Posted in gujarat, Jaywant nee je bbat, media

છબરડાઓ પાછળના સંજોગો ને માનસિકતા

જયવંતની જે બ્બાત

ગુજરાતમાં ધો.૧૨ ના અંગ્રેજી માધ્યમના પાઠ્યપુસ્તકમાં ગંભીર છબરડો વળ્યો છે. સીતાજીનું અપહરણ રાવણે નહીં પરંતુ શ્રી રામે કર્યું હતું તેવો જનમાનસમાં સંદેશો પહોંચ્યો છે, પણ આવી વાત નથી. બન્યું એવું કે સીતાજીના પરિત્યાગ વેળા સીતાજી લક્ષ્મણને પ્રભુ શ્રી રામ માટે સંદેશો આપે છે. કવિ કાલીદાસના રઘુવંશની વાત કરતી વખતે પાઠ્યપુસ્તકમાં લખાયું છે, “There is (a) very heart-touching description of the message conveyed by Laxman to Ram when Sita was abducted by Rama,”. અહીં હોવું જોઈતું હતું abandoned અર્થાત્ પ્રભુ શ્રી રામ દ્વારા ત્યજાયેલાં. પણ મુદ્રારાક્ષસ કે પ્રૂફ રીડર+ કૉપી એડિટર + એડિટરની ભૂલથી શબ્દ છપાયો – abducted અર્થાત્ અપહૃત-અપહરણ કરાયેલાં.

માત્ર સરકારની જ વાત નથી, મિડિયામાં પણ આ પ્રકારના છબરડા જોવા મળે છે, અન્ય ક્ષેત્રોમાં અલગ પ્રકારના છબરડા થાય છે. માણસ માત્ર ભૂલને પાત્ર તેમ ગણીને ઘણી વાર જતું કરાય છે પણ જ્યારે તેનું પ્રમાણ વધી જાય ત્યારે કડક પગલાં અને તકેદારી અનિવાર્ય બને છે. બધાં ક્ષેત્રોમાં મિડિયોકર માણસો પસંદ કરાય છે, જે ચાપલુસી કરી શકે, ‘વહીવટ’ કરી શકે. ગુણવત્તાની કોઈને કદર નથી. સારા, અનુભવી અનુવાદકો, કૉપી રાઇટર, સારા સંપાદકો છે જ, પણ સરકાર/મિડિયામાં અધિકારીઓ/તંત્રીઓ ઓછી ગુણવત્તાના લોકોને નોકરી માટે પસંદ કરશે, પગાર મબલક અપાવશે, પછી ભલેને રોજેરોજ છબરડા જતા. શરત એ કે તેમના કેમ્પના હિસ્સા હોવા જોઈએ. તેમની ચાપલુસી કરતા હોવા જોઈએ. અનુવાદકો ગૂગલ ટ્રાન્સલેશનની મદદ લઈ અનુવાદ કરતા હોય છે જેથી આ પ્રકારના ગંભીર છબરડા જવાની પૂરેપૂરી સંભાવના હોય છે.

કૉસ્ટ કટિંગના નામે પ્રૂફ રીડરની તો પૉસ્ટ હવે મોટા છાપાંઓમાં છે જ નહીં. ટીવીમાં પણ આવું જ છે. ડેસ્ક પર એડિટિંગનું કામ કરતા લોકોને જ પ્રૂફ રીડિંગ કરવાનું આવે છે. તેમને આ માટે ભાષા શાસ્ત્રીઓ પાસે કોઈ પ્રશિક્ષણ (૯૯ ટકા) અપાતું નથી. પરિણામે ખોટો શબ્દ નથી જતો ને તેની જ કાળજી લેવાય છે (અને ઘણી વાર એ પણ જતો રહે છે). હૃસ્વ, દીર્ઘ. અનુસ્વાર, ધ અને ઘ – ઢ અને ઠ વચ્ચેનું અંતર આ બધી લપ્પનછપ્પનમાં કોણ પડે? દૃષ્ટિના બદલે દ્રષ્ટિ, દૃશ્યના બદલે દ્રશ્ય, હૃદયના બદલે હ્યદય, માના બદલે માં, સાપના બદલે સાંપ… આ અને બીજા ઘણા શબ્દો ગઈ કાલે જે ચેનલોએ છબરડાના મુદ્દે ડિબેટ કરી તેમાં અને જે છાપાંઓએ સમાચાર છાપ્યા તેમાં મોટા ભાગે ખોટા જાય છે. છાપાં-ચેનલો દલીલ કરશે કે ઉતાવળમાં આવું થાય. પણ ઉતાવળ તો બધે જ હોય છે.

ખાનગી કે સરકારી કામોમાં, ઘણી વાર રિપૉર્ટર તરફથી કે લેખકો તરફથી લેખો કે મેટર મોડી મળે, તેમાંય ભાષાશુદ્ધિ હોય તો ઓછી ચિંતા પણ જો ન હોય તો ખૂબ જ તકલીફ. વળી આજે કમ્પ્યૂટર સહિત ટાઇપિંગની સારી સગવડ છતાં કેટલાક પોતે શીખે નહીં, ટાઇપ બહાર કરાવવાની તસદી લે નહીં. અક્ષર પણ ગાંધીજીના અક્ષર જેવા હોય. માથે ડેડલાઇન ઝળુંબતી હોય. વળી પ્રૂફ રીડર કે કોપી એડિટર પણ ભૂલો ચિતરીચિતરી થાકી જાય, અને કમ્પૉઝિટર/પેજમેકરના માથે કાં તો કામ ખૂબ જ હોય, કાં તો સહકર્મી/તંત્રી સાથે ગપ્પા મારી, ફૉન પર પ્રાઇવેટ કામો માટે ક્લાયન્ટ સાથે વાત કરી પછી સુધારા કરવા બેસે. ભાષાના જાણકાર કમ્પૉઝિટર/પેજમેકર તો ચકલીની જેમ વિલુપ્ત થતી પ્રજાતિ છે. એ ચિતરડાંમાંથી કંટાળાના ભાવ સાથે સુધારા કરવામાં આવે. તેમ કરવા જતાં પોતે પાછી નવી ભૂલો ઊભી કરે. કેટલાક દૈનિકોમાં તો આઠ પાના (૬૪ કૉલમની મેટર) સુધારવાનું કામ કરનાર એક જ જણ હોય! અને ડેડલાઇન માથે ઝળુંબતી હોય. એટલે જે રહી ગયું તે રહી ગયુંની ભાવના સાથે બધું હઈશોહઈશો ચાલે છે. તંત્રી પણ અપવાદોને બાદ કરતા પોતાનાં ‘કામો’માં અટવાયા હોય છે. એટલે ફાઇનલ કૉપી પર નજર નાખી, ન નાખી, ભૂલ પકડાય તો ઠીક, નહીંતર હરિ ૐ તત્સત. વળી, ઘણી વાર અંગત હરીફાઈ કે સારા સંબંધ ન હોય તો કમ્પૉઝિટર/પેજમેકર, પ્રૂફ રીડર કે કૉપી એડિટર જાણી જોઈને ભૂલ જવા દે તેવું પણ બને જેથી બીજા દિવસે પેલાને ઠપકો મળે.

એક કિસ્સો રસપ્રદ છે. બુધવારે સામાન્ય રીતે ગુજરાત મંત્રીમંડળની બેઠક હોય છે પણ બેઠકનો સમય સાવ નિશ્ચિત હોતો નથી. ગાંધીનગર રિપૉર્ટિંગ કરતા પત્રકાર સાથે ફૉન પર વાત ન થઈ. એક ચેનલમાં સમાચાર બનાવાયા કે મંત્રીમંડળની બેઠક મળી, તેમાં ફલાણો નિર્ણય (જેની સંભાવના હતી) લેવાયો. ડેસ્ક પરના તંત્રીને નીચેના પત્રકારે સમજાવ્યા કે આવું લોલંલોલ ન જવા દેવાય. ડેસ્ક પરના તંત્રીને મુખ્ય તંત્રી તરફથી દબાણ કે આ સમાચાર જવા જ જોઈએ પણ તેમાં અઘોષિત રાઇડર તો હોય જ ને કે જો બેઠક ખરેખર મળે તો જ સમાચાર લેવા. ડેસ્કવાળાનો આગ્રહ કે બેઠક તો મળે જ ને. એટલે સમાચાર જવા દઈશું તો ખોટા નહીં પડીએ. નીચેના પત્રકારે અપ્રિય થવાના જોખમ છતાં ઘણી રકઝક કરી, છેવટે ડેસ્ક એડિટરને ગળે વાત ઉતરી ને ડર પણ લાગ્યો કે જો બેઠક નહીં મળે તો ભોંઠા પડાશે ને ઠપકો મળશે તે અલગ.

એક જાણીતા સમાચારપત્રએ તો વર્ષો પહેલાં કોઈ મોટી અવકાશી ઘટનાના ખોટા સમાચાર છાપેલાં તે પણ પહેલે મેઇન/લીડ સ્ટૉરી તરીકે. એમાં એવું હતું કે એ ઘટના રાત્રે બાર કે તે પછી બનવાની હતી, ને પ્રિન્ટની ડેડલાઇન આવી ગઈ, એટલે ‘બહાદૂર’ મુખ્ય તંત્રીએ નિર્ણય લીધો કે આ ઘટના તો બનશે જ ને, એટલે બની ગઈ છે તેમ લખી વર્ણન કરી અૉલ એડિશન છાપી દીધી. પણ બીજા દિવસે ખબર પડી કે એ ઘટના બની જ નહોતી! અથવા જે રીતે છપાયું હતું તે પ્રમાણમાં નોંધ લેવી પડે તેમ નહોતી બની.

આ પ્રકારની માનસિકતા, ચાહે તે સરકાર હોય કે મિડિયા, શિક્ષણ હોય કે બેન્ક, દરેક ક્ષેત્રે પ્રવર્તે છે. ગુણવત્તાનો આગ્રહ અથવા લોક ભાષામાં ચીકાશ રાખનારનું સર્વોચ્ચ સ્થાન અને પગાર હોવો જોઈએ પણ કળિયુગમાં તે વેદિયામાં ખપે છે.

Advertisements
Posted in gujarat, politics

શું કૉંગ્રેસ ગુજરાતમાં ભાજપને ગામડાં ઉપરાંત શહેરોમાં પણ ટક્કર આપશે?

કૉંગ્રેસ એક તરફ ખેડૂત અને દલિતનાં નામે રાજકારણ ખેલી અને ગામડામાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરી રહી છે તો બીજી તરફ શહેરોમાં પણ તેણે પોતાની નબળી બાજુ ને મજબૂત કરવા માટેના પ્રયાસો આદર્યા છે. કમ સે કમ ગુજરાતમાં તો આવું દેખાય રહ્યું છે. યાદ હોય તો ગત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં શહેરોમાં કૉંગ્રેસને જબરો ફટકો પડયો હતો અને તેના કારણે જ ભાજપ સત્તા પર ફરીથી આરૂઢ થઇ શક્યો હતો. ગત વિધાનસભાની ચૂંટણીના પરિણામોમાંથી કૉંગ્રેસે બોધપાઠ લીધો હોય તેવું અત્યારે તો લાગી રહ્યું છે.

ગઈકાલે કૉંગ્રેસની ચિંતન શિબિર મળી ગઈ જેમાં તેના ગુજરાત પ્રભારી રાજીવ સાતવ, વિપક્ષના નેતા પરેશ ધાનાણી તેમ જ ગુજરાત પ્રદેશ પ્રમુખ અમિત ચાવડા સહિતના લોકો હાજર રહ્યા હતા. આ શિબિરમાં શહેરોમાં કૉંગ્રેસને મજબૂત કરવા માટેની રણનીતિ ઘડી કાઢવામાં આવી હતી. આ શિબિરમાં કૉંગ્રેસ હવે પછી શહેરીજનોને લગતા પ્રશ્નો જેવા કે ટ્રાફિક, પ્રદૂષણ, પાણી વગેરે મુદ્દે પણ સરકારને ઘેરશે તેવું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

રાજ્યના અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટ અને સુરત શહેરમાં કૉંગ્રેસના બે શહેર પ્રમુખ હશે. શહેરના બંને પ્રમુખને કૉંગ્રેસ અલગ-અલગ કામગીરી સોંપશે. કૉંગ્રેસ મહાનગરમાં પોતાને મજબૂત બનાવવા માટે આંદોલનાત્મક, સંગઠાત્મક કામગીરી કરશે.

ગુજરાત કૉંગ્રેસ સંગઠનમાં મોટા ફેરફારની વિચારણા છેલ્લા એક મહિનાથી ચાલી રહી હતી, જે અંતર્ગત હવે કૉંગ્રેસ મોવડી મંડળે ગુજરાતનાં ચાર મહાનગરોમાં કૉંગ્રેસને મજબૂત બનાવવા આ નવો ઉપાય શોધ્યો છે.

કૉંગ્રેસ મોવડી મંડળે કરેલા નિર્ણય મુજબ, રાજ્યનાં ચાર મહાનગરોમાં કૉંગ્રેસને મજબૂત બનાવવા હવે શહેરને બે ઝોનમાં વહેંચવામાં આવશે. ચાર મહાનગરોમાં હવે એક નહીં પરંતુ બે શહેર પ્રમુખ રહેશે. જે પોતાના ઝોનમાં સંગઠનેન મજબૂત કરવાની કામગીરી કરશે. એક ઝોનમાં એક પ્રમુખ એમ શહેરમાં કુલ બે કૉંગ્રેસ શહેર પ્રમુખ હશે.

જો કે ખાટલે મોટી ખોડ એ છે કે કૉંગ્રેસમાં માત્ર નેતાઓ છે, કાર્યકર્તાઓ નહીં. ૯ એપ્રિલે કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી દ્વારા સંસદને ચાલવા દેવા સહિતના મુદ્દે ઉપવાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તે દિવસે અમદાવાદ સહિતના શહેરોમાં માત્ર બે કલાકમાં ઉપવાસનું નાટક કરવામાં આવ્યું હતું દિલ્લીમાં તો તેના નેતાઓ છોલે ભટુરે ખાઈને ઉપવાસ કરતા નજરે પડ્યા હતા આ બેવકૂફ નેતાઓ પાછા પોતાની તસવીર પણ હસતાંહસતાં પડાવતા હતા અને અરવિંદર લવલીએ તો એવું પણ કીધું કે આઠ વાગ્યે અમે નાસ્તો કર્યો હતો જ્યારે ઉપવાસ ૧૦ વાગ્યાથી હતો. આ લોકોને હિન્દુ શાસ્ત્રો જરા પણ જ્ઞાન દેખાતું નથી. ઉપવાસ સૂર્યોદયથી શરૂ થઈ જતો હોય છે અને બીજા દિવસે સૂર્યોદયે પૂરો થતો હોય છે. આમાં કરવા ચોથ જેવા અપવાદ હોય છે જેમાં સવારના સૂર્યોદયથી ઉપવાસ શરૂ થાય છે અને રાત્રે ચંદ્રોદયે પૂરો થતો હોય છે પરંતુ આ રીતનો ઉપવાસ પણ કૉંગ્રેસના આ નાટકમાં દેખાયો નહીં. એક રીત એકટાણાની પણ હોય છે જેમાં એક સમયે જમવાનું હોય છે અને બીજા સમયે ફળાહાર અથવા ફરાળ કરવાનું હોય છે. પરંતુ એકટાણાંનો પણ અભાવ કૉંગ્રેસના આ નાટકમાં દેખાયો. શું કૉંગ્રેસમાં કોઈ હિન્દુવાદી નેતાઓ બચ્યા જ નથી જે રાહુલ ગાંધીને ઉપવાસ-એકટાણાનું સાચું શાસ્ત્ર સમજાવી શકે? આ પહેલાં રાહુલ ગાંધી આરતી લેતી વખતે દક્ષિણા થાળીની નીચે દબાવતા એક વિડિયોમાં દેખાયા હતા. આરતી લેવાની અને દક્ષિણા આપવાની સાચી રીત કોઇ રાહુલ ગાંધીને ન સમજાવી શકે? નરેન્દ્ર મોદી માટે પ્લસ પોઈન્ટ એ છે કે તેઓ કોઈ પણ કાર્ય કરતા પહેલાં તેનું હૉમ વર્ક સારી રીતે કરી લે છે. રાહુલ ગાંધીએ પણ પૂરું હૉમ વર્ક કર્યા પછી હિન્દુત્વ તરફ અથવા તેના નાટક તરફ વળવું જોઈએ.

ફરી કૉંગ્રેસની શહેર તરફની દૃષ્ટિની વાત કરીએ. નરેન્દ્ર મોદીના દિલ્હી ગયા પછી ભાજપના ગુજરાત સંગઠનમાં પણ સુસ્તી જોવા મળી રહી છે નહિતર કોંગ્રેસના ગુજરાત પ્રભારી રાજીવ સાતવેં મેધા પાટકરને સમર્થન કર્યું અને વિપક્ષના નેતા પરેશ ધાનાણીએ રાજીવ સાધય આ ટ્વીટને સમર્થન કરતા gadh નર્મદાબંધની યોજનાની સફળતા મેધા પાટકરને આભારી હોવાનું કહ્યું તે મુદ્દે ભાજપ પાસે કોંગ્રેસને ઘેરવાની સારી તક હતી પરંતુ ભાજપ પ્રતિકાત્મક કાર્યક્રમ આપીને સંતોષ માની લીધો. તે દિવસે મુખ્યપ્રધાન વિજય રૂપાણી તેમજ નાયબ મુખ્ય પ્રધાન નીતિન પટેલના ટ્વિટર પર પણ આ સમાચાર આવ્યાના છ-છ કલાક સુધી કોઈ ટ્વીટ ન હતાં.

તાજેતરમાં એટ્રોસિટી અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે જે દિશાનિર્દેશ આપ્યા તે મુદ્દે એક એવી છાપ ભાજપ વિરોધીઓએ ઉપસાવી કે ભાજપ દલિત વિરોધી છે પરંતુ ભાજપના નેતાઓ કે પ્રવક્તાઓ એ વાત ન રજૂ કરી શક્યા કે ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬થી એટ્રોસિટી એક્ટને વધુ કડક બનાવનાર નરેન્દ્ર મોદીની ભાજપ સરકાર જ હતી. આ કાયદાને વધુ કડક બનાવવા માટે અને દલિતોને ઝડપી ન્યાય મળે તે માટે ખાસ વિશેષ અદાલતો રચવાની સત્તા આપવામાં આવી હતી. ઉપરાંત આ વિશેષ અદાલતોને આ પ્રકારના ગુનાની સીધી નોંધ લેવાની સત્તા પણ આપવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત એટ્રોસિટીમાં મૂછ કાપી નાખવી, દલિત સમુદાયના સભ્યને ચપ્પલનો હાર પહેરાવવો, જેવા ગુના પણ ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત બળાત્કાર હત્યા કે તેજાબના હુમલાના પીડિત એવા દલિત માટે વળતરની રકમ રૂ. ૮.૫ લાખ સુધી વધારવામાં આવી હતી.

જો કૉંગ્રેસ ગુજરાતના શહેરીજનોને આકર્ષવાના તેના આ અધકચરા પ્રયાસમાં પણ સફળ રહી તો કમ સે કમ ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસ ભાજપને ગામડાં ઉપરાંત શહેરોમાં પણ ભારે પડી શકે છે અને તો ગત લોકસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપને ૨૬માંથી ૨૬ બેઠક મળી હતી તેવું કદાચ આ વખતે ન પણ બને.

Posted in gujarat, national, sanjog news, society, vichar valonun

કેરળમાં દલિતો પર અત્યાચાર સામે સહુનું મૌન!

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૭/૧/૧૮)

સામાન્ય રીતે એવી માન્યતા છે કે માત્ર હિન્દુ ધર્મમાં જ દલિતો પ્રત્યે ભેદભાવ છે અને માત્ર હિન્દુવાદીઓ (જેમને પશ્ચિમ જમણેરી કહે છે) દલિતોને અન્યાય કરે છે. મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી સહિતના પંથોમાં કોઈ નાતજાતના ભેદ નથી. તો ગરીબોના બેલી હોવાની વાત કરતી ડાબેરી સામ્યવાદી વિચારધારામાં તો બધા સમાન જ હોવા જોઈએ તેવો પણ એક ભ્રમ વર્ષોથી પેદા કરવામાં આવ્યો છે.

ભારતને સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થઈ ત્યારે સામ્યવાદી વિચારધારા ભારતમાં છવાઈ ગઈ હતી. સાહિત્ય, કળા વગેરે અનેક ક્ષેત્રના અગ્રણીઓ સામ્યવાદી વિચારોથી પ્રભાવિત હતા. તેથી સાહિત્ય હોય કે ફિલ્મ, ચિત્ર હોય કે શેરોશાયરી…આ બધામાં ગરીબોની, દલિતોની વાત કરવામાં આવતી. પરિણામે નિરાશાજનક ચિત્ર ઊભું કરવામાં આવતું. ફિલ્મોમાં પણ જાણે ઉચ્ચ વર્ણના લોકો જ દલિતો પર અત્યાચાર કરે છે તેવું ચિત્ર ઊભું કરાયું (પણ ઉચ્ચ વર્ણના લોકોએ દલિતોને કેટલી મદદ કરી અને ભેદભાવ મિટાવવા માટે પોતાના જ લોકો સાથે કેટલો સંઘર્ષ કર્યો તેની વાત ન કરાતી.)

સામ્યવાદી શાસિત દેશો કે રાજ્યો પર મિડિયાની ઓછી નજર હોય છે કારણકે મોટા ભાગના મિડિયામાં સામ્યવાદી વિચારોથી પ્રભાવિત લોકોનું આધિપત્ય છે. આથી આ રાજ્યોના નેગેટિવ સમાચારો પર બ્રેક લાગી જાય છે. ગુજરાતના એક નાનકડા ગામ સમઢિયાળા જેનું દેશમાં કોઈએ નામ પણ નહોતું સાંભળ્યું અને જેનો ઉચ્ચાર કરવામાં પણ હિન્દી-અંગ્રેજી સહિતના મિડિયાકર્મીઓને લોચા પડે ત્યાં ઘૃણાસ્પદ ઘટના ઘટી. ૨૦૧૪માં ગુજરાત મોડલ માત્ર રાષ્ટ્રીય નહીં, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ગાજ્યું હતું. આથી મિડિયામાં આ ઘટના સ્વાભાવિક જ બહુ ચગી. ગુજરાત સરકારે તરત જ કડક પગલાં પણ લીધા. આજે પણ આરોપીઓ જેલમાં છે. પરંતુ આ ઘટનારૂપી ટેન્કરમાંથી શક્ય એટલું રાજકીય તેલ ભેગું કરી લેવા ભારતના તમામ કહેવાતા સેક્યુલર રાજકીય પક્ષોના ધાડેધાડા ઉનામાં ઉમટી પડ્યા હતા. રાહુલ ગાંધીથી માંડીને અરવિંદ કેજરીવાલ સુધીના લોકો ઉના રાજકીય પર્યટન માટે દોડી આવ્યા. પરંતુ આ તમામ સેક્યુલર પક્ષોના નેતાઓએ કેરળમાં દલિતો પર અત્યાચારો અંગે જાણે આંખ આડા કાન જ કરી લીધા છે. આવું જ નેશનલ મિડિયાનું પણ છે.

અહીં આપણે માત્ર ચાર કિસ્સાની જ વાત કરવી છે. કેરળમાં પરચુર મંડલના દેવરાપલી ગામમાં પોલીસે સીપીએમના પ્રદેશ મંત્રી અને અન્ય નેતાઓની ધરપકડ કરી. ગત જૂન ૨૦૧૭ની આ વાત છે. પ્રશ્ન એ થાય કે પોલીસને શાસક પક્ષના નેતાઓની ધરપકડ કેમ કરવી પડી? જવાબ એ છે કે તેઓ દલિતોની જમીન હડપવા જતા હતા. ૩૯ દલિત પરિવાર છેલ્લાં ૫૦ વર્ષથી ૨૨ એકરની જમીન પર ખેતી કરતા હતા. સરકારે હવે આ જમીનને ઉચ્ચ વર્ણના ખેડૂતોની ખેતી વિષયક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લઈને ટાંકી બનાવવા આ જમીનો પસંદ કરી છે. આથી અધિકારીઓએ દલિતોની જમીનોમાંથી છિનવી લીધી અને ત્યાંથી તેમને હાંકી કાઢ્યા!

આથી શાસક પક્ષ સીપીએમે શું નાટક કર્યું? સંગઠનના પ્રદેશ મંત્રી અને અન્ય નેતાઓએ દલિતો ખેડૂતોને ટેકો જાહેર કર્યો! અને ગામ તરફ કૂચ કરી. પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી (નહીંતર શાસક પક્ષ અને એમાંય સીપીએમ જેવા, ના નેતાની ધરપકડ કરવા પોલીસ અધિકારી માથા ફરેલો જોઈએ) અને સાંજે છોડી પણ મૂક્યા. દલિતો ખેડૂતોને સધિયારો મળ્યો કે આપણા માટે શાસક પક્ષના લોકો લડે છે એટલે સમસ્યાનું સમાધાન આવી જશે, પરંતુ આ જમીન પર ટાંકી બનાવવાનું કામ શરૂ થઈ ગયું છે. ગુજરાતમાં દલિતોને જમીન અપાવવાની માગણી કરતા કથિત દલિત નેતા (પરંતુ હકીકતે સામ્યવાદી) નેતા આ વિશે કંઈ બોલ્યા હોય તેવું જાણમાં નથી. હા, તેમણે એમ જરૂર કહ્યું છે કે ભાજપને અટકાવવા દલિતો અને ડાબેરીઓએ સાથે આવવું જોઈએ!

બીજો કિસ્સો પણ જૂનનો જ છે પરંતુ ૨૦૧૬ના જૂનનો. કેરળમાં કુટ્ટીમક્કૂલ ડાબેરીઓનો ગઢ મનાય છે. ત્યાં બીજા કોઈ પક્ષના લોકો ખુલ્લેઆમ કામ કરી શકતા નથી. આવું બીજા કોઈ નહીં, પરંતુ એક સમયે સીપીએમમાં વફાદારીથી કામ કરનારા દલિત નેતા એન. રાજન કહે છે. ત્રણ દાયકા પહેલાં આ રાજન સીપીએમ છોડી કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા. ડાબેરીઓ કેવા ઝેરીલા હોય છે તેનો નમૂનો જુઓ. રાજને સીપીએમ છોડ્યો એટલે તેમના પ્રત્યે ડાબેરીઓ વેર રાખવા લાગ્યા. તેમને અને તેમના પરિવારને હેરાન કરવા લાગ્યા. રાજનના નાના ભાઈ ૨૦૦૨માં ભાજપમાં જોડાયા તો તેમના પર હુમલો કરાયો જેમાં રાજનના નાના ભાઈએ પોતાનો જમણો હાથ ગુમાવ્યો. (હુમલો પણ જમણા હાથ પર જ કરાયો!) આ કેસની કોઈ તપાસ કરાઈ નહીં. હવે તેનો ભાઈ લૉટરીની ટિકિટ વહેંચીને ગુજરાન ચલાવે છે. પાંચ વર્ષ પહેલાં રાજનના મોટા ભાઈ ચંદ્રનના ઘર પર બૉમ્બથી હુમલો કરાયો હતો. રાજન પર પણ ઘણા બધા હુમલા થઈ ચૂક્યા છે. રાજન પોલીસ ફરિયાદ કરે ત્યારે સીપીએમના નેતાઓ સમાધાન કરી લે. પણ પાછા ચેતવણી પણ આપતા કે યાદ રાખજો, તમારે ચાર દીકરીઓ છે. પરંતુ આટલા બધા હુમલા છતાં આ દલિત પરિવાર ડગ્યો નહીં અને માર્ક્સવાદીઓ સામે લડત ચાલુ જ રાખી.

સામાન્ય રીતે નેતાઓ સામસામે લડતા હોય ત્યારે પરિવારને વચ્ચે લાવતા નથી, પણ આ સામ્યવાદીઓ કેટલી હદે નીચલા સ્તરે જઈ શકે છે તે જુઓ. રાજનની બે દીકરીઓ અખિલા અને અને અંજના ઉંમરલાયક થતાં તેમનાં માગાં આવવા લાગ્યાં. તો સીપીએમ આ બંને બહેનો વિશે દુષ્પ્રચાર કરવા લાગ્યો. અખિલાનો પતિ ભાજપનો કાર્યકર છે.

અખિલા અને અંજના સ્કૂટર પર જતી હતી ત્યારે તેમનું સ્કૂટર સીપીએમની ઑફિસ બહાર બગડી ગયું. એ વખતે સીપીએમના કાર્યકરોએ તેમની જ્ઞાતિના સંદર્ભે હલકી ટીપ્પણી કરી. ૧૧ જૂન ૨૦૧૬ના રોજ આ બંને બહેનો કુટ્ટીમકૂલની સીપીએમના કાર્યાલયે ફરિયાદ કરવા ગઈ. પરંતુ તેઓ અંદર ન ગયા અને બહારથી તેમણે પણ સામે સંભળાવ્યું. પોલીસ આવી ગઈ એટલે બંને બહેનો પાછી ફરી ગઈ.

તેના કેટલાક કલાકોની અંદર જ રાજનના ઘર પર સીપીએમના માણસોએ હુમલો કરી દીધો. તેમની કારને ખૂબ જ નુકસાન પહોંચાડ્યું અને ઘરની બારીઓ તોડી નાખી. આ ઘટના પછી હકીકતે શું થવું જોઈતું હતું? સીપીએમના ગુંડાઓની ધરપકડ થવી જોઈએ એ જ સ્વાભાવિક વાત હતી. કારણકે દલિત અને તેમાંય મહિલાઓને ગાળો દેવી, તેમના ઘર પર હુમલો કરવો એ બે ઘટનાઓ બની હતી. પરંતુ ધરપકડ આ બંને દલિત બહેનોની કરવામાં આવી! અને પોલીસમાંથી જામીન મળવાના બદલે તેમને કૉર્ટમાંથી ન્યાયિક હિરાસતમાં મોકલવામાં આવી. અખિલાને તો દૂધપીતી બાળકી છે. સીપીએમના અત્યાચારના કારણે અખિલાની આ બાળકીને પણ માતા સાથે જેલની હવા ખાવાનો વારો આવ્યો!

આટલું ઓછું હોય તેમ જ્યારે આ બહેનો જામીન પર જેલમાંથી છૂટી ત્યારે એક ટીવી ચર્ચામાં અંજનાને સીપીએમની મહિલા નેતાએ એવું કહ્યું કે તેઓ તો ક્રિમિનલ ગુંડા ગેંગની સભ્ય છે. આ અપમાનથી અંજનાને એટલું લાગી આવ્યું કે તેણે આપઘાતનો પ્રયાસ કર્યો અને તેને એક હૉસ્પિટલના આઈસીયૂમાં દાખલ કરવી પડી. આ બધા પછી પોલીસે સીપીએમના ધારાસભ્ય એ. એન. શમશીર અને મહિલા નેતા પી. પી. દિવ્યા સામે કેસ દાખલ કર્યો. આ કેસમાં સમગ્ર ભારતના સેક્યુલર પક્ષોએ કેરળ પહોંચી જવાની જરૂર હતી. ખાસ તો રાહુલ ગાંધીએ કારણકે આ રાજન કૉંગ્રેસમાંથી ચૂંટણી પણ લડ્યા હતા. દલિત, મહિલા અને કૉંગ્રેસ આ ત્રણેય બાબતો આ રાજન પરિવાર સાથે જોડાયેલી હતી, તો પણ કૉંગ્રેસના કોઈ નેતાનું પેટનું પાણી હલ્યું નથી.

સામ્યવાદીઓએ પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળ જેવાં રાજ્યો કૉંગ્રેસ પાસેથી જીતી લીધાં છે ત્યારે કૉંગ્રેસ માટે જેમ ગુજરાત અને અન્ય કેટલાંક રાજ્યોમાં ભાજપ મુખ્ય હરીફ છે તેમ આ રાજ્યોમાં તો મુખ્ય હરીફ સામ્યવાદીઓ હોવા જ જોઈએ ને. પરંતુ ન તો રાહુલ ગાંધી કેરળ ગયા. ન તેમણે આજ સુધી સામ્યવાદીઓની ગુંડાગીરી માટે કોઈ અવાજ સંસદની અંદર ઉઠાવ્યો. ન તો અરવિંદ કેજરીવાલ કેરળ ગયા કે ન દલિતોનાં મસીહા હોવાનો દાવો કરતાં માયાવતી કેરળ ગયા. ન તો મહિલાઓ માટે અવાજ ઉઠાવનારી કોઈ બિન્દી ગેંગની સભ્ય કેરળ ગઈ. ન તો શોભા ડેએ કોઈ ટ્વીટ કર્યું. ન તો કોઈ ગુજરાતી કૉલમિસ્ટે કેરળ પર અત્યાર સુધી લખ્યું.

હવે ત્રીજો કિસ્સો. કેરળના ઇડુક્કી જિલ્લામાં કુર્નાલી પાસે મુરીક્કડી ખાતે રોજે રોજનું કમાઈને ખાતા એટલે કે દાડિયા એવા દલિત મરીયપ્પનનું ઘર સીપીએમના કાર્યકરોએ ગત ૪ ડિસેમ્બરે પડાવી તેના સ્થાને ઑફિસ બનાવી નાખી. મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને પણ કાર્યકરો ઘોળીને પી ગયા. તેના કારણે માત્ર એક વર્ષ અને ત્રણ વર્ષની બે દીકરીઓ સાથે આ દલિત મરીયપ્પનનો પરિવાર રાતોરાત રસ્તા પર આવી ગયો! આ પ્રશ્ને ત્યાંના શાસક એલડીએફમાં પણ તિરાડ પડી છે. સીપીએમની ગુંડાગીરી સામે સીપીઆઈ આ પરિવારના સમર્થનમાં આવી ગયો છે. આ મામલે પણ નેશનલ મિડિયા ચૂપ છે. કૉંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટી, બસપ વગેરે અને ફેમિનિસ્ટ બિન્દી ગેંગ પણ ચૂપ છે.

આ ચોથા કિસ્સામાં પણ એક મહિલાની વાત છે. ચિત્રલેખા નામની એક દલિત મહિલા છેલ્લાં ૧૪-૧૪ વર્ષથી સીપીએમ સામે લડત આપે છે. લડત શેના માટે? ચિત્રલેખાએ ૨૦૦૪માં કન્નુર જિલ્લાના (કેરળના વર્તમાન મુખ્ય પ્રધાન વિજયનના વિસ્તાર) પયન્નુર શહેરમાં રિક્ષા ચલાવીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવવા નિર્ણય કર્યો. આ વાત અહીંના પુરુષ ડ્રાઇવરોને પસંદ ન પડી. તેનાં કારણ- બે. એક, તો ડ્રાઇવરો મોટા ભાગે ઉચ્ચ વર્ણના. બીજું પુરુષો વચ્ચે મહિલા કેવી રીતે ઘૂસે ? અને આ ડ્રાઇવરો પાછા સીપીએમના મજૂર સંગઠન ‘સિટુ’ના સભ્યો છે. આથી ચિત્રલેખા અને તેના પરિવાર પર શારીરિક હુમલાઓ શરૂ થઈ ગયા. એક વાર તો તેની રિક્ષાને આગ લગાડીને તેને મારી નાખવાનો પણ પ્રયાસ થયો. તેના પતિ પર હુમલો કરાયો ત્યારે તેને બચાવવા જતાં દિયરે જાન ગુમાવવો પડ્યો. એક દાયકા સુધી સીપીએમના ગુંડાઓ સામે લડત આપ્યા પછી વર્ષ ૨૦૧૪માં ચિત્રલેખાએ રક્ષણ માગવા ૧૨૨ દિવસ વિરોધ કર્યો. એ વખતે કૉંગ્રેસની સરકાર હતી. પરંતુ તેણે પણ સીપીએમના ગુંડાઓ સામે શરણાગતિ સ્વીકારતા હોય તેમ બીજા શહેરમાં વસાવવા જમીન અને નાણાકીય સહાય આપવા વચન આપ્યું. ૨૦૧૬માં કેરળમાં સીપીએમની મોરચા સરકાર રચાઈ ત્યારે અગાઉની સરકારની નાણાકીય સહાય આપવાનું વચન પાળવાનું નકારી દીધું. સીપીએમે તેની સામે એક કમિટી રચી અને આક્ષેપ કર્યો કે કૉંગ્રેસ સરકારે તેને ગેરકાયદે જમીન આપી હતી. સીપીએમે ચિત્રલેખા સામે રેલી પણ કાઢી. એક અહેવાલ પ્રમાણએ કેરળના મુન્નર હિલ્સમાં કૉર્પોરેટ ગૃહોએ લગભગ ૫ લાખ એકર જમીન ગેરકાયદે પચાવી પાડી છે, પરંતુ સીપીએમે તેમની સામે ક્યારેય કોઈ રેલી કાઢી નથી. અદાણી-અંબાણી અને પાંચ ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો કરાવવાના ભાજપ પર આક્ષેપ કરનારાઓએ આ બાબતે ક્યાંય કંઈ બોલ્યું હોવાનું ધ્યાનમાં હોય તો કહેજો. ચિત્રલેખાએ ૪૭ દિવસના ધરણા પણ કર્યા હતા. પરંતુ રોજે રોજ ગરીબોની વાત કરતા આજતકના પૂણ્ય પ્રસૂન વાજપેયી સહિતના કોઈ સેક્યુલર પત્રકારોને કેરળના ગરીબની વેદના દેખાતી નથી. ન તો બિન્દી ગેંગને પણ આ મહિલાની કથામાં રસ છે.

કેરળમાં ગત જુલાઈ ૨૦૧૭માં એક દલિત છોકરા વિનાયકનનું પોલીસ અત્યાચારના કારણે હિરાસતમાં મૃત્યુ થયું. આ દલિત છોકરા અને તેનો મિત્રનો વાંક એટલો જ હતો કે તેઓ ત્રિશૂર જિલ્લાના પાવર્ટ્ટીમાં એક જાહેર રસ્તા પર એક છોકરી સાથે વાત કરી રહ્યા હતા અને છોકરીના પિતાએ પોલીસમાં ફરિયાદ કરી હતી. આ કિસ્સામાં પણ સેક્યુલરો અને લિબરલોને રસ ન પડે કારણકે સામે કોઈ યોગી આદિત્યનાથ મુખ્ય પ્રધાન નથી. કોઈ હિન્દુવાદીઓને આમાં ધિબેડી શકાય તેમ નથી. સ્ત્રી, પ્રેમ, સેક્સ આ બધા મુદ્દે ઉછળી ઉછળીને લખતા કોઈ કૉલમિસ્ટે પણ આ મુદ્દે કંઈ લખ્યું નથી.

અને છેલ્લે, સીપીએમના પ્રકાશ કારતને એક વાર પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો કે તમારા પૉલિટ બ્યૂરોમાં છેલ્લાં ૫૦ વર્ષથી કોઈ દલિત નેતાનો સમાવેશ કેમ નથી કરાતો અને માત્ર બ્રાહ્મણો, નાયર, કાયસ્થ, ક્યારેક જ ઓબીસી હોય છે ત્યારે કરાત પાસે કોઈ જવાબ નહોતો!

આવા લોકોનો સાથ લઈને ગુજરાતમાં દલિતોના નેતા થઈને કોઈ સામ્યવાદને ઘૂસાડવા પ્રયાસ કરે ત્યારે ખાસ ચેતવા જેવું છે.

Posted in gujarat, politics, Uncategorized

આગ લગી ઘર કે ચિરાગ સે

મિડિયામાં ભલે નીતિનભાઈ પટેલના અસંતોષના લીધે ગુજરાત ભાજપની જ ભવાઈ ચગી હોય (ભાજપ પ્રત્યે મિડિયાને આમેય વિશેષ પ્રેમ રહ્યો છે) પણ ઘણા પક્ષો અત્યારે મોટી તકલીફમાં છે.

કૉંગ્રેસમાં ય આગ લાગી છે. ધીરુ ગજેરાએ ભરતસિંહ સોલંકી સામે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે. અહમદ પટેલ કહે છે કે તેઓ હવે સોનિયાના રાજકીય સલાહકાર નથી રહ્યા. સાંડેસરા ગ્રૂપના કેસમાં અહમદ પટેલના પરિવારનાં નામો બહાર આવ્યાં છે.  શક્તિસિંહ ગોહિલે લોકસભા અને રાજ્યસભાની ચૂંટણી લડવા ના પાડી છે. ઉમેદવારોના ફંડમાંથી લાખો રૂપિયાના ફંડની કટકી થઈ હોવાના ચોંકાવનારા આક્ષેપો થયા છે. ભરતસિંહે કોણે પક્ષવિરોધી પ્રવૃત્તિ કરી તે જાણવા પત્રો લખ્યા છે. તો આમ આદમી પક્ષમાં રાજ્યસભાના ઉમેદવાર અંગે ખેંચતાણ છે. કેજરીવાલ તેમના પત્ની સુનીતાને ટિકિટ આપે તેવી સંભાવના જોવાય છે. મુંબઈમાં પબની આગ શિવસેનાને દઝાડી રહી છે. તમિલનાડુમાં એઆઈએડીએમકેની ઊંઘ દિનાકરનની જીતથી હરામ થઈ ગઈ છે.

કેરળમાં સીપીઆઈ અને સીપીએમ સત્તાના ગઠબંધનમાં છે પણ બંને વચ્ચે ખેંચતાણ છે અને તેનું કારણ છે દલિત પરિવારને અન્યાય. દાડિયા એવા દલિત પરિવારને ઘરની બહાર કાઢી મૂકાયો છે અને ત્યાં ઑફિસ બનાવી દેવાઈ છે. તેના માટે સીપીએમના કાર્યકરો જવાબદાર છે. સીપીઆઈ દલિત પરિવારના સમર્થનમાં છે. મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને ઘોળી જઈને સીપીએમના કાર્યકરોએ દલિતનું ઘર કબજે કરીને ત્રણ અને એક વર્ષની વયનાં સંતાનો સાથે આ રોજનું કમાઈ ખાતા ગરીબ દાડિયા દલિત પરિવારને ભરશિયાળે રઝળતો કરી મૂક્યો! નવાઈની વાત એ છે કે સાત ડિસેમ્બરના આ સમાચાર ચોવીસ દિવસ પછી પણ ગુજરાતી કે નેશનલ મિડિયાના રડાર બહાર છે. દલિતોના તારણહાર બનવા નીકળેલા સામ્યવાદી નેતાનું મૌન તો સમજાય તેમ છે પણ ગુજરાતમાં દલિતોના મૂછના ખોટા સમાચાર ચગાવવામાં કે સહારનપુરના સમાચાર જેટલો રસ મિડિયાને આ ગરીબ અને દલિતના સમાચારમાં પડતો નથી. ઊના કાંડમાં ભારતના તમામ પક્ષોના નેતાના ધાડાં ઉમટી પડ્યાં હતાં પણ ભરશિયાળે એક દલિત પરિવારને બેઘર કરનાર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ થતી નથી.

Posted in gujarat, politics, sanjog news, Uncategorized, vichar valonun

ગુજરાત ચૂંટણીની ફળશ્રુતિ : વિકાસ જ જીત્યો અને વિકાસ જ હાર્યો!

(વિચાર વલોણું, સંજોગ ન્યૂઝ, 24-12-17)
અંતે ગુજરાત વિધાનસભાનું પરિણામ આવી ગયું અને અપેક્ષા પ્રમાણે જ આવ્યું. જી હા, અપેક્ષા પ્રમાણે. (ગયા રવિવારે વિચારવલોણું કૉલમનો લેખ ફરી વાંચી લો.) ભાજપને જે ફટકો પડવો જોઈતો હતો તે પણ પડ્યો અને કૉંગ્રેસને હજુ પણ સત્તા માટે લાયક નથી તે લોકોએ સમજાવી દીધું. આ ચૂંટણીનાં પરિણામોનું ભરપૂર વિશ્લેષણ આવ્યું છે, પરંતુ એક વાત રહી ગઈ. તે એ છે કે આ ચૂંટણીમાં વિકાસ જીત્યો છે અને વિકાસ હાર્યો છે.
વાંચીને આશ્ચર્ય થયું હશે, પરંતુ આ વાત સત્ય છે. ચૂંટણી પહેલાં દરેક મિડિયામાં એક જ ચર્ચા હતી કે પાટીદાર, ઓબીસી અને દલિત આંદોલન ભાજપને હરાવશે અને કૉંગ્રેસને જીતાડશે. પરંતુ મારી ટીવી ડિબેટોમાં હું અચૂક કહેતો કે ૨૧ ઑક્ટોબરથી કૉંગ્રેસ માટે ચિત્ર બદલાવાનું શરૂ થઈ ગયું હતું.
૨૧મીએ સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે આ ત્રણેય આંદોલનકારી નેતાઓ કૉંગ્રેસની પડખે છે. ગયા રવિવારે લખેલા લેખમાં આ આંદોલનો કૉંગ્રેસ તરફે ગયા તેથી તેનો હેતુ માર્યો ગયો તે હું લખી ચૂક્યો છું તેથી પુનરાવર્તિત નથી કરતો, પરંતુ જો આ ત્રણેયને કૉંગ્રેસે પોતાની તરફે ન લીધા હોત તો ભાજપ પાસે કૉંગ્રેસ પર પ્રહાર કરવા માટે જાતિવાદનો મુદ્દો ન હોત. તો વિકાસ પર જ ચૂંટણી લડાઈ હોત. અને તો ભાજપને કાઠું પડી ગયું હોત કેમ કે ઑગસ્ટમાં અતિવૃષ્ટિ અને પૂરના કારણે ‘વિકાસ ગાંડો થયો છે’ના સંદેશાઓ વાઇરલ થઈ રહ્યા હતા. ગામડાંઓમાં પણ આ બાબતે લોકોનો અસંતોષ હતો કે ગામડાં સુધી વિકાસ પહોંચ્યો નથી, પરંતુ કૉંગ્રેસ એક તરફ જાતિવાદનું રાજકારણ ખેલવા ગઈ અને બીજી તરફ હિન્દુત્વનું નાટક કરવા ગઈ. રાહુલ ગાંધી અંદાજે ૨૭ મંદિર ગયા. રાહુલ ચૂંટણી સમયે જ મંદિર નથી જતા તે કૉંગ્રેસની દલીલ અસરકારક ન નીવડી. કારણકે ભૂતકાળમાં રાહુલ ગાંધીએ જ કહેલું કે મંદિરે જનારા તો છેડતી કરતા હોય છે. શું રાહુલ ગાંધી મંદિરે છેડતી કરવા ગયા હતા? બિલકુલ નહીં. સોમનાથમાં બિનહિન્દુ તરીકેના રજિસ્ટરમાં સાઇન કરી અને પછી કૉંગ્રેસ તરફથી કહેવાયું કે તેઓ જનોઈધારી હિન્દુ છે! આમ, નાહકનો વિવાદ છેડાઈ ગયો.
કૉંગ્રેસની તકલીફ એ છે કે તે પ્રતીકાત્મક રીતે તુષ્ટીકરણ કરવામાં માને છે, નક્કર કાર્યો કરીને ધર્મ, પંથ અને સમાજોને ખુશ કરી શકાય છે તે વાત તેણે હવે સ્વીકારી લેવી જોઈએ. અગાઉ કૉંગ્રેસના લોકો મુસ્લિમ ટોપી પહેરીને અને ખભે જે મુસ્લિમો કપડું નાખતા હોય છે તે નાખીને ઈફ્તાર પાર્ટી આપીને કે પછી સલમાન રશ્દીનાં પુસ્તક ‘સેતાનીક વર્સીસ’ને પ્રતિબંધિત કરીને કે પછી સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં વૃદ્ધા શાહબાનોની તરફેણમાં છૂટાછેડા બાદ ભરણપોષણના ચુકાદાને બહુમતીના જોરે ફેરવી તોળીને મુસ્લિમ તુષ્ટીકરણ કરતા હતા. ખરેખર તે મુસ્લિમ તુષ્ટીકરણ નહોતું પરંતુ કટ્ટરવાદી મુસ્લિમોનું તુષ્ટીકરણ હતું. આજે હવે જે રીતે ઘણા ઉદાર મુસ્લિમો આગળ આવી રહ્યા છે તેનાથી સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે કે કટ્ટરવાદીઓ એટલે આખા મુસ્લિમ સમાજનું પ્રતિનિધિત્વ તેવું કૉંગ્રેસનું સમીકરણ ખોટું હતું અને છે. સોહરાબુદ્દીન શેખ જેવો ગુંડો મરે ત્યારે નરેન્દ્ર મોદીને સોનિયા ગાંધી ‘મૌત કા સૌદાગર’ કહે કે પછી બાટલા હાઉસ એન્કાઉન્ટરમાં ત્રાસવાદીઓ માર્યા જાય ત્યારે કૉંગ્રેસ એમ કહે કે તે દિવસે સોનિયા ગાંધી રડ્યાં હતાં તે વાત કટ્ટરવાદી મુસ્લિમોને પસંદ પડતી હશે પરંતુ તમામ મુસ્લિમોને નહીં. સામાન્ય મુસ્લિમ તો શિક્ષણ, રોજગાર, શાંતિ અને સલામતી ઈચ્છે છે.
આ જ રીતે શાહબાનો કેસમાં ચુકાદો ફેરવી તોળ્યા પછી રોષિત હિન્દુઓને મનાવવા રાજીવ ગાંધીએ રામમંદિરના તાળાં ખોલાવીને કટ્ટર હિન્દુવાદને હવા આપી. અને હવે રાહુલ ગાંધી મંદિરે મંદિરે દર્શન કરવા જાય છે. મંદિર એ ચોક્કસ શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર છે અને નેતાઓ ચૂંટણી ટાણે મંદિરે જતા હોય છે, પરંતુ ભૂતકાળમાં ખાસ મંદિરે ન ગયા હો અને અચાનક મંદિરે જવા લાગો તેનાથી હિન્દુવાદી ન બની જવાય. હિન્દુવાદ તો તમારા આચારવિચાર અને સંસ્કારમાંથી ઝળકવો જોઈએ. રાહુલ ગાંધી કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ બન્યા તે વખતે તેમણે જો માતા સોનિયા ગાંધીનું કપાળ ચૂમવાના બદલે ચરણસ્પર્શ કરી આશીર્વાદ લીધા હોત તો તેમને હિન્દુવાદી હોવાનો દેખાવ કરવાની જરૂર ન પડે કારણકે શુભ પ્રસંગોએ, જન્મદિવસે, પ્રમોશન મળે ત્યારે કે કોઈ સારી ઘટના જીવનમાં બનતી હોય ત્યારે માતાપિતા કે વડીલ ભાઈ-બહેનના આશીર્વાદ લેવા એ સહજ વાત હિન્દુ માટે હોય છે, જેમ કે નરેન્દ્ર મોદી મતદાન કરવા આવ્યા ત્યારે તેમણે મોટા ભાઈના ચરણસ્પર્શ કરી આશીર્વાદ લીધા હતા.
આમ, હવે કૉંગ્રેસે તુષ્ટીકરણ અને જ્ઞાતિવાદની નીતિ બંધ કરવી જોઈએ. આ જ કારણ હતું કે પાટીદારોના સંપૂર્ણ મત કૉંગ્રેસ તરફે ન ગયા કે ન તો ઓબીસીના મત સંપૂર્ણપણે કૉંગ્રેસ તરફે ગયા, કારણકે જે ઓબીસીના મત લેવા અલ્પેશ ઠાકોરને કૉંગ્રેસમાં લેવા માટે સ્વાગત કાર્યક્રમ થયો તે જ કાર્યક્રમમાં મોહનસિંહ રાઠવાએ ભાજપનો દારૂ પી કૉંગ્રેસને મત આપવા રાહુલ ગાંધીની હાજરીમાં વાત કરી. જોકે ત્યારે મૌન રહેલા અલ્પેશ ઠાકોર ચૂંટણી જીત્યા પછી ફરીથી દારૂબંધીનો કડક અમલ કરાવવાની વાત કરે છે તે સારી વાત છે.
તો પછી ભાજપને કયો મુદ્દો નડી ગયો અને કયો મુદ્દે તેની તરફેણમાં ગયો? જવાબ એક જ છે- વિકાસ. અર્થાત્ ભાજપે મહાનગરોમાં વિકાસ કર્યો, સારા રસ્તા (જોકે તે પણ વિસ્તારોની અંદરના નહીં, મુખ્ય માર્ગો), ફ્લાય ઑવર, પાણીની સારી સુવિધા, વીજળી આ બધું આપ્યું તેના કારણે તેની લાજ મહાનગરોએ બચાવી. સુરતમાં હાર્દિક પટેલની સભામાં ભીડ ઉમટતી હોવા છતાં પણ સુરત ભાજપની પડખે ઊભું રહ્યું! કૉંગ્રેસના અઘોષિત પ્રવક્તા બની ગયેલા હાર્દિક પટેલ મતગણતરીમાં ભાજપની જીત સ્પષ્ટ થઈ ગયા બાદ પણ બપોરે ત્રણ વાગે ઇવીએમ પર કારણ જવાબદાર ગણતા હતા તે વાત સાવ બાલીશ લાગતી હતી. હાર્દિકે હવે પરિપક્વ બનવાની જરૂર છે અને ખરેખર અનામત આંદોલન કરવું જ હોય તો તે જ મુદ્દે આગળ વધવાની જરૂર છે અને તેમાં કોઈ એક પક્ષનો વિરોધ ન ચાલે. હાર્દિકના આંદોલનની એ ફળશ્રુતિ તો ગણવી જ રહી કે તેના કારણે મુખ્યમંત્રી યુવા સ્વાવલંબન યોજના અને બિન અનામત સવર્ણ આયોગ આવ્યું છે. અને દલિતો-ઓબીસીમાં પણ ક્રીમીલેયરની વાત સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે કરી છે. એટલે ગરીબ દલિતો-ઓબીસીને પણ અનામતના લાભ મળવા જોઈએ તે મળતા નથી. એટલે અનામત નીતિ સમીક્ષા તો માગી લે છે અને આખા ભારતમાં જો પ્રચંડ તીવ્રતાથી આંદોલન થાય તો જ તેની સમીક્ષા થાય તેમ છે.
ભાજપે જ્યાં વિકાસનાં ફળ પહોંચાડ્યાં નથી ત્યાં ભાજપને હાર મળી છે. અમરેલી, મોરબી, ગીર સોમનાથ, જૂનાગઢ, સુરેન્દ્રનગર સહિત સૌરાષ્ટ્રમાં ભાજપને ભારે ફટકો પડ્યો છે. ભાવનગરની બુદ્ધિશીલ પ્રજા અન્યાય સહન કરીને પણ ભાજપ પડખે ઊભી રહે છે પરંતુ એને ટેકન ફૉર ગ્રાન્ટેડ લેવાની જરૂર નથી. સૌરાષ્ટ્ર, આદિવાસી પટ્ટા સહિત અનેક જગ્યાએ હવે રસ્તાથી માંડીને ગટર સુધીના, ખેડૂતોના પ્રશ્નો હલ કરવાની જરૂર છે. ખેડૂતોને ખેતી કરવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ સમજાવવાની જરૂર છે. ભાજપે સંઘ પરિવારની સંસ્થાઓની મદદ લેવાનું- તેની ચિંતાઓ ધ્યાનમાં લેવાનું ઉચિત સમજ્યું નથી, નહીંતર કિસાન સંઘે ફરિયાદો કરી જ હતી. શિક્ષણ ફી મર્યાદિત રાખવાનો કાયદો લાવ્યા ખરા, પરંતુ તેનો જોઈએ તેવો પ્રચાર ન થયો, પરંતુ સામે પક્ષે સેમેસ્ટર પદ્ધતિ રાખવી-કાઢી નાખવી-કાઢી નાખતી વખતે પણ પરીક્ષાઓમાં અનિશ્ચિતતા, નીટ ગુજરાતીમાં લેવી, વગેરે ભાવિ નાગરિકોના ભવિષ્ય સાથે ચેડા થાય તે વાલીઓ કેવી રીતે સાંખી લે? ગુજરાતમાં પ્રાથમિક શિક્ષણનું સ્તર કથળેલું હોવાનો મોદી સરકારમાં માનવ સંસાધન મંત્રી તરીકે સ્મૃતિ ઈરાની હતાં ત્યારે જ અહેવાલ હતો. આરોગ્ય સાથે પણ ચેડાના સમાચાર ચૂંટણી પહેલાં જ બહાર આવેલા. જૂનાગઢનો થેલેસેમિયા કાંડ પછી અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં બાળકોનાં મૃત્યુ અને તે પહેલાં ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુરમાં બાળકોનાં મૃત્યુ…ગોરખપુરમાં તો સમાજવાદી પક્ષ તરફી ડૉક્ટરનું ષડયંત્ર હોવાની થિયરી બહાર આવી, તો પણ સરકારે આ ષડયંત્રો સામે પણ સાવધ રહેવું જ પડશે.
નૉટાનો વિકલ્પ આ વખતે સાડા પાંચ લોકોએ વાપર્યો છે. એક ગણતરી પ્રમાણે, ૧૬ બેઠકોમાં કૉંગ્રેસના જીતેલા ઉમેદવાર અને ભાજપના હારેલા ઉમેદવાર વચ્ચે મતોનો તફાવત કરતાં નૉટાને મળેલા મતો વધુ હતા! અમદાવાદના વેજલપુરમાં ભાજપ, કૉંગ્રેસ પછી સૌથી વધુ મતો નૉટાને મળ્યા! અર્થાત્ નૉટાનો વિકલ્પ પસંદ કરનારા લોકો ભાજપને મત આપવા નહોતા ઈચ્છતા કારણકે વિકાસમાં કચાશ હતી અથવા જીએસટીથી દુઃખી હતા પરંતુ સાથેસાથે તેઓ કૉંગ્રેસને પણ સારો વિકલ્પ નહોતા માનતા. નૉટાનો વિકલ્પ પ્રયોગ કરવા માટે લોકોને પ્રેરવા પાછળ મિડિયાના એક વર્ગનો પણ હાથ રહ્યો, સતત એવો પ્રચાર થયો કે ભાજપ-કૉંગ્રેસ કોઈ સારું નથી. ડિબેટમાં આ વખતે ત્રીજો કોઈ પક્ષ ન હોવાથી અને ભાજપ-કૉંગ્રેસના લોકો પણ ડિબેટમાં સતત એકબીજાને બોલવા ન દઈ, ‘અમે સારા, તમે ખરાબ’નાં ગાણાં ગાતા રહ્યા, પરિણામે કેટલાક લોકોમાં નિરસતા આવી ગઈ. તેમને થયું કે કોઈએ કંઈ કર્યું જ નથી.
આ માનવ માનસશાસ્ત્રનો વિષય છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે પતિ-પત્ની વચ્ચે ઝઘડા થાય ત્યારે પણ “તું ક્યારેય સારી રસોઈ બનાવતી જ નથી”, કે “તમે ક્યારેય મારા માટે ગિફ્ટ લાવતા જ નથી.” તેવા ઉદ્ગારો થતા હોય છે. ક્યારેક બનતી ઘટનાને ક્યારેય સાથે જોડી દેવાની માનસિકતા હોય છે. તે જ માનસિકતા મિડિયા અને કૉલમિસ્ટો તટસ્થ દેખાડવા માટે દર્શાવતા હોય છે. મિડિયાએ તટસ્થ રહેવું જરૂરી છે, પરંતુ આ તટસ્થતા બંનેને ખરાબ દર્શાવવા કરતાં જેનું જે સારું હોય તેના વખાણ અને જેનું જે ખરાબ હોય તેની ટીકાના રૂપમાં હોય તે ઈચ્છનીય છે. કૉંગ્રેસ કે ભાજપે કંઈ કર્યું જ ન હોત તો ગામે ગામ વીજળીના થાંભલા પહોંચ્યા ન હોત. નર્મદાનાં પાણી ખાવડા સુધી ન પહોંચ્યાં હોત. હા, જે કામો સમયસર અને પ્રમાણિકતાથી થવા જોઈએ તે ન થયાં તેથી પ્રશ્નો ઊભા થયા. તેથી ૧૯૮૯થી કૉંગ્રેસે હારવાનું શરૂ કર્યું અને ભાજપને ચૂંટણીમાં ઉત્તરોત્તર બેઠકોમાં ઘટાડો થયો છે.

Posted in gujarat, politics, sanjog news, vichar valonun

ગુજરાતની ચૂંટણી: કાલે પરિણામો પછી શું?

(વિચાર વલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૧૭/૧૨/૧૭)

આવતીકાલે ગુજરાતની ચૂંટણીનાં પરિણામો આવશે. જે પણ પક્ષ જીતે તેને અભિનંદન, પરંતુ પ્રજા હારવી ન જોઈએ. હારનાર પક્ષે આત્મચિંતન કરવું પડશે કે જે પરિણામો આવ્યાં તે કેમ આવ્યાં. વિજેતા પક્ષ પર આક્ષેપો કરવાના બદલે નમ્રતાથી હાર સ્વીકારી આગામી પાંચ વર્ષ જનતા માટે સમર્પિત થવાનો સંકલ્પ લેવો પડશે. સરકારને પ્રજાભિમુખ કામોમાં સાથ અને પ્રજાવિરોધી કામોનો પ્રચંડ વિરોધ કરવો પડશે.

આ વખતે ત્રણ આંદોલનોની કાખઘોડીનું મોડલ ખુલ્લું પડી ગયું છે. એટલે હારનાર પક્ષ માટે આવતા વખતે ત્રણ આંદોલનોને મહોરું બનાવીને વિરોધ જગાવવાનું સરળ નહીં હોય. ગુજરાત અને ભારતમાં આંદોલનો તો ઘણાં થયાં છે પરંતુ નવી પેઢીને યાદ હોય તેવાં તાજેતરનાં ચાર આંદોલનો છે. એક તો ૨૦૧૧નું ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલન. અને બાકીનાં ત્રણ તો ગુજરાતના ખબર જ છે- પાટીદાર અનામત આંદોલન, ઓબીસી આંદોલન અને દલિત આંદોલન. આ ચારેય આંદોલનોથી જનતાને શું વળ્યું તે ચિંતનનો વિષય છે.

શું ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલનથી ભ્રષ્ટાચાર બંધ થયો? ઉલટાનું ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલનમાંથી જન્મેલા આમ આદમી પક્ષ પર ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો લાગ્યા. ગરીબોની વાત કરનારા પક્ષે પોતાના બે વર્ષ પૂરા થવા નિમિત્તે કરેલા કાર્યક્રમમાં ભોજનની એક પ્લેટના રૂ. ૧૨,૦૦૦ ચૂકવ્યા હોવાનો આક્ષેપ થયો. રૂ. ૪૦૦ કરોડનું હાઇ સિક્યૉરિટી નંબર પ્લેટ કૌભાંડ બહાર આવ્યું. કપિલ મિશ્રએ બીજા કોઈ નહીં, પરંતુ આમ આદમી પક્ષના વડા અરવિંદ કેજરીવાલ પર બનાવટી કંપની મારફતે ‘આઆપ’ને રૂ. ૨ કરોડ અપાયા હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. કેજરીવાલના નિકટના ‘આઆપ’ નેતા સત્યેન્દ્ર જૈન પર કપિલ મિશ્રએ કેજરીવાલના સાઢુભાઈ માટે રૂ. ૫૦ કરોડમાં જમીન સોદો કરવાનો આક્ષેપ પણ કર્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે આ બધા આક્ષેપો પછી અગાઉ તમામ નેતાઓ સામે બેફામ આક્ષેપો કરવા જાણીતા અરવિંદ કેજરીવાલની બોલતી બંધ થઈ ગઈ છે.

પાટીદાર અનામત આંદોલનની વાત કરીએ. તે ઓબીસીમાં પાટીદારોને સમાવીને અનામત આપવા માટે હતું, પરંતુ ૨૨ નવેમ્બર આવતા સુધીમાં આ આંદોલન ‘ભાજપ હટાવો-કૉંગ્રેસ બચાવો’ આંદોલનમાં ફેરવાઈ ગયું. પાટીદારોમાં એકતાના બદલે લેઉવા-કડવા ઉપરાંત ‘પાસ’ સમર્થક અને ‘પાસ’ વિરોધી આવા ચાર ભાગલા થઈ ગયા. હાર્દિક પટેલ આણિ કંપનીએ સાચા પાટીદાર કોણ છે અને કોણ નહીં તેનું પ્રમાણપત્ર આપવાનો ઠેકો જાણે કે લઈ લીધો. આ જ રીતે દારૂબંધીની વાત કરતા અલ્પેશ ઠાકોરે વિજય રૂપાણીની ભાજપ સરકારને દારૂબંધીનો કાયદો કડક બનાવવા ફરજ પાડી હતી. વડોદરાના અખંડ ફાર્મમાંથી (ક્રિકેટની સ્પર્ધા- આઈપીએલના પૂર્વ કમિશનર ચિરાયુ અમીન સહિત) મોટાં માથાંઓને પકડ્યાં હતાં. પરંતુ એ જ અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસમાં જોડાયા અને તેમના સ્વાગત સમારંભમાં શંકરસિંહ વાઘેલાએ કૉંગ્રેસ છોડતાં વિપક્ષના નેતા બનેલા મોહનસિંહ રાઠવાએ “ભાજપ દારૂ આપે તો પી લેજો, પણ મત તો કૉંગ્રેસને જ આપજો” આવી અપીલ, કૉંગ્રેસના તે સમયે ઉપાધ્યક્ષ અને અત્યારે અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીની હાજરીમાં કરી અને આ રીતે અલ્પેશભાઈના આંદોલનનું રામશરણ થઈ ગયું.

જિજ્ઞેશ મેવાણીનો પણ એક જ એજન્ડા સાબિત થયો- ‘ભાજપ હટાવો, કૉંગ્રેસ બચાવો.’ ચિંતાજનક બાબત એ રહી કે તેમના પર ત્રાસવાદી પ્રવૃત્તિ કરવાના આક્ષેપોવાળા પૉપ્યુલર ફ્રન્ટ ઑફ ઇન્ડિયાની રાજકીય પાંખ સૉશિયલ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી ઑફ ઇન્ડિયા તરફથી ભંડોળ લીધું હોવાના આક્ષેપો થયા છે. જિજ્ઞેશે ભાજપને કૉર્ટ કાર્યવાહીની ધમકી આપી છે. આ આક્ષેપો સાચા હોય કે ન હોય, પરંતુ ભારત વિરોધી અરુંધતી રોય તરફથી તો રૂ. ૩ લાખ મળ્યા જ છે એનું જિજ્ઞેશે ખંડન કર્યું હોવાનું ધ્યાનમાં નથી. શું જિજ્ઞેશ મેવાણી અરુંધતી રોયના ભારત વિરોધી વલણનું સમર્થન કરે છે? જિજ્ઞેશે કન્હૈયાકુમાર જેવા ભારત વિરોધી સૂત્રોચ્ચાર, અફઝલ ગુરુની સમર્થક ગેંગના કાર્યક્રમો યોજનાર અને કાશ્મીરમાં સેના બળાત્કારી છે તેવા આક્ષેપો કરનારથી વેગળા રહીને માત્ર દલિત ઉદ્ધારની પ્રવૃત્તિ કરવા જેવી છે. આ ત્રણેય નેતાઓએ જો પોતાના પક્ષો રચ્યા હોત તો કદાચ તેમની અપીલ વધુ અસરકારક નીવડી હોત.

આ ચૂંટણીમાં ઘણા બુદ્ધિજીવીઓ-પત્રકારો-લેખકો પણ ખુલીને રાજકીય પક્ષોના સમર્થનમાં બહાર આવ્યા. ફેસબુક અને વૉટ્સએપ પર આવા કેટલાક બુદ્ધિજીવીઓએ ચોક્કસ પક્ષને હરાવવા અપીલ કરી અને આડકતરું બીજા પક્ષનું સમર્થન કર્યું. આ પણ એક ચિંતાજનક બાબત છે. જોકે આનું સકારાત્મક પાસું એ છે કે અત્યાર સુધી પડદા પાછળ રહીને સમર્થન કે વિરોધ કરતા લોકોના ચહેરા ખુલ્લા પડી ગયા.

ગુજરાતની ચૂંટણીમાં ત્રીજા પક્ષનું પણ નામોનિશાન નથી રહેતું તેનું કારણ એ છે કે એનસીપી, બસપ વગેરે ચૂંટણી સમયે જ સક્રિય દેખાય છે. ભાજપ-કૉંગ્રેસ આટલા લાંબા સમયથી છે અને સત્તા મેળવી શકે છે કારણકે તેમણે સંઘર્ષ કર્યો છે. કૉંગ્રેસમાં પણ હવે ચૂંટણી સમયે જ સક્રિયતા વધુ દેખાય છે, પરંતુ તો પણ આજની તારીખે તેના મૂળિયા ઊંડા છે કારણકે ભૂતકાળમાં તેના નેતાઓએ સંઘર્ષ કર્યા છે. જો ત્રીજા પક્ષોમાંના કોઈ પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરવા માગતા હશે તો તેમણે પાંચેય વર્ષ જનતાના પ્રશ્નોને અસરકારક રીતે વાચા આપવી પડશે.

આ લખાય છે ત્યારે પ્રથમ તબક્કાનું મતદાન થયું છે, બીજા તબક્કાના મતદાન આડે એક દિવસ બાકી છે. પ્રથમ તબક્કામાં જામજોધપુરના કલ્યાણપુર ગામે મતદાનનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. ગામવાસીઓની ફરિયાદ હતી કે તેમની કેનાલ કોઈએ તોડી નાખી હોવાથી પાણી નહોતું મળતું. આપણા અમરેલીના ખાંભા તાલુકાના ભાણિયા ગામે પણ રોડ, પીવાના પાણીની સુવિધા, વાહનવ્યવહારની સુવિધા જેવી પાયાની સુવિધાના અભાવે મતદાન કર્યું નહોતું. મોરબી તરફ પણ એક ગામે પૂરતા પાણીના અભાવે મતદાન ન કર્યું. કાલાવડના ગજાડી ગામના લોકોએ પણ પાયાની સુવિધાના અભાવે મતદાનનો બહિષ્કાર કર્યો છે. ભાજપના વિકાસમાં આ છિદ્રો નાનાં હોય તો પણ તેની અવગણના કરવા જેવી નથી. આવાં બીજાં ગામો હોય તો તેમની પણ સમસ્યા કાલનાં પરિણામો પછી જે સરકાર બને તેમણે ઉકેલવી પડશે કારણકે જ્યાં સુધી ગામો સુખી નહીં થાય ત્યાં સુધી વિકાસ અધૂરો જ ગણાશે.

દરેક ઘરમાં શૌચાલય અને પાણીનું જોડાણ, આ વચન આ વખતે અપાયું હતું. સ્વતંત્રતાના સિત્તેર વર્ષે પણ આ વચન આપવું પડે તે દુઃખની વાત ગણાય. ગરીબી હટાવોની વાતો પણ વર્ષોથી થાય છે, પણ ગરીબી હટતી નથી અને તે દર ચૂંટણીનું વચન બની જાય છે.

નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાત ભાજપને એક સૂત્રે બાંધ્યું હતું, પરંતુ તેમના ગયા પછી જૂથવાદના આક્ષેપો થાય છે. ભાજપ ભલે ના પાડે, પરંતુ આનંદીબહેન પટેલ અને અમિત શાહ જૂથ વચ્ચે ટકરાવ રહ્યો અને પરિણામે આનંદીબહેને વય મર્યાદાના કારણોસર રાજીનામું આપ્યું, તે પછી ચૂંટણી લડવાની પણ ના પાડી. આનંદીબહેન સરકાર વખતે પણ અમરેલી સહિત ગુજરાતમાં પૂર વખતે બરાબર સહાય નહોતી પહોંચી તો વિજયભાઈ રૂપાણી સરકાર વખતે પૂરમાં રાહત કામગીરી સારી થઈ પણ ઠેર ઠેર રોડ ખરાબ થઈ ગયા. પેટ્રોલ-ડીઝલના વધેલા ભાવ અને ગેસના બાટલા મોંઘા થયા. જીએસટીમાં સરકારે રાહતો આપી પરંતુ નાણા પ્રધાનનું વલણ અક્કડ અને લોકોને સાંભળતા ન હોવાની ફરિયાદ થઈ. મધ્યમ વર્ગ અને ખાસ તો નોકરિયાતો માટે કોઈ પક્ષ વિચારતો જ નથી.

સવા વર્ષ પછી લોકસભાની ચૂંટણી આવશે. હવે વિપક્ષો અને તેમના સમર્થકો ખૂબ જ જાગૃત છે. જે રીતે ભાજપ સમર્થકો વિપક્ષી નેતાઓની જૂની ક્લિપો બતાવીને તેઓ અગાઉ શું બોલ્યા હતા તે પ્રસારિત કરતા હતા હવે આ જ શસ્ત્ર વિપક્ષ સમર્થકો વળતું ઉગામી રહ્યા છે. આ એક સારી વાત પણ રહેશે કારણકે આનાથી બોલતી વખતે હવે નેતાઓએ જાગૃત રહેવું પડશે.

આ વખતે કદાચ એટલે જ બંને પક્ષે નેતાઓએ પ્રચાર સભાઓમાં પણ મોટા ભાગે વચનો આપવામાં અને બોલવામાં સાવધાની દાખવી છે. ચૂંટણી ઢંઢેરામાં ભાજપે બેફામ વચનો આપવાનું ટાળ્યું છે. હા, ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાનું વચન આપ્યું છે તે તેણે પાળવું પડશે, નહીંતર પચાસ લાખ ઘર બનાવવા અને કાળાં નાણાં પાછા આવવાથી પંદર લાખ જમા થશે તે વાતની જેમ આ વચન પણ બૂમરેંગ સાબિત થશે. આ વખતની ચૂંટણીમાં ઢંઢેરાનું તો મહત્ત્વ જ ન રહ્યું! પ્રથમ તબક્કાના મતદાનના થોડા દિવસો પહેલાં જ ઢંઢેરાઓ બહાર પડાયા. ગુજરાતમાં પોરબંદર કિનારે ડ્રગ્સ પકડાય અને વડોદરાની એમ. એસ. યુનિવર્સિટીમાંથી છોકરીઓ ડ્રગ્સ પીતી પકડાય તે ચિંતાજનક છે. અહીં ભાવનગર, રાજકોટ અને ભરૂચમાંથી આઈ.એસ.આઈ.એસ.ના એજન્ટો પકડાય છે તે પણ ચિંતાજનક છે. સત્તાના સુખમાં સરહદી રાજ્ય એવા ગુજરાતને ડ્રગ્સ અને ત્રાસવાદના પંજામાંથી બચાવવા સતર્ક રહેવું પડશે. ગાયની રક્ષા પણ કરવી પડશે અને સાથે રસ્તા પર ગાયોને છૂટી મૂકીને તેના માલિકો નિરાંતવા થઈ જાય છે તેનો ઉકેલ લાવવો પડશે.

હવે જે સરકાર આવે તેણે જૂથબંધી વગર સ્થિરતા આપીને નરેન્દ્ર મોદીના ગુજરાત મોડલને ફરીથી સુપરફાસ્ટ સ્પીડે આગળ વધારવું પડશે. અગાઉની સરકાર પ્રત્યે રાગદ્વેષ રાખ્યા વગર શાળાની ફી પર નિયંત્રણ મૂકતા કાયદાને શાળા સંચાલકોનો વિરોધ હોય તો પણ મક્કમતાથી કડક રીતે અમલ કરાવવો જોઈએ. રસ્તા પર થાગડથિગડના બદલે રસ્તા સારી ગુણવત્તાના બને, ફૂટપાથ પરથી દબાણ હટે અને પગપાળા ચાલનારા જૈન મુનિ-સાધ્વીથી માંડીને સામાન્ય જનનો વિચાર થાય તે જોવું પડશે. અમરેલી– ભાવનગર-જૂનાગઢમાંથી જે પણ ધારાસભ્યો ચૂંટાય તેમણે આ ત્રણ જિલ્લાઓના વિકાસ માટે સઘન પ્રયત્નશીલ રહેવું પડે. ગાંધીચીંધ્યા માર્ગે આંદોલન પણ કરવું પડે તો કરવું, પરંતુ આ ત્રણ જિલ્લાઓમાંથી મોટામોટા રાજકારણીઓ હોવા છતાં તેનો જોઈએ તેવો વિકાસ થયો નથી તે હકીકત છે. નર્મદા ડેમના દરવાજા બંધ થયા પરંતુ તેની કેનાલ-સબ કેનાલ વગેરે જે કંઈ કામ બાકી હોય તે સત્વરે પૂરું કરવું રહ્યું. ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી મળી રહે તે જોવું રહ્યું. અમદાવાદની મેટ્રો ટ્રેનનું કામ ઝડપી અને સમયસર પૂરું થાય, વડોદરા અને સુરતમાં મેટ્રો ટ્રેનનું વચન પળાય, તે જોવું રહ્યું. બુલેટ ટ્રેનનું કામ પણ સમયબદ્ધ ચાલે તેની ચિંતા કરવી રહી.

આ આંદોલનોનાં પરિણામે સામાજિક રીતે જે ખાઈ ઊભી થઈ છે, ચૂંટણી સમયે જે રીતે સમાજોના નામે કેટલાક આગેવાનો રાજકીય પક્ષોને બ્લેકમેઇલ કરવા નીકળી પડે છે. આથી ફરી સામાજિક સમરસતા સ્થપાય તેની ચિંતા આરએસએસ, વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ, સ્વાધ્યાય પરિવાર, ગાયત્રી પરિવાર, આર્ટ ઑફ લિવિંગ વગેરે સમાજસેવી સંસ્થાઓએ કરવી પડશે.

Posted in gujarat, humor, national, politics

૧૮મી ડિસેમ્બરે કોણ શું કહેશે?

(નોંધ: આ હાસ્ય લેખ છે તેથી તેને હળવાશથી જ લેવો.)

૧૮મી ડિસેમ્બરે ગુજરાતની ચૂંટણીનાં પરિણામો આવી જશે. તે દિવસે સંભવિત પરિણામો અને તદનુસાર રાજકીય પક્ષોની સંભવિત પ્રતિક્રિયાઓ કંઈક આવી હોઈ શકે:

જો ભાજપ દોઢસો કે તેથી વધુ બેઠકો સાથે જીતી જશે તો

ભાજપ: આ જીત આદરણીય વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીની જીત છે. આ વિજય મોદીજીના નેતૃત્વમાં ભાજપ સરકારોએ કરેલાં વિકાસકાર્યોની જીત છે.  આ જીત માનનીય મુખ્યમંત્રી શ્રી વિજયભાઈ રૂપાણી અને નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી નીતિનભાઈ પટેલની સરકારે ગુજરાતને ગતિશીલ બનાવ્યું તેની જીત છે.  આ જીત ગુજરાતના પહેલાં મહિલા મુખ્યપ્રધાન શ્રીમતી આનંદીબહેન પટેલની જીત છે. (મિડિયા: ટૂંકમાં પતાવો ભાઈ…યશ આપવામાં જ આ બાઇટ  પૂરી થઈ જશે.) આ જીત માનનીય રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ શ્રી અમિતભાઈ શાહની જીત છે. આ જીત પ્રદેશ પ્રમુખ શ્રી જિતુભાઈ વાઘાણીની પણ છે. આ જીત કૉંગ્રેસને લપડાક છે. કૉંગ્રેસના કુપ્રચારને ગુજરાતની શાણી જનતા સારી રીતે સમજી ગઈ છે. અને આ જીતથી લોકસભાની ચૂંટણી પર બહુ જ અસર થશે અને જે રીતે વિધાનસભામાં ભાજપને ભવ્ય જીત મળી તે જ રીતે લોકસભામાં ૨૦૧૪ કરતાં પણ વધુ બહુમતીથી આદરણીય વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજી ફરીથી સરકાર બનાવશે. અને સાથે જ અમારો અનુરોધ છે કે રાહુલ ગાંધી અમારો પ્રચાર કરવાનું કામ આગામી તમામ ચૂંટણીઓમાં પણ ચાલુ રાખે અને મણિશંકર અય્યરને પાછા કૉંગ્રેસમાં લઈ લે જેથી ચૂંટણી સમયે તેઓ મોદીજીને ગાળો દઈ અમને ચૂંટણી જીતાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે.

કૉંગ્રેસ: આ જીત એ ભાજપની જીત નથી, પણ ઇવીએમની જીત છે. આ પરિણામોની જવાબદારી અમારી સામૂહિક છે. તેના લીધે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ શ્રી રાહુલ ગાંધીજીને રાજીનામું આપવાનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી ઉપસ્થિત થતો કારણકે તેઓ તો હમણાં અગિયાર દિવસ પહેલાં જ રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ બન્યા છે. (મિડિયા: તો શું અધ્યક્ષ તરીકે સોનિયા ગાંધીએ રાજીનામું આપવું જોઈએ?) સોનિયા ગાંધીજી તો નાદુરસ્ત તબિયતના કારણે આ વખતે ગુજરાત પ્રચારમાં જ નહોતા આવી શક્યા. જો આવ્યા હોત તો ભાજપ જીતી શક્યું જ ન હોત. (મિડિયા: ૨૦૦૨, ૨૦૦૭ અને ૨૦૧૨માં આવ્યાં જ હતાં…) એ વખતે પરિસ્થિતિ જુદી હતી. (અમારી પાસે હાર્દિક, અલ્પેશ અને જિજ્ઞેશ નહોતા) આ વખતે અમે પૂરી તાકાતથી રાહુલ ગાંધીજીના નેતૃત્વમાં લડ્યા. પરંતુ ભાજપે કોમવાદ અને જ્ઞાતિવાદના મુદ્દા ઊછાળ્યા અને  ઇવીએમના સેટિંગથી પરિણામોમાં ગરબડ થઈ. ઉત્તર પ્રદેશમાં જુઓ, જ્યાં બેલેટ પેપરથી મતદાન થયા છે (મિડિયા: અરે ભાઈ, ગુજરાતની વાત કરો ને.) ત્યાં ભાજપનો વિજય નથી થયો. (મિડિયા: તો શું રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને કર્ણાટકમાં પણ તમારી હાર નિશ્ચિત છે?) ના. અમે પૂરી તાકાતથી લડશું. ભાજપના ભ્રષ્ટાચાર અને વિકાસની પોલ ખોલીશું. અમને વિશ્વાસ છે કે (એક ને એક દિવસે) પ્રજા અમને સાથ જરૂર આપશે. તમે જુઓ, ભાજપ ભલે વિજયી થયો હોય, પણ અમારો જનાધાર જળવાઈ રહ્યો છે. અમારા મતની ટકાવારી જળવાઈ રહી છે.

મિડિયાના હેડિંગ:

૧. મોદીની ‘નીચતા’થી રાહુલને જોરદાર લાત

૨. ભાજપનો ભગવો લહેરાયો, પણ કૉંગ્રેસનો જનાધાર વધ્યો

૩. ભાજપની જીત પણ લોકસભામાં શું આ સિલસિલો જારી રહેશે?

૪. રામમંદિર અને ‘નીચ’એ ભાજપને જીત અપાવી

૫ ભાજપની ભવ્ય જીત, પણ મુખ્યમંત્રી શું વિજય રૂપાણી જ બનશે?

૬. ભાજપનો શાનદાર વિજય, અમિત શાહ મુખ્યમંત્રી બનશે?

જો દોઢસોથી ઓછી બેઠકો આવી તો

ભાજપ: આ વખતે કૉંગ્રેસનો કુપ્રચાર અને તેણે ઊભા કરેલાં ત્રણ મહોરાએ ફેલાવેલી નેગેટિવિટી કામ કરી ગઈ. આમ છતાં તમે જુઓ કે પ્રજા ભાજપ સાથે જ રહી છે. અમારો જનાધાર વધ્યો છે. કૉંગ્રેસે ગમે તેટલા ધમપછાડા કર્યા પણ તેની સરકાર ન જ બની. રાહુલ ગાંધી અહીં ડેરા તંબુ તાણીને રહ્યા તો પણ તેમની સરકાર ન બની. (મિડિયા: પણ તમારા ફલાણા નેતા જીતી નથી શક્યા…) ચૂંટણીમાં ક્યારેક આવું થતું હોય છે. પરંતુ એકંદરે તમે જુઓ કે આદરણીય વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી, માનનીય મુખ્યમત્રી (મિડિયા: આણે પાછું ચાલુ કર્યું…બધાં નામો લેતાં લેતાં તો દિવસ પતી જશે…) ના વિકાસને, સુશાસનમાં લોકોએ વિશ્વાસ મૂક્યો છે.  અને અમને વિશ્વાસ છે કે લોકસભાની ચૂંટણી પણ અમે આદરણીય વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી અને અમારા રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ શ્રી અમિતભાઈ શાહના નેતૃત્વમાં જંગી બહુમતીથી જીતીશું.

કૉંગ્રેસ: ભાજપના દોઢસો પ્લસના દાવાને જનતાએ ફગાવી દીધો છે.  ભાજપે કોમવાદ અને જ્ઞાતિવાદના આધારે વિજય મેળવ્યો છે. અમે નક્કી કર્યું છે કે અમે ક્યારેય કોમવાદ કે જ્ઞાતિવાદના આધારે ચૂંટણી નહીં લડીએ. (મિડિયા: પરંતુ રાહુલ ગાંધીજી પથ્થર એટલા દેવને પૂજતા હતા, મંદિરે મંદિરે જતા હતા તે કોમવાદ નહોતો? અને તમે હાર્દિક પટેલ, અલ્પેશ ઠાકોર અને જિજ્ઞેશ મેવાણીનો સહારો લીધો તે જ્ઞાતિવાદ નહોતો?) કૉંગ્રેસ સર્વ સમાજોને સાથે લઈને ચાલવામાં માને છે. રાહુલ ગાંધીજીના માર્ગમાં કોઈ મંદિર આવે તો તેમાં જાય તે બહુ જ સ્વાભાવિક છે.  પરંતુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે કૉંગ્રેસ આ વખતે પણ તેનો જનાધાર ટકાવી રાખી શકી છે. (ટીવી જોઈ રહેલો કૉંગ્રેસ કાર્યકર્તા: પણ એ કેટલાંય વર્ષોથી વધતો નથી તેનું શું?) એટલે અમારા અધ્યક્ષ શ્રી રાહુલ ગાંધીજીએ રાજીનામું આપવાનો પ્રશ્ન જ નથી ઉપસ્થિત થતો. (તો શું ભરતસિંહ સોલંકીએ રાજીનામું આપવું જોઈશે?)  એ અમારી કાર્યકારિણીની બેઠકમાં જરૂર વિચારીશું.

મિડિયાનાં હેડિંગ:

૧. ભાજપ માંડમાંડ જીત્યું

૨. ભાજપને જીત તો મળી પણ…

૩. ક્યા બીજેપી કી જીત સે ગુજરાત મેં બદહાલી ધૂલ ગઈ?

૪. ગુજરાતના ગઢમાં ગાબડાં, લોકસભામાં શું થશે?

૫. ભાજપના વિજયથી ભારતમાં ભારે ઉત્સાહ

૬. ગાજ્યા ‘શાહ’ વરસ્યા નહીં

જો કૉંગ્રેસ જીતશે તો

ભાજપ: આ જીત એ કૉંગ્રેસના કુપ્રચારની જીત છે. કૉંગ્રેસના મહોરા બનીને જે ત્રણ લોકોએ જ્ઞાતિવાદી રાજકારણ ખેલ્યું તેની જીત છે. અમને તો હારવાની ટેવ વર્ષોથી છે. એક સમયે અમારા બે જ સાંસદો ચૂંટાઈને આવ્યા હતા. એટલે અમારા માટે આ કંઈ નવું નથી. આ હાર આદરણીય  વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજીની બિલકુલ નથી. આ હાર માનનીય મુખ્યમંત્રી શ્રી વિજયભાઈ રૂપાણીની પણ નથી. આ હાર માનનીય ઉપમુખ્યમંત્રી શ્રી નીતિનભાઈ પટેલની પણ નથી. આ હાર માનનીય રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ શ્રી અમિતભાઈ શાહની તો બિલકુલ નથી. (મિડિયા: તો કોની હાર છે એ કહો ને.)  અમે આ હાર કેમ મળી તેનું આત્મચિંતન કરીશું. વિપક્ષ તરીકે મજબૂત ભૂમિકા ભજવીશું. પણ તમે જુઓ કે, અમારો જનાધાર બિલકુલ ઘટ્યો નથી, પણ વધ્યો છે. અમારા મતની ટકાવારી જુઓ. અને તમે એ પણ જુઓ કે ફલાણી ફલાણી બેઠક પર કૉંગ્રેસના ફલાણા નેતા હારી ગયા છે. તે જ બતાવે છે કે સમગ્ર પ્રજા કૉંગ્રેસ સાથે નથી.

કૉંગ્રેસ: આ જીત એ અમારા ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ શ્રી રાહુલ ગાંધીજીની (પહેલી) જીત છે. તેમના સઘન પ્રવાસ અને પ્રચારના કારણે જ અમારો વિજય થયો છે. આ જીત એ ભાજપના કુશાસન પર પાક્કા ગુજરાતીની લપડાક છે. નરેન્દ્ર મોદીજીની કેન્દ્ર સરકારના કોઈ કામો થયા નથી તે ગુજરાતની પ્રજાએ સ્વીકારી લીધું છે. આથી મોદીએ રાજીનામું આપવું જોઈએ. ગુજરાતની ભાજપ સરકારોએ પણ માત્ર વાતોનાં વડાં સિવાય કંઈ કર્યું નથી તે બતાવી આપ્યું છે. વિજય રૂપાણીએ રાજીનામું આપવું જોઈએ. (મિડિયા: ચૂંટણી પછી તેમની સરકાર બની હોત તો પણ રાજીનામું આપવું જ પડત. પણ તમારા મુખ્યમંત્રી કોણ બનશે?) એ ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યોની બેઠક મળશે તેમાં નક્કી કરશે. અમારી પાસે મુખ્યમંત્રી બનવા અનેક સક્ષમ નેતાઓ છે. (મનમાં: એ જ તકલીફ છે.) અમારે કંઈ ભાજપની જેમ દિલ્લીથી નિર્ણય થતો નથી. (મિડિયા: પણ ધારાસભ્યોની બેઠક ક્યાં અને ક્યારે મળશે?) (મનમાં: એ અમે રાહુલજીને પૂછીને જ કહી શકીએ.)  એ નિર્ણય થતાં જ તમને જણાવવામાં આવશે.

મિડિયાનાં હેડિંગ:

૧. રાહુલજીની અધ્યક્ષતામાં કૉંગ્રેસનો શાનદાર વિજય

૨. ભાજપ તારાં વળતાં પાણી

૩. ભાજપને પાક્કા ગુજરાતીઓની ભારે લપડાક

૪. પંજાએ કમળને કચડ્યું

૫. મોદી-શાહનો અહંકાર ભાજપને લઈ ડૂબ્યો

૬. ગુજરાતની ચૂંટણીમાં નરેન્દ્ર મોદીની ભૂંડી હાલ