ટીવી પડદે પણ દેખાઈ. શ્રીદેવી આજે ભલે તેની ‘સદમા’ ‘ચાંદની’, ‘લમ્હેં’ કે ‘ચાલબાઝ’ માટે વધુ યાદ કરાય (અભિનયની રીતે એ એની શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં આવે જ) પણ અંગત રીતે દક્ષિણની જિતેન્દ્ર સાથેની હિન્દી ફિલ્મોવાળી અને ‘મિસ્ટર ઇન્ડિયા’ સુધીની શ્રીદેવી વધુ પસંદ પડે. ‘ચાંદની’ અને તે પછીથી તેનું મોઢું, હેર સ્ટાઇલ બદયાયેલાં લાગતા હતાં. કદાચ ફેસ સર્જરી કરાવી હશે એટલે? અને ‘ઇંગ્લિશ વિંગ્લિશ’ વખતે તો હરીભરી શ્રીદેવી દુબળી તો ઠીક, પણ ચહેરાથી ઘણી અલગ લાગતી હતી, કદાચ એ પણ કૉસ્મેટિક સર્જરીનું દુષ્પરિણામ જ હશે?!

શ્રીદેવી અને જયાપ્રદાના ઝઘડા કે તેના મિથુન ચક્રવર્તી સાથે લગ્ન અથવા આજની ભાષામાં લિવ ઇન રિલેશનની ચર્ચા બહુ થયેલી અને પછી ૧૯૯૬માં અનિલ કપૂરના મોટા ભાઈ નિર્માતા બોની કપૂર થકી ગર્ભવતી થયા પછી એણે બોની સાથે લગ્ન કરી લીધાં. એણે નિર્માત્રી તરીકે ‘શક્તિ: ધ પાવર’ અને ‘રન’ જેવી ફ્લોપ ફિલ્મો પણ બનાવી. પરંતુ ‘ઇંગ્લિશ વિંગ્લિશ’ સાથે તેણે નોંધ લેવી પડે તે રીતે પુનરાગમન કર્યું. તેની દીકરી જ્હાનવીની પહેલી ફિલ્મ ‘ધડક’ રજૂ થાય તે પહેલાં તો ‘મોમ’ની ધડકન જ બંધ થઈ ગઈ અને તે પણ આમ એચિંતા! દીકરી જ્હાનવીની સાથે ખુશીની ખુશી પણ છિનવાઈ ગઈ! હૉસ્પિટલમાં દાખલ થઈ સૉશિયલ મિડિયા પર મૃત્યુના ફેક ન્યૂઝ વાઇરલ કરવાનો કેટલાક આવા રસધારકોને મોકો પણ ન આપ્યો! પેલી અંધશ્રદ્ધા મુજબ, કદાચ એટલે તો એનું આયુષ્ય વધી નહીં શક્યું હોય ને? પણ આ રીતે આંચકો આપવાનો હોય? માત્ર ૫૪ની ઉંમરે? શ્રીદેવીએ બતાવ્યું કે નકામી બકબક કરીને વિવાદ સર્જ્યા વગર, મોટી લાલ બિન્દી બ્રાન્ડ ફેમિનિઝમની ખોટી ચર્ચા જગાવ્યા વગર પણ (અને કદાચ એ રીતે જ) લોકોનાં દિલ પર રાજ કરી શકાય છે!

બડી છોટી થી મુલાકાત, બડે અફસોસ કી હૈ બાત, કિસી કે હાથ ના આઈ યે લડકી.

(તસવીર સૌજન્ય: ગૂગલ)

Posted in film, Jaywant nee je bbat

જયવંતની જે બ્બાત-૩

એક સમયે શાહરુખ ખાનની બહુ દાદાગીરી. ફિલ્મો ઠીકઠીક ચાલે પણ ભાડૂતી પ્રચારભૂંગળાં ફિલ્મને સુપરડુપર હિટ બનાવવામાં કોઈ કસર ન છોડે. એ સમયે શાહરુખ બધે જ છવાવા પ્રયત્ન કરતો અને એમાં ઠીકઠીક સફળ પણ રહ્યો. આ સમય દરમિયાન તેણે અહંકારમાં ઘણા ઝઘડા વહોરી લીધા. અમિતાભથી લઈને સલમાન સુધી. એ સમયે ઝઘડામાં શાહરુખનું ચમચામંડળ (ખાસ તો-કરણ જોહર, ફરાહ ખાન) શાહરુખના પક્ષમાં જડબેસલાક ઊભું રહેતું, કારણકે એમનાં વ્યાવસાયિક હિતો એની સાથે જોડાયેલાં હતાં. કેટલાંક તો પોતે અપમાન સહન કરીને પણ આમ કરતાં. યાદ હોય તો, ફરાહના નબળા નિર્દેશક પતિ શીરીષ કુંદર તો મજાક કરવા ગયો એમાં શાહરુખનો લાફો ખાવાનો વારો આવેલો…

ફિલ્મ એવૉર્ડ હોય કે કૌન બનેગા કરોડપતિ જેવો કોઈ શૉ, શાહરુખ ભલભલા સ્ટારની બેહુદી મજાક કરે તે ચાલે, બધાં ગમ ખાઈ જાય, પણ શાહરુખની ‘રા-વન’ ફિલ્મની મજાક શીરીષ કરે તે કેમ ચાલે? બેસ્ટ ફ્રેન્ડનો પતિ હોય તો શું થયું? દુશ્મન અને પોતાની મજાકને તો ઉડતી જ ડામવી જોઈએ. (શાહરુખ, ચમચામંડળ અને તેના ભાડૂતી પ્રચારભૂંગળાંએ ઋત્વિક રોશનની ‘કહો ના પ્યાર હૈ’ વખતે પણ આવું જ કરેલું.) એટલે શાહરુખે શીરીષને ઉગતો ડામવા એક અડબોથ ઝીંકી દીધી. એ વખતે તો મરદ જેવી ફરાહ પણ ઘા ખાઈ ગઈ. પણ સલમાન મરદનો બચ્ચો નીકળ્યો ને શાહરુખનાં પાપ હોય કે ફરી રહેલું ભાગ્યચક્ર, સલમાનની ફિલ્મો સુપરહિટ જવા લાગી. ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં એનો દબદબો પણ વધવા લાગ્યો ને ધીમેધીમે ચમચામંડળે પણ હવે શાહરુખ સાથે ખાસ વ્યાવસાયિક હિતો ન રહેતાં મોઢું ફેરવવા માંડ્યું ને ખોલવા પણ માંડ્યું. કરણ જોહરની આત્મકથા ‘એન અનસ્યૂટેબલ બૉય’માં શાહરુખ વિશે લખ્યું તે તેનો પુરાવો છે.

રાજેશ ખન્નાને પણ અહંકારી વ્યક્તિત્વ નડી ગયેલું. પણ અમિતાભ બચ્ચન સાથે આવું નથી. અમિતાભની ઓછી મજાક નથી ઊડી! તેમની ટીકા (ક્યારેક વાજબી) કરનારા પણ ઓછા નથી રહ્યા. પણ તેમણે પોતાના પક્ષે હંમેશાં શાલીનતા રાખી. જવાબ આપ્યો તો પણ ગાળાગાળી કરીને નહીં. (શાહરુખ તો વાનખેડે સ્ટેડિયમના ગાર્ડ સાથે પણ ગાળાગાળી પર ઉતરી આવે. ગાર્ડને ઉતરતા દરજ્જાનો લેખી ખરેખર તો પોતાનું અસલી સ્તર બતાવી દે. એ વખતે કૉંગ્રેસની મહારાષ્ટ્ર અને કેન્દ્ર બંને જગ્યાએ સરકાર. શાહરુખની ગાંધી પરિવાર સાથેની નિકટતા જાણીતી પણ રાજકારણી પોતાના પર ડાઘ લાગવા ન દે. શાહરુખ પર વાનખેડેમાં પ્રવેશવા પર પાંચ વર્ષનો પ્રતિબંધ લાગી ગયો.) અમિતાભને તો સોનિયા ગાંધીના ઈશારે હેરાન કરાયા તોય ખાલી એટલું જ કહ્યું, “વો રાજા હૈ ઔર હમ રંક.” ધાર્યું હોત તો એમણે સારો, લાંબો અને ચોટદાર ડાયલૉગ બોલીને પ્રશંસા જ નહીં, વિપક્ષની નિકટતા પણ મેળવી હોત. પૂર્વ રાજકારણી પણ ખરા. બદલો લેવા અન્ના આંદોલનમાં પણ જોડાઈ શક્યા હોત, પણ તેના બદલે ‘સત્યાગ્રહ’ દ્વારા પડદા પર અન્નાની ભૂમિકા ભજવી.

સાર એ કે લોકપ્રિય બનતા પહેલાં અને લોકપ્રિય બન્યા પછી સારા, નમ્ર અને શાલીનભાષી વ્યક્તિ હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે. તેમની એ શાલીનતા, બને ત્યાં સુધી જવાબ અને ડંખ ટાળવા તેવા સ્વભાવના કારણે, ૨૦૦૭ સુધી અમિતાભના ટીકાકાર અને ઘણીવાર તો ટીકા કરતાં મજાકસભર અપમાનમાં હદ વટાવી દેતા શત્રુઘ્ન સિંહા સાથે ફરી દોસ્તી થઈ શકી અને સાજિદ ખાન-રીતેશ દેશમુખના ‘યારોં કી બારાત’માં સાથે પણ આવ્યા. એ શૉમાં ક્યાંક શત્રુએ અમિતાભને ઝાંખા પણ પાડી દીધા. પણ શત્રુના આખાબોલા તથા વ્યવસાય પ્રત્યે બેપરવા વલણ અને ફિલ્મોની ભંગાર પસંદગીના કારણે એ અમિતાભ કરતાં ઘણા પાછળ રહી ગયા. અહીં પ્રશ્ન એ પણ છે કે અમિતાભ ટેલન્ટમાં શત્રુ કરતાં મિડિયોકર ગણાય પણ સફળતા અને લોકપ્રિયતા તેમને વધુ મળી કેમ કે એ સારા અને પ્રૉફેશનલ વ્યક્તિ વધુ હતા.

Posted in film, Jaywant nee je bbat

જયવંતની જે બ્બાત-૧

*જયવંતની જે બ્બાત*

જૂનું એટલું સારું આવી કેટલીક થિયરી હરહંમેશ ચાલતી હોય છે. એના લાભાલાભ વિશે ફરી ક્યારેક. પણ કિશોરાવસ્થામાં હાસ્ય કલાકારોના ઇન્ટરવ્યૂમાં એક વાત અવશ્ય વાંચવા મળતી કે સાંભળવા મળતી. તે એ કે- હવે તો અમિતાભ બચ્ચન વગેરે હીરો જ કોમેડી કરવા લાગ્યા છે એટલે કૉમેડિયનોનું કોઈ મહત્ત્વ રહ્યું જ નથી. પણ આજે એ વાતને ફરીથી સમયના ત્રાજવે તોળો તો? શું રાજ કપૂર, દિલીપકુમાર, દેવ આનંદ વગેરે કૉમેડી નહોતા કરતા? કિશોરકુમાર તો હીરો તરીકે સુવાંગ કૉમેડી ફિલ્મ જ કરતા. અમિતાભ વખતે પણ જગદીપ, મુકરી, બીરબલ, અસરાની, પેઇન્ટલ, જૉની વૉકર, મહેમૂદ, કે પછી રામ શેઠી જેવા કૉમેડિયનો હતા જ.

એ પછી પણ અનિલ કપૂર, ગોવિંદા, મિથુન ચક્રવર્તી, અક્ષયકુમાર, અજય દેવગન, શાહરુખ ખાન, સલમાન ખાન, આમીર ખાન વગેરે વખતે જૉની લિવર, પરેશ રાવલ, સતીશ કૌશિક, દિનેશ હિંગૂ, લક્ષ્મીકાંત બેર્ડે, અશોક શરાફ વગેરેનો રોલ કમ નહોતો. અત્યારે પણ અરશદ વારસી, રીતેશ દેશમુખ, શ્રેયસ તળપડે, કુણાલ ખેમુ, વિવેક ઓબેરોય, આફતાબ શિવદાસાની, તુષાર કપૂર વગેરે મિમિક્રી સભર અને વગર કૉમેડી કરતાં હોવા છતાં રાજપાલ યાદવ, સંજય મિશ્ર (સાચું મિશ્ર છે પણ રામનું રામા અને શુક્લનું શુક્લા થયું તેમ મિશ્રનું ખોટા અંગ્રેજી ઉચ્ચારથી મિશ્રા થયું.), ક્રિશ્ના અભિષેક, સુદેશ લહેરી, સુરેશ મેનન, સુનીલ ગ્રોવર છે. કહેવાનું એ કે કેટલીક વાત તત્સમય પૂરતી સાચી વાગી શકે પણ એની શાશ્વતતા તો સમય જ નક્કી કરતો હોય છે.

Posted in film

પૂર્વગ્રહથી મુક્ત બનો

અત્યારે ‘પદ્માવત’ ફિલ્મનું સમર્થન કરનારામાંના કેટલાક એટલા માટે સમર્થન કરે છે કારણકે એમને રાજપૂતો માટે પૂર્વગ્રહ છે. હાર્દિક પટેલના વિરોધમાં પણ કેટલાક લોકો પટેલોની એકતા અને એમની સફળતાથી પૂર્વગ્રહિત થઈ વિરોધ કરતા હતા. કોઈક બેચાર લોકોના કડવા અનુભવ પરથી તે સ્ત્રી હોય તો સમગ્ર સ્ત્રી કે માનો કે તે જૈન હોય તો સમગ્ર જૈનો પ્રત્યે પૂર્વગ્રહિત બની જવું ખોટું છે.  મોદીના વિરોધમાં પણ પૂર્વગ્રહ જવાબદાર છે. જોકે ઉદારવાદી હિન્દુઓ આટઆટલા ત્રાસવાદી હુમલા છતાં મુસ્લિમો પ્રત્યે પૂર્વગ્રહિત નથી પણ મોદી પ્રત્યે જરૂર છે.  મારા માટે મેં એવો નિયમ રાખ્યો છે કે હંમેશાં મુદ્દા આધારિત સમર્થન કે વિરોધ કરવો. એટલે સંજય લીલા ભણશાળી ભવિષ્યમાં સારી ફિલ્મ બનાવે તો તેને પ્રશંસી પણ શકું.

હકીકતે ગુજરાતની સંસ્કૃતિ અને તેના રંગોને પડદા પર પહેલી વાર (હમ દિલ દે ચૂકે સનમ) કોઈ લાવ્યા હોય તો તે ભણશાળી હતા. એ પહેલાં ‘ખામોશી – ધ મ્યૂઝિકલ’ પણ સારી હતી. ફિલ્મના નામમાં લટકણિયાં લગાવવાનો ટ્રેન્ડ શરૂ કર્યો. તેનું સંગીત (જતીન લલિત અને દિલથી યુવાન એવા સ્વ. મઝરૂહ સુલ્તાનપુરી) ચિરંજીવી રહેશે. ‘દેવદાસ’ પણ આલા ગ્રાન્ડ. અલબત્ત, મૂળ કૃતિ સાથે ચેડાની શરૂઆત ભણશાળીએ ત્યારથી કરેલી. પણ એ સાહિત્ય કૃતિ પર આધારિત હોવાથી ચાલી ગયું. ‘બ્લેક’ની વિષયવસ્તુ સારી હતી પણ અમિતાભનો અભિનય લાઉડ લાગેલો. ‘ગુઝારિશ’ પણ ઉત્તમ ફિલ્મ હતી. એ ફિલ્મથી ભણશાળીનું સંગીતકાર તરીકે ઉત્તમ પાસું બહાર આવેલું. ‘ઊડી નીંદે આંખો સે’માં ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચન રેખાની યાદ અપાવી ગઈ. ‘સાવરિયા’ બોદી ફિલ્મ હતી પણ રણબીર, સોનમ અને સંગીત જમા પાસાં હતાં. ભણશાળી પ્રોડક્શનની ‘રાઉડી રાઠોડ’ પણ એંસીના દાયકાની યાદ અપાવી ગયેલી. અક્ષય- સોનાક્ષી જામ્યાં અને સાજીદ-વાજીદનું સંગીત પણ. ભણશાળીએ ફિલ્મમાં નિર્દેશક પ્રભુદેવાને પૂરેપૂરી છૂટ આપેલી. પરંતુ ‘બાજીરાવ મસ્તાની’માં ફરી ચેડાં પણ કર્યા અને બૌદ્ધિક બદમાશી પણ. બાજીરાવ અને મસ્તાની બંનેના વંશજોએ વિરોધ કરેલો પણ તે વખતે ‘બાજીરાવ મસ્તાની’ સાથે શાહરૂખની ‘દિલવાલે’ રજૂ થવાની હતી. તે વખતે ઓલરેડી અસહિષ્ણુતાનું વૃંદ ગાન ચાલું હતું તેમાં શાહરૂખે ફિલ્મની પબ્લિસિટી માટે લાગ જોઈને ઘા માર્યો જે તેને જ મોંઘો પડ્યો. એટલે તે વખતે ‘બાજીરાવ મસ્તાની’નો વિવાદ ચગ્યો નહીં. બાકી જે બાજીરાવે 39 વર્ષના અલ્પ જીવનમાં 45 કે કદાચ તેથી વધુ યુદ્ધ જીત્યા હોય તેના પરની ફિલ્મમાં યુદ્ધવાળો ભાગ ઓછો અને નમાલા, લાચાર, પત્નીઘેલા દેવદાસ જેવા પ્રેમીનો ભાગ વધુ બતાવવો, મસ્તાનીને કૃષ્ણભક્ત તરીકેન દર્શાવતાં મુસ્લિમ તરીકે જ દર્શાવવી, (http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/major-controversies-that-have-hit-deepika-padukone-ranveer-singhs-bajirao-mastani/) એવા ઘણા ચેડા હતા. જેના પર આધારિત એ ફિલ્મ હતી તે નવલકથા જ ચેડાવાળી હતી. પણ ભણશાળીએ બાજીરાવ અને મસ્તાનીના(અલગ-અલગ) વંશજોનો શાંત અને અહિંસક વિરોધ સાંભળ્યો જ નહીં. આ વખતે પણ કરણી સેના તેમજ રાજપૂતોનાં અલગ-અલગ સંગઠનોનો જો ઉગ્ર અને એકથી વધુ રાજ્યોમાં ફેલાયેલો વિરોધ ન હોત તો સેન્સર બોર્ડ પણ આટલા કટ આપત કે કેમ તે પ્રશ્ન છે. ભવિષ્યમાં ભણશાળી એવી ફિલ્મ બનાવે જે વિવાદરહિત હોય અને જેની ફિલ્મ પૂર્વેની પબ્લિસિટી હલકી ન હોય,લોકો પોતે જ ફિલ્મની માઉથ પબ્લિસિટી કરે (સૂરજ બડજાત્યાની ફિલ્મોની જેમ) તેવી આશા રાખીએ.

Posted in film, sanjog news, vichar valonun

અમિતાભ બચ્ચનઃ તૂ ન થકેગા કભી તૂ ન થમેગા કભી

(સંજોગ ન્યૂઝ’ દૈનિકની રવિવારની પૂર્તિમાં ‘વિચારવલોણું’ કૉલમમાં આ લેખ તા. ૦૮-૧૦-૨૦૧૭નાં રોજ છપાયો.)

આવતા બુધવારે અમિતાભ બચ્ચનનો જન્મદિન આવે છે. તેઓ ૭૫ વર્ષ પૂરાં કરશે. અમિતાભ પર જો લખવા બેસીએ તો પુસ્તકોનાં પુસ્તકો લખાય જાય એટલું મહાન જીવન તેમનું છે. તેમને લિવિંગ લિજેન્ડ કહેવાય છે તે ખોટું નથી. નિષ્ફળતા અને સફળતા, જીવન અને મૃત્યુ આ બંને અંતિમોમાંથી તેઓ પસાર થયા છે. શરૂઆતની કારકિર્દી નિષ્ફળતા ભરી રહી. સફળતા મળી તે પછી બૉફૉર્સ કૌભાંડમાં નામ બહાર આવ્યું તે કાળ કટોકટીનો રહ્યો. તેમાંથી નિર્દોષ બહાર આવ્યા તે પછી એબીસીએલમાં ખતા ખાધી. દેવામાં ખૂંપી ગયા.

બ્રેક પછીની ફિલ્મો મૃત્યુદાતા, કોહરામ, મેજરસાબ વગેરે નિષ્ફળ નિવડી. પરંતુ સમય બદલાયો અને ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’થી સ્પર્ધકોને તો નાણાં રળાવ્યા જ, પરંતુ પોતે પણ દેવામાંથી ધીમેધીમે બહાર આવ્યા અને દરમિયાનમાં યશ ચોપરા નિર્મિત ‘મોહબ્બતેં’ પણ હિટ રહી. એ પછી અમિતાભની ગાડી સુપરફાસ્ટ દોડવા લાગી. દરમિયાનમાં ‘કુલી’ના શૂટિંગ વખતે અને તે પછી ૨૦૦૫માં ફરી ગંભીર માંદગી આવી. બંનેમાંથી દેવહુમા પક્ષીની જેમ  આજના કોઈ ટોચના સ્ટારને પણ ન મળે તેટલી જાહેરખબરો તેમને મળી રહી છે. ફરીથી તેમની ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ શ્રેણી ચાલુ થઈ છે. લોકો આજે પણ અમિતાભ બચ્ચનને જોવા, સાંભળવા અને જ્ઞાનવર્ધન કરવા વાળુ કરીને નવ વાગે ટીવી સામે ગોઠવાઈ જાય છે.

અમિતાભ બચ્ચનની ફિલ્મ કારકિર્દીની વાતો તો ઘણા લોકો કરશે, પરંતુ આપણે વાત કરવી છે અમિતાભ બચ્ચનના વ્યક્તિત્વની. ઘણા કલાકારો પોતે પડદા પર આવે ત્યારે જાદુ કરી નાખે, તમે વાહ વાહ પોકારી ઊઠો પરંતુ ક્યારેક તેમને ઇન્ટરવ્યૂ આપતા જુઓ તો તમને થાય કે વ્યક્તિ તરીકે આ કલાકાર એટલો ખિલી નથી શકતો જેટલો કલાકાર તરીકે ખિલે છે. શ્રીદેવી આવી જ એક કલાકાર છે. અક્ષયકુમાર અને અજય દેવગનનું પણ આવું જ. સલમાન ખાન પણ હવે કંઈક બોલતો થયો જ્યારે શાહરુખ ખાન ઇન્ટરવ્યૂમાં ચોગ્ગા-છગ્ગા જ મારે. આમીર ખાન પણ બુદ્ધિશાળી હોવાની છાપ ઉપસાવી જાય. પરંતુ માત્ર ઇન્ટરવ્યૂની વાત ન કરતાં સમગ્ર વ્યક્તિત્વની વાત કરીએ તો અમિતાભ બચ્ચન એમ કહી શકે કે “હમ જહાં ખડે હોતે હૈં, લાઇન વહીં સે શુરૂ હોતી હૈ” (અલબત્ત, તેઓ આવું કહેશે નહીં). જો કોઈ યુવાને કે યુવતીએ સફળ થવું હોય તો અમિતાભમાંથી શું શીખવા જેવું છે?

સૌ પ્રથમ તો નમ્રતા. અમિતાભ બચ્ચન ક્યારેય શાહરુખ ખાન કે સલમાન ખાન જેવા ઉદ્દંડ લાગ્યા નથી. ઇન્ટરવ્યૂમાં પત્રકાર શીખાઉ હોય અને ફાલતુ પ્રશ્ન પૂછી નાખે અથવા કોઈ હોશિયાર પત્રકાર હોય અને પજવતા પ્રશ્ન પૂછે તો પણ ક્યારેય મિજાજ ગુમાવવાનો નહીં. શાહરુખ, સલમાન જેવા કલાકારો કે ઘણા લેખકો કે અન્ય ક્ષેત્રના લોકો સહેજ વિરોધ થાય તો પણ પોતાનું અસલી શેરી છાપ રૂપ દેખાડી બેસે છે. અમિતાભ આવા વર્તનથી મોટા ભાગે બચ્યા છે.

આની સાથે સમય પાલન પણ ખૂબ જ જરૂરી છે. અમિતાભ બચ્ચન હોય કે નરેન્દ્ર મોદી, સમયપાલનમાં ખૂબ જ માને છે. સેલિબ્રિટી કે મોટી હસ્તી થઈ ગયા એટલે એવું ગુમાન નહીં રાખવાનું કે “એ તો બધા રાહ જુએ.” હા, ક્યારેક ટ્રાફિક કે બીજા કોઈ અણધાર્યા વાસ્તવિક કારણસર મોડું થાય તે સ્વાભાવિક છે. પરંતુ સમયપાલન એ ખૂબ જ જરૂરી ગુણ કારકિર્દીમાં રહે છે. જો તમે સમયને સાચવી લો તો સમય તમને સાચવી લેશે.

ત્રીજો ગુણ છે સતત નવું નવું શીખતા રહેવું. નવી પેઢી સાથે, નવા જમાના સાથે, નવા વિચારો સાથે તાલમેળ બેસાડીને ચાલવું. વ્યક્તિ ચાલીસ-પચાસ વર્ષની થાય તે પછી પોતાના જૂના સમયમાં જ રાચવા લાગે તો તે નવા જમાના સાથે તાલમેળ બેસાડી નહીં શકે. વ્યવસાય હોય કે કુટુંબ કે પછી સમાજ, બંનેમાં તે ખૂણામાં ધકેલાતી થઈ જશે. કાં તો પછી સમવયસ્કો સાથે બેસીને નવા જમાનાની નિંદા અને ટીકા કરતી બેસી રહેશે. પરંતુ જો નવી પેઢી પાસેથી કંઈ સારું શીખવા મળતું હોય તો તે શીખવામાં કંઈ ખોટું નથી.

બ્લૉગની દુનિયામાં પ્રવેશનાર અમિતાભ બચ્ચન, એલ. કે. અડવાણી જેવા ઉંમરથી વૃદ્ધ પરંતુ કામ અને મનથી યુવાન એવા વ્યક્તિઓ સર્વપ્રથમ પૈકીના હતા. અમિતાભ ઇન્ટરનેટ પર બ્લૉગ લખીને એક સાથે બે કામ કર્યાં. એક તો તેઓ યુવા પેઢી તેમજ ઇન્ટરનેટથી માહિતગાર વ્યક્તિઓ સાથે જોડાયા. અને બીજું, મિડિયામાં પોતાના વિરુદ્ધ કંઈ આવે તો તેના વિશે તેઓ બ્લૉગ પર લખી નાખતા. આમ, નરેન્દ્ર મોદી કરતાંય કદાચ પહેલાં સોશિયલ મિડિયાનો ઉપયોગ અમિતાભે શરૂ કરેલો. તેમના બ્લૉગની મિડિયાને પણ નોંધ લેવી પડતી. તે પછી તો તેઓ ટ્વિટર અને ફેસબુક પર પણ આવ્યા. એટલે જ એક મોબાઇલ એપની જાહેરાતમાં રણવીરસિંહ કે વરુણ ધવન જેવા યુવાન અભિનેતાના બદલે અમિતાભ બચ્ચન જોવા મળે છે.

અમિતાભનો ચોથો ગુણ માતાપિતાની સેવા અને ભક્તિનો અપનાવવા જેવો છે. અમિતાભે ગયા વર્ષે કહેલું કે “મારી માતાનો ખૂબ જ પ્રભાવ મારા પર હતો. તેમની કોઈ પણ બાબત, ચાહે તે સારી હોય કે ખરાબ, હું તેને માનતો. મારી માતા પશ્ચિમી વાતાવરણમાં અંગ્રેજી આયાઓની વચ્ચે ઉછરેલાં. મારાં પિતા નિમ્ન મધ્યમ વર્ગના હતા.” તેઓ તેમની માતાને આ પૃથ્વી પરની સૌથી સુંદર સ્ત્રી માને છે. તેઓ તેમનાં માતાપિતામાંથી હંમેશાં પ્રેરણા લેતા રહે છે. માતાપિતાના આશીર્વાદ માત્ર સફળતા અપાવવામાં જ કામ નથી આવતા, પરંતુ સાથે સાથે મુસીબતોમાંથી બચાવનારા પણ સાબિત થતા હોય છે. એટલે જ અમિતાભ બચ્ચનની એક સિમેન્ટની જાહેરખબરમાં તેમનો માતાપિતા પ્રેમ દેખાઈ આવે છે.

અમિતાભ બચ્ચનનો કુટુંબપ્રેમ પણ દાદ માગી લે તેવો છે. આજે જ્યારે કુટુંબો છિન્નભિન્ન થતાં જાય છે ત્યારે અમિતાભ બચ્ચને પત્ની જયા, દીકરા અભિષેક અને પુત્રવધૂ ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચનને એક જ છત નીચે રાખવામાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી છે. કુટુંબ સાથે હશે તો કોઈ પણ મુશ્કેલી સામે લડી શકાશે.

ધર્મને ક્યારેય છોડવો નહીં. અમિતાભ બચ્ચનનું જીવન આ શીખવે છે. મોટી સેલિબ્રિટી થાવ એટલે કહેવાતા પ્રગતિશીલોમાં તમારી ઉઠકબેઠક થાય. પાર્ટીઓ થાય અને ગુણો કરતાં અવગુણોનો પ્રચાર વધુ થાય. પરિણામે તમારો ધર્મ તમારાથી છૂટતો જાય. આઈ ડૉન્ટ લાઇક ટૂ વિઝિટ ટેમ્પલ્સ, યૂ નો. આઈ બિલિવ ઇન ઇનર ગૉડ. આવા વાક્યો સાથે વાત ચાલુ થાય અને પછી ખરેખર બોલનારા ભાઈ કે બહેન ખરેખર તો અંદર રહેલા ઈશ્વરમાં કંઈ માનતા-બાનતા ન હોય, પરંતુ ધીમેધીમે આ વાતો, સંગ તમને તમારા ધર્મથી દૂર લેતો જાય. તમને મંદિરે જવાનું ન ગમે. તમને તમારા રીતરિવાજો ન ગમે. ગમતા હોય તો તમારી જેની સાથે ઉઠકબેઠક છે તે તમારા વિશે શું કહેશે? તે વિચારીને તમે આ બધું છોડતા જાવ. પરંતુ અમિતાભે દૃઢપણે હિન્દુ ધર્મને અપનાવી રાખ્યો છે. ગણેશચતુર્થી નિમિત્તે ઘરમાં ગણપતિજીની પૂજા હોય કે પછી વારેતહેવારે સિદ્ધિવિનાયકજીના દર્શને જવાનું હોય, અમિતાભ સપરિવાર ધાર્મિક વિધિવિધાન સાથે પૂજાપાઠ કરે છે. ઐશ્વર્યા રાયને મંગળ હોવાથી તેના કુંભવિવાહ કરાયા તેની ટીકા થઈ હતી, પરંતુ અમિતાભે કહેવાતા ભદ્ર વર્ગની પરવા નહોતી કરી. જ્યોતિષને અંધશ્રદ્ધા ગણવી તે હિન્દી ફિલ્મ જગતમાં ઘણા સમયથી ફેશન છે. પરંતુ અમિતાભે પોતે જેમાં માને છે તે પૂજાપાઠ કરાવ્યા જ.

દુશ્મનોને ઉચિત જવાબ આપવો. અમિતાભ સત્તાધારી વર્ગની હંમેશાં નજીક રહે છે તેવી એક ટીકા થાય છે. માતાપિતાને જવાહરલાલ નહેરુ, ઈન્દિરા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધી સાથે ખૂબ જ સારા સંબંધ. રાજીવ-સોનિયાનાં લગ્ન થયાં ત્યારે શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે, કન્યા તેના સાસરે નથી રહેતી. આથી લગ્ન વખતે સોનિયા અમિતાભનાં ઘરે રહ્યાં હતાં. એટલું જ નહીં, તેજીએ સોનિયાની માતાની ગેરહાજરીમાં તેમની માતા તરીકે વિધિ કરી હતી. અમિતાભ કૉંગ્રેસમાંથી ચૂંટણી લડેલા અને જીત્યા પણ ખરા. રાજીવ ગાંધીના ખૂબ જ ઘનિષ્ઠ મિત્ર. તે પછી અમિતાભ-જયા સમાજવાદી પક્ષના એક સમયના સર્વેસર્વા મુલાયમસિંહની નજીક સર્યા અને થોડાં વર્ષો પહેલાં તેમણે પવન પારખીને ગુજરાતના મુખ્યપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના આમંત્રણ પર ગુજરાત પર્યટનની જાહેરખબર કરી. અત્યારે પણ તેઓ કેન્દ્ર સરકારની જાહેરખબરો કરે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે અમિતાભ સત્તા સામે બાથ નથી ભીડતા. તેમણે રાજીવની હત્યા પછી સોનિયા ગાંધીના વર્ચસ્વવાળા ગાંધી પરિવારના પોતાના પરિવાર પ્રત્યે બદલાયેલા વલણના સંદર્ભમાં બહુ જ સારા શબ્દોમાં કહેલું, “વો રાજા હૈ ઔર હમ રંક.” આવકવેરા ખાતાએ અમિતાભ બચ્ચન તથા તેમના પરિવારને હેરાન કરવામાં કંઈ બાકી નહોતું રાખ્યું પરંતુ અમિતાભ ન ઝૂક્યા તે ન જ ઝૂક્યા.

ઉંમર ગમે તેટલી થાય, હંમેશાં કામ કરતા રહો તે મંત્ર પણ અમિતાભમાંથી ઘરડા લોકોએ શીખવા જેવો છે. અમિતાભ પાસે ઘણી સંપત્તિ છે તેમ છતાં તેઓ ફિલ્મો કરતા રહે છે, જાહેરખબરો કરતા રહે છે, ટીવી શો કરતા રહે છે અને દર વખતે તેઓ એક નવું શિખર સર કરે છે. અમિતાભે તેમના બાબુજીની કવિતાને મંત્ર તરીકે અપનાવી છે તે આપણે પણ અપનાવા જેવી છે.

તૂ ન થકેગા કભી, તૂ ન થમેગા કભી, તૂ ન મૂડેગા કભી, કર શપથ! કર શપથ! કર શપથ! અગ્નિપથ! અગ્નિપથ! અગ્નિપથ!

Posted in film, society, Uncategorized

પ્રોબ્લેમ લાઇવ: શું સેક્સ માટે ‘ના’ ‘હા’ હોઈ શકે?

‘પીપલી લાઇવ’ના સહનિર્દેશક મહેમૂદ ફારૂકી બળાત્કારના કેસમાં નિર્દોષ છૂટ્યા. તેમના પર અમેરિકા સ્થિત ૩૫ વર્ષીય સંશોધનકાર મહિલા પર બળાત્કારનો આરોપ હતો. દિલ્લી ઉચ્ચ ન્યાયાલયે તેમને શંકાનો લાભ આપી નિર્દોષ છોડ્યા છે.

આપણા ભારતમાં હવે એવું વાતાવરણ બની ગયું છે કે ખેડૂત, સ્ત્રી, દલિત, મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી ફરિયાદી હોય ત્યારે સામાન્યત: ફરિયાદી સાચો અને આરોપી જ દોષિત હશે તેવી પૂર્વધારણા સાથે જ મિડિયા ટ્રાયલ ચાલે અને પછી જનભાવનાને અનુરૂપ સરકાર અને ન્યાયાલય પણ મોટા ભાગે વલણ દાખવે, પરંતુ અહીં આ કિસ્સામાં આવું નથી થયું. ન્યાયાધીશે જે ચુકાદો આપ્યો છે અને જે ઘટના બની છે તે કેટલાક સવાલો અથવા મુદ્દા ઉત્પન્ન કરે છે:

૧. હિન્દી ફિલ્મોમાં અનેક ગીતોમાં હીરો હિરોઇનની પાછળ પડી જાય. ‘બોલ રાધા બોલ સંગમ હોગા કે નહીં?’ છેવટે કંટાળીને હિરોઇન “હોગા હોગા હોગા” કહી દે. સન્ની દેઓલ પણ “પ્યાર તુમ મુઝ સે કરતી હો, ડૉન્ટ સે નો, ઈનકાર મેં ઈકરાર હૈ, યે પ્યાર હૈ, બોલો હાં હાં, છોડો ના ના” ગાય. સ્ત્રીઓની ‘ના’માં ‘હા’ હોય છે તેવું જ વર્ષોથી બતાવવામાં આવ્યું છે. બ્યુટી વિથ બ્રેઇન ગણાતી ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચન ‘જોશ’ ફિલ્મમાં તેના ભાઈ બનતા શાહરૂખ ખાનને ગીતમાં સલાહ આપે કે ‘હોઠોં પે ના, દિલ મેં હાં હોયેંગા’! ‘પટતી હૈ લડકી પટાનેવાલા ચાહિયે તુન્ના તુન્ના’, ગીતમાં પણ લાગે કે કોઈ પણ સ્ત્રી તો પટે’બલ’ હોય છે. સંજુબાબા ગોવિંદાને કહેતા હોય કે ‘હર ગાને કે ફિનિશ મેં હસીના માન જાતી હૈ યાર’ (ફિલ્મ ‘હસીના માન જાયેગી’). આ ન્યાયાધીશે પણ એવું જ કહ્યું છે કે જ્યારે પાત્રો એકબીજાને ઘણા સમયથી ઓળખતા હોય ત્યારે ક્યારેક ‘ના’માં ‘હા’ હોઈ શકે છે. પ્રેમમાં કે શારીરિક સંબંધમાં ક્યારેક સ્ત્રી ના કહીને ઈચ્છતી હોય કે તેનો પતિ તેને મનાવે, તે બાબતે ફરજ પાડે, પોતાના બાહુપાશમાં ખેંચે. અને પછી પોતે રાજી થઈ જાય. આવું સ્વાભાવિક છે. પરંતુ શું આ ચુકાદો બીજા બળાત્કારના કિસ્સામાં આધાર નહીં બને? સ્ત્રીને સમજવી જ મુશ્કેલ હોય છે તેમ કહેવાય છે ત્યારે સ્ત્રીની ‘ના’ ક્યારે ‘હા’ ગણવી અને ક્યારે ‘ના’ જ ગણવી તે પેચીદો કોયડો છે. અને બીજું, આ ચુકાદો સ્ત્રીઓ માટે લાલબત્તી સમાન છે. જ્યારે પ્રેમી કે દોસ્ત શારીરિક સંબંધ બાંધવા કહે, ખેંચે કે ફરજ પાડે ત્યારે સ્ત્રીએ સ્પષ્ટ અને કડક શબ્દમાં ના કહેવી પડશે. જોકે ભૂતકાળમાં એવા ચુકાદા આવ્યા છે જેમાં સંભોગ થયાનું પુરવાર થાય અને ફરિયાદી સ્ત્રી ન્યાયાલયમાં એમ કહી દે કે તેની તે માટે સંમતિ નહોતી તો તેમ માનવું પડે છે કે તેની સંભોગ સમયે પણ સંમતિ નહોતી જ.

૨. કલા જગત, ખાસ કરીને અભિનય ક્ષેત્રે ભેટવું કે ચુંબન કરવું એ હસ્તધૂનન જેટલું સામાન્ય બની ગયું છે. કલા જગત જ શું, ધનિકોની દુનિયા અને આવા તમામ કહેવાતા ‘પ્રગતિશીલો’ની દુનિયામાં આ બધું હવે સામાન્ય થઈ ગયું છે. પશ્ચિમના માર્ગે ચાલતી આ દુનિયામાં, જેમ ફિલ્મ એવોર્ડ સમારંભમાં જોવા મળે છે, તેમ આ બધું સામાન્ય વાત થઈ ગઈ છે. પરંતુ આ ચુકાદામાં આ સામાન્ય વાતને સેક્સની સંમતિ માટેની પૂર્વભૂમિકા તરીકે જોવામાં આવી છે. બંને ભૂતકાળમાં એકબીજાને ચુંબન કરતાં હતાં (અને ફરિયાદી સ્ત્રીને તેનો કોઈ વાંધો નહોતો) તે વાતને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી છે. ન્યાયાલયે નોંધ્યું છે કે આરોપી ફરિયાદીને ચુંબન કે આલિંગનના સ્વરૂપે શારીરિક સ્પર્શ કરતો હતો તેનો ફરિયાદી મહિલાને કોઈ વિરોધ ન હોતો.

એટલે આ વાત પણ સ્ત્રીએ ભવિષ્યમાં ધ્યાનમાં લેવી પડશે કે અભિનય જગત હોય કે ધનિકોની પાર્ટી, પુરુષ ચાહે તે દોસ્ત હોય કે પ્રેમી કે અન્ય કોઈ, તેની સાથે બિન્દાસ્તપણા (બૉલ્ડનેસ, યૂ નો!)ના નામે કેટલી છૂટછાટ લેવી. અલબત્ત, આ ધ્યાનમાં એટલા માટે લેવું જરૂરી બનશે જેથી જો ભવિષ્યમાં એમાં સીમા ઓળંગાઈ જાય કે ખરેખર બળાત્કાર થાય તો પછી બળાત્કારની ફરિયાદ ટકશે નહીં. (સુપ્રીમમાં ચુકાદો અલગ આવે તો અલગ વાત છે.)

૩. ફરિયાદી મહિલાને એ પણ ખબર હતી કે આરોપીને દારૂ પીવાની ટેવ છે. ફરિયાદી મહિલા જ્યારે આરોપીને હોજ ખાસ ગામમાં મળી ત્યારે તે દારૂ પીધેલો હતો. ત્યાંથી તેઓ એક કાફેમાં ગયા ત્યાં પણ ભોજનની સાથે દારૂ લેવાયો હતો. એ પછી કારમાં ફારૂકીએ ફરિયાદી મહિલાને ચુંબન કર્યું અને મહિલાએ પણ તેને વળતું ચુંબન કર્યું. ફરિયાદીએ આ પહેલાં ટ્રાયલ કૉર્ટમાં એવો આક્ષેપ કર્યો હતો કે ફારૂકીએ જ્યારે જાતીય હુમલો કર્યો ત્યારે તે દારૂ પીધેલો હતો. આ વાત પણ ઉચ્ચ ન્યાયાલયમાં સ્વીકારાઈ નથી. જો સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં આ ચુકાદો ન ફરે તો મહિલાઓએ ભવિષ્યમાં એ પણ ધ્યાન રાખવું પડશે કે જો તેમને ખબર હોય કે તેની સાથેના પુરુષે દારૂ પીધો છે તો તેનાથી દૂર રહેવું હિતાવહ છે. જ્યારે મહિલાને ખબર હોય કે તેની સાથેના પુરુષે દારૂ પીધો છે અથવા તેને ટેવ છે જ ત્યારે દારૂ પીને જાતીય હુમલો કર્યાની દલીલ ભવિષ્યમાં ન્યાયાલયમાં કેટલી ટકશે તે કહેવું આ ચુકાદા પછી અઘરું છે.

૪. એમ કહેવાય છે કે કૉલમ્બિયા વિશ્વવિદ્યાલયની સંશોધનકાર આ મહિલા બાબા ગોરખનાથ પર સંશોધન માટે મહેમૂદ ફારૂકીને મળવા ગઈ હતી. એક મુસ્લિમ અને તેમાંય જેને અનેક વિષય સાથે પનારો પડતો હોય તેવા નિર્દેશકને બાબા ગોરખનાથ અંગે જ્ઞાન હોઈ શકે તેમ માની લઈએ તો પણ એવો પ્રશ્ન થયા વગર ન રહે કે બાબા ગોરખનાથ પર સંશોધન કરવા માટે મહિલા બીજા કોઈ નહીં ને મહેમૂદ ફારૂકી આગળ જ કેમ ગઈ? આ પ્રશ્ન વણઉત્તર છે.

૫. કૉર્ટે એક બીજા પ્રકરણની પણ નોંધ લીધી છે જેમાં આરોપીની પત્ની અનુષા રિઝવીની ઘટનાસ્થળે હાજરી હતી. આ ઘટનામાં આરોપી મહેમૂદ ફારૂકીએ ફરિયાદીને પોતાના ઘરે વાળુ માટે આમંત્રી હતી. ફરિયાદી ત્યાં ગઈ હતી. આરોપી, તેની પત્ની અનુષા રિઝવી જે પોતે ‘પીપલી લાઇવ’ની નિર્દેશિકા છે, તે અને ફરિયાદી મહિલાએ દારૂ સાથે ભોજન લીધું હતું અને અનુષા એક રૂમમાંથી બીજા રૂમમાં ગઈ તે ‘તક’નો લાભ ઉઠાવી બંનેએ એકબીજાની સાથે ચુંબનની આપલે કરી લીધી હતી! એટલે મહિલા એટલી બિન્દાસ્ત હતી કે આરોપીની પત્ની જે પણ નાનીસૂની હસ્તી નથી, તેની તે જ ઘરમાં હાજરી અને તે એક રૂમમાંથી બીજા રૂમમાં જઈ રહી હતી એટલે ગમે ત્યારે આવી જાય તેવી સંભાવના હોવા છતાં ત્યારે તેણે પોતાને આરોપી દ્વારા ચુંબન કરવા દીધું હતું અને પોતે પણ આરોપીને ચુંબન કર્યું હતું.

૬. આરોપીની પત્ની અને નિર્દેશિકા અનુષા રિઝવી આ કેસમાં તેની પત્ની સાથે ઊભી રહી છે. અનુષા રિઝવી એવી મહિલાઓની યાદીમાં આવી ગઈ છે જેણે બળાત્કાર અથવા કૉર્ટે/પોલીસ કાર્યાલયે પહોંચેલા લગ્નેત્તર સંબંધના કિસ્સામાં તેના પતિને પૂરી રીતે સમર્થન આપ્યું હોય. શાઈની આહુજાના કિસ્સામાં તેની પત્નીએ તેને સમર્થન આપ્યું હતું. પૂજા બેદીની નોકરાણી પર બળાત્કારનો આરોપ હોય કે કંગના રનૌત સાથેના પ્રેમસંબંધ જે બાદમાં ઝઘડા અને પછી પોલીસ ફરિયાદમાં પરિણમ્યો તે બધામાં પત્ની ઝરીના વહાબ પતિ આદિત્યની પડખે ઊભી રહી છે. એટલું જ નહીં, પરંતુ તેના દીકરા સૂરજ પંચોલીના જિયા ખાન કેસમાં પણ તે તેના પુત્રની પડખે ઊભી રહી છે. તેણે કહેલું કે સૂરજ જિયાને પ્રેમ કરતો હતો તો તે તેના પર બળાત્કાર કેવી રીતે કરી શકે? ‘વૉન્ટેડ’માં સલમાન ખાનનો ભાઈ બનેલો ઈન્દ્રકુમાર મૃત્યુ પામ્યો તે પછી તેની પત્નીએ તેની સામેના બળાત્કારનો કેસમાં તેને નિર્દોષ ઠરાવવાની અરજી કરી છે. કોઈ વ્યક્તિ સામે ફરિયાદ થઈ હોય અને તે મૃત્યુ પામે ત્યારે કેસ પૂરો (કાયદાની ભાષામાં ‘નલ એન્ડ વૉઇડ’) થઈ જતો હોય છે. પરંતુ ઈન્દ્રકુમારની પત્ની પલ્લવીનું કહેવું છે કે “મને ખબર હતી કે મારો પતિ નિર્દોષ છે. આથી જ હું આ અરજી કરી રહી છું. ” ઇન્ફૉસીસના ફનીશ મિસ્ત્રી પર ઇન્ફોસીસની કર્મચારી રેખા મેક્સિમોવિચ દ્વારા લાગેલા જાતીય સતામણી અને બાદમાં આઈ-ગેટનાં ઇન્વેસ્ટર રિલેશન્સ હૅડ આરાકેલી રોઇઝે તેનાથી તે ગર્ભવતી હોવાનો અને મિસ્ત્રીએ તેને ગર્ભપાત કરાવી નાખવાનું દબાણ કર્યા હોવાના કિસ્સાઓમાં ફનીશની પત્ની જયા તેની પડખે ઊભી રહી. હરિયાણાના પૂર્વ ડીજીપી એસપીએસ રાઠોડ દ્વારા માત્ર ૧૪ વર્ષની રૂચિકા ગિરહોત્રાની જાતીય સતામણી કરવાના કિસ્સામાં રાઠોડની પત્ની આભા જે પાછી પોતે ઍડ્વૉકેટ છે, તે તેની પડખે ઊભી રહી હતી. અમેરિકાના પ્રમુખ પદની ચૂંટણીમાં હારી ગયેલાં હિલેરીએ તેના પતિ બિલ ક્લિન્ટન જ્યારે પ્રમુખ હતા ત્યારે વ્હાઇટ હાઉસની ઇન્ટર્ન મોનિકા લેવિન્સ્કી સાથેના બહુ ગાજેલા સેક્સ પ્રકરણમાં પતિ બિલનું સમર્થન કર્યું હતું. શું આવા હાઇપ્રૉફાઇલ કેસોમાં પતિની પડખે ઊભા રહેવાનું પત્ની માટેનું કારણ ખરેખર નૈતિક સમર્થન હશે, કુટુંબની પ્રતિષ્ઠા બચાવવાનું કારણ હશે, બાળકો પર અસર ન પડે તે કારણ હશે, પતિની સંપત્તિ તથા માનમોભો ન ગુમાવવા પડે તે હશે કે પછી બીજું કંઈ?