gujarat

ફોટોસ્ટોરી: ઈન્દિરા ગાંધી માર્ગ

Advertisements
gujarat, society

ટ્રાફિક: કાયદાનું પાલન ન થાય તો પણ બળતરા, થાય તો ઓર બળતરા

ટ્રાફિક…ટ્રાફિક…ટ્રાફિક…

જ્યાં જુઓ ત્યાં આ જ ચર્ચા. પહેલાં તો બધા ખુશ થયા. પણ ધીમેધીમે દસમાંથી છ વ્યક્તિઓના પગ નીચે રેલો આવ્યો (કારણકે પેલા સો મેં સે અસ્સી બેઇમાન ફિર ભી મેરા ભારત મહાન જેવી સ્થિતિ છે. ફ્લેટ હોય કે દુકાન, લારી હોય કે પાથરણાવાળા, મંદિર હોય કે મસ્જિદ કે પછી ચર્ચ, મોકો મળે એટલે જગ્યા પર ગેરકાયદે દબાણ કરવાની તક ઘણા નથી છોડતા.) એટલે જાતજાતની ચર્ચા શરૂ થઈ. શરૂઆતમાં ટ્રાફિક બાબતે ખુશી વ્યક્ત કરી વિડિયો મૂકનાર એક બહેને એક ટીવી ચર્ચામાં કહ્યું, “માણેકબાગ એસબીઆઈ જવું હોય તો ક્યાં કાર પાર્ક કરવી?” બહેન, આ દેશના રસ્તાઓ માટે કાર યોગ્ય વાહન નથી જ. એમાંય ઇનોવા, સેદાન જેવી મોટી કાર માટે તો નથી જ. એ બધું પશ્ચિમમાં એટલે ચાલે કે ત્યાં જનસંખ્યા ઓછી છે. તેમને સિટીની અંદર કરતાં એક શહેરથી બીજા શહેર દૂર જવાનું હોય એટલે ત્યાં કાર સગવડભરી બની જાય છે.

જોકે પશ્ચિમમાં પણ ૧૯૬૦ના દાયકાથી કારની વપરાશ પર નિયંત્રણ મૂકાવાં લાગ્યાં છે. નૉર્વેમાં ૨૦૧૯ સુધીમાં તમામ ખાનગી વાહનો પર પ્રતિબંધ મૂકાવાનો છે. કૉલમ્બિયાના બૉગોટોમાં સિક્લૉવિયા નામનો કાર્યક્રમ યોજાય છે જેમાં દર અઠવાડિયે ૭૫ માઇલના રસ્તાઓ વાહનોની અવરજવર માટે બંધ થઈ જાય છે. બૉગોટામાં માત્ર બાઇક (એટલે પેલું હીરો હોન્ડા નહીં, ત્યાં સાઇકલ માટે બાઇક શબ્દ વપરાય છે) માટે ૨૦૦ માઇલ રસ્તાઓ છે! પેરિસમાં વાયુ પ્રદૂષણના લીધે સિટી સેન્ટરમાં કાર પર પ્રતિબંધ છે. ત્યાં ૨૦૨૫ સુધીમાં ડીઝલનાં વાહનો પર જ પ્રતિબંધ આવી જવાનો છે. (આપણે ત્યાં આવું થાય તો આ પ્રજાતિઓ હાય તોબા મચાવી દે. અમારે કયું વાહન ચલાવવું, અમારે શું ખાવુંપીવું એના પર પણ પ્રતિબંધ! આ ‘બાન’ સરકાર ન ચાલે.) લંડનમાં ૨૦૨૦ સુધીમાં ડીઝલ કાર પર પ્રતિબંધ મૂકાવાનો છે. બર્લિનમાં ડઝનેક જેટલા નવા બાઇક સુપરહાઇવે બનવાના છે જે ૧૩ ફીટ પહોળા હશે અને કાર તેમજ પદયાત્રીઓથી અલગ જ હશે!

મેડ્રિડના મેયર પોતાની ખુરશી ૨૦૧૯ સુધીમાં ખાલી કરે તે પહેલાં તેઓ શહેરના મુખ્ય વિસ્તાર ગ્રાન વિયામાં માત્ર બાઇક (સાઇકલ), બસ અને ટેક્સીને જ આવવાની છૂટ આપશે. પ્રદૂષણ કરતી કારોના માલિકોએ પાર્કિંગ માટે વધુ ચાર્જ ભરવો પડશે. ગ્રીસના એથેન્સ (જેના વખાણ કરતા કેટલાક બુદ્ધુજીવીઓ થાકતા નથી)માં ૨૦૨૫ સુધીમાં સિટી સેન્ટરમાં ડીઝલ કારો પર પ્રતિબંધ મૂકાશે. ઈટાલીના મિલનમાં સિટી સેન્ટરમાં પ્રદૂષણ કરતી કારો પર પ્રતિબંધ છે. આવું જ બ્રુસેલ્સ બાબતે પણ ૨૦૧૮ સુધીમાં થવાનું છે. જર્મની (જે ઑટો મેન્યુફેક્ચરિંગનું હબ ગણાય છે)ના હેમ્બર્ગમાં શહેરી વિસ્તારોમાં ૪૦ ટકા વિસ્તાર કાર ફ્રી ગ્રીન નેટવર્ક બનાવવાના છે. ડેન્માર્કમાં કૉપનહેગનમાં ૫૦૦ કિલોમીટરનું બાઇસિકલ નેટવર્ક બનાવવાના છે જે આજુબાજુના પરાને જોડતો હશે. મેક્સિકોમાં લાઇસન્સ પ્લેટ નંબરના આધારે રસ્તા પર જવા પ્રતિબંધ છે. જાપાનના ટૉક્યોએ તો ૨૦૦૦માં જ ડીઝલ વાહનો પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે! (બાય ધ વે, ભાવનગરની ઘોઘાગેઇટથી ખારગેઇટ સુધી ઊભી બજારમાં રાત્રે વાહન પર વર્ષોથી પ્રતિબંધ છે.)

પહેલી વાત તો એ છે કે ઑટો હબ બનવામાં ખોટું નથી પરંતુ બૅન્કો દ્વારા કાર લૉન શરૂ થઈ અને કાર કંપનીઓ દ્વારા જાતજાતની સ્કિમ એટલે લોકો કાર ખરીદવા લાગ્યા. એમાં મધ્યમ વર્ગ પણ આંટે ચડી ગયો. દેખાડા માટે કાર ખરીદવા લાગ્યા. એમાંય કેટલાક તો બેટરી ન ઉતરી જાય એટલે સવારે કાર કાઢે એક આંટો મારે અને ફરી મૂકી દે ત્યારે રિવર્સમાં લેતી વખતે ટૂંટૂં જેવો હૉર્નનો અવાજ લોકોની નીંદર બગાડે કે પૂજાપાઠમાં ખલેલ પહોંચાડે. જ્યારે ફ્લેટ બન્યા હોય ત્યારે બિલ્ડરે શું વિચાર કર્યો હશે કે લોકોનાં ઘરમાં વ્યક્તિ દીઠ એક સ્કૂટર અને એક કાર હશે? દા.ત. અમારા ફ્લેટ તો ૧૯૯૯ના બનેલા છે. તે વખતે આવો વિચાર થઈ શક્યો હોત? અને તેમાંય મોટી કાર….

કોઈ પણ સરકારે કાં તો અરવિંદ કેજરીવાલ સરકારની જેમ એકીબેકીનો નિયમ વહેલામોડા લાવવો પડશે અથવા ઓછામાં ઓછું, કાર પર તો પ્રતિબંધ મૂકવો જ પડશે. બહુ ચોખ્ખી વાત છે. જેટલી જગ્યામાં તમે હજાર ઉંદર કે પચાસ કૂતરા સમાવી શકો તેમાં દસ હાથી માંડ આવે. પરિણામે ટ્રાફિક જામ થાય જ. ‘ગુજરાત સમાચાર’માં હતો (૨૦૧૨ કે ૧૩ આસપાસ) ત્યારે ચીનમાં બે દિવસ સુધી કેટલાય કિમી ટ્રાફિક જામના સમાચાર આવ્યા ત્યારે આગાહી કરી હતી કે ભારતમાં પણ જો કારની સંખ્યા આ રીતે જ વધતી રહી તો આવું થશે જ. આજે થઈ રહ્યું છે. ભલે બે દિવસ સુધી નહીં તોય ટ્રાફિક જામ તો થઈ જ રહ્યો છે. વળી, મોટા ભાગની કારમાં એક માણસ જ મુસાફરી કરતો હોય તો ટ્રાફિક જામ ઉપરાંત ઈંધણ, પ્રદૂષણની રીતે પણ વિચારવું પડે. આજે અમદાવાદમાં એસજી હાઇવે પર ભારે વાહનોના જવા પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો તો પણ પકવાન ચાર રસ્તા પાસે કે થલતેજ પાસે સિગ્નલ આગળ કેટલો ટ્રાફિક જામ થાય છે! પહેલા ધડાકે સિગ્નલ લીલું થાય ત્યારે જવા મળતું નથી. એમાં સર્વિસ રોડ પરનાં વાહનો વચ્ચે ઘૂસે તે અલગ! ટ્રાફિકના નામે લોકો અંધાધૂંધી કરી રહ્યા છે.

એમાં મહાકાય કાર ઑવરટૅક કરવા જાય ત્યારે તે તેના કદના કારણે રોંગ સાઇડ તો હોય જ છે પરંતુ સાથેસાથે એટલો રસ્તો રોકી લે છે કે સામેથી વાહન આવતું હોય તો તે વાહનને ફૂટપાથ પર ચડાવવું પડે તેવી સ્થિતિ થઈ જાય છે! કેટલીક કારો ઑવરટૅક તો કરવા જાય પણ પછી સામેથીય એ જ રીતે વાહનો રસ્તાની મધ્યથી જમણી તરફ દબાણ કરી આવતા હોય ત્યારે એટલે ઓવરટેક કરવા જતી કાર અચાનક ડાબી બાજુ આવે, હવે તેની ડાબી બાજુ માનો કે બાઇક કે સ્કૂટરવાળા હોય અને તેની ડાબી બાજુથી કોઈ કાર ઑવરટેક કરવા પ્રયાસ કરતી હોય તો બાઇક કે સ્કૂટરવાળાનો તો સેન્ડવિચ જેવી હાલત થાય. કારોનું આવું જ પ્રમાણ વધતું રહ્યું તો વહેલા મોડા બાઇક કે સ્કૂટરવાળાએ આંદોલન કરી વાહન ચલાવવા પોતાના માટે અલગ રસ્તો માગવો પડશે!

સામે પક્ષે પ્રદૂષણ અને ટ્રાફિક જામની સમસ્યા નિવારવી હોય તો સરકારે પણ જાહેર પરિવહન માટે દરેક ખૂણે અંતરિયાળ વિસ્તારમાં રહેતા લોકોને સુવિધા મળે તેવી જોગવાઈ કરવી પડશે. બીઆરટીએસ માટે વચ્ચે સ્ટેશન બનાવી નાખ્યાં પણ પૂરપાટ દોડતાં વાહનો વચ્ચે રસ્તો ઓળંગીને સ્ટેશન પર જવું એ રોજ સર્કસના ખેલાડી જેવો જીવસટોસટનો ખેલ છે. અમદાવાદ સહિતનાં શહેરોમાં રિક્ષાવાળા પણ બેફામ પૈસા વસૂલે છે. મીટરને ગણકારતા નથી. કેટલીક રિક્ષામાં સર્વિસ મેઇનટેનન્સ ન કરાવતા હોવાથી કે જૂની રિક્ષાના લીધે હજુ પણ તેઓ ધૂમાડા ઓકતી હોય છે. તેમની સામે પણ પર્યાવરણલક્ષી દંડાત્મક પગલાં લેવાવાં જોઈએ. અને હા, મુંબઈ જેવું પણ ન ચાલે જ્યાં જાહેર પરિવહનની સુવિધા તો ખૂબ સારી છે પરંતુ વસતિ એટલી બધી વધી ગઈ છે કે ટ્રેનમાં લટકતા જવું પડે છે. એટલે મેટ્રો સિટી પર બોજો ઘટાડવા નાનાં શહેરો, ગામોનો વિકાસ એ પહેલી પ્રાથમિકતા આપવા જેવું કામ છે.

ટ્રાફિક ઝુંબેશની સાથે મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનવાળા પણ ભળ્યા. મંડ્યા દબાણો હટાવવાં. લૉ ગાર્ડન પાસે ખાણીપીણી બજાર ચાલતું હતું તેને બંધ કરાવ્યું. એમાં કેટલાક બોલકા લોકોને એવું પેટમાં દુઃખ્યું જાણે તેમની લારી ન ઉઠાવી લેવાઈ હોય? મિડિયાના એક વર્ગે પણ મરશિયાં ગાયાં. કેટલાકે ગરીબોના પેટ પર લાત મારવાનું ગાણું પણ ગાયું. પહેલી વાત તો એ કે લૉ ગાર્ડન પાસે જે ખાણીપીણી ચાલતી હતી તે કોઈ ગરીબ નહોતા. તેમના મેનૂમાં જે ચીજો હતી તેના ભાવ ઓછા નહોતા. બીજું કે એમ રસ્તા પર કોઈ ઊભું રહી જાય, પાંચ-દસ કે પચ્ચીસ વર્ષ ધંધો કરે એટલે એ જગ્યા તેની થઈ જાય? ન કોઈ દુકાન ભાડું કે દુકાન ખરીદવાની ભાંજગડ, નહીં કોઈ ટૅક્સ ભરવાની લપ્પનછપ્પન, માત્ર મ્યુનિ. કે પોલીસને હપ્તો આપી દેવાનો. તો હૉટલ કે દુકાનવાળાનો શું વાંક? માત્ર એ જ કે એ આવી રીતે પોતાની ગરીમા જાળવવા રસ્તા પર ઊભા નથી રહી શકતા? લૉ ગાર્ડન પાસેની કેટલાક ખાણીપીણીવાળાની તો ઠેરઠેર શાખાઓ (દા.ત. ઑનેસ્ટ, અશરફી કુલ્ફીવાલા) ખુલી ગઈ છે, છતાં તેની તરફેણવાળા ગરીબના પેટ પર પાટુંની દલીલ કરે ત્યારે હસવું જ આવે. હા, એ વાત ચોક્કસ કે અત્યાર સુધી આ બધું ચાલ્યું તે તંત્રના ભ્રષ્ટાચાર અને આંખ આડા કાનના લીધે ચાલ્યું. અને હા, દબાણ હટાવવા કે ટ્રાફિક માટે પોલીસ-મ્યુનિ.ની જીપો ફરી જ છે. એટલે રાતોરાત કાઢી મૂકાયા તેવું નથી જ.

આ જ મિડિયા પાછું રોજ ટ્રાફિક જામની કે દબાણની વાતો કરતું હોય અને તંત્રની ટીકા કરતું હોય પણ જ્યારે આવી કાર્યવાહી થાય ત્યારે રોદણાં રોવે એ ક્યાંનો ન્યાય! ખાણીપીણી બજાર હેરિટેજ નથી. અને હેરિટેજ હોય તો પણ જેમજેમ પરિસ્થિતિ, સંજોગો બદલાય તો ક્યારેક તેને ખસેડવા પણ નિર્ણય લેવો પડે. અમદાવાદમાં ખાણીપીણીવાળા આજે ઠેરઠેર છે. બસ, ટ્રેન ઔર ખાણીપીણી, ઇસ કે પીછે ભાગના નહીં. એક જાયે તો દૂસરી આતી હૈ. કોઈ પણ સ્થિતિ કાયમ નથી હોતી. સમય પ્રમાણે બદલાય જ છે. ગૂગલ સર્ચ એન્જિનમાં કેટલા ફેરફારો આવ્યા? પહેલાં તસવીરો આરામથી સૅવ થતી હતી. હવે બંધ કર્યું ને? પહેલાં કોઈ પણ ફિલ્મી ગીત કોઈ પણ પ્રૉગ્રામમાં આરામથી વગાડી શકાતું. હવે વગાડી શકાય છે? કૉપીરાઇટના પ્રશ્ન આવે છે ને? યૂટ્યૂબવાળા વિડિયો હટાવી લે છે ને? વધુવાર કૉપીરાઇટ ભંગ કરો તો તમારું ખાતું પણ બંધ થઈ જાય ને? ત્યાં રોદણાં રોઈ શકો કે એ બાપા…મારી તેમાંથી આવક થતી હતી તે તમે બંધ કરી? હવે હું ક્યાં જઈશ? મુજ ગરીબના પેટ પર તમે લાત મારી….કાયદા અને નિયમનું પાલન જો ન થાય તો પણ બળતરા પરંતુ થાય તો ઓર બળતરા.

પણ હા, ટ્રાફિક પોલીસ અને તંત્રએ હજુ મોટા ભાગે હિન્દુ વિસ્તારોમાં જ કાર્યવાહી કરી છે. જુહાપુરા, દરિયાપુર, શાહપુર વગેરે વિસ્તારોમાં કાર્યવાહી કરવાની હિંમત હજુ સુધી નથી થઈ. ઢોર મામલે માલધારીઓ સામે પગલાં ખાસ ભરાતાં નથી. પોલીસની મદદ વગર મ્યુનિ.ની ટીમ કંઈ કરી શકતી નથી. આવા કોઈ પણ પંથના-જ્ઞાતિના માથાભારે લોકો સામે કડક પગલાં લેવાં જ જોઈએ. લારીગલ્લા જેવા નાના લોકો કે વેપારી જેવી અહિંસક અને અસંગઠિત પ્રજાને જ ભોગ ન બનાવાય.

શાકભાજીની લારીવાળાઓને માટે કોઈક રસ્તો વિચારવો જોઈએ કારણકે તેઓ વ્યાજ પર પૈસા લઈ ધંધો કરતા હોય છે. દરેક વિસ્તારમાં લોકોને નજીક પડે તે રીતે મ્યુનિ. હસ્તગત જગ્યામાં શાકબજાર ઊભું કરવું જોઈએ. લોકોને પણ અનુકૂળતા રહે અને શાકભાજીવાળાનો ધંધો પણ ચાલે. નાના વેપારી કે લારીગલ્લા/પાથરણાંવાળાને પણ કોઈ નિશ્ચિત જગ્યા બીજે ફાળવી શકાય (જેમ કે નહેરુનગર પાસે બેસતા લોકોને શેલ્બી હૉસ્પિટલ નજીક જગ્યા ફાળવાઈ છે જ)

પણ આ ઝુંબેશ કાયમી નહીં ચાલે તો તેનો કોઈ અર્થ નથી. ૨૦૦૯માં પણ આવી ઝુંબેશ ચાલી હતી પરંતુ આજે નવ વર્ષ પછી ફરી ઝુંબેશ ચલાવવાનો વારો આવ્યો એટલે લોકોને વધુ તકલીફ પડે છે. અને હા, આટલી કડક ઝુંબેશ ચલાવી છે તો સાથોસાથ હૉર્ન ફ્રી ઝૉન બનાવી લોકોને હૉર્ન વગર વાહન ચલાવવાની પણ ટેવ પાડો. કેટલાક તો એમ્બ્યુલન્સની જેમ કાર કે બાઇક ચલાવતા હોય છે. સતત હૉર્ન પણ વગાડે અને કોઈનો વિચાર કર્યા વગર પૂરપાટ ચલાવે.

આ દેશમાં મોટા ભાગે કાયદાનું પાલન થતું જ નહતું, લોકોએ એવું સમજી લીધું હતું કે કાયદોફાયદો તો સમજ્યા હવે. પરંતુ હવે કેન્દ્રથી લઈને રાજ્ય સુધી ઘણી જગ્યાએ કાયદાનું પાલન કરનારી સરકારો આવી છે તે સારી વાત છે. આ માટે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીથી લઈ મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણી તેમજ અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નહેરા (જેમણે કડક હાથે સફાઈ કર્મચારીઓની આડોડાઈ પણ બંધ કરાવી), પોલીસ કમિશનર એ. કે. સિંહ (જેમણે પોતાના ખભે લઈ લીધું કે જો હું પરિણામ ન આપી શકું તો આ નોકરીમાં રહેવા લાયક નથી.)ને અભિનંદન આપવા જ જોઈએ. જીએસટી હોય કે આવકવેરો, દરેકમાં કાર્યવાહી થઈ રહી છે. બૉગસ કંપનીઓ પકડાઈ રહી છે. ઇડીના દરોડા પડી રહ્યા છે. મોટા આર્થિક અપરાધીઓ સામે પણ તવાઈ આવી રહી છે. ભાગેડુ આર્થિક અપરાધીની સામે નવો ખરડો પસાર થયો છે. ગુજરાતમાં દબાણ હટાવ અને ટ્રાફિકના નિયમોનું પાલન કરો ઝુંબેશ ચાલી રહી છે. ભેળસેળવાળી ખાણીપીણીની લારીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકાયો છે. એટલે કેટલાક લોકોને તકલીફ પડવાની જ. ભલે પડતી.

gujarat, national, sanjog news, vichar valonun

કૉર્ટોની ફટકાર પછી જ સરકારી તંત્રની આંખ કેમ ઊઘડે છે?

(વિચાર વલોણું, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૨૯/૭/૧૮)

શું આ દેશ ઉચ્ચ ન્યાયાલયો અને સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયોને સોંપી દેવો જોઈએ? આ આત્યંતિક સવાલ આજકાલ લોકોમાં પૂછાઈ રહ્યો છે તેનું કારણ છે તાજેતરમાં અમદાવાદમાં જોવા મળેલું ચમત્કારિક પરિણામ. હાઇ કૉર્ટે ટ્રાફિકની બાબતે પોલીસને કડક ફટકાર લગાવી. ત્યાર પછી એ. કે. સિંહના નેતૃત્વમાં પોલીસે જે ઝુંબેશ ચલાવી છે તેની જેટલી પ્રશંસા કરીએ તેટલી ઓછી છે. પહેલી વાર લોકો પોતાના વિડિયો બનાવી પોલીસને ધન્યવાદ કહી રહ્યા છે. રેડિયો અને ટીવી પર લોકો કહી રહ્યા છે કે આ ઝુંબેશના કારણે રૉડ ખુલ્લા દેખાય છે અને તેમને પરિવહનમાં પહેલાં લાગતા સમય કરતાં હવે ઓછો સમય લાગે છે. સામે પક્ષે સરકાર અને પોલીસના પણ વખાણ કરવા પડે કારણકે ભૂતકાળમાં (શાહબાનો કેસ સહિતના કેસોમાં) સરકારો સર્વોચ્ચના ચુકાદાને પણ ઘોળીને પી ગઈ હોવાના દાખલા આપણી સામે છે જ.

બીજી તરફ પાર્કિંગની બાબતે પણ હાઇ કૉર્ટે મ્યુનિસિપાલ કૉર્પોરેશનનો ઊધડો લીધો (હિન્દી ચેનલોના દુષ્પ્રભાવમાં હવે આડે હાથ લીધા એવું લખાય ત્યારે દુઃખ થાય છે કારણકે ગુજરાતીમાં ઘણા શબ્દો છે જ, ખોટી નકલ કરવાની ક્યાં જરૂર છે?) અને મોલ-થિયેટરોમાં પાર્કિંગની ખોટી ફી વસૂલાતી હતી તે બંધ થઈ! હવે બીજાં શહેરોમાં પણ આ સારો ‘ચેપ’ પ્રસરે તો સારું. મહારાષ્ટ્રમાં તો થિયેટરોમાં પોતાનો નાસ્તો લઈ જવાની છૂટ પણ અપાઈ તે પણ મુંબઈ ઉચ્ચ ન્યાયાલયને જ આભારી છે. હજુ આ અંગે ગુજરાતની સરકાર જાગી નથી. કદાચ ગુજરાત હાઇ કૉર્ટ કે સુપ્રીમ કૉર્ટ ચુકાદો આપશે તે પછી આંખ ખુલે.

હકીકતે આપણે ત્યાં અમેરિકાના આયાતી ઉપભોક્તાવાદ અને મૂડીવાદના પ્રભાવમાં કોઈ પણ બાબતમાં ફી નખાય કે ટેક્સ નખાય ત્યારે કેટલાક લોકો આપણા મનમાં એવું સૂત્ર (તે પણ અમેરિકાથી આયાતી સૂત્ર જ છે) ઠસાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે કે There ain’t no such thing as a free lunch. કોઈ ચીજ મફતમાં ન મળે. અહીં આપણે એમ નથી કહેતા કે (૧૯૯૧ પહેલાંની) કૉંગ્રેસની કે અત્યારે કેજરીવાલની વિચારધારા પ્રમાણે બધું મફતમાં આપીને સરકારી તિજોરી ખાલી કરી નાખો. પરંતુ સાથે અમેરિકા હોય કે બીજા દેશો, તેમાં નાગરિકોને જે સુવિધા રૉડથી માંડીને શિક્ષણ સુધીની મળે છે તે પણ જોવું જોઈએ. પશ્ચિમાંધ લોકો આવી વાત ક્યારેય નહીં કરે.

આપણા પર સદીઓ સુધી મોગલો અને અંગ્રેજો ભારતના કેટલાક હિસ્સા પર (આખા ભારત પર ક્યારેય તેમનો કબજો નહોતો) રાજ કરી ગયા અને અંગ્રેજી શિક્ષણ પદ્ધતિ મૂકતા ગયા. તેના કારણે અંગ્રેજી-ઉર્દૂ જેવી ભાષાથી માંડીને સંસ્કૃતિની બાબતે પણ આપણે ત્યાં કેટલાક લોકો હજુ માનસિક રીતે દાસવૃત્તિ જ ધરાવે છે. મિડિયામાં પણ અમેરિકા, બ્રિટન, કેનેડા, સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને (હવે ચીન અનેક રીતે સાંસ્કૃતિક આક્રમણ કરી રહ્યું હોવાથી) ચીન જ છવાયેલા રહે છે. અને એટલે ફિનલેન્ડ જેવા દેશ વિશે ક્યારેય આપણે ત્યાં ચર્ચા જ નથી થતી.

ફિનલેન્ડમાં પ્રાથમિકથી માંડીને ઉચ્ચ શિક્ષણ નિ:શુલ્ક છે, અને માત્ર પોતાના દેશના નાગરિકો માટે જ નહીં, બીજા દેશના નાગરિકો માટે પણ! કારણકે ત્યાં શિક્ષણને મૂળભૂત અધિકાર ગણવામાં આવ્યો છે. આપણે ત્યાં તો કૉંગ્રેસ સરકાર દ્વારા લવાયેલા રાઇટ ટૂ ઍજ્યુકેશનના અમલમાં પણ શાળાઓ દાખડા કરે છે. સરકાર પગલાં ભરવામાં આનાકાની કરે છે. હાર્દિક પટેલ-અલ્પેશ ઠાકોર જેવા લબરમૂછિયા નેતાઓ ઘડીબેઘડી આંદોલન કરી સમેટી લે છે અને ચર્ચામાં આવી જાય છે. કૉંગ્રેસ મૌન તમાશો જોતી રહે છે.

યુરોપમાં ફિનલેન્ડ પહેલો દેશ છે જે બેરોજગારોને પ્રતિ માસ ૫૬૦ યુરો આપે છે! આપણા અંદાજે ૪૫ હજાર રૂપિયા થયા! આવો પગાર તો ઘણા કુશળ રોજગાર ધરાવનારાઓને પણ આપણે ત્યાં નથી મળતો! ફિનલેન્ડમાં બાળક જન્મે તો તેના ખર્ચની ચિંતા માતાપિતાએ કરવી નથી પડતી. સરકાર જ ખર્ચ ઉઠાવે છે. પહેલું બાળક જન્મે અને તે ૧૭ વર્ષનું (એટલે કે પુખ્ત વયનું ન) થાય ત્યાં સુધી ત્યાંની ‘કેલા’ નામની સંસ્થા પહેલા બાળક માટે મહિને ૯૪.૮૮ યુરો (એટલે અંદાજે ૭૬૩૦.૭૭ રૂપિયા) ચુકવે છે. બીજું બાળક જન્મે તો ૧૭ વર્ષ સુધી તેના માટે ૧૦૪.૮૪ યુરો (અંદાજે ૮૪૩૧.૮૦ રૂપિયા) મળે છે. ત્રીજા બાળક માટે ૧૩૩.૭૯ યુરો, ચોથા બાળક માટે ૧૫૩.૨૪ યુરો મળે છે. પાંચમા અને તે પછી જેટલાં બાળક થાય તે દરેક બાળક દીઠ ૧૭૨.૬૯ યુરો મળે છે. (અહીં વસતિ વધારતી રહેતી પ્રજાતિએ ત્યાં સ્થળાંતર થઈ ન જવું જોઈએ?) આનું કારણ એ છે કે બાળકનો જન્મદર ત્યાં ઓછો છે.

આ ભથ્થું વળી ટૅક્સ ફ્રી આવક છે (આપણે ત્યાં તો પગારમાંથી કરકસર કરી કરીને બચાવેલી મૂડીમાંથી કરેલી એફ.ડી. પાકે ત્યારે તેના પર પણ ટૅક્સ ઠોકી દેવાયો છે). માતાને જ બાળક માટે આ ભથ્થું મળે છે પરંતુ જો બાળક ૧૫ વર્ષનું થઈને અલગ રહેવા જાય તો પછી બે વર્ષ સુધી આ ભથ્થું બાળકને મળવા લાગે છે. માતાપિતાની કેટલી આવક છે અને સંપત્તિ કેટલી છે તે આ ભથ્થું આપતી વખતે જોવાતું નથી.

વળી, ફિનલેન્ડમાં બાળક માટે પિતાનું મહત્ત્વ પણ સમજાયું છે. આથી ત્યાં પિતા બનનાર પુરુષને નવ સપ્તાહની પૈતૃક રજા અપાય છે જેના માટે તેમને પગારના સિત્તેર ટકા રકમ મળે છે. પિતા તેમનાં બાળકો સાથે સમય પસાર કરે તે માટે ‘ઈટ્સ એ ડેડી ટાઇમ!’ નામની રીતસર ઝુંબેશ ચાલે છે.

ફિનલેન્ડમાં નોકરીના પણ ફાયદા છે. વર્ષે ૧૨ જાહેર રજા, નોકરીના પહેલા વર્ષે દર મહિને બે રજા, પહેલા વર્ષ પછી દર મહિને ૨.૫ રજા, કુલ ૩૦ દિવસની આખા વર્ષમાં રજા મળે. ચાર અઠવાડિયાનું ઉનાળુ વેકેશન અને એક સપ્તાહનું શિયાળુ વેકેશન મળે. દર વર્ષે ૪૦૦ યુરો (૩૨૧૫૭.૪૮ રૂપિયા)નું રમતગમત ભથ્થું મળે. કંપનીની કાર ગ્રેડ ૧૫માં આવતા કર્મચારીને મળે. કારમાં ઈંધણ પૂરાવવા ફ્યુઅલ કાર્ડ મળે. લંચ વાઉચર પણ મળે.

ફિનલેન્ડ સૌથી સ્થિર, સલામત અને શ્રેષ્ઠ સુશાસન ધરાવતો, ઓછામાં ઓછો ભ્રષ્ટ અને સામાજિક રીતે પ્રગતિશીલ દેશ ગણાય છે. એટલે એમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી કે ગયા માર્ચમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના રિપોર્ટમાં તેને સૌથી સુખી દેશ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. ફિનલેન્ડનો જીડીપી યુએસ કરતાં અને તેના પડોશી નૉર્ડિક દેશો (ડેન્માર્ક, સ્વીડન, આઈસલેન્ડ, નૉર્વે)ના જીડીપી કરતાં નીચો છે. અમેરિકાનું સ્થાન સુખી દેશોની યાદીમાં ઉત્તરોત્તર ગબડતું જાય છે તે બતાવે છે કે જીડીપીથી સુખ મળતું હોવાની ખાતરી નથી. અને (પહેલાં માનસિક રીતે બ્રિટિશ અને) હવે માનસિક રીતે અમેરિકી થઈ ગયેલા આપણે જીડીપીની આંધળી દોટમાં પડ્યા છીએ. એક ક્વાર્ટર માટે જીડીપી નીચો જાય એટલે અર્થશાસ્ત્રીઓ ચર્ચા કરવા લાગે છે, વિપક્ષો બૂમરાણ મચાવવા લાગે છે.

ફિનલેન્ડની વાત એટલા માટે માંડી કે કેટલાક બુદ્ધુજીવીઓ આપણને માનસિક રીતે અમેરિકન ગુલામ બનાવવા મચી પડેલા છે. અમેરિકામાં આમ ને અમેરિકામાં તેમ. અરે કુપમંડુકો! અમેરિકા સિવાયની દુનિયા પણ છે. જરા અમેરિકાના કુવામાંથી બહાર નીકળો!

એટલે નાગરિકોને જે પાયાની સુવિધા મળવી જોઈએ તેનો હજુ આપણા વિશ્વમાં સૌથી મોટા છઠ્ઠા નંબરના થઈ ગયેલા અર્થતંત્રમાં નથી મળતી. હાઇ કૉર્ટ અને સુપ્રીમ કૉર્ટના જજોનો એ બદલ ધન્યવાદ કરવો જોઈએ. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે તો પછી સરકારની ભૂમિકા શું? સરકાર કેમ પહેલ નથી કરતી? પોલીસ કેમ પોતાની ફરજ બરાબર ન નિભાવે? આ જુલાઈ મહિના પહેલાં સરકારના મંત્રીઓ કે પોલીસ અધિકારીઓ ક્યાંક જતા હશે તો શું તેમને રૉડ પર ટ્રાફિકની સમસ્યા નહીં નડતી હોય? તેમને પાર્કિંગની તકલીફ નહીં પડતી હોય? શું થિયેટરમાં ફિલ્મ જોવા જતી વખતે સરકાર કે તંત્રને ત્યાંથી ફરજિયાત મોંઘો નાસ્તો ખરીદવો પડે તે નહીં નડતું હોય? પરંતુ મોટા ભાગના લોકો જ્યારે કોઈ પદ પર કે નોકરીમાં લાગે છે ત્યારે ‘હોતા હૈ, ચલતા હૈ, દુનિયા હૈ’ જેવા મંત્રમાં જ માને છે. બહુ ઓછા એ. કે. સિંહ કે અનુપમસિંહ ગેહલોત જેવા હોય છે જે પોતાના હોદ્દા થકી નહીં, પોતાના કામ થકી લોકચાહના મેળવી જાય છે.

હાઇ કૉર્ટમાં કે સુપ્રીમ કૉર્ટમાં કેટલાક મુદ્દે તો સરકાર કોઈ ચોક્કસ વલણ જ નથી લેતી. જેમ કે સજાતીય સંબંધોની બાબતમાં મોદી સરકારે સુપ્રીમ કૉર્ટ પર છોડી દીધું! આર.એસ.એસ.થી માંડીને રામદેવ બાબા સજાતીય સંબંધોના આ પ્રકૃતિ વિરોધી ‘ચેપ’ની વિરુદ્ધ છે પરંતુ સરકારે કોઈ વલણ ન લીધું. અગાઉ કૉંગ્રેસની યુપીએ સરકાર કાળાં નાણાં બાબતે ‘સિટ’ બનાવવા સુપ્રીમના આદેશ છતાં ઠાગાઠૈયા કરતી હતી. ઈન્દિરા ગાંધીની ગરબડ કરીને જીતાયેલી ચૂંટણી, ભ્રષ્ટાચારના કેસોમાં દોષિત સાંસદોને ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ, ૩૫૬ કલમનો દુરુપયોગ કરીને કૉંગ્રેસ દ્વારા વિપક્ષોની સરકારને બરતરફ કરવી, અફઝલ ગુરુ જેવા ત્રાસવાદીઓને ફાંસી, સંજય દત્ત જેવા ત્રાસવાદમાં સહાયકને જેલ, રામમંદિર, વીઆઈપી કલ્ચર, નરેન્દ્ર મોદીને ૨૦૦૨નાં રમખાણોના કેસમાં રાહતથી માંડીને ટ્રિપલ તલાક જેવા અનેક મુદ્દા છે જે સુપ્રીમ કે હાઇ કૉર્ટના કારણે ઉકેલાયા છે કે ઉકેલાશે. પરંતુ ફરીને પ્રશ્ન એ જ થાય કે તો પછી સરકારે શું કરવાનું? માત્ર ટૅક્સ જ વસૂલવાનો? (આ આત્યંતિક વાત છે તે મને ખબર છે પરંતુ ટ્રાફિકથી માંડીને ઘણા પ્રશ્ને સરકાર હાઇ કૉર્ટ-સુપ્રીમની ફટકાર પછી જાગે છે તેથી આમ લખવાની ફરજ પડે છે.)

gujarat, Jaywant nee je bbat, media

છબરડાઓ પાછળના સંજોગો ને માનસિકતા

જયવંતની જે બ્બાત

ગુજરાતમાં ધો.૧૨ ના અંગ્રેજી માધ્યમના પાઠ્યપુસ્તકમાં ગંભીર છબરડો વળ્યો છે. સીતાજીનું અપહરણ રાવણે નહીં પરંતુ શ્રી રામે કર્યું હતું તેવો જનમાનસમાં સંદેશો પહોંચ્યો છે, પણ આવી વાત નથી. બન્યું એવું કે સીતાજીના પરિત્યાગ વેળા સીતાજી લક્ષ્મણને પ્રભુ શ્રી રામ માટે સંદેશો આપે છે. કવિ કાલીદાસના રઘુવંશની વાત કરતી વખતે પાઠ્યપુસ્તકમાં લખાયું છે, “There is (a) very heart-touching description of the message conveyed by Laxman to Ram when Sita was abducted by Rama,”. અહીં હોવું જોઈતું હતું abandoned અર્થાત્ પ્રભુ શ્રી રામ દ્વારા ત્યજાયેલાં. પણ મુદ્રારાક્ષસ કે પ્રૂફ રીડર+ કૉપી એડિટર + એડિટરની ભૂલથી શબ્દ છપાયો – abducted અર્થાત્ અપહૃત-અપહરણ કરાયેલાં.

માત્ર સરકારની જ વાત નથી, મિડિયામાં પણ આ પ્રકારના છબરડા જોવા મળે છે, અન્ય ક્ષેત્રોમાં અલગ પ્રકારના છબરડા થાય છે. માણસ માત્ર ભૂલને પાત્ર તેમ ગણીને ઘણી વાર જતું કરાય છે પણ જ્યારે તેનું પ્રમાણ વધી જાય ત્યારે કડક પગલાં અને તકેદારી અનિવાર્ય બને છે. બધાં ક્ષેત્રોમાં મિડિયોકર માણસો પસંદ કરાય છે, જે ચાપલુસી કરી શકે, ‘વહીવટ’ કરી શકે. ગુણવત્તાની કોઈને કદર નથી. સારા, અનુભવી અનુવાદકો, કૉપી રાઇટર, સારા સંપાદકો છે જ, પણ સરકાર/મિડિયામાં અધિકારીઓ/તંત્રીઓ ઓછી ગુણવત્તાના લોકોને નોકરી માટે પસંદ કરશે, પગાર મબલક અપાવશે, પછી ભલેને રોજેરોજ છબરડા જતા. શરત એ કે તેમના કેમ્પના હિસ્સા હોવા જોઈએ. તેમની ચાપલુસી કરતા હોવા જોઈએ. અનુવાદકો ગૂગલ ટ્રાન્સલેશનની મદદ લઈ અનુવાદ કરતા હોય છે જેથી આ પ્રકારના ગંભીર છબરડા જવાની પૂરેપૂરી સંભાવના હોય છે.

કૉસ્ટ કટિંગના નામે પ્રૂફ રીડરની તો પૉસ્ટ હવે મોટા છાપાંઓમાં છે જ નહીં. ટીવીમાં પણ આવું જ છે. ડેસ્ક પર એડિટિંગનું કામ કરતા લોકોને જ પ્રૂફ રીડિંગ કરવાનું આવે છે. તેમને આ માટે ભાષા શાસ્ત્રીઓ પાસે કોઈ પ્રશિક્ષણ (૯૯ ટકા) અપાતું નથી. પરિણામે ખોટો શબ્દ નથી જતો ને તેની જ કાળજી લેવાય છે (અને ઘણી વાર એ પણ જતો રહે છે). હૃસ્વ, દીર્ઘ. અનુસ્વાર, ધ અને ઘ – ઢ અને ઠ વચ્ચેનું અંતર આ બધી લપ્પનછપ્પનમાં કોણ પડે? દૃષ્ટિના બદલે દ્રષ્ટિ, દૃશ્યના બદલે દ્રશ્ય, હૃદયના બદલે હ્યદય, માના બદલે માં, સાપના બદલે સાંપ… આ અને બીજા ઘણા શબ્દો ગઈ કાલે જે ચેનલોએ છબરડાના મુદ્દે ડિબેટ કરી તેમાં અને જે છાપાંઓએ સમાચાર છાપ્યા તેમાં મોટા ભાગે ખોટા જાય છે. છાપાં-ચેનલો દલીલ કરશે કે ઉતાવળમાં આવું થાય. પણ ઉતાવળ તો બધે જ હોય છે.

ખાનગી કે સરકારી કામોમાં, ઘણી વાર રિપૉર્ટર તરફથી કે લેખકો તરફથી લેખો કે મેટર મોડી મળે, તેમાંય ભાષાશુદ્ધિ હોય તો ઓછી ચિંતા પણ જો ન હોય તો ખૂબ જ તકલીફ. વળી આજે કમ્પ્યૂટર સહિત ટાઇપિંગની સારી સગવડ છતાં કેટલાક પોતે શીખે નહીં, ટાઇપ બહાર કરાવવાની તસદી લે નહીં. અક્ષર પણ ગાંધીજીના અક્ષર જેવા હોય. માથે ડેડલાઇન ઝળુંબતી હોય. વળી પ્રૂફ રીડર કે કોપી એડિટર પણ ભૂલો ચિતરીચિતરી થાકી જાય, અને કમ્પૉઝિટર/પેજમેકરના માથે કાં તો કામ ખૂબ જ હોય, કાં તો સહકર્મી/તંત્રી સાથે ગપ્પા મારી, ફૉન પર પ્રાઇવેટ કામો માટે ક્લાયન્ટ સાથે વાત કરી પછી સુધારા કરવા બેસે. ભાષાના જાણકાર કમ્પૉઝિટર/પેજમેકર તો ચકલીની જેમ વિલુપ્ત થતી પ્રજાતિ છે. એ ચિતરડાંમાંથી કંટાળાના ભાવ સાથે સુધારા કરવામાં આવે. તેમ કરવા જતાં પોતે પાછી નવી ભૂલો ઊભી કરે. કેટલાક દૈનિકોમાં તો આઠ પાના (૬૪ કૉલમની મેટર) સુધારવાનું કામ કરનાર એક જ જણ હોય! અને ડેડલાઇન માથે ઝળુંબતી હોય. એટલે જે રહી ગયું તે રહી ગયુંની ભાવના સાથે બધું હઈશોહઈશો ચાલે છે. તંત્રી પણ અપવાદોને બાદ કરતા પોતાનાં ‘કામો’માં અટવાયા હોય છે. એટલે ફાઇનલ કૉપી પર નજર નાખી, ન નાખી, ભૂલ પકડાય તો ઠીક, નહીંતર હરિ ૐ તત્સત. વળી, ઘણી વાર અંગત હરીફાઈ કે સારા સંબંધ ન હોય તો કમ્પૉઝિટર/પેજમેકર, પ્રૂફ રીડર કે કૉપી એડિટર જાણી જોઈને ભૂલ જવા દે તેવું પણ બને જેથી બીજા દિવસે પેલાને ઠપકો મળે.

એક કિસ્સો રસપ્રદ છે. બુધવારે સામાન્ય રીતે ગુજરાત મંત્રીમંડળની બેઠક હોય છે પણ બેઠકનો સમય સાવ નિશ્ચિત હોતો નથી. ગાંધીનગર રિપૉર્ટિંગ કરતા પત્રકાર સાથે ફૉન પર વાત ન થઈ. એક ચેનલમાં સમાચાર બનાવાયા કે મંત્રીમંડળની બેઠક મળી, તેમાં ફલાણો નિર્ણય (જેની સંભાવના હતી) લેવાયો. ડેસ્ક પરના તંત્રીને નીચેના પત્રકારે સમજાવ્યા કે આવું લોલંલોલ ન જવા દેવાય. ડેસ્ક પરના તંત્રીને મુખ્ય તંત્રી તરફથી દબાણ કે આ સમાચાર જવા જ જોઈએ પણ તેમાં અઘોષિત રાઇડર તો હોય જ ને કે જો બેઠક ખરેખર મળે તો જ સમાચાર લેવા. ડેસ્કવાળાનો આગ્રહ કે બેઠક તો મળે જ ને. એટલે સમાચાર જવા દઈશું તો ખોટા નહીં પડીએ. નીચેના પત્રકારે અપ્રિય થવાના જોખમ છતાં ઘણી રકઝક કરી, છેવટે ડેસ્ક એડિટરને ગળે વાત ઉતરી ને ડર પણ લાગ્યો કે જો બેઠક નહીં મળે તો ભોંઠા પડાશે ને ઠપકો મળશે તે અલગ.

એક જાણીતા સમાચારપત્રએ તો વર્ષો પહેલાં કોઈ મોટી અવકાશી ઘટનાના ખોટા સમાચાર છાપેલાં તે પણ પહેલે મેઇન/લીડ સ્ટૉરી તરીકે. એમાં એવું હતું કે એ ઘટના રાત્રે બાર કે તે પછી બનવાની હતી, ને પ્રિન્ટની ડેડલાઇન આવી ગઈ, એટલે ‘બહાદૂર’ મુખ્ય તંત્રીએ નિર્ણય લીધો કે આ ઘટના તો બનશે જ ને, એટલે બની ગઈ છે તેમ લખી વર્ણન કરી અૉલ એડિશન છાપી દીધી. પણ બીજા દિવસે ખબર પડી કે એ ઘટના બની જ નહોતી! અથવા જે રીતે છપાયું હતું તે પ્રમાણમાં નોંધ લેવી પડે તેમ નહોતી બની.

આ પ્રકારની માનસિકતા, ચાહે તે સરકાર હોય કે મિડિયા, શિક્ષણ હોય કે બેન્ક, દરેક ક્ષેત્રે પ્રવર્તે છે. ગુણવત્તાનો આગ્રહ અથવા લોક ભાષામાં ચીકાશ રાખનારનું સર્વોચ્ચ સ્થાન અને પગાર હોવો જોઈએ પણ કળિયુગમાં તે વેદિયામાં ખપે છે.

gujarat, politics

શું કૉંગ્રેસ ગુજરાતમાં ભાજપને ગામડાં ઉપરાંત શહેરોમાં પણ ટક્કર આપશે?

કૉંગ્રેસ એક તરફ ખેડૂત અને દલિતનાં નામે રાજકારણ ખેલી અને ગામડામાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરી રહી છે તો બીજી તરફ શહેરોમાં પણ તેણે પોતાની નબળી બાજુ ને મજબૂત કરવા માટેના પ્રયાસો આદર્યા છે. કમ સે કમ ગુજરાતમાં તો આવું દેખાય રહ્યું છે. યાદ હોય તો ગત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં શહેરોમાં કૉંગ્રેસને જબરો ફટકો પડયો હતો અને તેના કારણે જ ભાજપ સત્તા પર ફરીથી આરૂઢ થઇ શક્યો હતો. ગત વિધાનસભાની ચૂંટણીના પરિણામોમાંથી કૉંગ્રેસે બોધપાઠ લીધો હોય તેવું અત્યારે તો લાગી રહ્યું છે.

ગઈકાલે કૉંગ્રેસની ચિંતન શિબિર મળી ગઈ જેમાં તેના ગુજરાત પ્રભારી રાજીવ સાતવ, વિપક્ષના નેતા પરેશ ધાનાણી તેમ જ ગુજરાત પ્રદેશ પ્રમુખ અમિત ચાવડા સહિતના લોકો હાજર રહ્યા હતા. આ શિબિરમાં શહેરોમાં કૉંગ્રેસને મજબૂત કરવા માટેની રણનીતિ ઘડી કાઢવામાં આવી હતી. આ શિબિરમાં કૉંગ્રેસ હવે પછી શહેરીજનોને લગતા પ્રશ્નો જેવા કે ટ્રાફિક, પ્રદૂષણ, પાણી વગેરે મુદ્દે પણ સરકારને ઘેરશે તેવું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

રાજ્યના અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટ અને સુરત શહેરમાં કૉંગ્રેસના બે શહેર પ્રમુખ હશે. શહેરના બંને પ્રમુખને કૉંગ્રેસ અલગ-અલગ કામગીરી સોંપશે. કૉંગ્રેસ મહાનગરમાં પોતાને મજબૂત બનાવવા માટે આંદોલનાત્મક, સંગઠાત્મક કામગીરી કરશે.

ગુજરાત કૉંગ્રેસ સંગઠનમાં મોટા ફેરફારની વિચારણા છેલ્લા એક મહિનાથી ચાલી રહી હતી, જે અંતર્ગત હવે કૉંગ્રેસ મોવડી મંડળે ગુજરાતનાં ચાર મહાનગરોમાં કૉંગ્રેસને મજબૂત બનાવવા આ નવો ઉપાય શોધ્યો છે.

કૉંગ્રેસ મોવડી મંડળે કરેલા નિર્ણય મુજબ, રાજ્યનાં ચાર મહાનગરોમાં કૉંગ્રેસને મજબૂત બનાવવા હવે શહેરને બે ઝોનમાં વહેંચવામાં આવશે. ચાર મહાનગરોમાં હવે એક નહીં પરંતુ બે શહેર પ્રમુખ રહેશે. જે પોતાના ઝોનમાં સંગઠનેન મજબૂત કરવાની કામગીરી કરશે. એક ઝોનમાં એક પ્રમુખ એમ શહેરમાં કુલ બે કૉંગ્રેસ શહેર પ્રમુખ હશે.

જો કે ખાટલે મોટી ખોડ એ છે કે કૉંગ્રેસમાં માત્ર નેતાઓ છે, કાર્યકર્તાઓ નહીં. ૯ એપ્રિલે કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી દ્વારા સંસદને ચાલવા દેવા સહિતના મુદ્દે ઉપવાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તે દિવસે અમદાવાદ સહિતના શહેરોમાં માત્ર બે કલાકમાં ઉપવાસનું નાટક કરવામાં આવ્યું હતું દિલ્લીમાં તો તેના નેતાઓ છોલે ભટુરે ખાઈને ઉપવાસ કરતા નજરે પડ્યા હતા આ બેવકૂફ નેતાઓ પાછા પોતાની તસવીર પણ હસતાંહસતાં પડાવતા હતા અને અરવિંદર લવલીએ તો એવું પણ કીધું કે આઠ વાગ્યે અમે નાસ્તો કર્યો હતો જ્યારે ઉપવાસ ૧૦ વાગ્યાથી હતો. આ લોકોને હિન્દુ શાસ્ત્રો જરા પણ જ્ઞાન દેખાતું નથી. ઉપવાસ સૂર્યોદયથી શરૂ થઈ જતો હોય છે અને બીજા દિવસે સૂર્યોદયે પૂરો થતો હોય છે. આમાં કરવા ચોથ જેવા અપવાદ હોય છે જેમાં સવારના સૂર્યોદયથી ઉપવાસ શરૂ થાય છે અને રાત્રે ચંદ્રોદયે પૂરો થતો હોય છે પરંતુ આ રીતનો ઉપવાસ પણ કૉંગ્રેસના આ નાટકમાં દેખાયો નહીં. એક રીત એકટાણાની પણ હોય છે જેમાં એક સમયે જમવાનું હોય છે અને બીજા સમયે ફળાહાર અથવા ફરાળ કરવાનું હોય છે. પરંતુ એકટાણાંનો પણ અભાવ કૉંગ્રેસના આ નાટકમાં દેખાયો. શું કૉંગ્રેસમાં કોઈ હિન્દુવાદી નેતાઓ બચ્યા જ નથી જે રાહુલ ગાંધીને ઉપવાસ-એકટાણાનું સાચું શાસ્ત્ર સમજાવી શકે? આ પહેલાં રાહુલ ગાંધી આરતી લેતી વખતે દક્ષિણા થાળીની નીચે દબાવતા એક વિડિયોમાં દેખાયા હતા. આરતી લેવાની અને દક્ષિણા આપવાની સાચી રીત કોઇ રાહુલ ગાંધીને ન સમજાવી શકે? નરેન્દ્ર મોદી માટે પ્લસ પોઈન્ટ એ છે કે તેઓ કોઈ પણ કાર્ય કરતા પહેલાં તેનું હૉમ વર્ક સારી રીતે કરી લે છે. રાહુલ ગાંધીએ પણ પૂરું હૉમ વર્ક કર્યા પછી હિન્દુત્વ તરફ અથવા તેના નાટક તરફ વળવું જોઈએ.

ફરી કૉંગ્રેસની શહેર તરફની દૃષ્ટિની વાત કરીએ. નરેન્દ્ર મોદીના દિલ્હી ગયા પછી ભાજપના ગુજરાત સંગઠનમાં પણ સુસ્તી જોવા મળી રહી છે નહિતર કોંગ્રેસના ગુજરાત પ્રભારી રાજીવ સાતવેં મેધા પાટકરને સમર્થન કર્યું અને વિપક્ષના નેતા પરેશ ધાનાણીએ રાજીવ સાધય આ ટ્વીટને સમર્થન કરતા gadh નર્મદાબંધની યોજનાની સફળતા મેધા પાટકરને આભારી હોવાનું કહ્યું તે મુદ્દે ભાજપ પાસે કોંગ્રેસને ઘેરવાની સારી તક હતી પરંતુ ભાજપ પ્રતિકાત્મક કાર્યક્રમ આપીને સંતોષ માની લીધો. તે દિવસે મુખ્યપ્રધાન વિજય રૂપાણી તેમજ નાયબ મુખ્ય પ્રધાન નીતિન પટેલના ટ્વિટર પર પણ આ સમાચાર આવ્યાના છ-છ કલાક સુધી કોઈ ટ્વીટ ન હતાં.

તાજેતરમાં એટ્રોસિટી અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે જે દિશાનિર્દેશ આપ્યા તે મુદ્દે એક એવી છાપ ભાજપ વિરોધીઓએ ઉપસાવી કે ભાજપ દલિત વિરોધી છે પરંતુ ભાજપના નેતાઓ કે પ્રવક્તાઓ એ વાત ન રજૂ કરી શક્યા કે ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬થી એટ્રોસિટી એક્ટને વધુ કડક બનાવનાર નરેન્દ્ર મોદીની ભાજપ સરકાર જ હતી. આ કાયદાને વધુ કડક બનાવવા માટે અને દલિતોને ઝડપી ન્યાય મળે તે માટે ખાસ વિશેષ અદાલતો રચવાની સત્તા આપવામાં આવી હતી. ઉપરાંત આ વિશેષ અદાલતોને આ પ્રકારના ગુનાની સીધી નોંધ લેવાની સત્તા પણ આપવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત એટ્રોસિટીમાં મૂછ કાપી નાખવી, દલિત સમુદાયના સભ્યને ચપ્પલનો હાર પહેરાવવો, જેવા ગુના પણ ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત બળાત્કાર હત્યા કે તેજાબના હુમલાના પીડિત એવા દલિત માટે વળતરની રકમ રૂ. ૮.૫ લાખ સુધી વધારવામાં આવી હતી.

જો કૉંગ્રેસ ગુજરાતના શહેરીજનોને આકર્ષવાના તેના આ અધકચરા પ્રયાસમાં પણ સફળ રહી તો કમ સે કમ ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસ ભાજપને ગામડાં ઉપરાંત શહેરોમાં પણ ભારે પડી શકે છે અને તો ગત લોકસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપને ૨૬માંથી ૨૬ બેઠક મળી હતી તેવું કદાચ આ વખતે ન પણ બને.

gujarat, national, sanjog news, society, vichar valonun

કેરળમાં દલિતો પર અત્યાચાર સામે સહુનું મૌન!

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૭/૧/૧૮)

સામાન્ય રીતે એવી માન્યતા છે કે માત્ર હિન્દુ ધર્મમાં જ દલિતો પ્રત્યે ભેદભાવ છે અને માત્ર હિન્દુવાદીઓ (જેમને પશ્ચિમ જમણેરી કહે છે) દલિતોને અન્યાય કરે છે. મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી સહિતના પંથોમાં કોઈ નાતજાતના ભેદ નથી. તો ગરીબોના બેલી હોવાની વાત કરતી ડાબેરી સામ્યવાદી વિચારધારામાં તો બધા સમાન જ હોવા જોઈએ તેવો પણ એક ભ્રમ વર્ષોથી પેદા કરવામાં આવ્યો છે.

ભારતને સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થઈ ત્યારે સામ્યવાદી વિચારધારા ભારતમાં છવાઈ ગઈ હતી. સાહિત્ય, કળા વગેરે અનેક ક્ષેત્રના અગ્રણીઓ સામ્યવાદી વિચારોથી પ્રભાવિત હતા. તેથી સાહિત્ય હોય કે ફિલ્મ, ચિત્ર હોય કે શેરોશાયરી…આ બધામાં ગરીબોની, દલિતોની વાત કરવામાં આવતી. પરિણામે નિરાશાજનક ચિત્ર ઊભું કરવામાં આવતું. ફિલ્મોમાં પણ જાણે ઉચ્ચ વર્ણના લોકો જ દલિતો પર અત્યાચાર કરે છે તેવું ચિત્ર ઊભું કરાયું (પણ ઉચ્ચ વર્ણના લોકોએ દલિતોને કેટલી મદદ કરી અને ભેદભાવ મિટાવવા માટે પોતાના જ લોકો સાથે કેટલો સંઘર્ષ કર્યો તેની વાત ન કરાતી.)

સામ્યવાદી શાસિત દેશો કે રાજ્યો પર મિડિયાની ઓછી નજર હોય છે કારણકે મોટા ભાગના મિડિયામાં સામ્યવાદી વિચારોથી પ્રભાવિત લોકોનું આધિપત્ય છે. આથી આ રાજ્યોના નેગેટિવ સમાચારો પર બ્રેક લાગી જાય છે. ગુજરાતના એક નાનકડા ગામ સમઢિયાળા જેનું દેશમાં કોઈએ નામ પણ નહોતું સાંભળ્યું અને જેનો ઉચ્ચાર કરવામાં પણ હિન્દી-અંગ્રેજી સહિતના મિડિયાકર્મીઓને લોચા પડે ત્યાં ઘૃણાસ્પદ ઘટના ઘટી. ૨૦૧૪માં ગુજરાત મોડલ માત્ર રાષ્ટ્રીય નહીં, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ગાજ્યું હતું. આથી મિડિયામાં આ ઘટના સ્વાભાવિક જ બહુ ચગી. ગુજરાત સરકારે તરત જ કડક પગલાં પણ લીધા. આજે પણ આરોપીઓ જેલમાં છે. પરંતુ આ ઘટનારૂપી ટેન્કરમાંથી શક્ય એટલું રાજકીય તેલ ભેગું કરી લેવા ભારતના તમામ કહેવાતા સેક્યુલર રાજકીય પક્ષોના ધાડેધાડા ઉનામાં ઉમટી પડ્યા હતા. રાહુલ ગાંધીથી માંડીને અરવિંદ કેજરીવાલ સુધીના લોકો ઉના રાજકીય પર્યટન માટે દોડી આવ્યા. પરંતુ આ તમામ સેક્યુલર પક્ષોના નેતાઓએ કેરળમાં દલિતો પર અત્યાચારો અંગે જાણે આંખ આડા કાન જ કરી લીધા છે. આવું જ નેશનલ મિડિયાનું પણ છે.

અહીં આપણે માત્ર ચાર કિસ્સાની જ વાત કરવી છે. કેરળમાં પરચુર મંડલના દેવરાપલી ગામમાં પોલીસે સીપીએમના પ્રદેશ મંત્રી અને અન્ય નેતાઓની ધરપકડ કરી. ગત જૂન ૨૦૧૭ની આ વાત છે. પ્રશ્ન એ થાય કે પોલીસને શાસક પક્ષના નેતાઓની ધરપકડ કેમ કરવી પડી? જવાબ એ છે કે તેઓ દલિતોની જમીન હડપવા જતા હતા. ૩૯ દલિત પરિવાર છેલ્લાં ૫૦ વર્ષથી ૨૨ એકરની જમીન પર ખેતી કરતા હતા. સરકારે હવે આ જમીનને ઉચ્ચ વર્ણના ખેડૂતોની ખેતી વિષયક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લઈને ટાંકી બનાવવા આ જમીનો પસંદ કરી છે. આથી અધિકારીઓએ દલિતોની જમીનોમાંથી છિનવી લીધી અને ત્યાંથી તેમને હાંકી કાઢ્યા!

આથી શાસક પક્ષ સીપીએમે શું નાટક કર્યું? સંગઠનના પ્રદેશ મંત્રી અને અન્ય નેતાઓએ દલિતો ખેડૂતોને ટેકો જાહેર કર્યો! અને ગામ તરફ કૂચ કરી. પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી (નહીંતર શાસક પક્ષ અને એમાંય સીપીએમ જેવા, ના નેતાની ધરપકડ કરવા પોલીસ અધિકારી માથા ફરેલો જોઈએ) અને સાંજે છોડી પણ મૂક્યા. દલિતો ખેડૂતોને સધિયારો મળ્યો કે આપણા માટે શાસક પક્ષના લોકો લડે છે એટલે સમસ્યાનું સમાધાન આવી જશે, પરંતુ આ જમીન પર ટાંકી બનાવવાનું કામ શરૂ થઈ ગયું છે. ગુજરાતમાં દલિતોને જમીન અપાવવાની માગણી કરતા કથિત દલિત નેતા (પરંતુ હકીકતે સામ્યવાદી) નેતા આ વિશે કંઈ બોલ્યા હોય તેવું જાણમાં નથી. હા, તેમણે એમ જરૂર કહ્યું છે કે ભાજપને અટકાવવા દલિતો અને ડાબેરીઓએ સાથે આવવું જોઈએ!

બીજો કિસ્સો પણ જૂનનો જ છે પરંતુ ૨૦૧૬ના જૂનનો. કેરળમાં કુટ્ટીમક્કૂલ ડાબેરીઓનો ગઢ મનાય છે. ત્યાં બીજા કોઈ પક્ષના લોકો ખુલ્લેઆમ કામ કરી શકતા નથી. આવું બીજા કોઈ નહીં, પરંતુ એક સમયે સીપીએમમાં વફાદારીથી કામ કરનારા દલિત નેતા એન. રાજન કહે છે. ત્રણ દાયકા પહેલાં આ રાજન સીપીએમ છોડી કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા. ડાબેરીઓ કેવા ઝેરીલા હોય છે તેનો નમૂનો જુઓ. રાજને સીપીએમ છોડ્યો એટલે તેમના પ્રત્યે ડાબેરીઓ વેર રાખવા લાગ્યા. તેમને અને તેમના પરિવારને હેરાન કરવા લાગ્યા. રાજનના નાના ભાઈ ૨૦૦૨માં ભાજપમાં જોડાયા તો તેમના પર હુમલો કરાયો જેમાં રાજનના નાના ભાઈએ પોતાનો જમણો હાથ ગુમાવ્યો. (હુમલો પણ જમણા હાથ પર જ કરાયો!) આ કેસની કોઈ તપાસ કરાઈ નહીં. હવે તેનો ભાઈ લૉટરીની ટિકિટ વહેંચીને ગુજરાન ચલાવે છે. પાંચ વર્ષ પહેલાં રાજનના મોટા ભાઈ ચંદ્રનના ઘર પર બૉમ્બથી હુમલો કરાયો હતો. રાજન પર પણ ઘણા બધા હુમલા થઈ ચૂક્યા છે. રાજન પોલીસ ફરિયાદ કરે ત્યારે સીપીએમના નેતાઓ સમાધાન કરી લે. પણ પાછા ચેતવણી પણ આપતા કે યાદ રાખજો, તમારે ચાર દીકરીઓ છે. પરંતુ આટલા બધા હુમલા છતાં આ દલિત પરિવાર ડગ્યો નહીં અને માર્ક્સવાદીઓ સામે લડત ચાલુ જ રાખી.

સામાન્ય રીતે નેતાઓ સામસામે લડતા હોય ત્યારે પરિવારને વચ્ચે લાવતા નથી, પણ આ સામ્યવાદીઓ કેટલી હદે નીચલા સ્તરે જઈ શકે છે તે જુઓ. રાજનની બે દીકરીઓ અખિલા અને અને અંજના ઉંમરલાયક થતાં તેમનાં માગાં આવવા લાગ્યાં. તો સીપીએમ આ બંને બહેનો વિશે દુષ્પ્રચાર કરવા લાગ્યો. અખિલાનો પતિ ભાજપનો કાર્યકર છે.

અખિલા અને અંજના સ્કૂટર પર જતી હતી ત્યારે તેમનું સ્કૂટર સીપીએમની ઑફિસ બહાર બગડી ગયું. એ વખતે સીપીએમના કાર્યકરોએ તેમની જ્ઞાતિના સંદર્ભે હલકી ટીપ્પણી કરી. ૧૧ જૂન ૨૦૧૬ના રોજ આ બંને બહેનો કુટ્ટીમકૂલની સીપીએમના કાર્યાલયે ફરિયાદ કરવા ગઈ. પરંતુ તેઓ અંદર ન ગયા અને બહારથી તેમણે પણ સામે સંભળાવ્યું. પોલીસ આવી ગઈ એટલે બંને બહેનો પાછી ફરી ગઈ.

તેના કેટલાક કલાકોની અંદર જ રાજનના ઘર પર સીપીએમના માણસોએ હુમલો કરી દીધો. તેમની કારને ખૂબ જ નુકસાન પહોંચાડ્યું અને ઘરની બારીઓ તોડી નાખી. આ ઘટના પછી હકીકતે શું થવું જોઈતું હતું? સીપીએમના ગુંડાઓની ધરપકડ થવી જોઈએ એ જ સ્વાભાવિક વાત હતી. કારણકે દલિત અને તેમાંય મહિલાઓને ગાળો દેવી, તેમના ઘર પર હુમલો કરવો એ બે ઘટનાઓ બની હતી. પરંતુ ધરપકડ આ બંને દલિત બહેનોની કરવામાં આવી! અને પોલીસમાંથી જામીન મળવાના બદલે તેમને કૉર્ટમાંથી ન્યાયિક હિરાસતમાં મોકલવામાં આવી. અખિલાને તો દૂધપીતી બાળકી છે. સીપીએમના અત્યાચારના કારણે અખિલાની આ બાળકીને પણ માતા સાથે જેલની હવા ખાવાનો વારો આવ્યો!

આટલું ઓછું હોય તેમ જ્યારે આ બહેનો જામીન પર જેલમાંથી છૂટી ત્યારે એક ટીવી ચર્ચામાં અંજનાને સીપીએમની મહિલા નેતાએ એવું કહ્યું કે તેઓ તો ક્રિમિનલ ગુંડા ગેંગની સભ્ય છે. આ અપમાનથી અંજનાને એટલું લાગી આવ્યું કે તેણે આપઘાતનો પ્રયાસ કર્યો અને તેને એક હૉસ્પિટલના આઈસીયૂમાં દાખલ કરવી પડી. આ બધા પછી પોલીસે સીપીએમના ધારાસભ્ય એ. એન. શમશીર અને મહિલા નેતા પી. પી. દિવ્યા સામે કેસ દાખલ કર્યો. આ કેસમાં સમગ્ર ભારતના સેક્યુલર પક્ષોએ કેરળ પહોંચી જવાની જરૂર હતી. ખાસ તો રાહુલ ગાંધીએ કારણકે આ રાજન કૉંગ્રેસમાંથી ચૂંટણી પણ લડ્યા હતા. દલિત, મહિલા અને કૉંગ્રેસ આ ત્રણેય બાબતો આ રાજન પરિવાર સાથે જોડાયેલી હતી, તો પણ કૉંગ્રેસના કોઈ નેતાનું પેટનું પાણી હલ્યું નથી.

સામ્યવાદીઓએ પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળ જેવાં રાજ્યો કૉંગ્રેસ પાસેથી જીતી લીધાં છે ત્યારે કૉંગ્રેસ માટે જેમ ગુજરાત અને અન્ય કેટલાંક રાજ્યોમાં ભાજપ મુખ્ય હરીફ છે તેમ આ રાજ્યોમાં તો મુખ્ય હરીફ સામ્યવાદીઓ હોવા જ જોઈએ ને. પરંતુ ન તો રાહુલ ગાંધી કેરળ ગયા. ન તેમણે આજ સુધી સામ્યવાદીઓની ગુંડાગીરી માટે કોઈ અવાજ સંસદની અંદર ઉઠાવ્યો. ન તો અરવિંદ કેજરીવાલ કેરળ ગયા કે ન દલિતોનાં મસીહા હોવાનો દાવો કરતાં માયાવતી કેરળ ગયા. ન તો મહિલાઓ માટે અવાજ ઉઠાવનારી કોઈ બિન્દી ગેંગની સભ્ય કેરળ ગઈ. ન તો શોભા ડેએ કોઈ ટ્વીટ કર્યું. ન તો કોઈ ગુજરાતી કૉલમિસ્ટે કેરળ પર અત્યાર સુધી લખ્યું.

હવે ત્રીજો કિસ્સો. કેરળના ઇડુક્કી જિલ્લામાં કુર્નાલી પાસે મુરીક્કડી ખાતે રોજે રોજનું કમાઈને ખાતા એટલે કે દાડિયા એવા દલિત મરીયપ્પનનું ઘર સીપીએમના કાર્યકરોએ ગત ૪ ડિસેમ્બરે પડાવી તેના સ્થાને ઑફિસ બનાવી નાખી. મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને પણ કાર્યકરો ઘોળીને પી ગયા. તેના કારણે માત્ર એક વર્ષ અને ત્રણ વર્ષની બે દીકરીઓ સાથે આ દલિત મરીયપ્પનનો પરિવાર રાતોરાત રસ્તા પર આવી ગયો! આ પ્રશ્ને ત્યાંના શાસક એલડીએફમાં પણ તિરાડ પડી છે. સીપીએમની ગુંડાગીરી સામે સીપીઆઈ આ પરિવારના સમર્થનમાં આવી ગયો છે. આ મામલે પણ નેશનલ મિડિયા ચૂપ છે. કૉંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટી, બસપ વગેરે અને ફેમિનિસ્ટ બિન્દી ગેંગ પણ ચૂપ છે.

આ ચોથા કિસ્સામાં પણ એક મહિલાની વાત છે. ચિત્રલેખા નામની એક દલિત મહિલા છેલ્લાં ૧૪-૧૪ વર્ષથી સીપીએમ સામે લડત આપે છે. લડત શેના માટે? ચિત્રલેખાએ ૨૦૦૪માં કન્નુર જિલ્લાના (કેરળના વર્તમાન મુખ્ય પ્રધાન વિજયનના વિસ્તાર) પયન્નુર શહેરમાં રિક્ષા ચલાવીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવવા નિર્ણય કર્યો. આ વાત અહીંના પુરુષ ડ્રાઇવરોને પસંદ ન પડી. તેનાં કારણ- બે. એક, તો ડ્રાઇવરો મોટા ભાગે ઉચ્ચ વર્ણના. બીજું પુરુષો વચ્ચે મહિલા કેવી રીતે ઘૂસે ? અને આ ડ્રાઇવરો પાછા સીપીએમના મજૂર સંગઠન ‘સિટુ’ના સભ્યો છે. આથી ચિત્રલેખા અને તેના પરિવાર પર શારીરિક હુમલાઓ શરૂ થઈ ગયા. એક વાર તો તેની રિક્ષાને આગ લગાડીને તેને મારી નાખવાનો પણ પ્રયાસ થયો. તેના પતિ પર હુમલો કરાયો ત્યારે તેને બચાવવા જતાં દિયરે જાન ગુમાવવો પડ્યો. એક દાયકા સુધી સીપીએમના ગુંડાઓ સામે લડત આપ્યા પછી વર્ષ ૨૦૧૪માં ચિત્રલેખાએ રક્ષણ માગવા ૧૨૨ દિવસ વિરોધ કર્યો. એ વખતે કૉંગ્રેસની સરકાર હતી. પરંતુ તેણે પણ સીપીએમના ગુંડાઓ સામે શરણાગતિ સ્વીકારતા હોય તેમ બીજા શહેરમાં વસાવવા જમીન અને નાણાકીય સહાય આપવા વચન આપ્યું. ૨૦૧૬માં કેરળમાં સીપીએમની મોરચા સરકાર રચાઈ ત્યારે અગાઉની સરકારની નાણાકીય સહાય આપવાનું વચન પાળવાનું નકારી દીધું. સીપીએમે તેની સામે એક કમિટી રચી અને આક્ષેપ કર્યો કે કૉંગ્રેસ સરકારે તેને ગેરકાયદે જમીન આપી હતી. સીપીએમે ચિત્રલેખા સામે રેલી પણ કાઢી. એક અહેવાલ પ્રમાણએ કેરળના મુન્નર હિલ્સમાં કૉર્પોરેટ ગૃહોએ લગભગ ૫ લાખ એકર જમીન ગેરકાયદે પચાવી પાડી છે, પરંતુ સીપીએમે તેમની સામે ક્યારેય કોઈ રેલી કાઢી નથી. અદાણી-અંબાણી અને પાંચ ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો કરાવવાના ભાજપ પર આક્ષેપ કરનારાઓએ આ બાબતે ક્યાંય કંઈ બોલ્યું હોવાનું ધ્યાનમાં હોય તો કહેજો. ચિત્રલેખાએ ૪૭ દિવસના ધરણા પણ કર્યા હતા. પરંતુ રોજે રોજ ગરીબોની વાત કરતા આજતકના પૂણ્ય પ્રસૂન વાજપેયી સહિતના કોઈ સેક્યુલર પત્રકારોને કેરળના ગરીબની વેદના દેખાતી નથી. ન તો બિન્દી ગેંગને પણ આ મહિલાની કથામાં રસ છે.

કેરળમાં ગત જુલાઈ ૨૦૧૭માં એક દલિત છોકરા વિનાયકનનું પોલીસ અત્યાચારના કારણે હિરાસતમાં મૃત્યુ થયું. આ દલિત છોકરા અને તેનો મિત્રનો વાંક એટલો જ હતો કે તેઓ ત્રિશૂર જિલ્લાના પાવર્ટ્ટીમાં એક જાહેર રસ્તા પર એક છોકરી સાથે વાત કરી રહ્યા હતા અને છોકરીના પિતાએ પોલીસમાં ફરિયાદ કરી હતી. આ કિસ્સામાં પણ સેક્યુલરો અને લિબરલોને રસ ન પડે કારણકે સામે કોઈ યોગી આદિત્યનાથ મુખ્ય પ્રધાન નથી. કોઈ હિન્દુવાદીઓને આમાં ધિબેડી શકાય તેમ નથી. સ્ત્રી, પ્રેમ, સેક્સ આ બધા મુદ્દે ઉછળી ઉછળીને લખતા કોઈ કૉલમિસ્ટે પણ આ મુદ્દે કંઈ લખ્યું નથી.

અને છેલ્લે, સીપીએમના પ્રકાશ કારતને એક વાર પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો કે તમારા પૉલિટ બ્યૂરોમાં છેલ્લાં ૫૦ વર્ષથી કોઈ દલિત નેતાનો સમાવેશ કેમ નથી કરાતો અને માત્ર બ્રાહ્મણો, નાયર, કાયસ્થ, ક્યારેક જ ઓબીસી હોય છે ત્યારે કરાત પાસે કોઈ જવાબ નહોતો!

આવા લોકોનો સાથ લઈને ગુજરાતમાં દલિતોના નેતા થઈને કોઈ સામ્યવાદને ઘૂસાડવા પ્રયાસ કરે ત્યારે ખાસ ચેતવા જેવું છે.

gujarat, politics, Uncategorized

આગ લગી ઘર કે ચિરાગ સે

મિડિયામાં ભલે નીતિનભાઈ પટેલના અસંતોષના લીધે ગુજરાત ભાજપની જ ભવાઈ ચગી હોય (ભાજપ પ્રત્યે મિડિયાને આમેય વિશેષ પ્રેમ રહ્યો છે) પણ ઘણા પક્ષો અત્યારે મોટી તકલીફમાં છે.

કૉંગ્રેસમાં ય આગ લાગી છે. ધીરુ ગજેરાએ ભરતસિંહ સોલંકી સામે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે. અહમદ પટેલ કહે છે કે તેઓ હવે સોનિયાના રાજકીય સલાહકાર નથી રહ્યા. સાંડેસરા ગ્રૂપના કેસમાં અહમદ પટેલના પરિવારનાં નામો બહાર આવ્યાં છે.  શક્તિસિંહ ગોહિલે લોકસભા અને રાજ્યસભાની ચૂંટણી લડવા ના પાડી છે. ઉમેદવારોના ફંડમાંથી લાખો રૂપિયાના ફંડની કટકી થઈ હોવાના ચોંકાવનારા આક્ષેપો થયા છે. ભરતસિંહે કોણે પક્ષવિરોધી પ્રવૃત્તિ કરી તે જાણવા પત્રો લખ્યા છે. તો આમ આદમી પક્ષમાં રાજ્યસભાના ઉમેદવાર અંગે ખેંચતાણ છે. કેજરીવાલ તેમના પત્ની સુનીતાને ટિકિટ આપે તેવી સંભાવના જોવાય છે. મુંબઈમાં પબની આગ શિવસેનાને દઝાડી રહી છે. તમિલનાડુમાં એઆઈએડીએમકેની ઊંઘ દિનાકરનની જીતથી હરામ થઈ ગઈ છે.

કેરળમાં સીપીઆઈ અને સીપીએમ સત્તાના ગઠબંધનમાં છે પણ બંને વચ્ચે ખેંચતાણ છે અને તેનું કારણ છે દલિત પરિવારને અન્યાય. દાડિયા એવા દલિત પરિવારને ઘરની બહાર કાઢી મૂકાયો છે અને ત્યાં ઑફિસ બનાવી દેવાઈ છે. તેના માટે સીપીએમના કાર્યકરો જવાબદાર છે. સીપીઆઈ દલિત પરિવારના સમર્થનમાં છે. મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને ઘોળી જઈને સીપીએમના કાર્યકરોએ દલિતનું ઘર કબજે કરીને ત્રણ અને એક વર્ષની વયનાં સંતાનો સાથે આ રોજનું કમાઈ ખાતા ગરીબ દાડિયા દલિત પરિવારને ભરશિયાળે રઝળતો કરી મૂક્યો! નવાઈની વાત એ છે કે સાત ડિસેમ્બરના આ સમાચાર ચોવીસ દિવસ પછી પણ ગુજરાતી કે નેશનલ મિડિયાના રડાર બહાર છે. દલિતોના તારણહાર બનવા નીકળેલા સામ્યવાદી નેતાનું મૌન તો સમજાય તેમ છે પણ ગુજરાતમાં દલિતોના મૂછના ખોટા સમાચાર ચગાવવામાં કે સહારનપુરના સમાચાર જેટલો રસ મિડિયાને આ ગરીબ અને દલિતના સમાચારમાં પડતો નથી. ઊના કાંડમાં ભારતના તમામ પક્ષોના નેતાના ધાડાં ઉમટી પડ્યાં હતાં પણ ભરશિયાળે એક દલિત પરિવારને બેઘર કરનાર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ થતી નથી.