Posted in gujarat guardian, media, television

ટીવી સમાચાર ચૅનલો સાચે જ બીમાર છે

newsreaders collage

પોતે ગંદકી ફેલાવતા હોય પણ તેની અસર પોતાના શરીર પર ન થાય ત્યાં સુધી કેટલાક લોકો સમજતા નથી. પરંતુ જ્યારે પોતે બીમાર પડે ત્યારે આવા લોકો કહેવા લાગે છે કે સાલું, ગંદકી બહુ વધી ગઈ છે. અને હું બીમાર પડી ગયો છું. આવા લોકો પાછા ટંગડી ઊંચી રાખે એટલે પોતે બીમાર પડી ગયો છે તેવું સ્વીકારતા સંકોચ થાય એટલે એમ કહે કે આજકાલ રોગચાળો વધી ગયો છે અને જુઓને પાડોશીઓ કેટલી ગંદકી કરે છે.

તાજેતરમાં દિલ્લીની જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી મુદ્દે ટીવી સમાચાર ચૅનલો પર જે ચર્ચા થઈ તેમાં કેટલાક ઍન્કરો દેશનો મામલો હોઈ પોતાના ગુસ્સા પર કાબૂ ન રાખી શક્યા. (આ વિડિયો જોવાથી કોઈ પણ સાચો દેશભક્ત ગુસ્સા પર કાબૂ ન રાખી શકે એ વાત સાચી પરંતુ ન્યૂઝ ઍન્કરે તો રાખવો પડે.) આના લીધે એનડીટીવીના રવીશકુમારને પણ ગુસ્સો આવી ગયો પરંતુ તેમણે તે ગુસ્સો નાટકીય ઢબે પડદો બ્લેક આઉટ કરીને વ્યક્ત કર્યો. તેમણે વિરોધી ન્યૂઝ ઍન્કરોના અવાજની ક્લિપ પણ સંભળાવી.

આનાથી ન્યૂઝ ચૅનલો વચ્ચે, અથવા કમ સે કમ, ઍન્કરો-એડિટરો વચ્ચે ખુલ્લેઆમ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હોય તેવું વાતાવરણ અત્યારે છે. રવીશકુમારની સામે અંગ્રેજી ચૅનલ ટાઇમ્સ નાવના ઍન્કર અર્નબ ગોસ્વામીએ નામ લીધા વગર ટીવી ચૅનલોના મોટાં માથાં ગણાતા પત્રકારો ટુ-જી સ્પેક્ટ્રમ કૌભાંડમાં દલાલની ભૂમિકા ભજવી હોવાનો આક્ષેપ કરી દીધો. અત્રે એ યાદ રહે કે અર્નબ ગોસ્વામી એક સમયે એનડીટીવી ગ્રૂપનો જ હિસ્સો હતા. જેમ બ્રહ્મામાંથી તમામ કુળ સર્જાયા, જેમ કૉંગ્રેસ અને જનતા દળમાંથી જ અનેક પક્ષો એનસીપી, સપા, તૃણમૂલ વગેરે બન્યા તેમ આજે જે વિવિધ ચૅનલો પર જોવા જઈએ તો જે જે તંત્રીઓ-સમાચારવાચકો દેખાય છે તે બે-ત્રણ કુળના છે.

દા.ત. પુણ્ય પ્રસૂન વાજપેયી અત્યારે આજતકમાં છે, પરંતુ વચ્ચે ઝી ન્યૂઝમાં આંટો મારી આવ્યા હતા. ઝી ન્યૂઝના સુધીર ચૌધરી પહેલાં રજત શર્માની ઇન્ડિયા ટીવીમાં હતા. રજત શર્મા અગાઉ જ્યારે માત્ર ઝી ટીવી પર મનોરંજનના કાર્યક્રમો આવતા તેમાં દર રવિવારે સવારે દસ વાગે ‘આપ કી અદાલત’ કાર્યક્રમ કરતા. તે પછી તેઓ સ્ટાર ન્યૂઝ પર ‘આજ કી બાત’ કાર્યક્રમ કરતા. સ્ટાર ન્યૂઝનું સંચાલન પહેલાં એનડીટીવી કંપની અને એટલે ડાબેરી નેતા વૃંદા કરાતના બનેવી પ્રણોય રોય પાસે હતું. સ્ટાર ન્યૂઝમાંથી તેઓ છૂટા પડ્યા અને પોતાની એનડીટીવી નામથી ન્યૂઝ ચૅનલો શરૂ કરી.

સ્ટાર ન્યૂઝમાં દીપક ચૌરસિયા આવ્યા, જે પહેલાં આજતકમાં આવ્યા અને વચ્ચે ડીડી ન્યૂઝમાં પણ જઈ આવ્યા હતા. હવે એ દીપક ચૌરસિયા ઇન્ડિયા ન્યૂઝ નામની ચૅનલ સાથે સ્વતંત્ર ચોકો માંડીને બેઠા છે. દીપક ચૌરસિયા પછી કિશોર અજવાણી આવ્યા. કિશોર અજવાણી પહેલાં ઝી ન્યૂઝમાં હતા; અત્યારે એબીપી ન્યૂઝમાં છે. પરંતુ એ એબીપી ન્યૂઝ એબીપી ગ્રૂપે હસ્તગત કરી તે પહેલાં સ્ટાર ન્યૂઝ જ હતી. એબીપી પર દિબાંગ નામના પત્રકાર પણ દેખાય છે. દિબાંગ પોતાની અટક લખાવતા નથી. તેઓ પહેલાં આજતકમાં હતા. આજતક જે ગ્રૂપનું છે તે ઇન્ડિયા ટૂડેની અંગ્રેજી ચૅનલમાં અત્યારે રાજદીપ સરદેસાઈ છે. એ રાજદીપ પહેલાં એનડીટીવીમાં હતા અને પછી સીએનએન-આઈબીએનમાં મુખ્ય તંત્રી તરીકે ઘણો સમય રહ્યા. સીએનએનઆઈબીએનની હિન્દી ચૅનલ આઈબીએન સેવનના એડિટર તરીકે રહી ચૂકેલા આશુતોષ પણ દિબાંગની જેમ અટક લખાવતા નથી. પરંતુ તેમની અટક ગુપ્તા હોવાનું કહેવાય છે. આશુતોષ હવે પત્રકારમાંથી અઠંગ રાજકારણી બની ગયા છે. એમ તો અત્યારે ન્યૂઝ નેશન નામની ચૅનલ સાથે અલગ ચોકો માંડીને બેઠેલા અજયકુમાર પણ એક સમયે આજતકની ટીમનો હિસ્સો હતા. તો સુમિત અવસ્થી આજતકમાં હતા અને ત્યાંથી ઝી ન્યૂઝ થઈને અત્યારે આઈબીએન સેવનને સંભાળી રહ્યા છે. આઈબીએન સેવનના આકાશ સોની એક સમયે ઝી ન્યૂઝમાં હતા.

આ ટીવી પત્રકારો રોજ આપણા ડ્રોઇંગ રૂમના ટીવીમાં આવે છે. ચર્ચા કરે છે. અને એ ચર્ચાનું મંતવ્ય આપણા મગજમાં ઠસાવવા પ્રયાસ કરે છે. ટીવી પત્રકારોની ઉપર આપેલી નાની એવી કુંડળીને ધ્યાનથી જોશો તો ખ્યાલ આવશે કે આ પત્રકારોના મુખ્યત્વે ત્રણ ગોત્ર જ છે- આજતક, એનડીટીવી અને ઝી ન્યૂઝ. આ ત્રણ ચૅનલોને નિયમિત જોવાથી તેમના ઝોકનો ખ્યાલ આવી શકે છે. અલબત્ત, વિધાનસભા કે લોકસભાની ચૂંટણી સમયે તે ઝોક બદલાઈ શકતા હોય છે. પરંતુ અત્યારે લગભગ બે ડઝનેક જેટલી ટીવી ચૅનલ છે. અને તેમાં મોટા ભાગે એક સરખા સમાચાર અને એક સરખી ચર્ચા ચાલતી હોય છે. કાર્યક્રમો પણ એક સરખા. બપોરે અઢી વાગે ટીવીના મનોરંજન કાર્યક્રમોની ગપશપ પર કાર્યક્રમ, બપોરે ત્રણ કે સાડા ત્રણ વાગે ધર્મનો કાર્યક્રમ. સવારે ૯ કે સાડા નવ વાગે જ્યોતિષનો કાર્યક્રમ.

અને વળી આ ચૅનલો પર ચર્ચા માત્ર કોઈ એક જ કાર્યક્રમમાં નથી થતી. ચર્ચા બે-ત્રણ કાર્યક્રમોમાં થાય. જેમ કે ઝી ન્યૂઝ પર સાંજે પાંચ વાગે રોહિત સરદાના ‘તાલ ઠોક કે’ આપે છે. તો આજ તક પર અંજના ઓમ કશ્યપ સાંજે છ વાગે ‘હલ્લા બોલ’ લઈને ચર્ચા કરે છે. એનડીટીવી પર સાંજે નીધિ કુલપતિ (જેઓ પહેલાં ઝી ટીવી પર જ્યારે ખાલી એક કલાક જ સમાચાર આવતા ત્યારે રાત્રે સમાચાર વાંચતા) પણ ચર્ચા કરે અને રાત્રે રવીશકુમાર પણ ચર્ચાનું સંચાલન કરે. ચૂંટણી હોય, નરેન્દ્ર મોદીની વડા પ્રધાન તરીકે શપથવિધિ હોય, નીતીશકુમારની ફરી વાર મુખ્યપ્રધાન તરીકે શપથ વિધિ હોય, ચૂંટણીનાં પરિણામો જાહેર થઈ રહ્યાં હોય, અંદાજપત્ર રજૂ થઈ રહ્યું હોય ત્યારે આ ઍન્કરો બેત્રણ પક્ષના છાપેલા કાટલા જેવા પ્રવક્તા, એક બે પત્રકારો અને એક બે જેતે ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સાથે આખો દિવસ માથું પકાવે છે. આ લોકો જે વ્યક્તિનું પોતાના ક્ષેત્રમાં નહીંવત્ પ્રદાન હોય તેવા લોકોને બેસાડીને તેમની સાથે ચર્ચા કરાવે. જેમ કે પૂનમ પાંડે, પૂજા બેદી, ક્રિકેટરોમાં પણ જે ખાસ ન ચાલ્યા હોય તે ક્રિકેટ ઍક્સપર્ટ તરીકે ગોઠવાય જાય. અમુક ચહેરાને તો ટીવી પર જોયા પછી જ ખબર પડે કે લે, આ તો આ ક્ષેત્રમાં છે અને બહુ જાણીતી હસ્તી (ટીવી ન્યૂઝ ઍન્કરના કહેવા પ્રમાણે) છે.

ચર્ચા શરૂ થાય ત્યારે ઍન્કર (જેમ કે અર્નબ ગોસ્વામી) આવેલા મહેમાનો અને હોદ્દાની માહિતી આપે. સંબિત પાત્રા ભાજપમાંથી, સંજય ઝા કૉંગ્રસમાંથી અને આમ આદમી પક્ષનો બચાવ કરવા પ્રૉ. આનંદકુમાર છે વગેરે. પણ જો કોઈ દર્શક ચર્ચા આગળ વધી ગયા પછી તે જુએ તો તેને ખબર જ ન પડે કારણકે તેમના વિઝ્યુઅલની નીચે તેમનું નામ લખેલું ન હોય. અને ઍન્કરો આ બધી વ્યક્તિઓને તુંકારે અને તોછડાઈથી બોલાવતા હોય તેમ દર વખતે આખાં આખાં નામ બોલે જેમ કે સંબિત પાત્રા. શરૂઆતમાં એક વાર નામ બોલી દીધા પછી સંબિતજી કે સંજયજી એમ કહીને બાદમાં સંબોધી શકાય. ૧૯૯૮ની લોકસભા ચૂંટણી વખતથી મારા ખ્યાલ પ્રમાણે સ્ટાર ન્યૂઝ સૌથી પહેલી લાઇવ ટીવી ચૅનલ હતી. હિન્દીમાં ૨૦૦૦ના વર્ષ આસપાસ આજતક શરૂ થઈ. એ વખતથી આ ચર્ચાઓમાં રાજદીપ સરદેસાઈ, અર્નબ ગોસ્વામી, બરખા દત્ત વગેરે પોતાના વિચાર તરફી લોકો હોય તેને વધુ બોલવા દેતા અને વિરોધી મત ધરાવનારાને કાં તો પોતે જ કાપી નાખે અથવા તેમાં હરીફ પક્ષની વ્યક્તિ સાથે સાથે બોલવા દે.

ચૅનલો પર મોટા ભાગની ચર્ચાઓમાં આવું જ થાય છે. હરીફો એક સાથે બોલવા લાગે એટલે શાકબજાર જેવું વાતાવરણ થઈ જાય. એક પછી એક જણ બોલે તેવું રોહિત સરદાનાના ‘તાલ ઠોક કે’ જેવા બહુ ઓછા કાર્યક્રમમાં જોવા મળે છે. આજતક પર ‘ઉપરવાલા દેખ રહા હૈ’ પણ આવો જ સૌમ્ય ચર્ચાનો કાર્યક્રમ છે. તેમાં એક બંધ રૂમમાં વિવિધ લોકો ચર્ચા કરે. જોકે કોઈ ઍન્કર તેમની સાથે રૂમમાં ચર્ચાનું સંચાલન કરતા નથી હોતા. ઍન્કર બહાર દર્શકો સાથે વાતચીત કરતા હોય છે. આ ચર્ચાના કાર્યક્રમો જેવું જ ઇન્ટરવ્યૂ પ્રકારના કાર્યક્રમોનું હોય છે. ‘સીધી બાત’ સંચાલિત કરતા પ્રભુ ચાવલા કે રાહુલ કંવલ તો સામે વાળી વ્યક્તિને બહુ બોલવા જ ન દે અને સામેની વ્યક્તિ ઉશ્કેરાઈ જાય તેવી રીતે સવાલો કરે.

આજ તક પર વર્ષ ૨૦૧૪ની લોકસભા ચૂંટણી આસપાસ શરૂ થયેલો કાર્યક્રમ ‘થર્ડ ડિગ્રી’ તો અતિથિને જ નહીં, દર્શકોને પણ થર્ડ ડિગ્રી જેવો લાગે. જાણે કોઈ અપરાધીને થર્ડ ડિગ્રી અપાતી હોય તેમ અંધારું કરી, સ્પોટલાઇટ એક ટેબલ પર રાખી, કાળા કપડામાં પુણ્ય પ્રસૂન બાજપાઈ, અંજના ઓમ કશ્યપ, શ્વેતા સિંહમાંથી એક જણ રાજકારણ કે અન્ય ક્ષેત્રની વ્યક્તિને પ્રશ્ન પૂછે. સામેવાળી વ્યક્તિ હજુ પોતાનો જવાબ માંડ પૂરો કરી રહી હોય ત્યાં બીજી વ્યક્તિનો સવાલ તીરની જેમ છૂટે.

તેની સરખામણીમાં ‘આપ કી અદાલત’માં રજત શર્મા વર્ષોથી સરસ સંચાલન કરતા આવ્યા છે. તેઓ તીખા સવાલોય પૂછે અને કટાક્ષો પણ કરે. દર્શકોને પણ પ્રશ્ન પૂછવાની છૂટ અને દર વખતે દર્શકો મોટા ભાગે જે અતિથિ આવ્યા હોય તેને ટેકો આપનારા હોય એટલે અતિથિના જવાબો પર તાળીઓ પડે. એક બે દર્શક પ્રતિકૂળ સવાલ પણ પૂછે અને રજત શર્મા હળવી રમૂજો પણ કરે.

ચર્ચાના આવા કાર્યક્રમોમાં એક ને એક ચહેરા અલગ-અલગ ચૅનલો પર જોવા મળે. તેમાં ભાજપ-કૉંગ્રેસ, કૉંગ્રેસ-આપ, આપ ને સપા વગેરે પક્ષોના લોકો એકબીજા સાથે શાબ્દિક લડાઈ લગભગ રોજ અનેક વાર કરતા હશે. ન્યૂઝ ચૅનલો પર કોઈ એક મુદ્દા પર જ અપાતા કાર્યક્રમ પણ હથોડા છાપ હોય છે. ‘વિશેષ’ જેવા નામથી આવતા આ કાર્યક્રમમાં માહિતી ઓછી અને ફિલ્મી મ્યુઝિક ઢેનટેણેન અને વિઝ્યુઅલ્સની ભરમાર હોય છે. વ્યક્તિ જે વિવાદાસ્પદ બોલી ગઈ હોય તે એટલી બધી વાર બતાવાય છે કે કંટાળો આવી જાય.

ગુજરાતી ચૅનલો પર આવતા એન્કરોની તો ગુજરાતી અને હિન્દીની તો વાત જ શું કરવી? એક ઉદાહરણ. આજકાલ દરેક સમાચારમાં પટેલ શબ્દ વારંવાર આવે છે. પટેલનું ઉચ્ચારણ અમેરિકનો કરે તેમ ‘પઠેલ’ કરવામાં આવે છે. શબ્દનું લિંગ એટલે કે જેન્ડરની તો ઐસી કી તૈસી. દા.ત. હમણાં જ માહિતી મળ્યું.

આધુનિક ટૅક્નૉલૉજીથી સજ્જ એવી ભારતની સમાચાર ચૅનલોએ બીબીસી, સીએનએન વગેરે ચૅનલો જોઈ તેમાંથી શીખ લેવા જેવી છે. કમ સે કમ ન લાદેનના ઍન્કાઉન્ટર જેવી બાબતે બુશ હોય કે ઓબામા, કોઈના પર સંદેહ વ્યક્ત નથી કરતા. જ્યારે અમેરિકા કે બ્રિટનના હિતની વાત હોય ત્યારે તેમના માટે દેશ પહેલાં હોય છે. ૧૧ સપ્ટે. ૨૦૦૧ વખતે તેઓ લોહીનાં અને મૃતદેહોનાં દૃશ્યો બતાવી ભાવનાઓ ઉશ્કેરતા નથી. ઍન્કરો પોતે ક્યારેય જજ બનતા નથી. અને તેમના માટે બેવડાં માપદંડો નથી હોતા જેમ આપણા ઍન્કરો પાકિસ્તાનના પદચ્યુત અને ભારત વિરોધી જનરલ પરવેશ મુશર્રફ માટે તો મુશર્રફસાહેબ વાપરે છે અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે માત્ર મોદી. ટીવી સમાચાર ચૅનલો સાચે જ બીમાર છે.

Advertisements
Posted in gujarat guardian, television

સુમિત અને કપિલ: ચેનલના મેનેજમેન્ટને નારાજ કર્યા તો…

જે લોકો ‘સુમિત સબ સંભાલ લેગા’ને પસંદ કરતા હશે તેમને ૯ જાન્યુઆરીથી એક અઠવાડિયા માટે આ સિરિયલ નહીં પ્રસારિત થવાથી આંચકો લાગ્યો હશે. પણ હોતા હૈ, ચલતા હૈ. ગ્રાહકોને જ્યાં મોટા મોટા ઝટકા મળતા હોય ત્યાં આવા નાના આંચકાઓની નવાઈ શી! સ્ટાર પ્લસ જેવી પે ચેનલ, જેને જોવા માટે દર્શકોએ (પહેલા કેબલવાળા મારફત અને હવે ડીટીએચ મારફત) અલગથી પૈસા ચુકવવાના થતા હોય તે શું એટલી પણ નિસબત ન રાખી શકે કે દર્શકોને જણાવી શકે કે આ સિરિયલ કેમ પ્રસારિત નથી થઈ રહી? (મારા ધ્યાનમાં તો આવી નોંધ નથી જ આવી.)

ઉલટું, એ અઠવાડિયામાં બધી સિરિયલોના ટાઇમિંગ મોડા મોડા ચાલતા હતા. ૧૧ અને ૧૨ જાન્યુઆરીએ તો ‘યે રિશ્તા ક્યા કહલાતા હૈ’ એક કલાક ચાલી. ‘યે રિશ્તા…’નો સમય ૯.૩૦થી ૧૦.૦૦નો છે. પરંતુ તેને ૧૦.૩૦ સુધી ચલાવાઈ. આની પાછળ કારણ શું છે? કોઈ ભારતીય ચેનલ તરફથી આવું થતું હોત તો સમજ્યા, પણ આ તો રૂપર્ટ મુર્ડોકની વિદેશી ચેનલ! જેના પ્રોફેશનલિઝમનાં ઉદાહરણો અપાતાં હોય છે. સમાચારપત્રો અને મેગેઝિનોમાંય લોકપ્રિય કૉલમ જો ન છપાય તો તેની નાની સરખી નોંધ મૂકાતી હોય છે. પરંતુ સ્ટાર પ્લસે આવું કંઈ કર્યું નહીં. અને હવે પહેલાંની જેમ સમાચારપત્રોમાં પણ ટીવીના શેડ્યુલ છપાતા નથી.

બાકી પહેલાં એક સમય હતો કે એક માત્ર દૂરદર્શન હતું તો સાપ્તાહિકીમાંથી સમય નોંધી લેવાતો. અને દૂરદર્શનના કાર્યક્રમોનું સમયપત્રક સમાચારપત્રોમાં નિયમિત રીતે છપાતું. એક સમાચારપત્રમાં જે ભાઈ આ સમયપત્રક તૈયાર કરતા તે ખૂબ જ કાળજી લેતાનું મને યાદ આવે છે અને તેમને પાછા બીજા પત્રકારો પણ પોતાને કોઈ જાણકારી હોય તો તે આપે, એટલી ચીવટ રખાતી સમયપત્રક તૈયાર કરવામાં અને રાખવી જ પડે કેમ કે જો વિગતદોષ હોય તો સમાચારપત્રની કચેરીએ લેન્ડલાઇનની ઘંટડીઓ સતત રણકતી રહેતી. હવે તો ઇન્ટરનેટ પર વેબસાઇટની સુવિધા છે. તેના પર પણ સમયપત્રક ચોકસાઈભર્યાં મૂકાતાં નથી.

આમ, એક અઠવાડિયા સુધી સ્ટાર પ્લસનું ૯.૩૦થી ૧૦.૩૦નું સમયપત્રક ખોરવાયેલું જ રહ્યું હતું. સમાચાર પણ મળ્યા કે ‘સુમિત સબ સંભાલ લેગા’ બંધ થશે! (સુમિત દર્શકોને સંભાળી શક્યો નથી લાગતો.) અને નવી સિરિયલ ‘તમન્ના’ની જાહેરાત પણ થઈ ગઈ.

પણ આવું સ્ટાર પ્લસ પર અને ‘સુમિત સબ સંભાલ લેગા’ સાથે જ નથી બનતું. જે શોએ કલર્સ ચેનલની લોકપ્રિયતામાં મોટો ફાળો આપ્યો તે ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ શર્મા’ સાથે પણ ચેનલવાળાએ આવું જ કર્યું.

હકીકતે વાત એમ હતી કે કપિલ શર્માના કોમેડી નાઇટ્સનો ૧૭ જાન્યુઆરીએ અંતિમ એપિસોડ આવવાનો હતો જેમાં અક્ષયકુમાર પોતાની ૨૨ જાન્યુઆરીએ રજૂ થનારી ‘ઍરલિફ્ટ’ના પ્રમોશન માટે આવ્યો હતો. આ અંતિમ એપિસોડ હોઈ તેમાં બધા ભાવુક થઈ ગયા હતા. ખાસ કરીને ગુત્થીનું પાત્ર ભજવતો સુનીલ ગ્રોવર. તે તો રોઈ પડ્યો હતો. આ અંતિમ એપિસોડની વિડિયો ક્લિપ પણ સોશિયલ મિડિયામાં વહેતી થઈ હતી.

કપિલ શર્માને કંઈક ગંધ આવી ગઈ હોય તેમ રવિવારે સવારે જ તેણે ટ્વિટર પર લખ્યું હતું કે આ શો રજૂ થાય તેવી તેને આશા છે. દર્શકોનો આભાર માનવાની આ અમારી રીત છે. અને કપિલ શર્માની શંકા સાચી પડતી હોય તેમ રવિવારે શો દેખાડાયો જ નહીં. તેની જગ્યાએ દર્શાવાયો ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાઓ’!

કોઈ જાતની સૂચના નહીં અથવા જાહેરાત નહીં કે ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ કેમ બતાવાતો નથી. વચ્ચે બ્રેકમાં પણ અંતિમ એપિસોડની જાહેરાત ન મૂકાઈ. લગભગ છેક છેલ્લા બ્રેકમાં જાહેરાત દેખાડાઈ કે અંતિમ એપિસોડ ૨૪ તારીખે દર્શાવાશે.

‘સુમિત સંભાલ લેગા’ની બાબતમાં હજુ એવું કોઈ કારણ બહાર નથી આવ્યું કે એવી કોઈ ચર્ચા પણ નથી કે તે સિરિયલ નિર્માતાને ચેનલના મેનેજમેન્ટ સાથે કોઈ ઝઘડો હોય, પણ ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ની બાબતમાં તો હવે એ જગજાહેર છે. ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાઓ’ શો ચાલુ થયો તે અંગે કપિલને ચેનલવાળાઓ સાથે વાંધો પડ્યો હતો. બંને શોના નામના છેલ્લા બે શબ્દો બાદ કરો તો નામ પણ લગભગ એક સરખાં. કોમેડી નાઇટ્સ બંનેમાં કોમન. બંનેમાં સેલિબ્રિટીઓ પોતાની ફિલ્મ પ્રમોટ કરવા આવે. કોમેડીનું ફોર્મેટ. કપિલના શોમાં એ વધારાનું તત્ત્વ હતું કે દર્શકોમાં નમૂના જેવા લોકોને લઈ અવાય અને તેમની ફિરકી ઉતારાય. સામે પક્ષે કોમેડી નાઇટ્સની દરેક આઇટમની અદ્ભુત ક્રિએટિવિટી. અદ્ભુત મિમિક્રી કલાકાર મુબીન સૌદાગરનું કોઈ ફિલ્મના દૃશ્યનું કોમેડી ડબિંગ હોય કે કૃષ્ણ અભિષેક-સુદેશ લહેરીની જોડીની જમાવટ.

એ જાણીતું છે કે કપિલનો શો શનિ-રવિ આવતો હતો પણ કૃષ્ણના ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ બચાઓ’ને કપિલના શોની જગ્યાએ શનિવારે ગોઠવાયો અને કપિલનો શો માત્ર રવિવાર પૂરતો સીમિત કરી દેવાયો. કપિલને બીજો વાંધો એ હતો કે તેના શોના બદલે ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’ને વધુ મહત્ત્વ અપાય છે. આ અંગે તેણે ચેનલવાળાઓને ફરિયાદ કરી હોવાનું મનાય છે. ચેનલવાળાઓ નહીં માન્યા હોય એટલે કપિલે શો જ બંધ કરી દેવાની ધમકી આપી. પણ ચેનલવાળાનો અહંકાર ઘવાયો. એટલે તેમણે કહ્યું કે તો શો કપિલ વગર પણ ચાલુ રહેશે.

હવે જો કપિલ વગર પણ શો ચાલુ રહેવાનો હોય તો કપિલ કઈ રીતે એવો એપિસોડ બનાવી શકે જેમાં કહેવાતું હોય કે આ અમારો અંતિમ એપિસોડ છે? કદાચ આવા જ કારણથી ચેનલના મેનેજમેન્ટે કપિલનો અંતિમ એપિસોડ ૧૭મીએ પ્રસારિત ન કર્યો હોય તેવું બની શકે. વળી ચેનલવાળાઓએ તે આગામી કઈ તારીખે પ્રસારિત કરાશે તેની જાહેરાત પણ છેક છેલ્લા બ્રેકમાં કરી. હવે બ્રેકમાં જે લોકો જાહેરખબરના બદલે બીજો શો કે સમાચાર જોઈ લેવા માગતા હોય તે લોકો તે ચૂકી જાય તેમ પણ બની શકે.

અંતિમ એપિસોડ ૧૭મીએ નહીં દેખાડવાનું સત્તાવાર કારણ બંનેમાંથી કોઈ પક્ષ તરફથી આ લખાય છે ત્યાં સુધી જાહેર થયું નથી. કદાચ બની શકે કે કપિલ અને તેની ટીમ રવિવાર ૨૪મીએ એ એપિસોડ દેખાડાય જાય તેની રાહ જોઈને બેઠી હોય અને પછી ધૂમધડાકા કરે.

જોકે કલર્સ ટોચની ચેનલો પૈકીની એક હોવાથી કપિલ શર્મા સંબંધ ન બગાડવાનું પણ વિચારી શકે. એટલે પરમ દિવસે શો આવી જાય પછી શું થાય છે તેની રાહ જોવી પડે. અને કપિલ તેની ટીમ સાથે પોતાનો શો કઈ ચેનલ પર શરૂ કરે છે તે જોવું પણ રસપ્રદ રહેશે. સામે પક્ષે કપિલ વગર જે શો પ્રસારિત કરાશે તેનું નામ ‘કોમેડી નાઇટ્સ’ વિચારાયું છે. તેનું સંચાલન કપિલની જગ્યાએ કૃષ્ણ અભિષેક કરશે. તેની સાથે ટીમમાં બીજા કયા કલાકાર રહેશે અને તેનું ફોર્મેટ કપિલના શો જેવું જ રહેશે કે કેમ તે જોવાનું રહેશે.

‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’નો અંતિમ એપિસોડ ૨૪મીએ દેખાડાશે ત્યારે પણ તેને ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાઓ’નું ગ્રહણ બીજી રીતે લાગવાનું જ છે, કેમ કે એ દિવસે ‘બિગ બોસ’ની ફાઇનલ છે અને તેમાં ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાઓ’ની ભારતીસિંહ સહિતની ટીમ હસાવવા માટે આવશે. આ ફાઇનલમાં સલમાન ખાન સાથે તેની પૂર્વ પ્રેમિકા કેટરીના કૈફ પણ જોવા મળશે. કેટરીના પોતાની ફિલ્મ ‘ફિતૂર’ના પ્રચાર માટે આવશે. આ બંને પૂર્વ પ્રેમીઓ હમણાં બીજી રીતે પણ ચર્ચામાં છે. રણબીર કપૂર સાથે કેટરીના કૈફના સંબંધોનો વિચ્છેદ થયો છે. તે પછી કહે છે કે કેટરીનાએ સલમાન ખાન સાથે બે કલાક પરામર્શ કર્યો હતો. ‘બિગ બોસ’ની ફાઇનલમાં કલર્સ ચેનલની લોકપ્રિય સિરિયલો ‘નાગીન’, ‘ચક્રવર્તી સમ્રાટ અશોક’ અને ‘થપકી પ્યાર કી’ના કલાકારો પણ આવશે. એટલે પૂરી સંભાવના છે કે ‘બિગ બોસ ૯’ની ફાઇનલની ચમકદમકમાં ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’નો અંતિમ એપિસોડ દબાઈ જાય.

ટૂંકમાં ‘સુમિત સંભાલ લેગા’ કે ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ની હાલત જોયા પછી એવું કહી શકાય કે ચેનલના મેનેજમેન્ટ સાથે બથોડા લેવા નહીં. તેઓ તમારા શોને ફંગોળી શકે છે, પછી ભલે ને તમારો શો લોકપ્રિય કેમ ન હોય.

Posted in gujarat guardian, television

દૂરદર્શનકાળથી આપણું મનોરંજન કરતા આવેલા કલાકારો

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં ‘ટેલિટૉક’ કૉલમમાં તા.૮/૧/૧૬ના રોજ આ લેખ છપાયો.)

ઇશુના નવા વર્ષ ૨૦૧૬માં ૧૮ જાન્યુઆરીથી એક નવી સિરિયલ સબ ટીવી પર શરૂ થઈ રહી છે. તેનું નામ છે ‘વો તેરી ભાભી હૈ પગલે’. આ સિરિયલથી એક કલાકારનું સ્વાગતયોગ્ય પુનરાગમન થઈ રહ્યું છે અને તેનું નામ છે અલી અસગર.

આમ તો અલી ટીવી પર સતત દેખાતો રહ્યો છે, પણ પુનરાગમન શબ્દ એટલે વાપર્યો છે કારણકે છેલ્લાં કેટલાંય સમયથી તમે તેને સતત સ્ત્રીપાત્રમાં જ જોતા રહ્યા છો. જી હા, ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’માં દાદીના વહાલા લાગે તેવા પાત્રમાં અલી છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષથી આપણું મનોરંજન કરતો રહ્યો છે. દર્શકોને તે જેટલો પસંદ પુરુષ પાત્રમાં પડ્યો છે તેટલો જ આ સ્ત્રીપાત્રમાં પણ પડ્યો છે. પણ શું એ ખબર છે કે અલી ‘ઇત્તુ સા થા’ ત્યારથી આપણું મનોરંજન કરતો આવ્યો છે?

આપણે અલી સહિત એવા કેટલાક કલાકારોની વાત કરવાના છીએ જે ભારતમાં ટીવીના પ્રારંભકાળથી આપણું સતત મનોરંજન કરતા આવ્યા છે. તેમાં પહેલા અલીની વાત કરીએ. જે લોકો અત્યારે ૩૦-૩૫ની ઉપરની ઉંમરના હશે તેમને એક સિરિયલ યાદ હશે. ‘એક દો તીન ચાર’. ચાર કિશોરો ડિટેક્ટિવ તરીકે કામ કરતા હોય તેવી એ સિરિયલનું ગીત હજુ પણ ઘણાને યાદ હશે- એક દો તીન ચાર, ચારો મિલ કે સાથ ચલે તો કર દે ચમત્કાર. આ ટેણિયાઓ મળીને દહેજ જેવા મોટેરાઓના પ્રશ્નો ઉકેલતા.

અલીએ ‘એક દો તીન ચાર’ તે દસમા ધોરણમાં હતો ત્યારે શરૂ કરી હતી. તે પછી તેણે પોલિટિકલ સાયન્સમાં બી.એ. કર્યું. તે પછી તેણે હોટલ મેનેજમેન્ટ કર્યું. ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’માં પિયક્કડ દાદીની ભૂમિકા કરતા અલી અસગર વાસ્તવમાં નથી દારૂ પીતો, નથી ધૂમ્રપાન કરતો! તેણે ઝી ટીવી પર એડ મેડ શોમાં પણ કામ કર્યું હતું. અત્યારે જે સિરિયલો આવે છે ત્યારે થાય છે કે ક્યાં ગઈ વિવિધતા જે ટીવીની શરૂઆતના કાળમાં આવતી હતી? આ એડ મેડ શોમાં એક ઉત્પાદનનું નામ કહેવામાં આવતું અને તેના પર તાત્કાલિક રેડિયો કે ટીવી એડ બનાવીને બોલવી પડતી.

તેણે એકતા કપૂરની સિરિયલ ‘ઇતિહાસ’ અને ‘કહાની ઘર ઘર કી’માં કામ કર્યું. તેણે ‘ચમત્કાર’, ‘જોરુ કા ગુલામ’

જેવી ફિલ્મો કરી. ‘જોરુ કા ગુલામ’માં એનઆરજી રાજુ પટેલની ભૂમિકા જે સતત ‘આઈ લવ માય ઇન્ડિયા’ કહેતો ફરે છે તેને એરપોર્ટ પરથી જ ગોવિંદા-જોની લિવર ગેરમાર્ગે દોરી દે છે. અને ગોવિંદા પોતે રાજુ પટેલ બની જાય છે.

અલીની પૂરી રેન્જ ખિલી કોમેડી સર્કસમાંથી. આ શોમાં પાકિસ્તાની કલાકાર  તેણે સ્ત્રીપાત્રો પણ ભજવ્યાં અને એક અશક્ય જેવી મિમિક્રી પણ કરી. અશોકકુમાર, રાજકુમાર, દિલીપકુમાર, દેવ આનંદ, અમિતાભ બચ્ચન, રાજેશ ખન્ના, પ્રાણ, અજિત, જીવન, કનૈયાલાલ, ઓમપ્રકાશ આ બધાની મિમિક્રી તો જાણીતી હતી પણ અલી અસગરે એવા કલાકારની મિમિક્રી કરી બતાવી જે તેના સિવાય સંભવત: કોઈ કરી શકતું નથી અને તે કલાકાર એટલે ચિન્ટ-ઋષિ કપૂર!

ઋષિ કપૂરનો અવાજ, તેમની શૈલીની નકલ કરવી સરળ નથી. આ માટે બારીક નિરીક્ષણ કરવું પડે. અલી અસગર ઋષિ કપૂરની સારી મિમિક્રી કદાચ એટલે કરી શકે છે કારણકે તે તેનો મોટો ચાહક છે.

અલીએ લોકોને બહુ પસંદ પડેલી સિરિયલ ‘એફ.આઈ.આર.’માં ચંદ્રમુખી ચૌટાલાને પસંદ કરતા ઇન્સ્પેક્ટર રાજ આર્યનની ભૂમિકા પણ ભજવી હતી અને ‘જિની ઔર જુજુ’માં જુજુ બન્યો હતો. તે પછી ‘કોમેડી નાઇટ્સ’માં તેણે દાદીની ભૂમિકાથી લોકોનાં દિલ જીત્યાં. ખરેખર, અલી કોમેડીમાં દાદી નહીં, પણ દાદુ છે.

અલી કરતાંય જૂનો એક કલાકાર છે જે ટીવીના આરંભકાળથી આપણું સતત મનોરંજન કરતો આવ્યો છે. તેનું નામ છે આસીફ શૈખ. અત્યારે તમે તેને ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં વિભૂતિ નારાયણ મિશ્ર તરીકે જુઓ છો. એની ડાયલોગ ડિલિવરી, એનું હિન્દી-ઉર્દૂ ઉચ્ચારણો પર પ્રભુત્વ, સિરિયલમાં વિભૂતિ તરીકે કંઈ કામ ન કરતા હોવા છતાં એક પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ, આ બધા પરથી લાગે કે આસીફ શૈખ એક સારો થિયેટર આર્ટિસ્ટ હશે અને એ વાત સાચી છે.

આસીફે અનેક નાટકોમાં કામ કર્યું છે. દૂરદર્શન પર પહેલી સોપ ઓપેરા તરીકે ‘હમ લોગ’ જાણીતી છે. તેમાં તેણે કુંવર અજયસિંહનું નેગેટિવ પાત્ર કર્યું હતું. આસીફ શૈખે ‘રામા ઓ રામા’ નામની ફિલ્મમાં હીરો તરીકે પણ કામ કર્યું હતું, જેનું અમિતકુમારે આર.ડી.બર્મનના સંગીતમાં ગાયેલું ગીત ‘રામા ઓ રામા, તૂને યે કૈસી દુનિયા બનાઈ, લું નામ તેરા, દૂં મૈં દુહાઈ’ ઘણું લોકપ્રિય બન્યું હતું.

બીજું એક ઘણું જાણીતું બનેલું ગીત પણ આસીફ શૈખના ખાતે બોલે છે. ‘યારા દિલદારા’ નામની બહુ ન ચાલેલી ફિલ્મનું બહુ ચાલેલું ગીત એટલે ‘બિન તેરે સનમ મર મીટેંગે હમ’. એ વખતે નવાસવા આવેલા સંગીતકાર જતિન-લલિતે આ ગીતની ધૂન બનાવી હતી. એ પછી આસીફ શૈખ ફિલ્મોમાં વિલન તરીકે બહુ જ આવ્યો. આ રીતે તેણે ‘કરણ અર્જુન’, ‘હસીના માન જાયેગી’, ‘જોડી નં. વન’ જેવી ફિલ્મો કરી.

ટીવી પડદે તેની અને રાકેશ બેદીની જોડી નં. વને ‘યસ બોસ’ સિરિયલને દસ વર્ષ સુધી સફળતમ કોમેડી સિરિયલોમાં નામ અપાવ્યું. ‘યસ બોસ’ની વાર્તા અત્યારે ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’ આવે છે તેવી જ હતી. મોહન (રાકેશ બેદી) અને તેની પત્ની મીરા એક જ કંપનીમાં કામ કરે છે, પણ ઑફિસમાં મીરા મોહનની બોસ છે. આ કંપનીમાં નવા એમ.ડી. તરીકે વિનોદ વર્મા આવે છે. વિનોદ પાસે મીરા અને મોહન બંને પતિ-પત્ની નથી તેવી વાત કરે છે. આથી ઘરે મોહન વૃદ્ધનો ગેટ અપ ધરી મીરાનો પતિ બને છે. આ તરફ, વિનોદની પત્નીને મોહન પ્રત્યે કુણી લાગણી છે. પણ વિનોદ અને મોહનને ઊભાય બનતું નથી.

આસીફે તે પછી કેટલીક કોમેડી સિરિયલ તો કરી પણ તેને

’યસ બોસ’ જેટલી સફળતા મળી નહીં. આવી સિરિયલો જલદી પૂરી પણ થઈ ગઈ. તે હતી ‘યે ચંદા કાનૂન હૈ’, ‘રિંગ રોંગ રિંગ’, ‘ડોન્ટ વરી ચાચુ’, ‘હમ આપ કે હૈ ઇન લૉઝ

’.

આસીફ ઉંમર થવા છતાં તો હજુ એવો ને એવો યુવાન લાગે છે. એટલે તો તે ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં મુખ્ય પાત્ર ભજવી રહ્યો છે, પણ ‘યસ બોસ’માં તેને સમકક્ષ મોહનનું પાત્ર ભજવનાર રાકેશ બેદી ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં મનમોહન તિવારીના સસરા અને અંગૂરીના ડેડુના પાત્ર તરીકે છેલ્લા કેટલાક એપિસોડમાં દેખાય છે. આ રાકેશ બેદી પણ ભારતમાં ટેલિવિઝન કાળના પ્રારંભથી આપણું મનોરંજન કરતા આવ્યા છે. અને તેમનાં પાત્રો પણ ‘યસ બોસ’ના મોહનની જેમ કામચોરના જ રહ્યા.

ભારતીય ટેલિવિઝન પર કદાચ સૌ પ્રથમ કોમેડી સિરિયલ કહી શકાય તો તે ‘યે જો હૈ ઝિંદગી’ હતી. વિખ્યાત હાસ્ય લેખક-કવિ શરદ જોશીએ લખેલી અને કુંદન શાહે નિર્દેશિત કરેલી આ સિરિયલ અદ્ભુત કોમેડી હતી. તેમાં એક-એકથી ચડિયાતા કલાકાર હતા. શફી ઈનામદાર રણજીતના પાત્રમાં, સ્વરૂપ સંપત રેણુના પાત્રમાં, રાકેશ બેદી રાજાના પાત્રમાં હતાં. તેમાં આજે જેમ જેઠાલાલને તેનો સાળો સુંદર હેરાન કર્યા રાખે છે તેમ રણજીતને રાજા હેરાન કર્યા કરતો. તે ઉપરાંત દર એપિસોડમાં નવા પાત્ર તરીકે દેખાતા સતીશ શાહ. ટીકુ તલસાણિયા, ફરીદા જલાલ, સુલભા આર્ય, વિજય કશ્યપ, નિવેદિતા જોશી (જે પછી બહુ જાણીતા મરાઠી અને હિન્દી ફિલ્મો-સિરિયલના અભિનેતા અશોક શરાફને પરણી) પણ આ જ સિરિયલમાં આવતા હતા.

રાકેશ બેદીની ફિલ્મ અને ટીવીનો બહુ મોટો ઇતિહાસ છે. તેમણે ‘શ્રીમાન શ્રીમતી’ કોમેડી સિરિયલમાં દિલરુબાનું પાત્ર કર્યું હતું. ‘હમ સબ એક હૈ’ સિરિયલમાં પણ તેઓ હતા. ફિલ્મોની રીતે

‘ચશ્મે બદ્દૂર’, ‘એક દૂજે કે લિયે’, ‘સાથ સાથ’, ‘તેરી કસમ’, ‘કલાકાર’, ‘તિરંગા’ (દૂરદર્શનના સમાચારવાચકની શૈલીમાં ખબર આપતા ખબરીલાલનું પાત્ર કેમ ભૂલાય?) તેમણે કરી. આસીફ શૈખની જેમ રાકેશ બેદી પણ નાટકના કલાકાર છે. તેમનું અત્યારે ‘મેરા વો મતલબ નહીં થા’ ખૂબ ચાલી રહ્યું છે.   આ નાટક તેમણે જ લખ્યું અને નિર્દેશિત કર્યું છે અને તેમાં જાણીતા કલાકારો અનુપમ ખેર તેમજ નીના ગુપ્તા કામ કરે છે.

Posted in gujarat guardian, television

ચૅનલે કપિલની નાઇટ્સ ખરાબ કરી નાખી?

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં ટેલિટૉક કૉલમમાં તા.૧/૧/૨૦૧૬ના રોજ આ લેખ છપાયો.)

આજે ગ્રેગોરીયન કેલેન્ડરનો પહેલો દિવસ છે. પહેલા દિવસે સારા સમાચાર આપું કે ખરાબ? સામાન્ય રીતે લોકોને પહેલાં ખરાબ સમાચાર સાંભળવા ગમતા હોય છે. પછી સારા. જેથી સારા સમાચારની અસર વધુ જળવાઈ રહે. એટલે પહેલાં ખરાબ સમાચારથી શરૂઆત કરીએ.

માઠા સમાચાર એ છે કે ‘કોમેડી નાઇટ્સ…’ તમે મને અધવચ્ચે જ અટકાવીને કહેશો, અમને ખબર છે કે આ શો બંધ થવાનો છે. અરે ભાઈ, પૂરી વાત તો સાંભળો. તમે ચર્ચા સાંભળી હશે કે લોકોને બહુ પસંદ પડતો આ શો બંધ થવાનો છે. બીજી ચર્ચા એવી પણ હતી કે કોઈ બીજી ચૅનલ પર આ શો ચાલ્યો જશે. પણ એકાએક એવું શું થયું કે આ સારો ચાલતો શો બંધ કરવાનો વારો આવ્યો?

હકીકતે આ સ્થિતિ એવી છે કે માતાપિતાને એક સંતાન હોય અને બીજું સંતાન આવે ત્યારે થોડાં વર્ષ સુધી આ બંને સંતાનને ફરિયાદ રહેતી હોય છે કે તેમનાં માતાપિતા પોતાને નહીં બીજાને વધુ પ્રેમ કરે છે. કલર્સ ચેનલ પર ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ શો એકધારો અને લોકપ્રિય ચાલતો હતો. જોકે છેલ્લા થોડા વખતથી ફોર્મેટ જરૂર બદલાયું હતું. પહેલાં શોના એક ભાગમાં હસ્તીનો ઇન્ટરવ્યૂ લેતા પહેલાં કંઈ કોમેડી સ્ટોરી બતાવતા હતા. જેમ કે લછાને તેના કાકા સંપત્તિ વારસામાં આપવાના છે. અને આ માટે કપિલ પોતે જ લછા બની જાય છે. એ પછી બીજા ભાગમાં સેલિબ્રિટીનો ઇન્ટરવ્યૂ લેવાતો અને તેમાં બિટ્ટુ શર્માના પરિવારજનો આવી આવીને હેરાન કરતા. પરંતુ છેલ્લા થોડા એપિસોડથી હવે સીધા સેલિબ્રિટીનો ઇન્ટરવ્યૂ જ બતાવાય છે. તેમાં બિટ્ટુ શર્માના પરિવારજનો આવી આવીને હેરાન કરે- મસ્તી કરે.

કલર્સ પર ‘કોમેડી’ની કપિલની મોનોપોલી ત્યારે તૂટી હતી જ્યારે કૃષ્ણા અભિષેક અને ભારતીસિંહ સંચાલિત અને અભિનિત ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’ શરૂ થયો. આ શો આમ તો બહુ વગોવાયેલા ‘એઆઈબી-રોસ્ટ’ની થોડી શ્લીલ-થોડી અશ્લીલ નકલ હતી. રોસ્ટ એટલે અપમાન કરવું. આ શોમાં કેટલાક અપવાદોને બાદ કરો તો મોટા ભાગના કલાકારોની એટલી ફિરકી લેવાય છે કે વાત ન પૂછો. ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’માં ગયા શનિવારે સરોજ ખાન આવ્યાં હતાં.

હવે સરોજ ખાન એટલે ખરા અર્થમાં માસ્ટરજી! ફિલ્મોદ્યોગમાં ભલે તેમના વર્તન વગેરેની જે કંઈ ફરિયાદો હોય તે. પણ કૉરિયોગ્રાફર તરીકે તેમની નિપુણતાને કોઈ આંબી શક્યુ નથી એ વાત તો તેમના દુશ્મન પણ સ્વીકારશે. નૂતન, વૈજયંતિમાલા, સાધના, શ્રીદેવી, માધુરી દીક્ષિત, કરીના કપૂર વગેરે હિરોઇનોની પાસે કેટલા યાદગાર ડાન્સ કરાવ્યા! રિયાલિટી શોમાં કોઈ કલાકાર સારું નાચે તો સીટી વગાડીને તેની પ્રશંસા કરવાની અને તેને પ્રતીક (ટોકન) રૂપે પૈસા આપવાના. એનડીટીવી પર તેમનો ‘નચ લે’ ઘણી નૃત્ય શોખીન સ્ત્રીઓ (અને પુરુષો માટે પણ) માટે એક જાતના ઘર બેઠા કોચિંગ ક્લાસથી કમ નહોતો કેમ કે તેમાં તેઓ એક એક સ્ટેપમાં મૂવ કેવી રીતે કરવા તે તર્ક સાથે સમજાવતા કે ફલાણા શબ્દનો અર્થ આવો થાય છે, તેથી તેમાં આવું મૂવ કરવું પડે.

આવાં સરોજ ખાનની સામે પણ કૃષ્ણાએ એટલી ફિરકી લીધી કે વાત ન પૂછો. ‘માય નેમ ઇઝ ખાન એન્ડ આઈ એમ ટેરરિસ્ટ!’ આવું સરોજ ખાન બનેલા કૃષ્ણાએ કહ્યું! અંગ્રેજીમાં સીએચનો ઉચ્ચાર ઘણી વાર ક થતો હોય છે, પણ જે અંગ્રેજી પૂરું ન જાણતા હોય તે સીએચનો ઉચ્ચાર ચ કરી નાખે. સરોજ ખાન બનેલા કૃષ્ણા કોરિયોગ્રાફના બદલે ચોરિયોગ્રાફર બોલતો હતો. આ કેવી મજાક થઈ! આજથી પાંચેક વર્ષ પહેલાંનો સમય હોત તો આવા દિગ્ગજ કલાકારની સામે તેમની મજાક ઉડાવો તો એ કલાકાર ધૂંઆપૂંઆ થઈ જાય, શો કેન્સલ કરી નાખે. અત્યારે પણ શાહરુખ ખાન શો કેન્સલ તો નહીં, પણ એડિટ તો કરાવે જ છે ને. બીજા સહકલાકારોનું એવોર્ડ ફંક્શનમાં કોમેડીના નામે અપમાન કરવામાં કોઈ કસર બાકી ન રાખતા શાહરુખ ખાન ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’માં પોતાનું પ્રમોશન કરવા આવ્યો ત્યારે તેની એટલી અપમાનજનક કોમેડી કરાઈ કે ભાઈ સાહેબે પોતાના એ અંશો કપાવી નાખ્યા. (શાહરુખ ખાને કદાચ એ ઉક્તિ નહીં વાંચી હોય કે પોતાને જે ન ગમતું હોય તેવું વર્તન પોતે બીજા સાથે ન કરવું.) પણ સરોજ ખાન મોટું મન રાખીને પોતે પણ પોતાની મજાક પર હસ્યાં!

આમ, શનિવારે ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’ અને રવિવારે ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ આ બંને વચ્ચે સ્પર્ધા જામી. બંને વચ્ચે તુલના થવા લાગી. વળી, ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’ શરૂ થવાના કારણે કપિલનો શો શનિ અને રવિના બદલે માત્ર રવિ જ આવવા લાગ્યો. બંને શોવાળાને એકબીજા સામે ફરિયાદ

થવી સ્વાભાવિક છે. ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’વાળાનું કહેવું હતું કે ચેનલ કપિલના શોને વધુ પ્રાધાન્ય આપે છે. તો કપિલની ફરિયાદ હતી કે ચેનલ કૃષ્ણાના આ શોને વધુ પ્રાધાન્ય આપે છે.

આના પરિણામે ટીવી ઉદ્યોગનાં વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા ચાલી કે કપિલનો શો બંધ થવા જઈ રહ્યો છે. હવે આ કપિલનું ‘જાવ મારે નથી રમવું’ પ્રકારનું ગતકડું હતું કે સાચે જ તે ગંભીર રીતે શોને બીજી ચૅનલ પર લઈ જવા માગતો હતો તે તો કપિલ જ જાણે, પણ આની પ્રતિક્રિયા એ આવી કે ટ્વિટર પર લોકોની પ્રતિક્રિયા આવવી શરૂ થઈ ગઈ. ચૅનલના સીઇઓ રાજ નાયકને લોકોએ ટાર્ગેટ બનાવ્યા. #ShameOnRajNayak ટ્વિટર પર ટ્રેન્ડ કરવા લાગ્યો! આ લખાય છે ત્યારે એવી સ્થિતિ છે કે લોકોના વિરોધ છતાં કલર્સ ચૅનલ કપિલને કોઈ મચક આપવા ન માગતી નથી. (અત્યારે તો કપિલની નાઇટ્સ ખરાબ થઈ ગઈ હશે!)

પ્રશ્ન તો ત્યાં ને ત્યાં આવીને જ ઊભો છે કે શું ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ બંધ થઈ જશે? તો સારા સમાચાર હવે એ આવે છે કે ચૅનલ શોને ચાલુ રાખશે, પણ કપિલ વગર! કપિલ નહીં તો બીજું કોણ? જો સ્ટેન્ડ અપ કોમેડીની વાત કરીએ તો કપિલ સિવાય રાજુ શ્રીવાસ્તવ, નવીન પ્રભાકર, સુનીલ પાલ, સુરેશ મેનન વગેરે નામો યાદ આવે. આમાં જોની લિવર તો ખરા જ! પણ તેમાં જો સૌથી ઉપર નામ મૂકવું હોય તો કૃષ્ણા અભિષેકનું મૂકી શકાય.

કપિલ અને કૃષ્ણાની સરખામણી કરીએ તો કપિલ બહુ ઝડપી બોલે છે. તેની હાજરજવાબી દાદને પાત્ર છે. જ્યારે કૃષ્ણાની ડાન્સ સ્કિલ અદ્ભુત છે. સરોજ ખાન ગયા અઠવાડિયે આવ્યાં ત્યારે તેમણે સાચું જ કહ્યું હતું કે ચીચી (ગોવિંદા) પછી જો કોઈ અદ્ભુત ડાન્સ કરી શકતું હોય તો તે કૃષ્ણા છે. અને કૃષ્ણાની સુદેશ લહેરી સાથેની અદ્ભુત જોડી છે. આ બંને સાથે હોય પછી તમે પેટ પકડીને હસ્યા વગર રહી શકતા નથી. કપિલને શો માટે સુનીલ ગ્રોવર (ગુત્થી), સુમોના ચક્રવર્તી (મિસિસ શર્મા), ઉપાસના સિંહ (બુઆ) અને સૌથી વધુ દાદ મેળવતી જતી દાદી (અલી અસગર) વગર ચાલે નહીં. આ બધાં જો ન હોય તો શો ફિક્કો લાગે. વચ્ચે સુનીલ ગ્રોવર અને કિકુ નીકળી ગયા ત્યારે શોની મજા ઘટી જ ગઈ હતી.

બીજી તરફ, કૃષ્ણા અને સુદેશ લહેરીની કોમેડી આઇટમ અદ્ભુત હોય છે. સુદેશ સારા ગાયક પણ છે. કૃષ્ણા અને સુદેશ જ્યારે સોની પર ‘કોમેડી સર્કસ’ કરતા હતા ત્યારે તેમણે અનેક મ્યૂઝિકલ આઇટમ કરી હતી. જેમાંથી એક તો અદ્ભુત છે. આ આઇટમમાં એવી કથા હતી કે નનકચંદ અનફેર એવોર્ડમાં વારાફરતી એવોર્ડ આપવા અને લેવા એક અભિનેતા અને એક ગાયકને બોલાવાય છે. તેમાં સન્ની દેઓલ-ગુરુદાસ માન, ગોવિંદા-મિકા સિંહ અને ધર્મેન્દ્ર-જગજિતસિંહ અને નરેન્દ્ર ચંચલની અદ્ભુત મિમિક્રી કરાઈ હતી. એટલે સૌથી પહેલી પસંદગી કૃષ્ણા અભિષેક જ હોઈ શકે. તાજેતરમાં કૃષ્ણાએ તેના વૉટ્સએપ સ્ટેટસમાં લખ્યું પણ હતું: “આઈ હેવ માય કોમેડી નાઇટ્સ.” શું આનો અર્થ એ કે કૃષ્ણા હવે ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ શો કરશે?

આ વાત સાચી હોય તો કપિલને ચૅનલવાળા સંદેશો આપી દેશે કે તેના વિના પણ શો ચાલુ રહી શકે છે. પણ કૃષ્ણા શો કરવાનો હોય તો કેટલાક સવાલ ઉદ્ભવે છે: ‘કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’નું શું? એ ચાલુ રહેશે કે બંધ થશે?એમાં કૃષ્ણા આવશે કે નહીં? આ શો ‘કોમેડી સર્કસ’વાળા વિપુલ ડી. શાહનું પ્રૉડક્શન છે. જો કૃષ્ણા તેમાં ન આવવાનો હોય તો વિપુલ ડી. શાહને મોટી ખોટ પડે. બીજું, જો કૃષ્ણા ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’ કરવાનો હોય તો તેનું નામ સ્વાભાવિક જ બદલવું પડે. તેનું નામ શું ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કૃષ્ણા’ રખાશે કે પછી બીજું જ નામ વિચારાશે? અને છેલ્લે, કપિલ શર્મા શું કરશે? તે બીજી કોઈ ચૅનલ પર નવા નામે શો શરૂ કરશે? એ શો બીજી ચૅનલ પર કેટલો ચાલશે?

આ બધા સવાલોના જવાબો જાણવા માટે, ટીવી હૉસ્ટની ભાષામાં કહીએ તો, બને રહીએ ‘ટેલિટૉક’મેં મેરે સાથ!

Posted in gujarat guardian, television

૨૦૧૫: ધર્મકથા, ઐતિહાસિક અને અશ્લીલતાની ભરમાર

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં ‘ટેલિટૉક’ કૉલમમાં તા.૨૫/૧૨/૧૫ના રોજ આ લેખ પ્રકાશિત થયો.)

ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડર પ્રમાણે આવતા શુક્રવારે નવું વર્ષ ચાલુ થશે. સદી પ્રમાણે અત્યારે ૨૧મી સદી ચાલી રહી છે. પરંતુ ટીવીમાં હજુ ક્યાંક ભૂતપ્રેતના શો ચાલે છે તો ક્યાંક અશ્લીલતાની સીમા પાર કરી દેવાઈ છે. ક્રિએટિવિટીના નામે ગણિતની ભાષામાં કહીએ તો ટેન્ડ્સ ટૂ ઝીરો છે. પૌરાણિક સિરિયલો તો ચાલે છે, પરંતુ હવે એમાં એક નવું પરિમાણ ઉમેરાયું છે. ધાર્મિક સિરિયલોમાં હવે મન ફાવે તેમ રંગો ભરવાના. ઐતિહાસિક સિરિયલોમાં ઇતિહાસ સાથે ચેડા કરવાનાં. ફ્રીડમ ઑફ એક્સ્પ્રેશન અને ક્રિએટિવ લિબર્ટીના નામે દર વર્ષે અશ્લીલતાની નવી ને નવી હદ પાર કરતા જવાની.

આ વર્ષે બિપાશા બસુનો ‘ડર સબ કો લગતા હૈ’ શરૂ થયો જેમાં ભૂતપ્રેતની વાર્તા જ હોય છે. બિપાશાનું ગ્લેમર અને હોરર. આ બંનેનું મિશ્રણ જોવા મળ્યું. શોની ફોટોગ્રાફી વગેરે ગુણવત્તા સારી રહી, પરંતુ દર વખતે હૉન્ટેડ હાઉસ અને સુપરનેચરલ ચીજો કેટલાને ગમે? દર વખતે કેટલું નવું આપી શકાય? તો રિયાલિટી શોની ભરમાર અને તેના વિવાદો પણ ચાલુ રહ્યા. ‘બિગ બોસ ૯’માં જે મોડલો કે અભિનેત્રીઓ બિન્દાસ્ત (બૉલ્ડ) હતી તેમને વાઇલ્ડ કાર્ડ એન્ટ્રી દ્વારા લાવીને તેની ટીઆરપી ઉંચકાવા પ્રયાસો થયા, પરંતુ તે ફ્લોપ જ રહ્યો. આ અંગે ગયા અઠવાડિયે જ લખી ગયા છીએ એટલે પુનરાવર્તન કરતા નથી. શોમાં સલમાન-શાહરુખ ખાન ફરી એક વાર ‘બ્રોમાન્સ’નો ઢોંગ કરતા જોવા મળ્યા. સલમાનને સજા ન થઈ તે ‘બિગ બોસ’ના નિર્માતાઓ માટે સારું થયું નહીંતર તેમને નવો હોસ્ટ શોધવો પડત.

હિન્દી ફિલ્મના કલાકારોને નાના પડદાની લાલચ આ વર્ષે પણ સિરિયલો-શોમાં લાવતી રહી. એક સમયની હોટ એક્ટ્રેસ ગણાતી શિલ્પા શિરોડકર ‘એક મુઠ્ઠી આસમાન’ (ઝી) પછી ફરી એક વાર નવી સિરિયલ ‘સિલસિલા પ્યાર કા’માં આવી રહી છે. જોકે જાહેરખબર ભલે વર્ષાંતે શરૂ થઈ હોય, શો ૪ જાન્યુઆરીથી સ્ટાર પ્લસ પર રાત્રે ૮.૩૦ વાગે શરૂ થશે. અનુપમ ખેરના શો ‘કુછ ભી હો સકતા હૈ’ની બીજી શ્રેણી આવી. તેમાં ઋષિ કપૂરનો ઇન્ટરવ્યૂ છેલ્લી ઘડીએ રદ્દ થતાં તેણે ટ્વિટર પર હંગામો કર્યો.

વિરોધના હંગામા છતાં ચાલુ રહેલી એકતા કપૂરની ભૂતપૂર્વ (ભૂતપૂર્વ એટલા માટે કારણકે એકતા કપૂર તેમાંથી નીકળી ગઈ હતી) ‘જોધા અકબર’ સિરિયલ અંતે ૭ ઑગસ્ટના રોજ શાંત થઈ. આ સિરિયલમાં ઇતિહાસ સાથે ચેડા થયા હોવાનો કેટલાક રાજપૂતોનો દાવો હતો. રાજપૂતોએ આ જ રીતે સોની ટીવી પરની ‘ભારત કા વીર પુત્ર- મહારાણા પ્રતાપ’નો પણ વિરોધ કરેલો. જોકે મહદંશે આવા વિરોધ વાંઝણા પુરવાર થાય છે. આ સિરિયલ ગત ૧૦ ડિસેમ્બરે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે.

આ જ રીતે કલર્સ પરની  ‘ચક્રવર્તી સમ્રાટ અશોક’માં પણ ક્રિએટિવ લિબર્ટીના નામે ચેડા કરાયા છે. બિંદુસારના સમયમાં ઈસ્લામ પંથનો ઉદ્ભવ જ નહોતો થયો તો ‘મીર’ અને તેની દીકરી ‘નૂર’ એવાં ઇસ્લામિક નામ ધરાવતા પાત્રો, જેમની રહેણીકરણી, બોલચાલ બધી રીતે ઇસ્લામિક છે, તેઓ ક્યાંથી આવે? આવા તો બીજા ઘણા ફેરફારો ફિક્શનના નામે કરાયા છે. આવું જ ‘સિયા કે રામ’માં કરાયું છે. એ માન્યું કે રામાયણના અનેક સંસ્કરણો છે અને હિન્દુ સિવાય જૈન મતાવલંબીઓ અને અન્ય મતાવલંબીઓએ પોતાની માન્યતાઓ પ્રમાણે રામાયણની કથા રચી છે. પરંતુ જે આધારભૂત રામાયણ મનાય છે તે વાલ્મીકિ રામાયણ અને લોકપ્રિય રામાયણ તુલસી રચિત રામાયણ છે. જે લોકો કાર્ટૂન કે સિરિયલ/ફિલ્મના નામના વિરોધમાં કોઈને મારી નાખતા નથી કે ત્રાસવાદી હુમલા નથી કરતા તેમની લાગણી સાથે શા માટે આ ક્રિએટિવ કમ્યૂનિટી સતત રમતી આવે છે તે સમજાતું નથી.

પૌરાણિક ધર્મકથાઓ પર આધારિત ‘સૂર્ય પુત્ર કર્ણ’ અને ‘જય સંતોષી મા’ પણ આ વર્ષે આવી. તો બીજી તરફ ઈચ્છાધારી નાગણ બદલો લે તેવી ફિલ્મી વાર્તાને સિરિયલમાં બદલી એકતા કપૂરે ફરી એક વાર સાબિત કર્યું કે તેનું સોપ ક્વીન તરીકે સામ્રાજ્ય યથાવત્ છે. ૨૧મી સદીમાં પણ ‘નાગિન’ના ટીઆરપી સૌથી વધુ જોવા મળે છે તે નવાઈની વાત છે.

આ વર્ષે સિરિયલોની સાથે રિયાલિટી શો પણ ચાલુ જ રહ્યા. હિમેશ રેશમિયા, મિકા સિંહ, સુનીધિ ચૌહાણ અને શાનને નિર્ણાયક તરીકે દર્શાવાતા ‘વોઇસ ઑફ ઇન્ડિયા’માં એક સારું પરિવર્તન એ કરાયું હતું કે તેમાં જ્યારે સ્પર્ધક પોતાની ગાયન કળા રજૂ કરતો હોય ત્યારે નિર્ણાયકો ઊંધા ફરી જતા હતા. જેથી સ્પર્ધકોના દેખાવની તેમના નિર્ણય પર અસર ન પડે. આ જ રીતે બાળકોના ‘ઇન્ડિયન આઈડોલ જુનિયર ૨૦૧૫’ પણ લોકોને ઘણો પસંદ પડ્યો. જોકે તેમાં અભિનેત્રી સોનાક્ષી સિંહા જે આલિયા ભટ્ટની જેમ ઠીક-ઠીક પણ ગાઈ શકતી હોય તેવું જાણમાં નથી, તેને નિર્ણાયક તરીકે લેવામાં આવી તે ટીકાપાત્ર રહ્યું. ‘રોડિઝ’માં નિષ્ફળ અભિનેત્રી એશા દેઓલને નિર્ણાયક તરીકે લેવાનો નિર્ણય પણ ટીકાપાત્ર ઠર્યો. આ જ રીતે લેખક ચેતન ભગતને એકતા કપૂરના શો ‘નચ બલિયે-૭’માં નિર્ણાયક તરીકે કેમ પસંદ કરાયા તે સવાલ પણ મૂંઝવી ગયો. ‘નચ બલિયે-૭  ‘માં તેનું માળખું બદલી નાખ્યું. માત્ર ડાન્સ પર આધારિત શો રાખવાના બદલે તેનું ફોર્મેટ ‘બિગ બોસ’  જેવું કરી નખાયું. આ ફોર્મેટ અંતર્ગત કલાકારોના ડાન્સ શનિ-રવિ જ દર્શાવાતા હતા જ્યારે સપ્તાહના બાકીના દિવસોમાં  ‘બિગ બોસ’ની જેમ કલાકારોની દિનચર્યા દર્શાવાની. આ ઉપરાંત ખતરોં કે ખિલાડી, માસ્ટર શેફ વગેરે રિયાલિટી શો પણ ચાલુ રહ્યા.

અશ્લીલતા ને ઉદ્દંડતાની નવી ને નવી હદ ફિલ્મોની સાથે ટીવીમાં પણ પાર કરાતી જાય છે. અગાઉ સોની ટીવી પર ‘કોમેડી સર્કસ’ આવતું હતું તેમાં અર્ચના પૂરણસિંહ, રોહિત શેટ્ટી, શેખર સુમન ને સોહેલ ખાનની હળવી મજાક કરાતી હતી, પરંતુ ઇન્ટરનેટ પર ‘એઆઈબી- રોસ્ટ’નો સાવ અપમાનજનક અને અશ્લીલતાપૂર્ણ કાર્યક્રમ આવ્યો તેને જોઈને બંધ પડેલા ‘કોમેડી સર્કસ’ના વિપુલ ડી. શાહે આ જ પ્રકારનો શો બનાવ્યો.

’કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’. પરંતુ ‘કોમેડી સર્કસ’માં જે વૈવિધ્ય અને ક્રિએટિવિટી જોવા મળતી હતી તેનો અહીં અભાવ છે. અહીં તો જે મહેમાનોને બોલાવાય છે તેનું ભયંકર અપમાન થાય તેવી મજાક કરાય છે. અને તેમાં ભારતીની વાહિયાત હરકતો અશ્લીલતાની હદને દિવસે ને દિવસે પાર કરતી જાય છે. ‘કોમેડી નાઇટ બચાવો’ જેના પરથી પ્રેરિત છે તે ઇન્ટરનેટના ‘એઆઈબી’વાળાઓ-ગુરસિમરન ખાંબા અને તન્મય ભટ્ટે સ્ટાર પ્લસ પર રવિવારે રાતે દસ વાગે ‘ઓન એર-એઆઈબી’ શરૂ કર્યું છે. તેમાં પણ નેતાઓથી લઈને અભિનેતાઓની ભદ્દી મજાક ઉડાડાય છે. જેમ કે ઈઝરાયેલના વડા પ્રધાન નેતનયાહુએ કહ્યું કે જર્મનીનો તત્કાલીન વડો હિટલર જ્યુને તગેડી મૂકવા માગતો હતો. તેમનો નરસંહાર કરવા માગતો નહોતો. પરંતુ તેને જેરુસલેમના ગ્રાન્ડ મુફ્તિએ સલાહ આપી તેથી તેણે આમ કર્યું. હવે જે યહૂદીઓ પર અત્યાચાર કરાયો હોય તે યહૂદીઓના વડા આમ કહેતા હશે તો કંઈક તથ્ય જ હશે ને. પરંતુ ‘ઓન એર-એઆઈબી’માં આ નિવેદનને પોઇન્ટ કરીને એટલી મજાક ઉડાવી કે વાત ન પૂછો. એ મજાકના શબ્દો તો ચોક્કસ યાદ નથી પણ કંઈક આવી હતી કે જો નેતન્યાહુ કહે છે કે હિટલર યહુદીઓને મારવા નહોતો માગતો તો સન્ની લિયોન પણ પોર્ન ફિલ્મો કરવા નહોતી માગતી….આ પ્રકારની મજાક.

બિગ મેજિક ચેનલ પર ‘બોયઝ’ સિરિયલમાં દ્વિઅર્થી સંવાદોની ભરમાર છે અને અહીં વિદ્યાર્થીને શિક્ષિકા પર લાઇન મારતા બતાવાય છે. એમટીવી પર ‘બિગ એફ’ સિરિયલમાં લેસ્બિયન અને તેમની કિસનાં દૃશ્યો સુધી વાત પહોંચી ગઈ.

અમિતાભ બચ્ચનનું ટીવી પર પુનરાગમન એ રીતે થયું કે તેઓ ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ સાથે નહીં, પણ એક નવા શો ‘આજ કી રાત હૈ ઝિંદગી’ સાથે રજૂ થયા, પરંતુ વર્ષ ૨૦૦૧માં કે અત્યારે પણ ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’માં જે જાદુ તેઓ જગાડી શકે છે તેવો જાદુ જગાડી શક્યા નહીં. શોની જાહેરાત પ્રમાણે તે મ્યૂઝિકલ શો હોવાનું અનુમાન હતું. જ્યારે તેમાં સામાન્ય માણસની અસામાન્ય સિદ્ધિઓની વાત કરાય છે. દરેક વાતમાં અમિતાભની નકલ કરતા શાહરુખ ખાનનું પણ નાના પડદે પુનરાગમન નિષ્ફળ નિવડ્યું. તેનો શો ‘ઇન્ડિયા પૂછેગા સબ સે શાણા કૌન’ ભયંકર નિષ્ફળ નિવડ્યો. ફરહાન અખ્તરનો શો ‘આઈ કેન ડૂ’ પણ ચાલ્યો નહીં.

સિરિયલ ફિક્કી પડે ત્યારે વાર્તામાં કોઈ પાત્રને મારી નાખવું, પેઢીઓ બદલી નવા કલાકારો લઈ આવવા આ વલણ આ વર્ષે પણ ચાલુ રહ્યું. ‘કુબૂલ હૈ’, ‘દિયા ઔર બાતી’, ‘સાથ નિભાના સાથિયા’, ‘દિયા ઔર બાતી’, ‘બંધન’ અને ‘યે રિશ્તા ક્યા કહલાતા હૈ’માં આ બંને ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યા.

કોમેડી સિરિયલ સારી રીતે આપો તો લોકપ્રિય થાય છે તેવું ‘તારક મહેતા કા ઉલટા ચશ્મા’ અને ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં કહી શકાય. ‘સુમિત સબ સંભાલ લેગા’ પણ ઠીક-ઠીક લોકપ્રિય થઈ છે. સોની ટીવી અને સ્ટાર પ્લસે તેના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર જ ખાસ કાર્યક્રમ શરૂ કરવાનો ટ્રેન્ડ પણ શરૂ કર્યો છે. સોનીએ ‘લવબાઇટ્સ’ નામની શ્રેણી તેના માત્ર ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર જ રજૂ કરી તો સ્ટાર પ્લસે તેના કાર્યક્રમો પહેલા એપિસોડથી માણી શકાય તે માટે હોટસ્ટાર એપ લાવી.

આ વર્ષે ટીવી કલાકારોમાં લગ્ન અને ભંગાણના કિસ્સાઓ પણ જોવા મળ્યા. ભંગાણના કિસ્સાની વાત કરીએ તો સારા ખાન-પારસ છિબરાની, પલ્લવી સુભાષ-અનિકેત વિશ્વાસરાવ, શ્વેતા મુનશી-રતિકાંત બહેરા, દલજીત કૌર-શાલીન ભનૌત, દિવ્યંકા ત્રિપાઠી-શરદ મલ્હોત્રા, આ બધાં છૂટાં પડ્યાં છે. તો  ‘યે રિશ્તા ક્યા કહલાતા હૈ’ની વર્ષા ઉર્ફે પૂજા જોશી, ‘તારક મહેતા કા ઉલટા ચશ્મા’ની દયા ઉર્ફે દિશા વાકાણી, પ્રનીત ભટ્ટ, વ્રજેશ હીરજી, નિગાર ખાન, નિકિતન ધીર, કરણ પટેલ, ચંદન પ્રભાકર, દૃષ્ટિ ધામી વગેરે અનેક કલાકારોએ પ્રભુતામાં પગલાં પાડ્યાં હતા.

Posted in film, gujarat guardian, politics, television

વધુ પૈસાની લાલચ માણસને કૂતરા જેવા બનાવી દે છે?

kishwer merchant made dog and asked to fetch bone

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની શુક્રવારની પૂર્તિની ‘ટેલિટૉક’ કૉલમમાં તા.૧૮/૧૨/૧૫ના રોજ આ લેખ પ્રકાશિત થયો.)

તો, આવતીકાલે અને પરમદિવસે એટલે કે ૧૯-૨૦ ડિસેમ્બર બે મહારથીઓ એકત્ર આવવાના છે! બે મોટા રાજકીય ‘બિગ બોસ’ નરેન્દ્ર મોદી અને સંજય જોશી આ જ દિવસોમાં ગુજરાતમાં હશે તેમની વાત કરી રહ્યા નથી. એ આ કૉલમનો વિષય પણ નથી, પરંતુ યોગાનુયોગ આ બંને નેતાઓ ગુજરાતમાં હશે ત્યારે બીજી તરફ, ‘બિગ બોસ’માં સલમાન ખાન અને શાહરુખ ખાન ‘યે બંધન તો પ્યાર કા બંધન હૈ’ ગાતાં હશે.
શું શાહરુખ ખાનને ‘બિગ બોસ’માં લાવવા પાછળ સલમાન ખાન અને શાહરુખ ખાને એકબીજાનો વાંસો ખંજવાળવા જેવું કર્યું છે? સલમાન ખાનની બહેન અર્પિતાના લગ્નમાં શાહરુખ ખાનને આમંત્રણ પણ હતું અને શાહરુખ ખાને લોકોની નજરે દેખાય તેમ સલમાન અને અર્પિતા સાથે તસવીરો પણ ખેંચાવી હતી. એટલે એ પુનઃ પ્રગટેલી ‘બોનહોમી’ને કેશ કરવાનું ગણતરીબાજ શાહરુખે અને સલમાન ખાને બંનેએ વિચાર્યું હોય તેવું બની શકે, કેમ કે શાહરુખ-કાજોલની, હવે લગભગ આઉટડેટેડ જોડીની, ફિલ્મ ‘દિલવાલે’ આજે રિલીઝ થઈ રહી છે અને તેની સામે સંજય લીલા ભણશાળીની યુવા જોડી રણવીરસિંહ-દીપિકાવાળી ‘બાજીરાવ મસ્તાની’ પણ આ જ દિવસે રજૂ થઈ રહી છે. એમાં વળી પ્રિયંકા ચોપરા પણ છે. આથી ‘દિલવાલે’ના પ્રમોશન માટે શાહરુખ ખાન પ્રાઇમ ટાઇમવાળી તમામ સિરિયલો અને શોમાં ફરી આવ્યો છે.
તાજેતરમાં શાહરુખ ખાને પણ ‘અસહિષ્ણુતા’નો રાગ આલાપવાના કારણે (અને વર્ષ ૨૦૧૩માં જ્યારે કાશ્મીરમાં છોકરીઓનું બેન્ડ પ્રગાશ મુસ્લિમ સંગઠનોની ધમકી પછી બંધ કરાયું તેમજ કમલ હાસનની ‘વિશ્વરૂપમ્’ને મુસ્લિમોના વિરોધના કારણે કેટલાંક રાજ્યોમાં પ્રતિબંધિત કરાઈ તે મુદ્દે સીએનએન-આઈબીએનના સંવાદદાતાએ વારંવાર પૂછવા છતાં શાહરુખ ખાને અસહિષ્ણુતા વધી ગઈ હોવાના મુદ્દે કંઈ પણ કહેવા ટાળ્યું હતું અને માત્ર એટલું જ કહ્યું કે તે તેની ફિલ્મ ‘ચેન્નાઈ એક્સ્પ્રેસ’ વિશે જ વાત કરવા માગે છે તે જોતાં) શાહરુખ ખાનની ‘દિલવાલે’ ન જોવા વ્યાપક અપીલ થઈ રહી છે. આમીર ખાનના ‘અસહિષ્ણુતા’ના રાગ પછી જે રીતે લોકોએ સ્વયંભૂ કોઈ અપીલ વગર તાત્કાલિક સ્નેપડીલની એપ્લિકેશન ડિલિટ કરી કોમેન્ટ લખી હતી તે જોતાં શાહરુખ ખાન ચેતી ગયો હોય તેવું બની શકે. એટલે તેણે ભારતમાં તેની આ ફિલ્મ જોવાય તે માટે ‘સર્કસ’ના બધા દાવ અજમાવી જોયા છે. તો પૈસાની સેફ્ટી માટે પાકિસ્તાનીઓને પણ ફિલ્મ જોવા અપીલ કરી છે.
બીજી તરફ, સલમાન ખાન ઈચ્છતો ન હોય કે શાહરુખ ખાનની આ ફિલ્મ સારી ચાલે કેમ કે તેનો આ વર્ષે રેકોર્ડ છે. તેની બે ફિલ્મો – ‘બજરંગી ભાઈજાન’ અને ‘પ્રેમ રતન ધન પાયો’ બંનેએ કુલ મળીને ૫ અબજ કરતાંય વધુ કમાણી કરી છે. સ્વાભાવિક જ તે ઈચ્છતો હોય કે તેનો આ વિક્રમ જળવાઈ રહે. વળી, તે એકસમયે શાહરુખની નજીક રહેલો હોવાથી એ પણ જાણતો હોય કે શાહરુખ ખાનના કાવાદાવા કેટલા હોય છે? નવો સવો ઋત્વિક રોશન આવ્યો ત્યારે પણ શાહરુખ કે તેના તરફી લોકોએ તેને પછાડવા કોશિશ કરી હતી. અક્ષયકુમાર કે અજય દેવગણની ફિલ્મો વખતે તેની કમાણી ઓછી થઈ હોવાના કે આ બંનેની ફિલ્મોની મજાક ઉડાડતા સંદેશા પણ શાહરુખની ડર્ટી ટ્રિક્સ ડિપાર્ટમેન્ટની કમાલ કહેવાય છે. ‘જબ તક હૈ જાન’ની સાથે ‘સન ઑફ સરદાર’ની રિલીઝ હતી ત્યારે અજય દેવગન કમ્પિટિશન કમિશન ઑફ ઇન્ડિયા (સીસીઆઈ)માં ફરિયાદ લઈને ગયો હતો કે ‘જબ તક હૈ જાન’વાળા લોકો તેની ફિલ્મને ઓછા થિયેટર મળે તે માટે વિતરકો પર દબાણ લાવી રહ્યા છે.
શાહરુખ ખાને અજય દેવગનના માનીતા રોહિત શેટ્ટી તેમજ અક્ષયકુમારના માનીતા પ્રિયદર્શનને પોતાની તરફ ખેંચી લીધા હતા. આ બધું જોતાં સલમાન ખાન ઈચ્છતો ન જ હોય કે ‘બિગ બોસ’માં તેની હાજરીમાં શાહરુખ ખાન આવીને તેની ફિલ્મનો પ્રચાર કરી જાય. પરંતુ શું કરે? મજબૂરી કા નામ…
સલમાન ખાનની એવી કઈ મજબૂરી છે? ‘બિગ બોસ ૯’! અને તેના દર્શકોની સંખ્યામાં દિન-પ્રતિદિન થઈ રહેલો ઘટાડો!
તાજેતરમાં જે આંકડા આવ્યા તેમાં ‘બિગ બોસ ૯’ની ટીઆરપી ૧.૩ થઈ ગઈ. અને આ આંકડા ‘બિગ બોસ ૯’ની ટીઆરપી વધારવા કંવલજીતસિંહ (ના, ‘સત્તે પે સત્તા’વાળો અભિનેતા કંવલજીતસિંહ નહીં, પણ ફેશન ડિઝાઇનર) અને પ્રિયા મલિકને વાઇલ્ડ કાર્ડ એન્ટ્રી અપાઈ તે પછીના છે. આ બંને હસ્તીઓના પ્રવેશ પછી ટીઆરપી વધી હતી પરંતુ તે ઘટીને ૧.૩ થઈ ગઈ! ‘બિગ બોસ ૯‘માં સ્વયં સલમાને સ્વીકાર્યું છે કે ‘નાગીન’ની ટીઆરપી વધુ છે અને આ વખતની શ્રેણી શાહિદ કપૂર અને આલિયા ભટ્ટની ‘શાનદાર’ ફિલ્મની જેમ ફ્લોપ છે.
એવું પણ નથી કે ‘બિગ બોસ ૯’ને લોકપ્રિય બનાવવા ગતકડાં કરવામાં કોઈ કસર બાકી રખાઈ હોય. દર શ્રેણી વખતે વધુ ને વધુ વિકૃત થતા જતા શોમાં આ વખતે તો વિકૃતિની તમામ હદો પાર કરી નખાઈ. ઑસ્ટ્રેલિયાથી આવેલી ભારતીય મૂળની પ્રિયા મલિકે એવું કર્યું જે કોઈ પણ સંસ્કારી સ્ત્રી ન કરે. અરે! કદાચ ગણિકા કે વેશ્યા જેવી સ્ત્રી પણ ન કરે. તેણે એક મામૂલી ઈનામ માટે એવી હરકત કરી કે તમામ સ્ત્રીને નીચા જોણું થાય. હકીકતે એવી વિચિત્ર સ્પર્ધા રખાઈ હતી કે રિમી સેન, મંદના કરીમ અને દિગંગના  વગેરે બે-ત્રણ સ્પર્ધકોને બાદ કરતાં બધાએ કારમાં બેસી રહેવાનું અને જે છેલ્લે સુધી કારમાં બેસી રહેશે તેને બે સપ્તાહ સુધી ઘરમાંથી બહાર જવા (સ્પર્ધામાંથી આઉટ) માટે નામાંકિત નહીં કરાય. આ માટે પ્રિયા મલિક સહિતના સ્પર્ધકો કારમાં બેઠાં રહ્યાં.
હવે માનવસહજ જે આવેગો છે તે તો થવાના જ. પ્રિયા મલિકને લઘુશંકાનો આવેગ આવ્યો. તો તેણે શું કર્યું? તેણે પુરુષ સ્પર્ધકોની હાજરીમાં કારની અંદર જ એક બોટલમાં ‘પી-પી’ કરી લીધી! પૈસા જીતવાની વાત પણ નહોતી. સ્પર્ધામાંથી આઉટ થવામાંથી બે સપ્તાહની રાહત મળે તેમ હતી. આટલા નજીવા કારણસર આવું કરે? તો પૈસા માટે શું ન કરી શકે? આ રિયાલિટી શો શું સંદેશો આપવા માગે છે? શું ટીવીનું કોઈ સેન્સર બૉર્ડ હોવું જોઈએ કે નહીં? આ પ્રિયા મલિક પાછી ઑસ્ટ્રેલિયાની કોઈ કૉલેજમાં ભણાવતી પણ હતી. તે શું ભણાવતી હશે?
‘બિગ બોસ ૯’ની ટીઆરપી વધારવા અનેક નુસખાઓ અજમાવાયા. રોશેલ રાવ, મંદના કરીમી, રિમી સેન, યુવિકા ચૌધરી જેવી અભિનેત્રીઓ-મોડલનું ગ્લેમર ઓછું હતું તે મોરક્કન કેનેડિયન ડાન્સર નોરા ફતેહી, મોડલ ગિઝેલ ઠકરાલ, આરજે મલિશ્કા વગેરેને વાઇલ્ડ કાર્ડ એન્ટ્રી આપવામાં આવી. જ્યારે આ વાઇલ્ડ કાર્ડ એન્ટ્રીના સમાચાર આવે ત્યારે સ્વાભાવિક જ આ કલાકારોની પૃષ્ઠભૂમિની ચર્ચા થાય અને તેમાં તેમના હોટ ફોટા જોવા મળે એટલે લોકોની ‘બિગ બોસ’ જોવાની ઉત્સુકતા વધે તેવી ગણતરી ‘બિગ બોસ ૯’ના આયોજકોની હોઈ શકે. (કદાચ આ વિકૃતિના કારણે જ ટીઆરપી ઘટતી ગઈ અને શો ફ્લોપ ગયો.)
દિગંગનાએ બરફનું ઠંડું પાણી પોતાના પર રેડાવડાવ્યું (આઇસ બકેટ ચેલેન્જ). કૈથે પોતાના નિતંબે લાતો ખાધી. રિમી સેને પોતાના પ્રેમની વાતો કરી. કૈથની પૂર્વ પત્ની સંયુક્તા સિંહને ‘બિગ બોસ ૯’માં લાવવાની ગોસિપ પણ ચાલી અને સંયુક્તાને ‘બિગ બોસ ૯’માં ન જવા ધમકીભર્યા ફોન પણ આવ્યા! મંદના કરીમીએ ભારતનો પાસપોર્ટ મેળવવા એક ગે મોડલ લલિત તહેલાન સાથે લગ્ન કર્યા હોવાની વાત પણ બહાર આવી. જ્યારે માંસ અને ગોમાંસની સામે વિરોધ દેશભરમાં બહુ ચાલ્યો ત્યારે આ ‘બિગ બોસ ૯’માં કિશ્વર મર્ચન્ટ અને સુયશને ને કૂતરું બનાવીને તેને હાડકું લઈ આવવાનું ઋષભ સિંહાને કામ સોંપાયું અને કિશ્વરે તથા સુયશે તેમ કર્યું પણ ખરું. (વધુ પૈસાની લાલચ માણસને કૂતરા જેવા બનાવી દે છે તેમ કહી શકાય?)
દિગંગના શુદ્ધ શાકાહારી હતી તો તેને હેરાન કરવા (શોની અંદર હેરાન કરવાનું કામ સોંપાયું હતું) તેને માંસાહારી ખોરાક રાંધવાનું કહેવાય છે! આ જ ફિલ્મ-ટીવી જગતના કલાકારો જ્યારે ગોમાંસ કે માંસ પર પ્રતિબંધ જૈનોના તહેવારો પૂરતો મૂકાય છે તો ટ્વિટર પર, ટીવી ચેનલોના માઇક સામે, ટીવી પરની ડિબેટમાં ચિલ્લમ્ ચિલ્લી કરવા લાગે છે અને કહે છે કે અમારે શું ખાવું અને શું ન ખાવું તે શું સરકાર નક્કી કરશે? તો પછી દિગંગના જેવા લોકોને માંસાહાર રાંધવાની ફરજ પડાય છે ત્યારે કેમ આ લોકો વિરોધ નથી કરતા? તુમ્હારા ખૂન ખૂન ઔર હમારા ખૂન પાની?!
Posted in gujarat guardian, television

સિરિયલો અને રિયાલિટી શોના ‘ચેનલપલટા’

(ગુજરાત ગાર્ડિયન દૈનિકની શુક્રવારની પૂર્તિમાં ‘ટેલિટૉક’ કૉલમમાં તા. ૯/૧૦/૧૫ના રોજ આ લેખ છપાયો.)

આજકાલ ચૂંટણીની ઋતુ ફરી ચાલી રહી છે અને તેના કારણે પક્ષપલટાનો પણ વાયરો ફૂંકાયો છે. પરંતુ પક્ષપલટા કંઈ રાજકારણીઓનો જ ઠેકો નથી. કોઈક રીતે વાંધો પડ્યો હોય તો રિયાલિટી શો પણ ચેનલપલટો કરતા હોય છે. તેનું તાજું ઉદાહરણ ‘ડીલ ઓર નો ડીલ’ છે.

રોનિત રોયે આ શો દ્વારા એન્કર તરીકે શરૂઆત કરી છે એ સમાચાર તો હવે જાણીતા છે, પરંતુ આજકાલ એટલી બધી સિરિયલો અને શો આવે છે તેથી નજીકનો જ ભૂતકાળ હોવા છતાં યાદ રાખવું/દેવડાવવું પડે તેમ છે. ભૂતકાળમાં આ શો સોની ટીવી પર શરૂ થયો હતો, જેમાં એન્કર તરીકે આર. માધવન હતો. એ વખતે તેનું નામ થોડું ભારતીય લાગે તેવું રખાયું હતું. ‘ડીલ યા નો ડીલ’.

માધવન પછી તો મંદિરા બેદી અને રાજીવ ખંડેલવાલ એમ એન્કરો બદલાયા, પરંતુ તાજેતરમાં તો આ શોએ તેનું નામ અને એન્કર બંને બદલી નાખ્યા. અને અધૂરામાં પૂરું, ચેનલ પણ બદલી નાખી! હવે આ શોનું નામ ‘ડીલ ઓર નો ડીલ’ છે. જે મૂળ ડચ સંસ્કરણનું પણ નામ છે. એન્કર તરીકે ઉપર કહ્યું તેમ હવે રોનિત રોય છે. અને સોની ટીવીમાંથી હવે તે એન્ડ ટીવી પર આવી રહ્યો છે.

શો ચેનલ બદલે ત્યારે નિર્માતાને ચેનલના કર્તાહર્તા સાથે પડેલો વાંધો મુખ્યત્વે જવાબદાર હોય છે. કોઈ પણ સિરિયલ કે રિયાલિટી શોને અમુક સમય મળવો (દા.ત. પ્રાઇમ સ્લોટ), તેની ઇનિંગ્સ લાંબી ચાલવી, તેનું પુનઃપ્રસારણ પણ એક જ સમયે લાંબા સમય સુધી ચાલતું રહે (દા. ત. ‘તારક મહેતા…

‘નું પુન:પ્રસારણ વર્ષોથી રાતના અગિયાર વાગે થાય છે.) આ બધું નિર્માતા અને ચેનલના અધિકારીઓ (મુખ્યત્વે સીઇઓ) વચ્ચેના સંબંધો પર આધારિત હોય છે. આ સંબંધો બગડે એટલે શોને કાં તો તેના જાણીતા પ્રસારણ સમયમાંથી ખસેડી લેવામાં આવે અને કાં તો તેને બંધ કરી દેવાનું કહેવામાં આવે.

ગજેન્દ્રસિંહ અને ઝી ટીવીને કોઈક કારણસર વાંધો પડ્યો. એટલે બંને છૂટા પડ્યા. પરિણામે સૌથી લાંબો ચાલતો શો ‘અંતાક્ષરી’ ઝી ટીવી પરથી વિદાય લઈને સ્ટાર વન નામની(વર્તમાનમાં લાઇફ ઓકે તરીકે જાણીતી) સ્ટાર પરિવારની ચેનલ પર ગયો. આ જ રીતે ‘સારેગમપ’ શો પણ ગજેન્દ્રસિંહે ઝી ટીવી માટે બનાવેલો. આ જ નામ તો ગજેન્દ્રસિંહ રાખી ન શક્યા એટલે તેમણે સ્ટાર પ્લસ પર ‘સ્ટાર વોઇસ ઑફ ઇન્ડિયા’ના નામે શો ચાલુ કર્યો. (જોકે સામે પક્ષે ઝી ટીવીએ પણ ગજેન્દ્રને બતાવી દેવા કે એ શોની લોકપ્રિયતા જોઈને ‘સારેગમપ’ શો ચાલુ રાખ્યો અને કહેવું પડે કે ગજેન્દ્રની ખોટ પૂરાઈ ગઈ હતી. પુખ્તોના કાર્યક્રમમાં આદિત્ય નારાયણ અને બાળકોના કાર્યક્રમમાં ધૈર્ય સોનેચા-આફશા મુન્શીએ જમાવટ કરી દીધી હતી.) એ પછી તો એક પહેલાં સબ ટીવી પર પણ ગજેન્દ્રસિંહે સબ ટીવી પર ‘ફેમિલી અંતાક્ષરી’ શો કર્યો હતો.

‘અંતાક્ષરી’ની રમતમાં એક જણ ગીત ગાય અને તેનો છેલ્લો અક્ષર આવે એટલે બીજો તેને ઝીલે. કદાચ રિયાલિટી શોનું પણ આવું જ હશે. ‘અંતાક્ષરી’ અને ‘સારેગમપ’ને સ્ટાર પ્લસે ઝીલી લીધો તો સ્ટાર પ્લસને ટોચ પર લઈ જનારો શો ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ અથવા ટૂંકમાં કહીએ તો ‘કેબીસી’ સ્ટાર પ્લસ પાસેથી સોનીએ ઝડપી લીધો. ના, આના માટે ઝૂંટવી લીધો શબ્દ વાપરવો યોગ્ય નથી, કેમ કે, બન્યું હતું એવું કે એ વખતે ‘કેબીસી’નો કોન્ટ્રાક્ટ પૂરો થયો હતો અને સ્ટાર પ્લસે તેને આગળ વધારવામાં રસ ન લીધો. પરિણામ? સોની ટીવી પર આજેય કેબીસી આવે છે. અને તે સોની ટીવી માટે ટીઆરપી લાવનાર શો ગણાય છે. બાકી તો ટીઆરપીના ખેલમાં સોની ટીવી પાછળ પડી ગયું છે.

‘અંતાક્ષરી’ની ગેમ આગળ વધે છે. ‘કેબીસી’ સ્ટારે છોડ્યો અને સોનીએ પકડી લીધો, તો સોનીના નહીં નહીં તો આવા પાંચ શો કલર્સ અને એન્ડ ટીવીએ પકડી લીધા! એક શો ‘ડીલ યા નો ડીલ’ની વાત તો શરૂઆતમાં જ કરી ગયા. બીજા જે શો છે તે ‘બિગ બોસ’, ‘ખતરોં કે ખિલાડી’ અથવા ‘ફીયર ફેક્ટર’, ત્રીજો શો છે ‘ઝલક દિખલા જા’ અને ચોથો શો છે ‘કોમેડી સર્કસ’. આમાં ‘ડીલ યા નો ડીલ’ અત્યારે એન્ડ ટીવી પર ચાલુ થયો છે. જ્યારે ‘બિગ બોસ’, ‘ઝલક દિખલા જા’ અને ‘ફીયર ફેક્ટર’ છેલ્લી કેટલીક શ્રેણી (સિઝન)થી કલર્સ પર આવી રહ્યા છે. ‘કોમેડી સર્કસ’ કલર્સ ચેનલ પર ‘કોમેડી બચાઓ’ નામે શરૂ થયો છે. (તેના ફોર્મેટ સોની પર હતો ત્યારે પણ દર વર્ષે બદલાતા રહ્યા હતા, જેમ કે તીન કા તડકા, તાનસેન, જાદૂ વગેરે. તેવી જ રીતે અત્યારે કલર્સ ચેનલ પર ‘કોમેડી બચાઓ’માં જે ફોર્મેટ છે તે યૂટ્યૂબ પર મૂકાયેલા વિડિયો જે ખૂબ જ બિભત્સ અને વિવાદાસ્પદ બનેલો તે એઆઈબી નોકાઉટ રોસ્ટ પ્રકારનું છે એટલે કે જાણીતી હસ્તીઓને બોલાવીને તેનું રીતસર અપમાન કરવાનું.)

આ જ રીતે ‘રાખી કા સ્વયંવર’ શોમાં રાખી સાવંતે પરણવાનું નાટક કરીને બધાને બેવકૂફ બનાવ્યા હતા. આ શો એનડીટીવી ઇમેજિન પર આવેલો. તે પછી તેમાં ‘નથિંગ ફોર ગુડ’ જેવા રાહુલ મહાજન અને રતન રાજપૂતે પણ આ શો કર્યો હતો. પાકિસ્તાનથી ઘણા કચરાની આયાત કરાય છે તેમાં એક છે વીણા મલિક. આ વીણાના પણ આ પ્રકારના શોની જાહેરાત એનડીટીવી ઇમેજિન પર કરાઈ હતી, પરંતુ શો આવ્યો જ નહીં. કારણ? આ ચેનલ જ બંધ થઈ ગઈ! તે પછી લાઇફ ઓકે પર મલ્લિકા શેરાવતે ‘બેચલરેટ ઇન્ડિયા: મેરે ખયાલોં કી મલ્લિકા’ નામનો શો કર્યો હતો.

માત્ર શોની બાબતમાં જ આવા ‘ચેનલપલટા’ નથી થતા. સિરિયલો પણ ચેનલપલટા કરે છે. કેટલીક સિરિયલોએ તો ખંધા રાજકારણીની જેમ એક કરતાં વધુ ચેનલ બદલી છે. જોકે ખંધા રાજકારણી તો સત્તા માટે આવું કરતા હોય છે જ્યારે આ સિરિયલોની બાબતમાં એવું હોય છે કે તેમની લોકપ્રિયતાને જોઈને નવી ચેનલ તેમની ટીઆરપી વધારવા આવી સિરિયલો શરૂ કરતા હોય છે. એટલે ક્યારેક તેનું પુનઃપ્રસારણ પણ થતું હોય તેમ બને. દા.ત. દૂરદર્શન કાળમાં જઈએ તો, નુક્કડ સિરિયલ દૂરદર્શન પર આવી હતી. આ શોમાં થોડા ફેરફાર કરીને ‘નયા નુક્કડ’ સિરિયલ દૂરદર્શનની ભગિની ચેનલ ડીડી મેટ્રો પર શરૂ કરાઈ હતી. દૂરદર્શન પર ‘સોહની મહિવાલ’ નામની સરસ કોમેડી સિરિયલ આવતી હતી. તેમાં કલાકારો હતાં – વરુણ બડોલા અને શ્વેતા ક્વાત્રા. આ કંઈ વર્ષો જૂની વાત નથી. નવ વર્ષ પહેલાંની જ વાત છે. આ જ સિરિયલ ત્રણ વર્ષ પછી એટલ કે વર્ષ ૨૦૦૯માં સબ ટીવી પર આવતી હતી. ફરક એ હતું કે તેમાં કથા એક જ હતી, સિરિયલનું નામ હતું ‘સોનુ સ્વીટી’. તેમાં કલાકારો પણ એના એ જ. માત્ર પાત્રોનાં નામ બદલી નખાયેલાં.

ડીડી મેટ્રો પર ‘દેખ ભાઈ દેખ’ અને ‘ઝબાન સંભાલ કે’ નામની બે અફલાતૂન કોમેડી સિરિયલો આવતી. તેમાંથી ‘દેખ ભાઈ દેખ’ સોની ટીવી શરૂ થયું ત્યારે તેના પર પુનઃપ્રસારિત કરવામાં આવી હતી. તો ‘ઝબાન સંભાલ કે’ સિરિયલ, અત્યારે કોઈને યાદ પણ નહીં હોય તેવી ચેનલ પર આવતી હતી. તે ચેનલનું નામ હતું હોમ ટીવી. ‘ઝબાન સંભાલ કે’ પછી તો સબ ટીવી પર પણ આવી અને બિન્દાસ ચેનલ પર પણ પ્રસારિત થઈ.

આપણી આ અંતાક્ષરીમાં છેલ્લે શું આવ્યું? સબ ટીવી! તો તેને લઈને વાત આગળ વધારીએ. સબ ટીવી પર અશ્વિની ધીર નામના નિર્માતા-નિર્દેશકની ભારતના સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્રોમાં ભ્રષ્ટાચાર પર કટાક્ષ કરતી કોમેડી સિરિયલ ‘ઑફિસ ઑફિસ’ આવતી હતી. આ સિરિયલ પછી સ્ટાર વન ચેનલ પર ગયો અને તેનું નામ રખાયું ‘નયા ઑફિસ ઑફિસ’.

આમ ચેનલમાં ઑફિસ ફરે (એટલે કે નવા અધિકારી આવે અને હવે એ આવવાનું પ્રમાણ વધી ગયું છે કારણકે લોકો નોકરી બહુ બદલવા લાગ્યા છે) એટલે તેની સાથે સિરિયલો-રિયાલિટી શોમાં પણ સખળડખળ થાય અને તેના કારણે આવા ચેનલપલટા થતા હોય છે. જોકે માર્કેટિંગ અને પ્રિન્ટ એડ્ના કારણે દર્શકોને તેમના સિરિયલ-શોના નવા ઠેકાણાની ખબર પડી જ જતી હોય છે એટલે આ સિરિયલ-શો જે ચેનલ પર ખસે તે ચેનલને એટલા નવા દર્શકો મળી રહેતા હોય છે.