Posted in abhiyaan, sangh parivar, vhp

વિહિપની ઓળખ રામમંદિર સિવાય પણ છે

(અભિયાન, તા.૨૮/૪/૧૮નો અંક)

મધ્ય પ્રદેશમાં ભારતીય જન સંઘ (એટલે કે ભાજપનો પૂર્વ અવતાર)એ ખ્રિસ્તી મિશનરીઓની સામે વિરોધ અભિયાન શરૂ કર્યું. તેથી તત્કાલીન કૉંગ્રેસની સરકારે એક કમિશન રચ્યું હતું જેનું નામ હતું નિયોગી કમિશન. નિયોગી કમિશને મધ્ય પ્રદેશમાં ખ્રિસ્તી મિશનરીઓની પ્રવૃત્તિઓનું અધ્યયન કરીને અને ૧૧,૩૬૦ લોકોને મળીને ૧૯૫૭માં એક અહેવાલ સોંપ્યો હતો. તેમણે ૧૪ જિલ્લામાં હૉસ્પિટલો, શાળાઓ, ચર્ચો અને અન્ય સંસ્થાઓની મુલાકાત કરીને આ અહેવાલ આપ્યો હતો. આ અહેવાલથી સમગ્ર દેશમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો. અહેવાલથી એ સ્પષ્ટ થયું હતું કે વિદેશોથી ભારતમાં ખ્રિસ્તી મિશનરીઓને મળતા ધનથી બનેલી શાળાઓ, હૉસ્પિટલો અને અનાથાશ્રમોનો દુરુપયોગ છળકપટ દ્વારા ગરીબ લોકોને, ખાસ કરીને વનવાસીઓને ખ્રિસ્તી બનાવવામાં થાય છે. આ પંથાતરણથી ભારતના વિભાજનનો ખતરો રહેતો હતો જે ૧૯૪૭માં ભારતે જોયું હતું.

આથી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના દ્વિતીય સરસંઘચાલક માધવરાવ સદાશિવરાવ ગોલવલકર જે આદરથી ગુરુજીના નામે જાણીતા હતા તેમને વિચાર આવ્યો કે હિન્દુ સમાજને એક રાખવો જરૂરી છે. અસ્પૃશ્યતા જેવાં દૂષણો દૂર કરવા જરૂરી છે. સાધુ-સંતોમાં પણ એકતા જરૂરી છે. અને વિશ્વ ભરના હિન્દુઓ વચ્ચે સંબંધ ટકેલો રહેવો જોઈએ. ખાસ કરીને વિદેશમાં વસતા હિન્દુઓ તેમના ધર્મ અને જીવનદર્શન સાથે જોડાયેલા રહેવા જોઈએ.

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદની સ્થાપનાનો નિર્ણય ૨૯ ઓગસ્ટ ૧૯૬૪ના રોજ જન્માષ્ટમીના દિવસે મુંબઈ સ્થિત સ્વામી ચિન્મયાનંદના સાન્દીપની આશ્રમમાં ધર્માચાર્યોની બેઠકમાં કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારે સંઘના દ્વિતીય સરસંઘચાલક માધવરાવ ગોલવલકર અને સ્વામી ચિન્મયાનંદ, દલાઈ લામા સહિતના સાધુસંતો હાજર હતા. તેનો હેતુ હિન્દુ સમાજને એક અને મજબૂત કરવા, તેની સેવા કરવી અને હિન્દુ ધર્મની રક્ષા કરવી‌ તેવો હતો. હિન્દુ સમાજમાં વ્યાપેલી આંતરિક કુરીતિઓ અને બાહ્ય પડકારોના સંદર્ભમાં ધર્મશાસ્ત્રોની પુનઃ યોગ્ય રીતે વ્યાખ્યા અને પ્રથાઓનું નિરીક્ષણ કરીને ઉચિત રીતે યુગાનુકૂલ રૂપમાં પ્રસ્તુત કરવાની આવશ્યકતા હતી. આ કાર્ય માટે વિભિન્ન સંપ્રદાયો અને મઠના ધર્માચાર્યોની એક મંચ પર લાવીને તેમના માધ્યમથી ધર્મને સંસ્કૃતિના ક્ષેત્રમાં માર્ગદર્શન ઉપલબ્ધ કરાવવું આવશ્યક હતું. આ અત્યંત કઠિન કાર્યને સફળ બનાવવામાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા સંઘના દ્વિતીય સરસંઘચાલક ગુરુજીની રહી.

જયારે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદની સ્થાપના થઈ ત્યારે ગુજરાતી લેખક, નહેરુ મંત્રીમંડળમાં મંત્રી અને ભારતીય વિદ્યાભવનના સંસ્થાપક એવા કનૈયાલાલ મુનશી, ગુજરાતી વિદ્વાન કે.કા.શાસ્ત્રી, શીખ નેતા માસ્ટર તારાસિંહ, નામધારી શીખ નેતા સદગુરુ જગજીત સિંહ અને બનારસ હિન્દુ વિશ્વ વિદ્યાલયમાં કુલપતિ સી.પી રામસ્વામી ઐયર જેવા ખ્યાતનામ હાજર હતા.

એ સમયે દાદાસાહેબ આપ્ટેએ કહ્યું હતું કે આ વિશ્વ ખ્રિસ્તીઓ, મુસલમાનો અને સામ્યવાદીઓ વચ્ચે વહેંચાયેલું છે તે બધા જ હિંદુ સમાજને ખૂબ જ સારો ખોરાક માને છે જેના પર તેઓ મિજબાની ઉડાવવા માગે છે. આ યુગમાં એ જરૂરી છે કે હિન્દુ સમાજને આ ત્રણેયના દૂષણથી બચાવી શકાય. એનું સૂત્ર છે ધર્મો રક્ષતિ રક્ષિત:. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ અમેરિકા કેનેડા યુ.કે, ઑસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં પણ કાર્યરત છે.

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદનું પ્રથમ વિશ્વ હિન્દુ સંમેલન કુંભ મેળાની સાથે સાથે ૧૯૬૬માં પ્રયાગમાં થયું હતું. આ સંમેલનને તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણને શુભકામના પાઠવતા સંદેશમાં લખ્યું હતું, “બધા જ કાળમાં આત્મ નવીનીકરણની પરંપરા પર વિભિન્ન પ્રકારથી બળ આપવામાં આવે છે. આજે તે જ પરંપરા પ્રસ્તુત કરવામાં આવી રહી છે, હિન્દુ ધર્મમાં આંતરિક સંશોધન થઈ રહ્યું છે. તેનો અર્થ એ નથી કે આપણે આપણા મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનો ત્યાગ કરી દેવો…” ૭ નવેમ્બર ૧૯૬૬ના રોજ દિલ્લીમાં સંસદ ભવનની સામે ગોરક્ષા અને ગોહત્યા બંધી કાયદો બનાવવા માટે પ્રદર્શનનો નિર્ણય આ જ સંમેલનમાં થયો હતો.

કેન્દ્રમાં નરેન્દ્ર મોદી સરકાર આવી તે પછી વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના ઘર વાપસી કાર્યક્રમનો બહુ હોબાળો થયો, પરંતુ આ કાર્યક્રમ કંઈ સરકાર આવી તે પછીથી શરૂ નથી થયો. ભૂતકાળમાં ઘણા હિન્દુઓ ભય કે લાલચનો શિકાર બનીને અથવા હિન્દુ ધર્મમાં પ્રવર્તમાન દૂષણોના કારણે મુસ્લિમ કે ખ્રિસ્તી બની ગયા હતા. આવા લોકોને પુનઃ હિન્દુ સમાજમાં સ્વીકૃત બનાવવા માટે ઘર વાપસીનો વિચાર કરાયો હતો. ૧૯૬૬ના સંમેલનમાં પૂજ્ય સ્વામી વિશ્વેશતીર્થ મહારાજે ‘ન હિન્દુ પતિતો ભવેત્’નો ઉદ્ઘોષ કર્યો હતો. ઉડુપીમાં ૧૯૬૯માં થયેલા વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના પ્રથમ ક્ષેત્રીય સંમેલનમાં હજારો દલિતોએ પણ ભાગ લીધો હતો. તે સમયે પૂજ્ય પેજાવર સ્વામીએ ‘હિન્દવઃ સોદરાઃ સર્વે’ (બધા હિન્દુ ભાઈઓ છે)ની ઘોષણા કરી હતી. હાજર ધર્માચાર્યો અને જગતગુરુઓએ તેને વધાવી લીધી હતી. આ ઉપરાંત ‘મમ દીક્ષા હિન્દૂ રક્ષા, મમ મન્ત્રઃ સમાનતા’ એટલે હિન્દુની રક્ષા એ જ મારી દીક્ષા છે અને સમાનતાનો મંત્ર જ જપવાનું સૂચન કરાયું.

૧૯૭૦માં મહારાષ્ટ્રના પંઢરપુરમાં હિન્દુ સંમેલનમાં દાદાસાહેબ આપ્ટેએ કહ્યું હતું કે દ્વારકા, શ્રૃંગેરીના જગદગુરુ શંકરાચાર્યો તેમજ મધ્વ અને વલ્લભ સંપ્રદાયોના જગદગુરુ આચાર્યોએ પણ સ્પષ્ટ રીતે અસ્પૃશ્યતાનો નિષેધ કર્યો છે.

પહેલા હિન્દુ સંમેલનમાં જ વિશ્વ ભરમાંથી હિન્દુઓ આવ્યા હતા. દાદાસાહેબ આપ્ટેએ વિદેશોના પ્રમુખ હિન્દુઓ કે હિન્દુ સંસ્થાઓ સાથે પત્રવ્યવહાર શરૂ કરી દીધો હતો. અમેરિકામાં ૧૯૭૦માં વિશ્વ હિન્દુ પરિષદનું કાર્ય શરૂ થઈ ગયું હતું. દાદાસાહેબ આપ્ટેએ ૧૯૭૧માં પરિષદની કાર્યવૃદ્ધિ માટે નવ મહિના સુધી વિદેશોમાં ભ્રમણ કર્યું, ૩૦ દેશોના ૧૧૭ શહેરોમાં ૧૪૦ સભાઓને સંબોધી હતી. તેમણે ઘોષણા કરી હતી કે “વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ નવી આચારસંહિતાનું નિર્માણ કરશે અને જે વ્યવસ્થા કાળપ્રવાહમાં અપ્રાસંગિક થઈ ગઈ છે તેને નિરસ્ત કરશે.” ૧૨ જૂન ૧૯૭૭ના રોજ દાદાસાહેબે પોતાનો મહામંત્રી તરીકેનો કાર્યભાર સંસ્કૃતના વિદ્વાન રાજાભાઉ ડિગ્વેકરને સોંપી દીધો અને પોતે પૂણે રહેવા ચાલ્યા ગયા.

બીજું સંમેલન ૧૯૭૯માં પ્રયાગરાજમાં થયું. તે વખતે ઉદ્યોગપતિ વિષ્ણુ હરિ ડાલમિયા સંમેલનના સ્વાગત અધ્યક્ષ બન્યા હતા. તેઓ બાદમાં વિહિપના અધ્યક્ષ બન્યા. તે સમયે સંમેલનનું ઉદ્ઘાટન કરવા દલાઈ લામાને બોલાવાયા હતા. એક સમયે કાશીમાં મહાત્મા બુદ્ધને પ્રવેશ નહોતો કરવા દેવાયો. પરંતુ વિહિપના માધ્યમથી આ ભૂલ સુધારી દેવામાં આવી. તે સમયે ધર્મ ગંગાના નામથી એક પ્રદર્શની રાખવામાં આવી હતી જેમાં હિન્દુઓ માટે લઘુતમ ધર્માચરણ કરવા અનુરોધ કરાયો જેમાં (૧) સૂર્યને રોજ પ્રણામ કરવા. (૨) બધા હિન્દુઓએ ૐને ગળામાં ધારણ કરવો. (૩) પ્રત્યેક હિન્દુ પરિવારમાં ગીતા જરૂર રાખે. (૪) પ્રત્યેક હિન્દુ ઘરમાં ઈષ્ટદેવનું ચિત્ર જરૂર રાખે અને યથાસંભવ રોજ પ્રાર્થના કરે. (૫) પ્રત્યેક પરિવારમાં તુલસીનો છોડ જરૂર હોય. (૬) પોતપોતાના શ્રદ્ધા કેન્દ્ર (મંદિર, ગુરુદ્વારા, દહેરાસર)માં પ્રતિ દિન દર્શન, પ્રાર્થના કરવા જરૂર જાય.

જુલાઈ ૧૯૮૨માં અશોક સિંહલ વિહિપના સંયુક્ત મહામંત્રી બન્યા. ૧૯૮૩માં આચાર્ય ગિરિરાજ કિશોર પણ વિહિપના કાર્યમાં જોડાયા. વિહિપના પહેલા અધ્યક્ષ હતા મૈસૂરના મહારાજા જયચામરાજ વાડિયાર. ૧૯૮૫થી ૧૯૯૨ ન્યાયમૂર્તિ શિવનાથ કાટજૂ, ૧૯૯૨થી ૨૦૦૫ સુધી વિષ્ણુ હરિ ડાલમિયા અને ૨૦૦૫થી ૨૦૧૧ સુધી અશોક સિંહલ વિહિપના અધ્યક્ષ રહ્યા. હરિમોહન લાલના દેહાવસાન પછી ૧૯૮૬માં અશોક સિંહલ, ૧૯૯૫થી ૧૯૯૮ સુધી આચાર્ય ગિરિરાજ કિશોર, ૧૯૯૮થી ૨૦૧૧ સુધી ડૉ. પ્રવીણ તોગડિયા મહામંત્રી રહ્યા.

૧૯૬૪માં ધર્મસંસદે અયોધ્યા, કાશી અને મથુરાના મંદિરોને મુક્ત કરાવવા ઠરાવ કરેલો. તે પછી ૧૯૮૪માં શ્રીરામ જાનકી રથ યાત્રા સીતામઢી (બિહાર)થી દિલ્લી સુધી કાઢવામાં આવી. ૧૯૮૬માં સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે શાહબાનો કેસમાં શાહબાનોના પૂર્વ પતિને ભરણપોષણ આપવાનો ચુકાદો આપ્યો. મુસ્લિમ મતબૅંકને ખુશ કરવા તત્કાલીન વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધીએ સંસદમાં બહુમતીના સહારે આ ચુકાદાને ફેરવી તોળ્યો. ૧૯૮૬માં જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે અયોધ્યામાં રામ જન્મભૂમિનાં તાળાં ખોલવાનો આદેશ આપ્યો. તે પછી ઘરેઘરેથી શિલા અને દાન ઉઘરાવવાનું અભિયાન હાથ ધરાયું. ૧૯૯૦માં અયોધ્યામાં કારસેવા કરવામાં આવી જેમાં મુખ્યપ્રધાન મુલાયમસિંહે નિર્દોષ કારસેવકો પર પોલીસ દ્વારા ગોળીબાર કરાવ્યો. તેમાં કોઠારી બંધુઓ સહિત અનેક કારસેવકોનાં મૃત્યુ થયાં. ડિસેમ્બર ૧૯૯૨ના રોજ કારસેવા દરમિયાન વિવાદિત ઢાંચાનો ધ્વંસ થયો.

તે પછી રામજન્મભૂમિ ખાતે ભવ્ય રામમંદિર બાંધવાની માગણી બુલંદ થઈ. ભાજપની સરકારો ૧૯૯૮માં અટલ બિહારી વાજપેયીના નેતૃત્વ નીચે અને ૨૦૧૪માં નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં બની ત્યારે વિહિપ પોતાની આ માગણીને વ્યક્ત કરતી રહી. ૨૦૦૨માં અયોધ્યામાં કારસેવા કરીને પાછા ફરતા નિર્દોષ કારસેવકોને સાબરમતી ઍક્સ્પ્રેસમાં ષડયંત્રપૂર્વક નૃશંસ રીતે આગ લગાડીને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા. આજે રામમંદિર નિર્માણ માટે મોટા ભાગે અનુકૂળ સ્થિતિ છે. સુન્ની સિવાય લગભગ બધા જ રામમંદિર માટે સંમત છે.

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ દ્વારા આરોગ્ય તપાસ શિબિરનું સંચાલન કરવામાં આવે છે. વ્યાવસાયિક પ્રશિક્ષણ શિબિરોનું સંચાલન, ખેતી બગીચાની ટૅક્નિક, મધમાખીનું પાલન પશુપાલન, સીવણએ વગેરે શીખવવામાં આવે છે. શિક્ષણ માટે અંતરિયાળ દૂરસ્થ ક્ષેત્રોમાં શૈક્ષણિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. સામાજિક કલ્યાણ અંતર્ગત ગ્રામીણ વિકાસ ધાર્મિક તીર્થસ્થળોમાં સેવાઓ, મહિલા છાત્રાવાસ અનાથોની સહાય, વિવાહ સંમેલન, વગેરે કરવામાં આવે છે. વિશ્વ પરિષદ પોતાના કાર્યકર્તાઓની ગુણવત્તા કૌશલ્ય અને હિંદુત્વ પ્રત્યે સ્વાભિમાન જગાડવા અનેક પ્રકારની શિબિરનું આયોજન કરે છે. તેની યુવા પાંખનું નામ છે બજરંગ દળ. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદની મહિલા પાંખનું નામ છે દુર્ગાવાહિની. તેની સ્થાપના ૧૯૯૧માં સાધ્વી ઋતંભરાએ કરી હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક કાર્યો માટે મહિલાઓને પ્રેરવી અને મહિલાઓને શારીરિક અને માનસિક રીતે પ્રબળ બનાવવી તેવો છે. તે મહિલાઓને માટે પણ આત્મરક્ષા પ્રશિક્ષણ શિબિર નું આયોજન કરે છે.

દુર્ગાવાહિનીને સંગઠનની કઈ શ્રેણીમાં મૂકવું જોઈએ, દુર્ગાવાહિની ભારતની મહિલાઓને કેવી રીતે પ્રશિક્ષિત કરે છે અને તેનું લક્ષ્ય શું છે તે પ્રશ્નો પર દસ્તાવેજી ફિલ્મકાર નિશા પાહુજાએ એક ફિલ્મ ‘ધ વર્લ્ડ બિફૉર હર’ બનાવી હતી જેને શ્રેષ્ઠ કેનેડિયન ફીચરનો એવૉર્ડ મળ્યો હતો. સ્વાભાવિક છે કે આ એવૉર્ડ મળે કારણકે નિશા પાહુજાએ એ દૃષ્ટિકોણથી જ ફિલ્મ બનાવી હતી. તેના કહેવા પ્રમાણે, દુર્ગાવાહિનીમાં સ્ત્રીઓનું બ્રેઇન વૉશિંગ થાય છે અને ઉશ્કેરણીજનક સૂત્રોચ્ચાર શીખવાડવામાં આવે છે.

એ હવે કોઈ છૂપી વાત નથી રહી કે ભારતમાં લવ જિહાદ મોટા પાયે ચાલે છે. દુર્ગાવાહિનીની મહિલાઓને જુડો-કરાટે અને હથિયારોની તાલીમ આપીને આત્મનિર્ભર બનાવવાની સાથોસાથ લવ જિહાદ સામે લડવા પણ શીખવવામાં આવે છે. ગત ૨૩ જાન્યુઆરીએ કર્ણાટકમાં લવ જિહાદ સામે બજરંગ દળ અને દુર્ગાવાહિનીએ અભિયાન પણ શરૂ કર્યું છે. બજરંગ દળમાં ત્રિશૂળ દીક્ષા આપીને ધર્મ યૌદ્ધા તૈયાર કરવામાં આવે છે. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ માને છે કે ત્રિશૂળ એ આત્મવિશ્વાસનું પ્રતીક અને ભગવાન શંકરની શક્તિ છે. ગત વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં જ સમાચાર હતા કે ઉત્તર પ્રદેશમાં બજરંગ દળના બે લાખ કાર્યકરોને ત્રિશૂળ દીક્ષા અપાઈ હતી.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી હિન્દુઓને ષડયંત્રપૂર્વક ખદેડી દેવામાં આવ્યા તે રીતે ઉત્તર પ્રદેશના કૈરાનામાંથી પણ હિન્દુઓને સ્થળાંતર કરવાની ફરજ પડી હતી. આ સંદર્ભે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદે ઠરાવ પસાર કરી સ્વતંત્ર ભારતમાં હિન્દુઓને ખદેડવાની ચાલતી પ્રવૃત્તિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ઠરાવ મુજબ, કાશ્મીરથી લઈને કેરળ સુધી, દરેક જગ્યાએ હિન્દુઓને ખદેડવાની પ્રવૃત્તિ ચાલી રહી છે. હજારો ગામો અને શહેરોમાંથી હિન્દુઓને બીજે જતા રહેવાની ફરજ પડી રહી છે. આ સંદર્ભે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના તત્કાલીન આંતરરાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ પ્રવીણભાઈ તોગડિયાએ ‘પલાયન નહીં, પરાક્રમ’ સૂત્ર પણ આપ્યું હતું. તેમના કહેવા પ્રમાણે, ઉત્તર પ્રદેશનાં ૨૦૦ સ્થળોએથી હિન્દુઓએ પલાયન કરવું પડ્યું હતું.

પરંતુ એવું નથી કે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ માત્ર વિધર્મીઓ સામે જ લડે છે. હિન્દુ ધર્મની અંદર પ્રવર્તમાન દૂષણો જેવાં કે અસ્પૃશ્યતા સામે પણ તે ઝુંબેશ ચલાવે છે. સમયેસમયે વિહિપે ધર્માચાર્યો અને સાધુસંતોની મદદથી આ દૂષણને વખોડી કાઢ્યું છે. હજુ ગત નવેમ્બરમાં ઉડુપીમાં ધર્મસંસદમાં તમામ જ્ઞાતિના સાધુસંતોએ એક સ્વરે કહ્યું હતું કે અસ્પૃશ્યતા હિન્દુ શાસ્ત્રમાં નથી. હિન્દુ સમાજમાં બધા લોકો એક સમાન જ છે અને બધાની સાથે સમાન વ્યવહાર જ કરવો જોઈએ. આ બેઠકમાં ૩૫થી વધુ દેશોના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહ્યા હતા. માત્ર ઠરાવ કરીને બેસી રહેવાના બદલે વિહિપે એવી યોજના ઘડી હતી કે કથિત સવર્ણ કુટુંબ કથિત દલિત કુટુંબને મિત્ર બનાવશે. વિહિપ સમાજમાં સમરસતા લાવવા માટે બાબાસાહેબ આંબેડકર, મહર્ષિ વાલ્મીકિ, સંત કબીર, નારાયણ ગુરુ, રવિદાસ સહિતના મહાપુરુષોની જન્મજયંતિ પણ ઉજવે છે.

વર્ષ ૨૦૧૫માં વિશ્વ હિન્દુ પરિષદે સૂત્ર આપ્યું હતું: એક કૂવા, મંદિર ઔર સ્મશાન, હિન્દુઓ કી યહી પહચાન. વિહિપ બૌદ્ધ જૈન શીખ અને આદિવાસી પંથને હિંદુ ધર્મનો ભાગ જ માને છે.

વિહિપ વનવાસી વિસ્તારમાં પણ આદિવાસીઓ માટે શાળો ચલાવે છે. આદિવાસીઓ અને દલિતો માટે ૩૯,૦૦૦ કરતાં વધુ પ્રૉજેક્ટ ચાલે છે. વિવિધ કુદરતી આપત્તિઓમાં પણ વિહિપના કાર્યકરો સંઘના સ્વયંસેવકોની જેમ જ ખડેપગે હાજર રહી કામ કરતા હોય છે. ૨૦૧૦માં પ્રવીણભાઈ તોગડિયા દ્વારા હિન્દુ હેલ્પલાઇન શરૂ કરવામાં આવી જેનો ઉદ્દેશ કોઈ મુશ્કેલીમાં મૂકાયેલા હિન્દુની મદદ કરવાનો છે.

આમ, વિહિપ દ્વારા જે કાર્યો કરાય છે તેનો લાભ સ્વાભાવિક જ ભાજપને મળતો રહ્યો છે. હવે સ્થિતિ અલગ બની છે. પ્રવીણભાઈનું વિહિપમાંથી નીકળી જવું એ સંઘ અને સંલગ્ન સંસ્થાઓના કરોડો લોકો માટે પીડા સમાન બની રહેશે.

Advertisements
Posted in hindu, rss, sadhana

અખંડ ભારતના સ્વપ્ન સાથે નીકળ્યા છે આ સાઇકલ પ્રવાસી

રેલવે ઑફિસર જિતુભાઈ શાહ અખંડ ભારતના સ્વપ્ન સાથે ભારતના સાઇકલ પ્રવાસે નીકળ્યા છે

તેમનું નામ જિતેન્દ્ર જીવણલાલ શાહ. રેલવેમાં એકાઉન્ટ વિભાગમાં સિનિયર સેક્શન ઑફિસર. ના. મોટા ભાગે શુદ્ધ ગુજરાતીના આગ્રહી એવા જિતુભાઈને આ નહીં ગમે. આથી આમ રાખો- લેખા વિભાગમાં વરિષ્ઠ અનુભાગ અધિકારી. સંઘના તૃતીય વર્ષ શિક્ષિત સ્વયંસેવક. તેમનો પહેલો પરિચય મારે ભાવનગરમાં થયો જ્યારે સંઘની ઓળખ સમા વિચારપત્ર ‘સાધના’નું સંમેલન હતું જેમાં મારા પિતાજીના માસિયાઈ ભાઈ અમદાવાદથી ભાવનગર આવેલા અને મને કહે, ‘ચાલ, તેમાં જઈએ’. ત્યારે તેઓ તેમાં ઉદ્ઘોષક તરીકે હતા. તે પછી પરિચય ગાઢ બનતો ગયો. હું અમદાવાદ આવ્યો અને તેઓ રેલવેમાં નોકરીમાં બદલી મેળવીને કર્ણાવતી પાછા આવ્યા. તેઓ હંમેશાં કર્ણાવતી જ બોલે. આપણે પણ અહીં હવે કર્ણાવતી જ લખીશું.

પાછા એટલા માટે કે તેઓ મૂળ કર્ણાવતીના જ. સ્વદેશી વિચારોથી એટલા ઓતપ્રોત કે તેમના દીકરાનો જન્મ ૧૯૯૪ની ૧લી ડિસેમ્બરમાં થયો ત્યારે સ્વદેશી જાગરણ અભિયાન ચાલતું હતું તો તેના પરથી તેમણે તેમના દીકરાનું નામ સ્વદેશ રાખી દીધું.

સાદું જીવન, ઉચ્ચ વિચારમાં માનતા શ્રી જિતુભાઈ પ્રાકૃતિક ચિકિત્સામાં માને. ફળાહાર તેમને અતિ પ્રિય. આવી કર્ણાવતીની ધોમધખતી ગરમીમાં પણ પંખા વગર તેઓ રહી શકે. તેમને ખુલ્લા આકાશ નીચે સૂવું ગમે એટલે મોટા ભાગે તેમના ઘરમાં ઉપરના માળે ખુલ્લા આકાશ નીચે જ સૂવે. તેઓ ઇન્ટરનેશનલ નેચરોપથી ઑર્ગેનાઇઝેશનના ગુજરાતના ઉપાધ્યક્ષ છે. ‘સાધના’ના અગાઉ માનદ સંવાદદાતા કમ એજન્ટ કમ માર્કેટિંગ એક્ઝિક્યુટિવ રહી ચૂક્યા છે અને આજે પણ આ કામ કરી રહ્યા છે. આ બધું લખવાનું કારણ એ કે તેઓ આવતી કાલે શ્રી બીસા નરસિંહપુરા મેવાડ દિગંબર જૈન સમાજના ઉપક્રમે કર્ણાટકના બાહુબલીજીજી (શ્રવણ બેલગોડા) સાઇકલ પ્રવાસે જઈ રહ્યા છે. પચાસથી વધુ ઉંમરના જિતુભાઈ માટે આ સાઇકલ પ્રવાસ પહેલો નથી. અગાઉ ૨૦૦૧માં સંઘના સંકલ્પ શિબિર વખતે ભાવનગરથી કર્ણાવતી સાઇકલ પર આવેલા તો ૨૦૧૦માં કર્ણાવતીથી ઝારખંડમાં આવેલા સમેત શિખર સુધી ૧,૬૩૩ કિમીનો સાઇકલ પ્રવાસ ખેડી ચૂક્યા છે.

આવું અઘરું લાગતું કામ કેમ? શ્રી જિતુભાઈ કહે છે, “સંઘના પૂર્વ પ્રાંત સંઘચાલક અમૃતભાઈ કડીવાલાએ એક વાર કહેલું કે અખંડ ભારતનું સપનું સાકાર થાય તે માટે કેટલાક લોકો સિનેમા જોતા નથી.” તે દિવસથી જિતુભાઈએ પણ સિનેમા એટલે કે ફિલ્મો જોવાનું બંધ કરી દીધું. પણ આવું સાદગીભર્યું કોઈ જૈન મુનિ જેવું સાદું જીવન જીવતા શ્રી જિતુભાઈ અરસિક નથી. તેઓ સતત હસતા અને હસાવતા જોવા મળે. કોઈ મોટા કવિ નથી, પણ ગુજરાતી કે હિન્દીની કાવ્ય પંક્તિઓ તેમને સહજ કંઠસ્થ હોય. તેઓ પોતે પણ ક્યારેક મનમાં આવે તો રચી નાખે.

આ અખંડ ભારત, સમર્થ ભારત, સ્વચ્છ ભારત, પર્યાવરણ બચાવોના સંદેશ સાથે તેઓ બાહુબલીજી જઈ રહ્યા છે. આમ તો ઈરાદો કન્યાકુમારી સુધી જવાનો હતો અને જો સંજોગો અનુકૂળ રહેશે તો તેઓ કન્યાકુમારી પણ જશે જ. તેમની પત્રિકાનાં સૂત્રો આવાં છે- રાષ્ટ્ર સર્વ પ્રથમ, મીટ્ટી, પાની, ધૂપ, હવા, સબ રોગો કી યહી દવા પ્રકૃતિ કે નિયમો કા પાલન કરો ઔર સ્વસ્થ રહો, સ્વચ્છ ભારત,સ્વસ્થ ભારત, અખંડ ભારત સમર્થ ભારત, જલ હૈ તો કલ હૈ, હમ દો હમારે દો તો સબ કે દો.

કર્ણાવતીથી બાહુબલીજી સુધીના પ્રવાસમાં તેઓ ક્યાંય હૉટલમાં રોકાવાના નથી. સંઘ કાર્યાલય, મંદિર કે ધર્મશાળામાં રોકાશે. જ્યાં રોકાશે ત્યાં ભોજન લેવાના છે. તેમની સાથેની સામગ્રીમાં પાથરણાં, કપડાં, સાઇકલમાં હવા પૂરવા પંપ, કાગળ, કલમ, કેમેરો, પાણીનો શીશો વગેરે હશે. ઝારખંડના પ્રવાસે પણ તેઓ તેમના દૂરના સગા એવા ભાણીયા સાથે ગયા હતા. આ વખતે તેઓ એકલવીર છે.

અખંડ ભારતનું અશક્ય લાગતું સપનું કેમ? શ્રી જિતુભાઈ કહે છે, “વીર સાવરકરે કહેલું, “મને મારું અખંડ ભારતનું સ્વપ્ન સેવવા દો. સાકાર થશે તો લોકો કહેશે કે આ આર્ષદૃષ્ટા હતા. નહીં થાય તો કહેશે કે મૂર્ખ હતા. લોકો જે કહે તે પણ મને મારું સ્વપ્ન સેવવા દો.” પણ અખંડ ભારતમાં તો પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ વગેરે પણ આવે. તો જિતુભાઈ ભવિષ્યમાં આ દેશોમાં પણ સાઇકલ પ્રવાસે જવા વિચારે જ છે.

સંઘ અને ભારતમાં આવા કેટલાક ‘મૂર્ખો’ છે જે આવાં સ્વપ્ન જુઓ છે અને દેશભક્તિમાં રત રહે છે. માટે જ સંઘ આટલો વિશાળ વટવૃક્ષ બન્યો છે. આવતી કાલે તેમના કાર્યક્રમમાં ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના અધ્યક્ષ શ્રી વિષ્ણુભાઈ પંડ્યા અને સંઘના મહાનગર સંઘચાલક શ્રી મહેશ પરીખ ઉપસ્થિત રહેવાના છે. કાર્યક્રમનું સરનામું છે- શ્રી બીસા નરસિંહપુરા મેવાડ દિગંબર જૈન સમાજ, જૈન મિલન સોસાયટી, કર્ણાવતી. સમય છે- સવારે ૭થી ૮.૩૦. રસ ધરાવનારાઓ કાર્યક્રમમાં આવી શકે છે.

Posted in abhiyaan, bjp, politics

મોદીનું નવું મંત્રીમંડળ: ૨૦૨૪ માટેની ઊર્જાથી ભરપૂર લાયક યુવા ટીમની ભેટ

(અભિયાન સામયિકના તા.૧૬/૯/૧૭ના અંકમાં પ્રસિદ્ધ લેખ)

રાજકારણ એ ખાંડાની ધાર પર ચાલવાનું કામ છે અને તેમાંય ખાસ કરીને સરકાર ચલાવવી. સરકાર ચલાવતી વખતે સારું શાસન પણ આપવાનું હોય અને સાથે રાજકીય સમીકરણો પણ ધ્યાનમાં રાખવા પડે. ગત ત્રણ સપ્ટેમ્બર ને રવિવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના મંત્રીમંડળનું વિસ્તરણ થયું તેમાં આ બંને બાબતે ફરી એક વાર મોદીએ સાબિત કર્યું કે તેઓ અત્યારે જે રાજકીય નેતાઓ છે તેમાં તેઓ ચાણક્ય છે.

ગુજરાતમાંથી પાટીદાર આંદોલન અને ઓબીસી આંદોલનને શાંત કરવા વિઠ્ઠલ રાદડિયાનો અને ભાવનગરનાં ભારતીબહેન શિયાળનો સમાવેશ કરાશે, ગુજરાત પ્રભારી ભૂપેન્દ્ર યાદવ, હિમાચલ પ્રદેશમાં જે. પી. નડ્ડા મુખ્યપ્રધાનના ઉમેદવાર હોવાથી અનુરાગ ઠાકુરને કેબિનેટમાં સ્થાન મળશે, આસામમાંથી હેમંત વિશ્વ શર્મા, કર્ણાટકમાં યેદુરપ્પાના નિકટ ગણાતાં શોભા કરાંદલજે અને પ્રહલાદ જોશી, મધ્યપ્રદેશના સાંસદ પ્રહલાદસિંહ પટેલ, દિલ્લી ભાજપના નેતા સ્વ. સાહિબસિંહ વર્માના દીકરા પ્રવેશ વર્માનો સમાવેશ થશે તેમ પ્રસાર માધ્યમોમાં છાતી ઠોકીને કહેવાતું હતું. આ મુદ્દે ટીવી ચેનલો પર શનિવાર સવારથી તે મોડી રાતે ૧૨ વાગ્યા સુધી ચર્ચા ચાલી. રવિવારે પણ સવારે આઠ વાગ્યાથી ચર્ચા ચાલુ થઈ ગઈ હતી, પણ શનિવારે રાત્રે જ્યારે ખરાં નામો બહાર આવ્યાં ત્યારે ‘સૂત્રો’ના આધારે દાવો કરતા મિડિયા કર્મીઓ ભોંઠાં પડ્યાં અને તે પછી પણ મિડિયા કર્મીઓ નવા સંરક્ષણ મંત્રી કોણ બનશે તેની રવિવાર સવારથી ચર્ચામાં લાગ્યા હતા. તેમાં પણ નિર્મલા સીતારમણનું નામ બહાર આવતાં તેમના મોઢા પર ભોંઠપ જોવા મળતી હતી અને કદાચ એટલે જ નિર્મલા સીતારમણને તો કેવી રીતે સંરક્ષણ પ્રધાન બનાવાય? અર્થાત્ તેમની એવી કઈ લાયકાત છે તેવા ભાવ જોવા મળતા હતા.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહની જોડી ગુજરાતના મુખ્યપ્રધાન (અગાઉ આનંદીબહેન અને તે પછી વિજય રૂપાણી) હોય કે રાષ્ટ્રપતિ-ઉપરાષ્ટ્રપતિના ઉમેદવારની વાત હોય, દર વખતે બહુ ચાલાકીથી મિડિયા કર્મીઓને ખોટા પાડતી આવે છે. અને આથી જ હવે મિડિયામાં પણ કહેવાય છે કે ભાજપમાં જે નામ ચર્ચામાં આવે તે નામ ક્યારેય ખરેખર ફાઇનલ નથી હોતું.

શહેરી વિકાસ અને માહિતી-પ્રસારણ પ્રધાન વેંકૈયા નાયડુ ઉપરાષ્ટ્રપતિ બન્યા, સંરક્ષણ પ્રધાન મનોહર પારીકર ગોવાના મુખ્યપ્રધાન બન્યા, પર્યાવરણ પ્રધાન અનિલ માધવ દવેનું અવસાન થયું. આ બધાના કારણે મંત્રીમંડળ વિસ્તરણ અનિવાર્ય બન્યું હતું. તેમાંય સંરક્ષણ ખાતાનો ભાર અરુણ જેટલીને સોંપાયો હતો અને સ્વાભાવિક છે કે નાણાં પ્રધાન જેટલી, જ્યારે પાકિસ્તાન અને ચીન સરહદ સળગતી હોય તો બીજી તરફ જીએસટીના અમલ અને નોટબંધીના આંકડા બહાર આવ્યા પછી જીડીપીમાં ઘટાડો થયો હોય ત્યારે નાણાં અને સંરક્ષણ જેવાં બંને મહત્ત્વનાં ખાતાને જેટલી ન્યાય આપી શકે નહીં. વળી, તેમના પર ગુજરાતની આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી જીતવાનો ભાર પણ નખાયો છે.

મોદીજીને બ્રિક્સ માટે ચીન જવાનું હતું અને સાથે મ્યાનમારની મુલાકાત લેવાની હતી (યોગાનુયોગ દર વિસ્તરણ પછી મોદીજીનો વિદેશ પ્રવાસ થયો છે) અને છઠ્ઠીથી શ્રાદ્ધ પણ શરૂ થતા હતા. આમ, ત્રીજી તારીખ બરાબર અનુકૂળ હતી.

મંત્રીમંડળના વિસ્તરણ પહેલાં અમિત શાહે બરાબર હૉમ વર્ક કર્યું હતું અને તેમણે મંત્રીમંડળના આઠ પ્રધાનો સાથે બેઠક કરી હતી. તો મંત્રીઓનાં નામ નક્કી થઈ ગયા પછી વડા પ્રધાનના નિવાસસ્થાને વડા પ્રધાન મોદીજી અને અમિત શાહે આ ભાવિ મંત્રીઓ સાથે શપથવિધિ પહેલાં નાસ્તા પર મુલાકાત કરી પોતાના વિઝનનો ખ્યાલ આવી નૂતન ભારતની સંકલ્પના સમજાવી કઈ ઝડપે કામ કરવાનું છે તેની માહિતી આપી હતી.

૨૦૨૪ની ટીમ ઊભી કરી દીધી

જે નવ મંત્રીઓને ઉમેરાયા છે અને જે ચાર પ્રધાનોને કેબિનેટ પ્રધાન તરીકે બઢતી મળી છે તેમાં તેમની યોગ્યતા અને ઉંમરનો વધુ ખ્યાલ રખાયો છે. આ ઉપરાંત રાજકારણમાં અનિવાર્ય બની ગયેલાં પ્રદેશ અને જાતિનાં સમીકરણો પણ સાધવામાં આવ્યાં છે. આ ઉપરાંત મોદીજી પર આક્ષેપ થતો રહ્યો છે કે તેઓ નવી પેઢી તૈયાર કરતા નથી પણ આ વિસ્તરણથી તેમણે નવા મંત્રીઓની ટીમ આપીને તેમનું લક્ષ્ય વર્ષ ૨૦૧૯માં જીતની સાથે ૨૦૨૪ માટે ભાજપની ટીમ તૈયાર કરવાનું હોવાનું સ્પષ્ટ કર્યું છે. તે સમયે પોતે ચિત્રમાં કદાચ ન હોય તો પણ એક નવી ટીમ જરૂર ભાજપને મળી ગઈ છે.

નિર્મલા સીતારમણ: ઓછું બોલવું, ઝાઝું કામ ફળી ગયું…

નિર્મલા સીતારમણને પહેલાં મહિલા સંરક્ષણ પ્રધાન બનવાનું ગૌરવ મળ્યું છે. (ઈન્દિરા ગાંધી તો વડાં પ્રધાન હતાં ત્યારે તેમણે સંરક્ષણ પ્રધાનની જવાબદારી સંભાળી હતી પરંતુ નિર્મલા સીતારમણ પહેલાં પૂર્ણ કક્ષાનાં મહિલા સંરક્ષણ પ્રધાન જ ગણાય). આ તીરથી મોદી-શાહે અનેક નિશાન સાધ્યાં છે. એક તો, નિર્મલા સીતારમણ મહિલા છે. રાજકારણના સંદર્ભમાં યુવાન છે. તમિલનાડુનાં છે. જેએનયુમાંથી એમએ ડિગ્રી મેળવેલા છે, પ્રાઇસવૉટર હાઉસ કૂપર જેવી કંપનીમાં સિનિયર મેનેજર તરીકે અને બાદમાં બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસમાં કામ કરી ચૂક્યાં છે, તેમના પતિ ડૉ. પરકલા પ્રભાકરણ આંધ્રપ્રદેશના છે, ચંદ્રબાબુ નાયડુ સરકારમાં કેબિનેટ રેન્ક સાથે સલાહકારનો હોદ્દો ભોગવે છે.

નિર્મલા સીતારમણ ભાજપમાં કદાચ સૌથી નવોદિત પ્રધાન છે. ૨૦૦૬માં જ તેઓ ભાજપમાં જોડાયાં. તે પછી ભાજપનાં પ્રવક્તા બન્યા. તેઓ મિતભાષી, શાંત અવાજે વાત કરનારાં પ્રવક્તા રહ્યા. દક્ષિણના હોવાથી અને સારા શિક્ષણના લીધે અંગ્રેજી પર પ્રભુત્વ હોવાથી ભાજપ વિરોધી ગણાતી અંગ્રેજી ચેનલો પર તેઓ ભાજપનો પક્ષ સારી રીતે રજૂ કરી શકતા અને તે વખતે મોદીજી અને ગુજરાતનાં રમખાણો, એન્કાઉન્ટર વગેરે ચર્ચામાં વધુ રહેતાં. તેઓ ૨૦૧૩માં મોદીજી વડા પ્રધાનના ઉમેદવાર જાહેર થયા તે પહેલેથી મોદીજીના સમર્થક રહ્યાં છે. આમ, આ કામગીરીથી તેમને વર્ષ ૨૦૧૪માં જ વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન તરીકેનો સ્વતંત્ર પ્રભાર મળ્યો પરંતુ તે વખતે સ્મૃતિ ઈરાની નવાસવા હોઈ તેમને પહેલા જ ધડાકે માનવ સંસાધન પ્રધાન બનાવી દેવાતાં નિર્મલાજી પર કોઈનું ધ્યાન ન ગયું. પરંતુ આ વખતે નિર્મલાજીને સંરક્ષણ પ્રધાન બનાવી દેવાતાં બધાં ચોંકી ગયા છે. પરંતુ વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન તરીકે તેમણે ઝાઝાં વાજાં વગાડ્યા વગર પોતાનું કામ સારું કરીને દેખાડ્યું. તેમણે કામગીરી સંભાળ્યા પછી ભારતની નિકાસમાં વધારો થયો. ચીનની સામે ભારતીય બજારને રક્ષવા ૯૩ ચીજો પર એન્ટિ ડમ્પિંગ ડ્યુટી લદાઈ. તો ક્રૂડ ઑઇલ, જેમ્સ અને કિંમતી ધાતુઓ, મશીનરી, ઇલેક્ટ્રૉનિક સાધનો, મોતી, કિંમતી અને અર્ધ કિંમતી પથ્થરો (રત્નો)ની આયાત પર પ્રતિબંધ પણ મૂકાયો છે. તેમની પ્રમાણિકતા નિ:શંક છે. વડા પ્રધાનની સૂચના મુજબ કામ કરે છે.

નિર્મલા સીતારમણના લીધે ભાજપ હવે મહિલા સશક્તિકરણનો દાવો કરી મહિલાઓના મત માગી શકશે. મજાકમાં તો એમ કહેવાય છે કે ભાજપના રાજમાં વિદેશ અને દેશની રક્ષા બંને મહિલાઓ (અનુક્રમે સુષમા તથા નિર્મલા) કરે છે જ્યારે રાજ’નાથ’ ઘર સંભાળે છે! બીજી તરફ, દક્ષિણમાં કર્ણાટક સિવાય ક્યાંય ભાજપનો ઉજળો દેખાવ નથી. આથી વેંકૈયાજીને ઉપરાષ્ટ્રપતિ બનાવી તેમજ નિર્મલા સીતારમણને સંરક્ષણ પ્રધાન બનાવી ભાજપ હવે તમિલનાડુ અને આંધ્રપ્રદેશમાં પગપેસારો કરવાની યોજના ધરાવતો હશે તો તે સરળ બનશે. નિર્મલાજી પોતે ઝડપથી નવી ચીજો શીખે છે. સંરક્ષણ પ્રધાન તરીકે અગાઉ ગોવાના મુખ્યપ્રધાન મનોહર પારીકરને લાવીને મોદીજી સફળ પ્રયોગ કરી ચૂક્યા છે એટલે નિર્મલા સીતારમણમાં તેઓ સફળ જ રહેશે. નિર્મલાજીના સંરક્ષણ પ્રધાન બનવાથી સુરક્ષા અંગેની કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની સમિતિ (સીસીએસમાં) બે મહિલાઓનો સમાવેશ થયો છે તે પણ ઉલ્લેખનીય છે.

ચૂપચાપ કામ કરનારાઓને પ્રમોશન મળ્યું

નિર્મલા સીતારમણ સાથે પીયૂષ ગોયલ, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન અને મુખ્તાર અબ્બાસ નકવીને પણ પ્રમોશન મળ્યું તે મહત્ત્વનું છે. આ ત્રણેય નેતાઓ પણ વિવાદ વગર કામ કરતા રહ્યા તેના લીધે તેમની બઢતી થઈ છે. પીયૂષ ગોયલે ગત મનમોહન સરકારમાં કૌભાંડના લીધે કુખ્યાત કોલસાની ખાણોની હરાજી સારી રીતે કરી બતાવી, ગામે ગામ વીજળી પહોંચાડવાના કામમાં સારી ઝડપ દેખાડી, તેથી તેમને રેલવે પ્રધાન તરીકે બઢતી મળી છે. જોકે સુરેશ પ્રભુ પણ રેલવે પ્રધાન તરીકે સારી કામગીરી કરી હતી પરંતુ છેલ્લે છેલ્લે થયેલા રેલવે અકસ્માતોના કારણે તેમની સામે વિરોધી લાગણી ઉદ્ભવી જેના પગલે તેમને હટાવાયા અને તેમને વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન બનાવાયા છે. ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને પેટ્રોલિયમ પ્રધાન તરીકે ઉજ્જવલા અને પહલ (ગેસની યોજના-પ્રત્યક્ષ હસ્તાંતરિત લાભ)નો સારી રીતે અમલ કર્યો હતો. ગરીબ વર્ગને પણ ગેસ પહોંચે તેમાં મોદીજીની સાથે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન પણ યશના ભાગીદાર ગણાય. વળી, તેઓ ઓડિશાના છે અને ભાજપ હજુ ઓડિશામાં સત્તા મેળવી શક્યો નથી. ધર્મેન્દ્રજીએ કર્ણાટક, બિહાર, ઝારખંડ વગેરે રાજ્યનો પ્રભાર પણ સફળતાપૂર્વક સંભાળ્યો છે. આ બધાં કારણે તેમની બઢતી થઈ.

નજમા હેપ્તુલ્લાને ૭૫ની વય મર્યાદાના કારણે મણિપુરનાં રાજ્યપાલ બનાવાયાં તેથી લઘુમતી બાબતોના મંત્રીનું પદ ખાલી પડ્યું હતું. મુખ્તાર અબ્બાસ નકવી અગાઉ અટલ સરકારમાં પણ માહિતી-પ્રસારણના રાજ્ય પ્રધાન હતા. તેઓ ભાજપનો મુસ્લિમ ચહેરો છે. જોકે જ્યારે ત્રાસવાદી ભટકલના મિત્ર ગણાતા સબીર અલી (જદયુ)ને મોદીજી ભાજપમાં લાવ્યા ત્યારે નકવીજીએ ટ્વિટર પર જાહેરમાં વિરોધ કરી કહ્યું હતું કે “…તો તો પછી એક દિવસ દાઉદ ઇબ્રાહિમને પણ ભાજપમાં લવાશે..” તેમના વિરોધ પછી સબીર અલીને ભાજપમાં લવાયા નહોતા. આમ છતાં નકવીનું પ્રમોશન થયું છે. સ્મૃતિ ઈરાનીએ પણ એક સમયે નરેન્દ્ર મોદીનો રમખાણ બાબતે ઉગ્ર વિરોધ કર્યો હતો અને પછી માફી માગી લેતાં વાત થાળે પડી ગઈ, મોદીજી માટે એમ મનાય છે કે તેઓ તેમના વિરોધીને ક્યારેય માફ નથી કરતા પરંતુ નકવી અને સ્મૃતિ ઈરાની તેમાં અપવાદ લાગે છે. જોકે એક અપવાદ ઉમા ભારતીનો પણ છે.

આ સિવાય નીતિન ગડકરીને ટ્રાન્સપૉર્ટ ઉપરાંત ઉમા ભારતી પાસેથી ગંગા શુદ્ધિકરણ ખાતું લઈ તેની જવાબદારી સોંપાઈ છે. ગડકરીજીએ પોતાનું કામ સારી રીતે કરી બતાવ્યું છે. અને એમ પણ મનાતું હતું કે રેલવે સહિત તમામ ટ્રાન્સપૉર્ટને વિલીન કરી એક મોટું મંત્રાલય બનાવાશે અને તે માટે ગડકરીજીએ મોદીજી સમક્ષ પ્રેઝન્ટેશન પણ કર્યું હતું પરંતુ હાલમાં આ વાત ખોટી સાબિત થઈ છે. ગંગા શુદ્ધિકરણ બાબતે બડબોલાં ઉમા ભારતીનું કામ કંઈ ખાસ રહ્યું નહોતું અને નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલે આ બાબતે ટીકા પણ કરી હતી. ઉમાને જોકે ગંગા શુદ્ધિકરણના બદલે મોદીજીના પ્રિય એવા સફાઈ તેમજ પીવાના પાણીનું ખાતું સોંપાયું છે તે પણ મહત્ત્વનું છે જ. ઉમા ભારતીને જ્યારે અટલ-અડવાણી સાથે વાંકું પડ્યું ત્યારે તેમણે ભારતીય જનશક્તિ પક્ષ બનાવ્યો હતો અને તે વખતે ગુજરાતમાં આવીને તેમણે મોદીજીની ટીકા કરી હતી. પરંતુ એ બધું ભૂલીને મોદીજીએ તેમને ૨૦૧૪માં પોતાના પ્રિય એવા ગંગા શુદ્ધિકરણ ખાતાની જવાબદારી સોંપી પરંતુ ઉમા ભારતી વરિષ્ઠ નેતા હોઈ ગાંઠ્યાં નહીં. વળી, અયોધ્યામાં ઈમારત ધ્વંસના કેસમાં તેમની સામે આરોપો ઘડાયા, આથી પણ તેઓ વિવાદમાં આવ્યાં હતાં. પરંતુ તેમણે તેને હિન્દુત્વ સાથે જોડી દીધું કે પ્રભુ શ્રી રામ માટે જેલમાં જવા પણ તૈયાર છું. આથી મોદીજી તેમને દૂર કરી શકે તેમ નહોતાં. જોકે વિસ્તરણ પહેલાં ઉમાજીએ રાજીનામું આપ્યું છે તેવી વાત જરૂર ચર્ચાઈ અને શપથવિધિ વખતે તેમની ગેરહાજરી પણ ઊડીને આંખે વળગી. જોકે તેમણે એમ કહ્યું કે “હું નારાજ નથી.” રાજકારણમાં આવા સમયે નકાર વાક્ય હકાર બની જાય છે તે સ્પષ્ટ છે.

આ જ રીતે રાજીવ પ્રતાપ રૂડી પણ નારાજ હોવાનું સ્પષ્ટ થયું. તેમને સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ અને એન્ટરપ્રિન્યોરશિપ જેવું મોદીજીનું પ્રિય ખાતું સોંપાયું હતું. પરંતુ તેની કામગીરીમાં તેઓ ઉણા ઉતર્યા. તેમણે પોતાની નારાજગી એ વાક્યથી દર્શાવી દીધી કે “તેમને પક્ષે રાજીનામું આપવાનું કહ્યું તેથી તેમણે રાજીનામું આપ્યું છે.” હવે તેમનો સંગઠનમાં ઉપયોગ થશે પરંતુ જો પક્ષમાં તેમણે સ્થાન ઊંચું લાવવું હશે તો બિહારની ચૂંટણીમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવીને બતાવવું પડશે.

ખેલ પ્રધાન તરીકે વિજય ગોયલની ભૂમિકા પણ ઉણી ઉતરી. ઉપરાંત ઑલિમ્પિકમાં તેઓ ખેલાડીઓ સાથે સેલ્ફી લેવામાં વ્યસ્ત રહ્યા અને ઑલિમ્પિકમાં ભારતનો દેખાવ નિરાશાજનક રહ્યો. દિલ્લીમાં વિધાનસભા ચૂંટણીમાં હર્ષવર્ધન અને બાદમાં કિરણ બેદીને મુખ્યપ્રધાનનાં દાવેદાર જાહેર કરાવાના કારણે તેમને કેન્દ્રમાં લેવાયા હતા પરંતુ તેમણે મોદીને મહાત્મા ગાંધી સાથે સરખાવવાની ચમચાગીરી કરી એ વાત પણ તેમનું સંસદીય બાબતોના રાજ્ય પ્રધાન તરીકે ડિમોશન થતાં અટકાવી શકી નથી. આ વાત અને ઉપરની નકવી-સ્મૃતિ-ઉમાની વાત સ્પષ્ટ કરે છે કે મોદીને માત્ર ખુશામતથી ખુશ ન કરી શકાય. તેમને પર્ફૉર્મન્સ જોઈએ છે. આની સામે રાજ્યવર્ધન રાઠોડ જે મોડલ વિજેતા છે તેને રમતગમત પ્રધાન બનાવી મોદીજીએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ૨૦૨૦ની ઑલિમ્પિકમાં ભારતનો ઉજળો દેખાવ થાય તેવું તેઓ ઈચ્છે છે. રાજ્યવર્ધન રાઠોડ ઉપરાંત સંતોષ ગંગવારને શ્રમ પ્રધાન તરીકે (જેમાં બાંડારુ દત્તાત્રેય નિષ્ફળ રહ્યા, તેથી તેમણે રાજીનામું આપવું પડ્યું) સ્વતંત્ર કાર્યભાર સોંપી તેમનું પણ પ્રમોશન કરાયું.

આ સિવાય જે નવ નવા ચહેરા રાજ્ય પ્રધાન તરીકે લેવાયા તેમાં ગજેન્દ્રસિંહ શેખાવત પોતે ખેડૂત છે, સાથે ટૅક્નૉસેવી છે, નાણાં અંગેની સંસદીય સમિતિમાં રહી ચૂક્યા છે, બાસ્કેટ બૉલના ખેલાડી છે, તેથી તેમને યોગ્ય રીતે જ કૃષિ ખાતું સોંપાયું છે. યુકે, બ્રાઝિલમાં એમ્બેસેડર અને યુએનમાં રહી ચૂકેલા હરદીપસિંહ પુરી જેવા પૂર્વ આઈએફએસ અધિકારી, જે સાંસદ પણ નથી, તેમને પ્રધાન બનાવી મોદીજીએ વધુ એક આશ્ચર્ય આપ્યું છે, પરંતુ તેમને વિદેશ ખાતામાં મૂકવાના બદલે શહેરી વિકાસ અને ગૃહનિર્માણના પ્રધાન બનાવાયા તે વધુ એક આશ્ચર્ય છે. જોકે જેમ કોઈ કંપનીની અંદર કોઈ ચોક્કસ કામ કરતી વ્યક્તિ બીજાને સલાહસૂચન આપી શકે તેમ હરદીપ પુરીના યુએન અને વિદેશનો અનુભવનો લાભ પણ સરકારને મળવાનો જ છે. આ જ રીતે બિહારના રાજકુમાર (આર.કે.) સિંહે પણ લલિત મોદી કેસ સંદર્ભે તેમજ બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી સંદર્ભે ભાજપ નેતાઓ વિરોધી નિવેદનો કર્યાં હતાં, તેમ છતાં તેમને પ્રધાન બનાવાયા છે. નકવી, સ્મૃતિ, ઉમા જેવા કિસ્સાની જેમ આ પણ એક અપવાદ છે. આર.કે. સિંહે ૧૯૯૦માં લાલુના આદેશથી ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા એલ. કે. અડવાણીની ધરપકડ કરી હતી. જોકે એ જ અડવાણીજી જ્યારે ૧૯૯૮માં ગૃહ પ્રધાન બન્યા ત્યારે આર. કે. સિંહને ગૃહ સચિવ બનાવાયા હતા! તેમના ગૃહ સચિવ તરીકેના કાર્યકાળમાં કસાબ અને અફઝલ ગુરુને ફાંસી અપાઈ હતી. તેમને બનાવાયા છે તો પીયૂષ ગોયલની જગ્યાએ ઊર્જા પ્રધાન પરંતુ તેમના ગૃહ સચિવ તરીકેના અનુભવોનો લાભ મોદી સરકારને જરૂર મળશે.

આર.કે.સિંહની જેમ જ પૂર્વ આઈએએસ અધિકારી આલ્ફૉન્ઝ કન્નનથનમને પ્રધાન બનાવી મોદીજીએ આશ્ચર્યની હારમાળા સર્જી છે. આ બાબતે પણ મોદીજીએ એક તીરે અનેક નિશાન સાધ્યા છે. આલ્ફૉન્ઝ ડિમૉલિશન મેન તરીકે જાણીતા છે. કૉંગ્રેસના રાજમાં ખૈરનાર જેવા ડિમોલિશન મેનની અવગણના થઈ હતી અને તેમને હેરાન કરાયા હતા. દિલ્લીમાં શહેર સારું બનાવનાર તેમજ જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજ્યપાલ તરીકે ઉમદા કામગીરી કરનાર જગમોહનને પણ કૉંગ્રેસે હડસેલ્યા હતા. જગમોહનને ભાજપે અટલ સરકારમાં પ્રધાન બનાવ્યા હતા. આમ, સારું કામ કરનારા અધિકારી હોય તો તેને ભાજપ શિરપાવ આપે છે તે આલ્ફૉન્ઝના દાખલાથી ભાજપે સાબિત કર્યું છે. આલ્ફૉન્ઝનું નામ ટાઇમ્સના ગ્લૉબલ લીડરની યાદીમાં પણ આવ્યું હતું. વળી, તેઓ ખ્રિસ્તી છે. ભાજપ શાસનમાં આવે ત્યારે વિશ્વના બે મોટા પંથો મુસ્લિમો અને ખ્રિસ્તીઓને ભારતમાં હેરાનગતિ થાય છે તેવો દેકારો થવા લાગે છે. દિલ્લીની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં પણ આવો દેકારો ખ્રિસ્તીઓએ કર્યો હતો. જે ખોટો સાબિત થયો હતો. કેરળમાં ખ્રિસ્તીઓની વસતિ નોંધપાત્ર છે અને આલ્ફૉન્ઝ કેરળના છે. તેથી કેરળમાં ભાજપનો પગપેસારો કરવાનો હેતુ પણ છે. આ ઉપરાંત મુંબઈના પોલીસ કમિશનર તરીકે ઉમદા કામગીરી કરનાર આઈપીએસ સત્યપાલસિંહ નક્સલવાદ પર સારું જ્ઞાન ધરાવે છે. તેઓ પીએચ.ડી., એમબીએ અને એમએની ડિગ્રી પણ ધરાવે છે. તેઓ સંસ્કૃત અને વેદના ખૂબ જ અભ્યાસુ છે. તેમની આ લાયકાત ઉપરાંત તેમની બીજી એક મોટી લાયકાત કદાચ એ છે કે તેઓ જાટ સમુદાયના છે, જે ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા અને રાજસ્થાનમાં નોંધપાત્ર સંખ્યામાં છે. આથી તેમને માનવ સંસાધન વિકાસ જેવું ખૂબ જ મહત્ત્વનું ખાતું સોંપવામાં આવ્યું છે.

અનંતકુમાર હેગડેને કર્ણાટકની ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ ખાતામાં લેવામાં આવ્યા છે. તેઓ હિન્દત્વનો ઉગ્ર ચહેરો છે. તેમનાં નિવેદનોના કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે. ડૉક્ટરો સાથે બથંબથી કરતો તેમનો વિડિયો પણ બહાર આવ્યો છે તે જોતાં તેઓ મોદી સરકાર માટે અસ્ક્યામત (એસેટ) કરતાં જવાબદારી (લાયેબિલિટી) ન સાબિત થાય તો સારું. વીરેન્દ્રકુમારને મધ્યપ્રદેશની ચૂંટણીના લીધે લેવામાં આવ્યા છે. જોકે સાથે તેઓ એમ. એ. ઇન ઇકૉનૉમિક્સ તેમજ પીએચ.ડી.ની ડિગ્રી ધરાવે છે. તેઓ એક સમયે સાઇકલ રિપેરની દુકાન ચલાવતા હતા. તેમણે જમીન પર પગ ટકાવી રાખ્યો છે. તેઓ આજે પણ સ્કૂટર પર ફરે છે. વળી, તેઓ દલિત પણ છે. તેમને મહિલા અને બાળ કલ્યાણ ખાતું સોંપવામાં આવ્યું છે.

બિહારની આગામી વિધાનસભા તથા લોકસભા ચૂંટણીને નજર સમક્ષ રાખીને અશ્વિનીકુમાર ચૌબેને આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ ખાતામાં રાજ્ય પ્રધાન બનાવાયા છે. તેઓ બ્રાહ્મણ છે. તો બીજી તરફ તેમણે બિહારમાં દલિતો અને મહાદલિતો માટે ખૂબ કામ કર્યું છે. મોદીજીના માનીતા શૌચાલય પ્રૉજેક્ટ મુજબ, તેમણે મહા દલિત પરિવારો માટે ૧૧ હજાર શૌચાલયો બનાવડાવ્યાં છે. આમ, બ્રાહ્મણ, દલિતો માટે કામ અને બિહાર જોડાણ…ત્રણેય રીતે તેઓ મોદી સરકારને ઉપયોગી થાય તેમ છે. બ્રાહ્મણ ચહેરા તરીકે શિવપ્રતાપ શુક્લને પણ મોદી મંત્રીમંડળમાં સ્થાન મળ્યું છે. તેઓ મહેન્દ્રનાથ પાંડેની જગ્યાએ ઉત્તર પ્રદેશમાંથી આવ્યા છે. પાંડેને ઉત્તર પ્રદેશ ભાજપ પ્રમુખ બનાવાયા છે. શુક્લ લૉ ગ્રેજ્યુએટ છે. તેમણે ગ્રામીણ વિકાસ, શિક્ષણ અને જેલ સુધારણા બાબતે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારમાં સારી કામગીરી ભજવી હતી. તેમને નાણાં ખાતામાં રાજ્ય પ્રધાન બનાવાયા છે.

આમ, મોદીજીએ ૨૦૧૯ની લોકસભા ચૂંટણી, ૨૦૧૭-૧૮ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને ૨૦૧૪ની ભાજપની યુવા ટીમ આપી દીધી છે. હવે જોવું એ રહ્યું કે આ ટીમ અપેક્ષા મુજબ કામ કરે છે કે નહીં.

 

બૉક્સ-૧

સાથી પક્ષોને ઠેંગો!

જોકે વિસ્તરણમાં તાજેતરમાં ગઠબંધન થયેલા જદયુના કોઈ પ્રધાનને લેવાયા નથી. તેના બે પ્રધાનો લેવાશે તેવી ચર્ચા હતી. પત્રકારોને જદયુના ઉત્સાહી લોકોએ માહિતી પણ આપી દીધી હતી પરંતુ સરકાર તરફથી કોઈ આમંત્રણ જ ન મળતાં આશા ઠગારી નિવડી હતી. તેની પાછળ એવી ચર્ચા છે કે જદયુને બે પ્રધાન જોઈતા હતા. બીજી તરફ, બિહારમાંથી એલજેપીના રામવિલાસ પાસવાન અને આરએલએસપીના ઉપેન્દ્ર કુશવાહા એમ એક-એક પક્ષના એક-એક પ્રધાન તો હતા જ. જો જદયુના બે પ્રધાન બને તો પાસવાન-કુશવાહા અસંતુષ્ટ બને. શિવસેના પણ માથું ઉંચકે. તેથી મોદીજીએ આ બાબતે કોઈ સમજૂતી કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો. વળી, અટલ સરકાર વખતે મોરચા સરકાર હોઈ મજબૂરી હતી, પણ આ વખતે મોદીજીને લોકસભામાં બહુમતી હોઈ એવી કોઈ મજબૂરી નથી.

તો બીજી તરફ, મંત્રીમંડળમાં સ્થાન ન મળતાં શિવસેના પણ દુઃખી અને ક્રુદ્ધ થઈ છે. જોકે મહારાષ્ટ્રમાં મોટો પક્ષ ભાજપ બન્યા પછીથી તેના આ છણકા શરૂ થયા છે જેને મોદી બહુ ગણકારતા નથી. તમિલનાડુમાં અન્નાદ્રમુક એનડીએમાં જોડાશે અને તેથી તેના કોઈ પ્રધાન બનાવાશે તેવી ચર્ચા હતી પરંતુ હજુ વિધિવત્ તે એનડીએમાં જોડાયો નથી. આથી તેના કોઈ સાંસદને પ્રધાન બનાવવાનો પ્રશ્ન જ નથી.

બૉક્સ-૨

ગુજરાતને પૂરતું પ્રતિનિધિત્વ હોઈ નવા કોઈને સ્થાન નહીં

મોદી મંત્રીમંડળનું વિસ્તરણમાં ગુજરાતના એક પણ સાંસદને સ્થાન મળી શક્યુ ન હતું. ગુજરાત, કર્ણાટક, રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ અને હિમાચલ પ્રદેશ, જે ભાજપના ગઢ મનાય છે તેમાં આગામી સમયમાં વિધાનસભા ચૂંટણી આવી રહી છે તે જોતાં ત્યાંના સાંસદોને પ્રધાન બનાવાય તે રાજકારણમાં વર્ષોનો શિરસ્તો છે, પણ વિસ્તરણમાં ગુજરાત અને હિમાચલ પ્રદેશને બાકાત રખાયા છે. આમાંય ગુજરાતમાંથી તો અનેક નામો ચર્ચામાં હતાં!

પાટીદાર આંદોલનને શમાવવા સૌરાષ્ટ્રમાં પટેલ મતબૅંકને વધુ મજબૂત બનાવવા સાંસદ વિઠ્ઠલ રાદડિયાને નવા મંત્રીમંડળમાં સ્થાન મળશે. ઓબીસીના પ્રતિનિધિ તરીકે ભાવનગરનાં સાંસદ ભારતીબહેન શિયાળ તેમજ શંકરલાલ વેગડને પ્રધાન બનાવાશે તેમ ચર્ચાતું હતું. સાંસદ રાજેશ ચુડાસમા પણ મત્રી માટેના પ્રબળ દાવેદાર ગણાતા હતાં. ગુજરાતમાં ઉના કાંડ બાદ દલિત આંદોલનને ધ્યાનમાં રાખીને સાંસદ શંભુ ટુડિયા અને અમદાવાદ પશ્ચિમના સાંસદ ડૉ.કિરીટ સોલંકીનાં નામો પણ રાજકીય સૂત્રો ચર્ચતાં હતાં. ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહ રાજ્યસભામાં ગુજરાતમાંથી ચૂંટાતાં તેમને ગૃહ કે સંરક્ષણ જેવાં ખાતાં સોંપાશે તેવી ચર્ચા હતી.

બળુકા સાંસદ વિઠ્ઠલ રાદડિયા અને શંકરભાઇ વેગડ તો દિલ્લીનો આંટો પણ મારી આવ્યા હતા. પરંતુ મોદીએ ફરી એક વાર આ બાબતે પણ આશ્ચર્ય આપ્યું છે. ચૂંટણી આવે એટલે જરૂરી નથી કે ત્યાંના સાંસદોને મંત્રીમંડળમાં સ્થાન આપવું જ. તેનું કારણ એ પણ હોઈ શકે કે ગુજરાતમાંથી અગાઉથી જ છ સાંસદોને મોદી પ્રધાનમંડળમાં સ્થાન મળી ચૂક્યું છે. ગુજરાતમાંથી ચૂંટાયેલા રાજ્યસભામાં સાંસદ અરુણ જેટલી નાણા પ્રધાન છે. સ્મૃતિ ઈરાની કાપડ અને માહિતી-પ્રસારણ પ્રધાન હતા અને વિસ્તરણ પછી પણ તેમની કામગીરી બદલાઈ નથી. બનાસકાંઠાના સાંસદ હરિભાઈ ચૌધરી ગૃહ જેવા ખાતાના રાજ્ય પ્રધાન છે. મધ્ય ગુજરાતના દાહોદના સાંસદ જશવંતસિંહ ભાભોર આદિવાસી બાબતોના રાજ્ય પ્રધાન છે. ભાવનગરના મનસુખ માંડવિયા ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભામાં ગયા છે. તેઓ રૉડ ટ્રાન્સપૉર્ટ અને હાઇવેઝ, શિપિંગ, કેમિકલ અને ફર્ટિલાઇઝર એવા મહત્ત્વનાં ખાતાંઓમાં રાજ્ય પ્રધાન છે. અમરેલીના વતની તેમજ રાજ્યસભામાં ગુજરાતના સાંસદ પુરુષોત્તમ રૂપાલા પાસે કૃષિ અને પંચાયતી રાજ જેવાં અગત્યનાં ખાતાં છે. આ સિવાય વડા પ્રધાન મોદીએ ભલે વડોદરા બેઠક ખાલી કરી અને વારાણસીમાંથી સાંસદ તરીકે છે પરંતુ તેઓ છે તો ગુજરાતના જ. આમ, કુલ સાત પ્રતિનિધિ પ્રધાનમંડળમાં છે. આમાંથી કોઈને હટાવવાનું મોદીને હાલના તબક્કે યોગ્ય લાગ્યું નથી. અમિત શાહનો સંગઠનમાં ઉપયોગ જરૂરી છે કારણકે આગામી સમયમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ તેમજ લોકસભા ચૂંટણી પણ આવશે અને અમિત શાહે સંગઠનને મજબૂત બનાવ્યું છે. ગત એનડીએ સરકારમાં ભાજપ પક્ષ પ્રમુખનું કોઈ ખાસ મહત્ત્વ નહોતું પરંતુ અમિત શાહે ચૂંટણીઓમાં જીત, સરકારની યોજનાઓના પ્રચાર-પ્રસાર તેમજ જ્યાં ચૂંટણી નજીક નથી પરંતુ ભવિષ્યમાં ફાયદો થાય તે દૃષ્ટિએ કેરળ, તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ વગેરેમાં પણ સંગઠનને મજબૂત કરવાનું ઉજ્જવળ કામ કર્યું છે. દલિત-આદિવાસી કાર્યકરોના ઘરે જમીન પર બેસી ભોજન કરીને સાચા અર્થમાં સમરસતાનો દાખલો બેસાડ્યો છે. આથી અમિત શાહને પ્રધાનમંડળમાં સ્થાન અપાયું નથી.

આ ઉપરાંત ગુજરાત બાબતે મોદી- અમિત શાહ આશ્વસ્ત છે કે સૌની યોજના, નર્મદા યોજના, આદિવાસીઓ માટે પેસા કાયદો, મુખ્યમંત્રી યુવા સ્વાવલંબન યોજના, ભરૂચ પાસે કેબલ બ્રિજનું લોકાર્પણ, વગેરે મુદ્દાના લીધે તેમજ કૉંગ્રેસમાં શંકરસિંહ વાઘેલાના બળવાના લીધે રાજ્યની ચૂંટણીમાં દોઢસોથી વધુ બેઠકો જીતી લેવાશે.

Posted in hindu, religion, rss, sangh parivar

એક સમયના વિપંથી આક્રાંતાઓનું કામ બુદ્ધિજીવીઓએ હાથમાં લીધું છે

એક બુદ્ધિજીવી બહેને લખ્યું છે કે અયોધ્યામાં રામ જન્મભૂમિ (તેના માટે વિવાદિત ઢાંચો કે બાબરી મસ્જિદ ખોટો શબ્દ છે) મંદિર કે મસ્જિદની જગ્યાએ હૉસ્પિટલ બનવી જોઈએ. આવું સૂચવનારા એ પહેલાં નથી અને અંતિમ પણ નહીં હોય. આ વિવાદ પેદા કરાયો છે ત્યારથી આવાં સૂચનો કેટલાક -નામથી હિન્દુ જણાતા- અથવા હિન્દુ-મુસ્લિમ ઇત્તર લોકો કરી રહ્યા છે. મારે તેમને આ વાત કહેવી છે.

માનો કે તમારા ઘર પર કોઈ કબજો કરી લે અને પછી હું કહું કે તેના પર હૉસ્પિટલ બનાવીએ તો? મંદિરનું મહત્ત્વ કોઈ હૉસ્પિટલથી કમ નથી. જો મંદિરો ન હોત ને તો આ દેશમાં જંગલરાજ ચાલતું હોત. લોકો મંદિર જાય છે પોતાની વ્યથા રજૂ કરે છે અને પછી ભૂલી જાય છે. આવા લોકો હિન્દુઓ પર ટીપ્પણી કરી કરીને કટ્ટરવાદ જન્માવી રહ્યા છે. ‘પીકે’ જેવી ફિલ્મો પણ એમાં ઇંધણ પૂરવાનું કામ કરે છે. આલિયા માલિયા ને બીજા લોકો જેને ભારતમાં રહીને ભારતની સંસ્કૃતિ બદલવી છે, નિયમો નહીં સ્વચ્છંદતા જોઈએ છે, એક પંથના કટ્ટર લોકોની દાસતા પસંદ છે, તે લોકો હિન્દુઓ અને હિન્દુ ધર્મ એ જાણે ગરીબ કી જોરુ હોય તેમ તેના પર ટીપ્પણી કરી કરી રોજ ટપલી દાવ રમી રહ્યા છે. આ કામ બહુ જોખમી છે. ક્યારેક નબળી વ્યક્તિ પણ રોજના ટપલી દાવથી કંટાળી ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી કચકચાવી -એક પણ જબરદસ્ત- લાફો (૬ ડિસેમ્બર ૧૯૯૨ની જેમ) મારી દઈ શકે પણ એ સમયે લોકો ભૂલી જાય છે કે આ નબળી વ્યક્તિ સાથે ટપલી દાવ રોજ રમાતો હતો તેનો પ્રત્યાઘાત છે.

જ્યાં સુધી મંદિરની વાત છે, મંદિર હકીકતે સામાજિક મિલનનાં કેન્દ્રો, કેથાર્સિસ સેન્ટર અને ગરીબ-પછાત વ્યક્તિ માટે સહાય-ભોજનનાં કેન્દ્રો રહ્યાં છે. જરા અમદાવાદના પાલડીમાં જલારામ મંદિર, રામદેવનગરનું સાઈબાબા મંદિર કે વેજલપુરના બુટભવાની મંદિરનો આંટો મારી આવો, ખબર પડશે કે કેટલા લોકોને રોજ જમવાનું મળે છે. મંદિરો દ્વારા નિદાન કેમ્પ, ગૌશાળા ચાલતી હોય તેવી પ્રવૃત્તિ તો અલગ. અને માઇન્ડ વેલ, મંદિરો કંઈ બીજાં ઉપાસના સ્થળોની જેમ બંધ બારણે ચાલતાં નથી. કેટલાક અપવાદ સિવાય મંદિરો હિન્દુ ઇત્તર પંથોના લોકો માટે પણ ખુલ્લાં હોય છે. મંદિરના લીધે પીપળા, આકડા, ગુલાબ, સૂરજમુખી, કમળકાકડી, દર્ભ, બિલીપત્ર, આ બધાના રૂપમાં પર્યાવરણની જાળવણી, પક્ષીઓને ચબૂતરાના રૂપમાં ચણની વ્યવસ્થા, ઉનાળામાં પાણીની પરબ આ બધું તો અલગ. ક્યાંય કોઈ મંદિરમાં દેશના ટુકડા કરવાની, કોઈ ઇત્તર પંથીઓને મારી નાખવાની સલાહ-ઉપદેશ અપાતા નથી જે ઘણી વાર મસ્જિદોમાંથી અપાયા છે.

પ્રસાર માધ્યમોમાં મંદિરોની આવી વિગતો પ્રસિદ્ધ થતી નથી. બનાસકાંઠામાં તાજેતરમાં પૂર આવ્યાં ત્યારે મંદિરો આશ્રય કેન્દ્રો બન્યાં હતાં. જે સ્વામીનારાયણ સંસ્થાની કેટલીક વાર નેગેટિવ પબ્લિસિટી કરી સાધુને શૈતાન ચિતરાય છે (એ સમાચાર પણ પ્રસિદ્ધ થવા જોઈએ અને આવા શૈતાનોની ભરપૂર ભર્ત્સના થવી જોઈએ પણ) એ સંસ્થા, ગાયત્રી પરિવાર કે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ પૂરની રાહત અને બચાવ કામગીરીમાં મોખરે રહ્યા અને હંમેશાં રહે જ છે ચાહે એ મચ્છુ હોનારત હોય, કચ્છ ભૂકંપ હોય કે સુરતનો પ્લેગ. જો આ સંસ્થાઓ ન હોય તો કોઈ સરકારની તાકાત નહોતી કે મોરબી, કચ્છ કે સુરત આજે જેવા છે તેવા સુંદર રીતે બેઠા થઈ દોડતા થયા હોત.

વિપંથીઓનાં આક્રમણો પણ આ દેશમાંથી બધાં મંદિરોને તોડી શક્યા નથી. જેટલી વાર, જેટલી તીવ્રતાથી આક્રમણો થયાં તેનાથી વધુ ભવ્યતાથી મંદિરો ઊભાં પણ થયાં છે. સોમનાથ મંદિર તેનું ભવ્ય ઉદાહરણ છે. જે કામ અત્યાચારી વિપંથીઓ ન કરી શક્યા એ કામ બુદ્ધિજીવીઓએ હાથમાં લીધું છે. મંદિરો પરથી લોકોની શ્રદ્ધા તોડો. દર હિન્દુ તહેવારના દિવસે જ ગરીબ બાળકોને યાદ કરી દૂધ-તેલનો વેડફાટ યાદ અપાવો. રામમંદિરની જગ્યાએ હૉસ્પિટલ કે શૌચાલય બનાવવા જેવું તિકડમી સૂચન કરી વિવાદ સર્જો અને લોકપ્રિયતા મેળવો.

Posted in bjp, Mumbai Samachar, national, politics, rss

સુબ્રમણિયન સ્વામી અને નરેન્દ્ર મોદીને કેમ બને છે?

(મુંબઈ સમાચારની રવિવારની પૂર્તિમાં તા. ૨૨/૫/૧૬ના રોજ પ્રસિદ્ધ થયો.)

નરેન્દ્ર મોદી અને સુબ્રમણિયન સ્વામી વચ્ચે કોઈ સામ્યતા ખરી?

હા. બંનેના જન્મ તારીખ અને મહિનાની રીતે નજીક-નજીક છે. નરેન્દ્ર મોદી ૧૭ સપ્ટેમ્બરે જન્મતારીખ ધરાવે છે તો સુબ્રમણિયન સ્વામી ૧૫ સપ્ટેમ્બર. જોકે ઉંમરમાં સ્વામી મોદી કરતાં અગિયાર વર્ષ મોટા છે. આ ઉપરાંત બીજી અને મોટી સામ્યતા એ છે કે બંને રાજકારણના અઠંગ ખેલાડી છે. બંને તેમના દુશ્મનોને માફ કરવામાં માનતા નથી, સાફ કરવામાં જ માને છે. નરેન્દ્ર મોદીએ તેમના પક્ષના અને પક્ષની બહારના વિરોધીઓને એકબાજુ ધકેલી દેવામાં સફળતા મેળવી અને મેળવી રહ્યા છે તો સુબ્રમણિયન સ્વામીએ અટલ બિહારી વાજપેયી, સોનિયા ગાંધી અને જયલલિતાને હેરાન-હેરાન કરી મૂક્યા હતા. સુબ્રમણિયન જ્ઞાતિએ બ્રાહ્મણ છે અને ખરા અર્થમાં બ્રાહ્મણ છે. વિદ્વતા તેમનામાં ઠાંસોઠાંસ ભરેલી છે. શિક્ષણવિદ, વકીલ, લેખક અને રાજકારણી જેવી બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવે છે. અને એક બીજા બ્રાહ્મણ ચાણક્યના શબ્દશ: ગુણો ધરાવે છે. ચાણક્ય ધનાનંદ સાથે વેર થયું હતું તો તેઓ તેને સત્તામાંથી પદચ્યુત કરીને જ ઝંપ્યા હતા. સ્વામીનું પણ તેવું જ છે.

આવા ધૂરંધર રાજકારણીઓ સામે પડનાર આ સુબ્રમણિયન સ્વામી છે કોણ? આમ તો, સ્વામી રાજકારણમાં જ ન હોત. તેઓ ખૂબ જ સારા શિક્ષણવિદ હતા અને છે. સ્વામીએ હાર્વર્ડ જેવી પ્રખ્યાત યુનિવર્સિટીમાં ભણાવેલું છે. તેમણે ૨૪ વર્ષે જ હાર્વર્ડમાંથી પીએચ.ડી. કરી લીધેલું. ઇકોનોમિક સાયન્સમાં નોબલ મેળવનાર પહેલા અમેરિકન પૉલ સેમ્યેલ્સન સાથે તેમણે ઇન્ડેક્સ નંબરની થિયરીનું પેપર લખેલું. ૧૯૭૫માં તેમણે ચીનના અર્થતંત્ર પર પુસ્તક લખેલું. તેઓ માત્ર ત્રણ મહિનામાં ચીની ભાષા શીખી ગયેલા! નોબેલ પુરસ્કાર મેળવનાર અમર્ત્ય સેનના આમંત્રણથી તેઓ દિલ્લી સ્કૂલ ઑફ ઇકોનોમિક્સમાં જોડાયેલા. તો પછી કયા સંજોગો આવા શિક્ષણવિદને અને સંશોધનકારને રાજકારણ તરફ ખેંચી લાવ્યા?

પિતા સીતારામ સુબ્રમણિયનની જેમ સુબ્રમણિયન પણ ગણિતમાં ખૂબ જ વિદ્વાન. પિતા સેન્ટ્રલ સ્ટેસ્ટિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ડિરેક્ટર હતા. નોકરીના કારણે તેઓ ચેન્નાઈથી દિલ્લી આવી ગયેલા. સુબ્રમણિયન સ્વામી (સ્વામી વકીલ પણ હોવાથી વકીલની ભાષામાં એક ચોખવટ-હવે આપણે તેમના લાંબા આખા નામના બદલે સ્વામી જ લખીશું) ભણ્યા દિલ્લીમાં. તેમણે દિલ્લી યુનિવર્સિટી અંતર્ગત હિન્દુ કૉલેજમાંથી ગણિતમાં બી.એ. (હૉનરરી) ડિગ્રી મેળવી. તેઓ ત્રીજા ક્રમે આવ્યા હતા. અનુસ્નાતકનું ભણવા તેઓ કોલકાતા ગયેલા. સ્વામીને દુશ્મનોનો પનારો ત્યારથી જ પડેલો. એટલે જ કદાચ સ્વામીનો સ્વભાવ દુશ્મનોને માફ નહીં કરવાનો બની ગયો હશે.

બન્યું એવું કે કોલકાતામાં ઇન્ડિયન સ્ટેટેસ્ટિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના વડા પી. સી. મહાલાનોબિસ હતા જે તેમના પિતા સીતારામના દુશ્મન હતા. પિતાની દુશ્મની તેમણે પુત્ર સામે કાઢી. સ્વામીને ઓછા માર્ક આવવા લાગ્યા. આ મહાલાનોબિસ આયોજન પંચ સ્થાપવા પાછળનું ભેજું કહેવાય છે. મહાલાનોબિસે ઓછા માર્ક આપ્યા હોય કે ગમે તેમ, સ્વામીએ ભણી લીધા પછી આઈઆઈટીમાં હતા ત્યારે તેમણે ડાબેરીઓ પી. એન. હક્સર, મોહન કુમારમંગલમ અને નુરુલ હસ્સન સામે બાથ ભીડેલી. અર્થકારણ માટે ‘સ્વદેશી યોજના’ આપેલી. તેમણે આ પંચવર્ષીય યોજનાને બંધ કરી દેવા સૂચવેલું. કદાચ તેમનું તીર મહાલાબનોબિસ તરફ હતું, પણ આ તીર લાગ્યું ઈન્દિરા ગાંધીને.

ઈન્દિરા ગાંધીનો તે વખતે સૂર્ય મધ્યાહ્ને તપે. તેમની વિરુદ્ધ બોલવું એટલે જેલમાં જવું. તેમના જેવા દિગ્ગજ નેતાને ફરજ પડી કે તેમણે વર્ષ ૧૯૭૦માં બજેટ પરની ચર્ચામાં સ્વામીના વિચારો માટે સ્વામીને ‘અવાસ્તવિક વિચારો સાથેના સાન્તા ક્લૉઝ’ કહીને તેમની ઠેકડી ઉડાવી. એટલું જ નહીં ઈન્દિરા ગાંધીએ ડિસેમ્બર ૧૯૭૨માં આઈઆઈટીમાંથી સ્વામીને કઢાવી મૂક્યા. (સ્મૃતિ ઈરાની સામે થતા આક્ષેપો પરથી નવાઈ ન લાગવી જોઈએ. આગુ સે ચલી આતી હૈ…)

અહીંથી સ્વામીના દુશ્મન બની ગયાં ઈન્દિરા ગાંધી. ભાજપના પૂર્વાવતાર જેવા જનસંઘના નાનાજી દેશમુખની પારખુ નજરે સ્વામીને માપી લીધા. તેમને થયું આ છોકરો આપણા માટે કામનો છે. ૧૯૭૪નો એ સમય. જનસંઘે નાનાજીના કહેવાથી સ્વામીને રાજ્યસભામાં મોકલ્યા.

એ કટોકટી ગાળા વખતે સ્વામીએ ભજવેલી ભૂમિકાથી તેઓ સંઘ અને જનસંઘ બંનેના કાર્યકર્તાઓના હીરો બની ગયેલા. અહીં પણ નરેન્દ્ર મોદી અને સુબ્રમણિયન સ્વામી વચ્ચે બીજી સામ્યતા રહેલી છે. કટોકટીના ગાળામાં ઈન્દિરા ગાંધીની પાળતુ પોલીસથી બચવા બંને શીખનો વેશ ધારણ કરેલો. એમાંય સ્વામી તો અમેરિકા જઈને ઈન્દિરા ગાંધીએ લાદેલી કટોકટી અને એ કટોકટી દરમિયાન જર્મનીના હિટલરની જેવા કરાતા અત્યાચારોની ગાથા વર્ણવતા. ઈન્દિરાના શાસનમાં, પેલા હિટલરની નકલ જેવા અસરાની ‘શોલે’માં કહે કે ‘પરિન્દા ભી પૈર નહીં માર સકતા’ તેવું હતું. પણ સ્વામી કોને કહે? તેઓ અમેરિકાથી ભારત આવ્યા. સુરક્ષાચક્ર તોડીને સંસદમાં ઘૂસ્યા. ૧૦ ઑગસ્ટ ૧૯૭૬ના રોજ સંસદના સત્રમાં હાજરી આપી. ત્યાંથી પાછા ભાગી ગયા. એટલું જ નહીં, પણ ભાગીને ભારતથી પાછા અમેરિકા પહોંચી ગયા! સંસદમાં સ્વામીએ કોની સામે મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો? ઈન્દિરા ગાંધીનાં પુત્રવધૂ! જી હા, સોનિયા ગાંધી સામે. તેમણે અત્યારે જેમ રાજ્યસભામાં તેમણે પુરાવા સહિત ઑગસ્ટા વેસ્ટલેન્ડમાં સોનિયા-અહેમદ પટેલને ભીંસમાં લીધાં તેમ તે વખતે સંસદમાં દસ્તાવેજી પુરાવા સાથે આક્ષેપ કરેલો કે સોનિયા ઑરિએન્ટલ ફાયર એન્ડ જનરલ ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીના બેનામી ઇન્સ્યોરન્સ એજન્ટ છે. અને તેમણે પોતાના ઑફિસના સરનામા તરીકે વડા પ્રધાન નિવાસનું સરનામું- ૧, સફદરગંજ રૉડ આપેલું છે. આના પરિણામે ઈન્દિરા ગાંધીના આદેશથી સોનિયાને તેમની રોજગારી છોડવી પડેલી!

ઈન્દિરા ગાંધીને સ્વામીની દુશ્મનાવટ મોંઘી પડી. ઈન્દિરાના અને તે રીતે નહેરુ-ગાંધી પરિવારના એકચક્રી શાસનનો અંત લાવવામાં સ્વામી પણ અનેક પરિબળોમાંના એક મહત્ત્વના પરિબળ હતા. જનતા પાર્ટીના સ્થાપક સભ્યોમાં એક હતા સ્વામી. સ્વામી સહિત અનેકોના પ્રયાસોના કારણે ઈન્દિરાને ચૂંટણી આપવી પડી. એ ચૂંટણીમાં જનતા પક્ષની સરકાર બની. અહીંથી શરૂ થઈ સ્વામીની વાજપેયી સાથેની દુશ્મની.

સ્વામી અર્થશાસ્ત્રમાં એટલા બધા નિષ્ણાત હતા કે તેઓ જ સ્વાભાવિક નાણા પ્રધાન તરીકેના અગ્રણી દાવેદાર હતા. એમ કહેવાય છે કે વાજપેયીએ એવી અફવા ફેલાવી કે સ્વામી સીઆઈએના એજન્ટ છે અને સ્વામીને નાણા મંત્રાલય મળતું અટકાવેલું. સ્વામી કટોકટીના સમય દરમિયાન આરએસએસની અંદરનાં વર્તુળોમાં સ્થાન પામી ગયા હતા. પણ નાણા મંત્રાલય ન મળવાના કારણે તેઓ વાજપેયી અને સંઘના વિરોધી બની ગયા. પછીથી તેમણે વાજપેયી અને તત્કાલીન સંઘ સરસંઘચાલક (પ્રમુખ) બાળાસાહેબ દેવરસ પર કટોકટી દરમિયાન ઈન્દિરા ગાંધીને માફી પત્ર લખી આપ્યાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. વાજપેયી દારૂ પીતા હોવાનું પણ સ્વામીએ તેમની આત્મકથામાં લખેલું છે. તેમણે લખ્યું છે, “મોરારજી અને ચરણસિંહ તેમની નૈતિકતા માટે જાણીતા હતા. પરંતુ જનતા પક્ષમાં રહેલા કેટલાક અનૈતિક તત્ત્વોએ તેમના અંગત ફાયદા માટે બંને વચ્ચે દુશ્મની કરાવી. દા.ત. જ્યારે મોરારજીએ વાજપેયીને દારૂ નહીં પીવા માટે કડક ચેતવણી આપી ત્યારે વાજપેયી ભોંઠા પડી ગયેલા. દિલ્લીમાં જાપાનના વિદેશ પ્રધાને એક પાર્ટી રાખી હતી. વાજપેયી વિદેશ પ્રધાન તરીકે તેમાં હાજર હતા. તેઓ પીધેલા હતા. મને પણ તેમાં ભોજન માટે આમંત્રણ હતું. મને એ જોઈને આઘાત લાગ્યો કે વિદેશ પ્રધાન (વાજપેયી) ફૂલ પીધેલી સ્થિતિમાં હતા…”

“જ્યારે મોરારજીએ મને પૂછ્યું ત્યારે મેં તેમને બધું કહી દીધું…” (બની શકે કે નાણા પ્રધાન ન બનાવવાના કારણે સ્વામીએ વાજપેયી વિરુદ્ધ આ બધી વાર્તા ઊભી કરી હોય…સત્ય તો રામ જાણે.) “તે પછી મોરારજીએ મારી હાજરીમાં વાજપેયીને બોલાવ્યા અને તેમને જોરદાર ઠપકો આપ્યો. પરંતુ વાજપેયી કંઈ બોલ્યા નહીં. તેઓ એવી રીતે ઊભા હતા જેમ કોઈ વિદ્યાર્થી શિક્ષક દ્વારા ચોરી કરતાં રંગેહાથ ઝડપાયો હોય. આની સામે બદલો લેવા અને મોરારજીને મર્યાદામાં રાખવા, વાજપેયીએ મોરારજી વિરુદ્ધ ચરણસિંહના કાનમાં ઝેર રેડ્યું. એ વાજપેયી જ હતા જેમણે સૌ પ્રથમ ચરણસિંહના મનમાં વડા પ્રધાન બનવાની ઈચ્છા રોપી. તેઓ મોરારજી અને ચરણસિંહને અલગ-અલગ મળતા અને બંનેને એકબીજા વિરુદ્ધ ચડાવતા. સામાન્ય માન્યતા એવી છે કે ચરણસિંહે જનતા પક્ષની સરકાર તોડી, પણ હકીકતે વાજપેયીએ આ કામ કર્યું.”

સુબ્રમણિયન સ્વામી અતિ મહત્ત્વાકાંક્ષી છે. અલબત્ત, તેમની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ પૂરી થાય તે માટેની તેમનામાં લાયકાત છે પણ ખરી. લાયકાત વગર જો કોઈના મનમાં મહત્ત્વાકાંક્ષા હોય તો તે વ્યક્તિ પરત્વે આદર ન થાય. પણ સ્વામી માટે એવું નથી.

૧૯૯૮માં જયલલિતાની કૃપાથી સ્વામી મદુરાઈ બેઠક પરથી જીતી ગયા હતા. તે વખતે પણ સ્વામીને હતું કે જનતા સરકાર વખતે ન મેળ પડ્યો તો કંઈ નહીં, આ વખતે તો મેળ પડશે. જયલલિતા પણ તેમના ક્વોટામાંથી સ્વામીને નાણા પ્રધાન બનાવવા માગતા હતા. પણ વાજપેયી સ્વામીની દુશ્મની ભૂલી શકે તેમ નહોતા. સામાન્ય રીતે અજાતશત્રુ કહેવાતા વાજપેયીએ સ્વામીને મંત્રી ન બનાવ્યા. એમાં સ્વામીની વાજપેયી પ્રત્યેની કડવાશ વધી ગઈ. વાજપેયી સ્વામીને જનતા સરકાર વખતથી અલગ રાખતા હોય તેમાં કદાચ એક કારણ એ પણ હોઈ શકે કે તેઓ પક્ષની અંદર પોતાના હરીફ ઊભા થવા દેવા માગતા ન હોય. પરિણામ એ આવ્યું કે તે વખતે સ્વામીએ સોનિયા ગાંધી અને જયલલિતા વચ્ચે ટી પાર્ટી રખાવીને સરકાર ઉથલાવી દીધી. પણ કારગિલ યુદ્ધ થયું અને ૧૯૯૯માં ફરીથી વાજપેયી વડા પ્રધાન બન્યા. સ્વામીની ઈચ્છા પૂરી ન થઈ.

વી. પી. સિંહ બૉફોર્સ કૌભાંડ સામે ઝુંબેશ ચલાવીને વડા પ્રધાન બન્યા હતા પણ સ્વામીએ પુરાવા સાથે તેમનું નામ પણ તેમાં જોડી દીધું હતું!

સ્વામીએ ભાજપે ટેકો પાછો ખેંચી લીધા પછી વી. પી. સિંહના જનતા દળને તોડવામાં પણ ભાગ ભજવ્યો હતો તેમ કહેવાય છે. અજિતસિંહના જૂથના જનતા દળના ૨૦ સાંસદો તૂટીને ચંદ્રશેખર તરફ આવી ગયેલા તેનો યશ (!) સ્વામીને જાય છે. સ્વામીએ એક પત્રકારને હસતા હસતા કહેલું, “તમારી પત્રકારોની કોઈ સંસ્થાને તોડવી હોય તો મને કહેજો!”

જયલલિતાના એક સમયના મિત્ર સ્વામીએ તેમની સામે અપ્રમાણસર સંપત્તિનો કેસ કરીને તેમને જેલ ભેગા કર્યાં હતાં. જોકે સ્વામીનું કહેવું હતું કે જયલલિતાના કહેવાથી પોલીસે તેમને હેરાન કરવામાં કોઈ કસર બાકી નહોતી રાખી. આ એક બાબતમાં નરેન્દ્ર મોદી અને સુબ્રમણિયન સ્વામી જુદા પડે છે. મોદીને જયલલિતા સાથે સારું બને છે (અને આથી ભાજપને પણ!) પરંતુ ભાજપમાં માત્ર સ્વામી જ જયલલિતાના વિરોધી છે. બાકી, ઉદારવાદી આર્થિક નીતિમાં મોદી અને સ્વામી બંને સરખા મતના છે. અલબત્ત, એમ કહેવું જોઈએ કે ઉદારવાદી નીતિ લાવવાનો યશ મનમોહનસિંહને (મિડિયાના પ્રતાપે) જાય છે, પરંતુ હકીકતે ચંદ્રશેખર સરકાર વખતે તેનો પાયો સ્વામીએ નાખ્યો હતો. અને સ્વામી ઉદારવાદી આર્થિક નીતિની તરફેણ તેઓ આઈઆઈટીમાં ભણાવતા ત્યારથી કરતા હતા. આ બધી સામ્યતાઓ અને સ્વામીની અનેક નિપુણતાઓ તેમજ સરકાર ઉથલાવવાની ક્ષમતાના લીધે જ કદાચ મોદીએ સ્વામીને રાજ્યસભામાં લાવીને સાચવી લીધા છે.

સામાન્ય રીતે કૌભાંડોની પાછળ પડતા સ્વામીએ બૉફોર્સ કૌભાંડને હાથ પણ નહોતો લગાડ્યો? કેમ? તેમનો જવાબ એવો હતો કે “બીજા અનેક લોકો આ કામ કરી રહ્યા છે, મારે શું કામ કરવું?” પણ હકીકત એ હતી કે તેમની રાજીવ ગાંધી સાથે ગાઢ મિત્રતા હતી. સ્વામી ઘણી વાર કહે છે કે, “રાજીવને હું રાતના બે કે ત્રણ વાગે પણ મળી શકતો.” એકદમ સમજી શકાય તેવી ભાષામાં કહેવું હોય તો એમ કહી શકાય કે જેમ અંડરવર્લ્ડમાં પૈસા લઈને (અથવા કોઈ બીજા કારણોસર) હત્યા કરનારા ભાડૂતી/કૉન્ટ્રાક્ટ કિલર હોય છે, રાજકારણમાં સ્વામીનું નામ તેવું જ છે. સ્વામીના હિટલિસ્ટમાં કર્ણાટકના મુખ્યપ્રધાન અને મિસ્ટર ક્લીનની છબી ધરાવનારા રામકૃષ્ણ હેગડે, એમ. કરુણાનીધિ, એ. રાજા., પી. ચિદમ્બરમ સહિત અનેક નામો હતાં/ છે. અને અત્યારે તેમણે સોનિયા-રાહુલ અને આરબીઆઈના રાજ્યપાલ રઘુરામ રાજનની સોપારી લીધી હોય તેમ લાગે છે.

Posted in bjp, national, politics

મોદી સરકાર, હજુ ઘણાં કામો કરવાનાં બાકી છે, હોં!

narendra modi-l k advani-ram rathyatra

નરેન્દ્ર મોદી સરકારને બે વર્ષ પૂરાં થયાં તેની આજે ઉજવણી કરાઈ રહી છે. ટ્વિટર પર ટ્રાન્સફૉર્મિંગ ઇન્ડિયાના નામે ટ્રેન્ડ થઈ રહ્યાં છે. મોદી સરકારના પ્રધાનો ટીવી ચેનલોને ઇન્ટરવ્યૂ આપી રહ્યા છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ આજે સહારનપુરમાં જંગી સભા કરીને પોતાના કામકાજની વિગતો આપી હતી. પરંતુ હજુ પણ ઘણી એવી બાબતો અને વાયદાઓ છે જે મોદી સરકારે પૂરા કરવાના છે અને તેના માટે સરકાર પાસે માત્ર ત્રણ વર્ષ જ છે.

સૌથી પહેલો મુદ્દો તો કાશ્મીર અને કલમ ૩૭૦ છે. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પહેલાં મુફ્તી મોહમ્મદ સઈદના પીડીપી સાથે ભાજપે સરકાર રચી. સઈદના નિધન બાદ કેટલોક સમય અંટશ રહ્યા પછી મહેબૂબાના નેતૃત્વવાળા પીડીપી સાથે પણ ગઠબંધન કરી લીધું. કાશ્મીરમાં રાષ્ટ્રવિરોધી પ્રવૃત્તિ ચાલુ જ છે. દર શુક્રવારે નમાઝ પછી ત્રાસવાદી સંગઠન આઈએસઆઈએસના ઝંડા ફરકાવાઈ રહ્યા છે. પોલીસ પર પથ્થરમારો કરાઈ રહ્યો છે. મુફ્તી મોહમ્મદ સઈદની અંતિમયાત્રા કરતાં ત્રાસવાદીની અંતિમયાત્રામાં લોકોનું પ્રમાણ વધુ હતું. કાશ્મીરની સમસ્યા હલ કરવી એ મોટો પડકાર છે. આ જ રીતે પઠાણકોટમાં પાકિસ્તાન પ્રેરિત ત્રાસવાદીઓએ હુમલો કર્યો હતો. એટલે આ બંને સમસ્યાઓ એક સિક્કાની જ બીજી બાજુ છે. આ ઉપરાંત ભાજપ તેની સ્થાપના (જનસંઘ) વખતથી કલમ ૩૭૦નો વિરોધ કરતો આવ્યો છે અને લોકો તેને એટલા માટે જ મત આપે છે. આ કલમ ૩૭૦ને પણ દૂર કરવી પડશે. ઉપરાંત કાશ્મીરમાંથી વ્યવસ્થિત ષડયંત્રપૂર્વક હિન્દુઓને નીકળી જવાની ફરજ પડી હતી. તેમનું પુનર્વસન એ પણ મોટી સમસ્યા છે.

બીજો મુદ્દો- દેશદ્રોહી કૃત્યો. પહેલાં તો કાશ્મીરમાં જ ભારત વિરોધી અને પાકિસ્તાન તરફી નારાઓ લાગતા હતા પરંતુ હવે તે હૈદરાબાદ વિશ્વવિદ્યાલય, દિલ્લીના જનવિ (જેએનયુ) અને પશ્ચિમ બંગાળના જાદવપુર વિશ્વવિદ્યાલય સુધી પહોંચી ગયા છે. ત્રાસવાદીઓના સમર્થનમાં કાર્યક્રમો થઈ રહ્યા છે. તેને મિડિયા દ્વારા સમર્થન મળી રહ્યું છે. ભારતમાંથી કેટલાક યુવાનો આઈએસઆઈએસમાં જોડાઈ રહ્યા છે.

ત્રીજો મુદ્દો મોંઘવારી છે. બહોત હુઈ મહંગાઈ કી માર, અબ કી બાર મોદી સરકારના નારા સાથે ચૂંટાયેલી મોદી સરકારે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઘટ્યા છતાં દેશમાં ન તો પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં એવો ખાસ ઘટાડો આપ્યો (ઉલટાનો સેસ ઝીંકી દીધો અને એક્સાઇઝ ડ્યુટી પણ) ન તો મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવ્યો. તુવેર દાળના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા. ખાંડ વગેરે પણ મોંઘા થતા રહ્યા. દર વખતે સરકાર ઉંઘતી ઝડપાઈ.

ચોથો મુદ્દો છે- મધ્યમ વર્ગ. આ સરકારે તેના બંને અંદાજપત્રમાં મધ્યમ વર્ગને કોઈ રાહત આપી નથી. ઉલટાનું રાહત છિનવી લીધી છે. પીએફ પર ઇન્કમટેક્સ લાગુ કરવો, પીએફ ઉપાડવા પર પ્રતિબંધ, પીએફ સહિતની લઘુ બચત યોજનાઓ પર ઓછું વ્યાજ આમ બધી રીતે મધ્યમ વર્ગને માર પડી રહ્યો છે અને યાદ રહે- મધ્યમ વર્ગ જ ભાજપની કમિટેડ વૉટ બેંક છે.

પાંચમો મુદ્દો- બાંગ્લાદેશી ઘૂસણખોરો. આ મુદ્દે તેણે કામ કરવાનું બાકી છે. આસામમાં તો હવે સરકાર પણ ચૂંટાઈ ગઈ છે. આ કામ તેણે કરવું પડશે નહીં તો રાજ્ય અને દેશ બંને સ્તરે ફટકો પડશે.

છઠ્ઠો મુદ્દો- રામમંદિર. આ મુદ્દે ભાજપના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ રથયાત્રા કાઢી હતી. અને ત્યારે નરેન્દ્ર મોદી જ આયોજક હતા. વી. પી. સિંહ સરકારને ટેકો પાછો ખેંચી લીધો હતો. તેની ઉત્તરપ્રદેશની સરકાર ગુમાવી હતી.

સાતમો મુદ્દો છે- સમાન નાગરિક સંહિતા. આ મુદ્દે સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય પણ અનેક વાર ટકોર કરી ચૂકી છે, મુસ્લિમ મહિલાઓ પણ ઈચ્છે છે કે ત્રણ વાર તલાક બોલીને તેમને છૂટાછેડા ન અપાય. પણ મોદી સરકાર આ મુદ્દે નિષ્ક્રિય હોય તેમ જણાય છે.

આઠમો મુદ્દો છે- દેશમાંથી દાસત્વ (ગુલામી)નાં પ્રતીકો દૂર કરવા- અમદાવાદનું કર્ણાવતી નામ કરવું અને બીજાં પણ ગુલામીનાં પ્રતીક જેવાં નામો દૂર કરવા- શિક્ષણનું સંપૂર્ણ ભારતીયકરણ કરવું.

Posted in gujarat guardian, national, religion, sangh parivar

હોય નહીં, આરએસએસ અને ઇફ્તાર પાર્ટી?

પ જુલાઈ ને રવિવારના છાપામાં એક સમાચાર ચોંકાવનારા ચમક્યા. તેનું મથાળું હતું: આરએસએસે પ્રથમ વખત સમગ્ર દેશમાં ઇફ્તાર પાર્ટી યોજી. ઘણી વાર છાપામાં સમાચારમાં બદમાશી કરવામાં આવતી હોય છે. પીટીઆઈ સંસ્થા કે યુએનઆઈમાં વર્ષોથી સેક્યુલર અને સામ્યવાદી વિચારસરણીના લોકો હોવાથી તેઓ આવી બદમાશીભર્યા સમાચાર આપે છે અને તેના આધારે પ્રાંતીય ભાષાનાં અખબારો પણ તે મુજબ જ સમાચાર અનુવાદિત કરીને છાપતા હોય છે. તો ઘણી વાર સનસનાટી માટે હેડિંગમાં ચેડા કરવામાં આવતા હોય છે. દા. ત. હમણાં એક સમાચાર હતા કે જાસૂસી સંસ્થા રોના પૂર્વ પ્રમુખ દુલતે કહ્યું કે પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી માનતા હતા કે વર્ષ ૨૦૦૪માં ભાજપ ચૂંટણી હાર્યો તેનું કારણ ગોધરાકાંડ પછી ગુજરાતમાં થયેલાં રમખાણો હતા. હવે આ સમાચારનું મથાળું આપી દેવામાં આવે કે ભાજપ હાર્યો તેનું કારણ નરેન્દ્ર મોદી હતા તેમ વાજપેયી માનતા હતા તો સનસનાટી મચી જાય.

આ જ રીતે આરએસએસે ઇફ્તાર પાર્ટી યોજી તેવા સમાચારમાં પણ ક્યાં તો બદમાશી છે અથવા તો સનસનાટી મચાવવાનો પ્રયાસ. સમાચાર વાંચો તો ખબર પડે કે મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મોરચાએ સમગ્ર દેશમાં ઇફ્તાર પાર્ટી આપી. ઇફ્તાર પાર્ટી એટલે મુસ્લિમોના પવિત્ર મહિના રમઝાનમાં સાંજે રોજું ખોલવા માટે મુસ્લિમ બંધુઓને બોલાવીને જમાડવામાં આવે તે. અત્યાર સુધી કૉંગ્રેસ તેમજ અન્ય સેક્યુલર પક્ષો આવી ઇફ્તાર પાર્ટી યોજતી આવી હતી. તેની આરએસએસ અને ભાજપ તેમજ વિહિપ જેવા હિન્દુવાદી સંગઠનો ટીકા કરતાં હતાં. હવે સ્વાભાવિક છે કે આરએસએસે ઇફ્તાર પાર્ટી યોજી તેવા સમાચાર વાંચીને સંઘના સમર્થકો ઉકળી ઊઠે. તો બીજી તરફ, સેક્યુલરો મલકાઈ ઉઠે કે આરએસએસ પણ લાઇનમાં આવી ગયો. તો આ મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મોરચો વળી કઈ સંસ્થા છે અને તેની સાથે સંઘનું નામ કેમ જોડવામાં આવે છે?

ખરેખર હકીકત એ છે કે સંઘની ઇમેજ વર્ષોથી મુસ્લિમ વિરોધી બનાવી દેવામાં આવી. અલબત્ત, એમાં ઘણા અંશે સંઘનો પણ વાંક ખરો કે તેના સ્વયંસેવકોના મનમાં આઝાદી પહેલાં અને પછી થયેલા રમખાણો, તેમાં સૌથી મોટા તો વિભાજન વખતનાં રમખાણો, તેના કારણે મુસ્લિમો પ્રત્યે દ્વેષ પેદા થયો. મોટા ભાગના લોકો સંઘનો ઉદ્દેશ હિન્દુ ધર્મના ફેલાવાનો માને છે પરંતુ હકીકતે સંઘનો ઉદ્દેશ મુખ્યત્વે રાષ્ટ્રભક્તિનો છે. સંઘના બીજા પ્રમુખ મા.સ. ગોળવળકર ઉર્ફે ગુરુજીએ મંત્ર આપેલો: “ઓમ્ રાષ્ટ્રાય સ્વાહા, ઈદમ્ રાષ્ટ્રાય, ઈદમ્ ન મમ્” સંઘે કોઈ વ્યક્તિને ગુરુ સ્થાને નથી રાખ્યા કારણકે આસારામ સહિતના અનેક કિસ્સાઓમાં આપણે જોઈએ છીએ તેમ ગુરુ તરીકે જેમને માન્યા હોય તેનું પતન થાય એટલે મનોબળ ડગી જાય, વિશ્વાસ ઊઠી જાય. આથી જ અનેક લોકોના આવાગમન, શંકરસિંહ વાઘેલાનો ખજૂરાહો કાંડ વગેરે અનેક કિસ્સાઓ છતાં સ્વયંસેવકોના મનમાંથી સંઘ પ્રત્યેની નિષ્ઠા અને સરવાળે દેશભક્તિ ટકી રહી. આ વિચારીને સંઘે ભગવા ધ્વજને ગુરુ તરીકે રાખ્યા. ભગવો રંગ શૌર્ય, ત્યાગ અને બલિદાનનું પ્રતીક ગણાય છે. તેથી તે પ્રેરણારૂપ છે તેમ સ્વયંસેવકો માને છે. સંઘના સ્વયંસેવકોએ ગાંધીજીની હત્યા (નથુરામ ગોડસે પહેલાં)ના ષડયંત્ર વખતે ગાંધીજીની રક્ષા કરી હતી. ગાંધીજી પણ સંઘની શાખામાં આવેલા અને જે રીતે ત્યાં નાતજાતના ભેદભાવ (જે એ વખતે બાકીના સમાજમાં ખૂબ જ પ્રબળ હતા) હટેલા તે જોઈને સંઘની પ્રશંસા કરી હતી. કાશ્મીર પર પાકિસ્તાને આક્રમણ  કર્યું અને તે પછી ચીન-ભારત વચ્ચે યુદ્ધ થયું ત્યારે સ્વયંસેવકોએ ભજવેલી ભૂમિકાથી પ્રભાવિત થઈ દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન પં. જવાહરલાલ નહેરુએ સંઘને ૨૬ જાન્યુઆરીની કૂચમાં ભાગ લેવા આમંત્રણ આપેલું. મચ્છુની હોનારત કે ૨૦૦૧ના કચ્છ ભૂકંપ વખતે પણ સંઘના સ્વયંસેવકોએ સારી રાહત કામગીરી કરી હતી. એ તો સમજી શકાય, પણ હરિયાણામાં ૧૨ નવેમ્બર ૧૯૯૬ના રોજ ચરખી દાદરી ગામમાં સાઉદી અરેબિયા જતું વિમાન તેમજ કઝાખસ્તાનથી દિલ્હી આવતું વિમાન અથડાઈને જે દુર્ઘટના થઈ તેમાં સંઘના સ્વયંસેવકોએ સારી રાહત કામગીરી કરી હતી. તે વખતની ઘટનાઓની સ્મૃતિ મુજબ, તે વખતે મુસ્લિમો સ્વંયસેવકોથી પ્રભાવિત થયા હતા અને તેમને સંઘના ગણવેશ-ખાખી ચડ્ડીમાં મસ્જિદોમાં પ્રવેશ આપ્યો હતો.

સંઘના નેતાઓ દ્વારા મુસ્લિમોને રાષ્ટ્રીય પ્રવાહમાં તેમની રીતે જોડવા પ્રયાસો ચાલુ હતા. , ડૉ. હેડગેવાર જેમણે સંઘની સ્થાપના કરી હતી તેઓ ક્રાંતિકારી તરીકે દેશની સ્વતંત્રતા માટે કામ કરતા હતા ત્યારે તેમના એક ક્રાંતિકારી મિત્ર મુસ્લિમ (મોટા ભાગે અશફાકુલ્લાખાન) હતા જેમણે મુસ્લિમ ટોપી છોડીને સ્વદેશી ટોપી પહેરવા લાગી હતી. કટોકટી પછી સંઘના પ્રમુખ બાળાસાહેબ દેવરસને મળવા મુસ્લિમ નેતાઓ આવ્યા હતા. સંઘની શાખાઓમાં પણ આજુબાજુ રહેતા મુસ્લિમો આવતા. ભાજપમાં સ્વ. સિકંદર બખ્ત, શાહનવાઝ હુસૈન અને મુખ્તાર અબ્બાસ નકવી જેવા નેતાઓ તો હતા જ. પરંતુ આ બધા પ્રયાસોથી કંઈ નક્કર થતું નહોતું.

સંઘને લાગ્યું કે કંઈક નક્કર કરવું પડશે. એ વખતે સંઘના પ્રમુખ (જેને સંઘની ભાષામાં સરસંઘચાલક કહે છે) સ્વ. કે. એસ. સુદર્શન હતા. તેમની મુસ્લિમ નેતાઓ સાથે નિયમિત બેઠક થતી હતી. ૨૦૦૨નું (કુખ્યાત બની ચુકેલું) વર્ષ હતું. એ વર્ષે જ સંઘની એક મુસ્લિમ સંસ્થાએ જન્મ લીધો. તેનું નામ હતું- મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મંચ! અલબત્ત, હિન્દુદ્વેષી મિડિયાએ ૨૦૦૨નાં ગોધરા કાંડ પછીનાં રમખાણોને જેટલા ચગાવ્યા તેના એક ટકા જેટલું મહત્ત્વ પણ આ સમાચારને આપ્યું નહીં. હિન્દુ-મુસ્લિમોને અલગ રાખવામાં મિડિયા, ખાસ કરીને અંગ્રેજી મિડિયા પણ આટલું જ દોષી ગણાય.

કેવી રીતે એ સંસ્થા જન્મી તેના અનેક કિસ્સાઓમાં એક રસપ્રદ કિસ્સો આવો છે. ડિસેમ્બર ૨૦૦૨માં સુદર્શને દિલ્હીમાં રાષ્ટ્રીય મહિલા પંચનાં સભ્ય એવાં નફીસા હુસૈનના ચાણક્યપુરીમાં આવેલા નિવાસસ્થાને કેટલાક લોકોને સંબોધ્યા હતા અને તેમની સાથે વિચારવિમર્શ કર્યો હતો. તેમાં તેમણે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે ત્રાસવાદીઓ જે રીતે જેહાદનું અર્થઘટન કરે છે તે ઈસ્લામ પ્રમાણે ઉચિત નથી. આ કાર્યક્રમમાં હાજર રહેલા ઇથોપિયાની મેકેલે યુનિવર્સિટીના ભૂગોળના પ્રાધ્યાપક ડૉ. તાહીર હુસૈન સહિતના લોકોએ એકબીજાના ધર્મ પ્રત્યેની ખોટી ધારણાઓ ભાંગવા પ્રયત્ન કર્યો અને ‘માઇ હિન્દુસ્તાન’ (ભારત માતા) નામનું સંગઠન બનાવવા નિર્ણય કર્યો. આ સંસ્થાનું નામ બદલી બાદમાં રાષ્ટ્રીય મુસ્લિમ મંચ અને તે પછી મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મોરચા કરાયું.

દિલ્હીની જામિયા મિલિયા યુનિવર્સિટીમાં તે વખતે પીએચ.ડી. વિદ્યાર્થી ઈમરાન ચૌધરીએ દેશના ૬૫મા સ્વાતંત્ર્યદિનના સપ્તાહ પૂર્વે જૂની દિલ્હીના તેના પડોશમાં કરેલી હરકતથી તેની આજુબાજુ કેટલાક કટ્ટર તો કેટલાક સંઘ પ્રત્યે શંકા ધરાવતા લોકો ચોંકી ઉઠ્યા. ઈમરાને પોસ્ટર ચોંટાડ્યાં હતાં જેમાં સંઘના પ્રચારક ઈન્દ્રેશકુમાર ૧૫ ઓગસ્ટે તેમના વિસ્તારમાં સભા સંબોધશે તેવી માહિતી હતી. કલાકોની અંદર આની વિરુદ્ધમાં પોસ્ટરો ચોંટાડાઈ ગયાં. તેમાં લખાયું હતું જે લોકો મુસ્લિમોના ખૂનના તરસ્યા છે તેઓ જ અહીં આવી રહ્યા છે. ચૌધરીને એક મુસ્લિમ ધર્મગુરુએ ખાનગીમાં સમજાવ્યું કે તું ભાજપને સમર્થન કરે એ સમજાય, પણ આરએસએસને?

મુસ્લિમો સાથે સેતુ બાંધવાની કોશિશ કોણ કરી રહ્યું હતું? સંઘના આદેશથી આ કોશિશ એ જ કરી રહ્યા હતા જેમના માથે કૉંગ્રેસની સરકારે સમજૌતા વિસ્ફોટ તેમજ હૈદરાબાદની મક્કા મસ્જિદ વિસ્ફોટનું આળ ચડાવી ભગવા આતંકવાદ નામનો શબ્દ વહેતો કર્યો હતો. અને જોવાની વાત એ છે કે જ્યારે આવું થયું ત્યારે આ મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મંચના ઈમરાન ચૌધરી સહિત અનેક મુસ્લિમો ઈન્દ્રેશકુમારના સમર્થનમાં આગળ આવ્યા હતા.

એમઆરએમ તરીકે ટૂંકમાં ઓળખાતું આ સંગઠન હવે તો ૨૭ રાજ્યોના ૨૦૦ જિલ્લાઓમાં હાજરી ધરાવે છે. તેના સભ્યો કંઈ સંઘની શાખામાં ખાખી ચડ્ડીમાં કૂચ (સંઘ તેને પથસંચલન કહે છે) કરતા નથી. આ સંગઠનને પણ સંઘની જેમ સાંસ્કૃતિક સંગઠન ગણાવાય છે. જોકે સંઘના શિબિરોમાં જેને સ્વેચ્છાએ જવું હોય તે જઈ શકે છે. દા. ત. ડૉ. તાહિર હુસૈન ભોપાલમાં યોજાયેલા સંઘના શિબિરમાં એક વાર ગયા હતા અને તે પણ રમઝાનના મહિનામાં! તેમને એક પ્રચારકે સૂર્યોદય પહેલાં ઉઠાડી દીધા જેથી તેઓ શેહરી (રોજું શરૂ થાય તે પહેલાં ખાઈ લેવું) લઈ શકે. તાહિર હુસૈનને સંઘના લોકો ધરતી સાથે જોડાયેલા નમ્ર લોકો લાગે છે. ઈમરાન ચૌધરી જ્યારે સંઘના હાલના પ્રમુખ મોહન ભાગવતને મળ્યો તે પછી તેને પણ લાગ્યું કે તેણે સંઘ પરિવારની અંતિમવાદી વિચારધારા વિશે જે સાંભળ્યું હતું તે બધું ખોટું છે. મોહન ભાગવત તેને ભેટ્યા. તેમણે ઈમરાનને હિન્દુ બનવા સહેજે દબાણ ન કર્યું. ઈમરાન કહે છે કે સંઘ- વિહિપ વિશે જે મુસ્લિમોના ધર્મપરિવર્તનની ધારણાઓ ફેલાવાઈ છે તે સાવ બોગસ છે.

નવાઈની વાત લાગશે, પરંતુ હિન્દુ-મુસ્લિમ વચ્ચે જે વર્ષોથી ખાઈ પડેલી છે તેને તોડવા માટે મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મોરચો પ્રશંસનીય કાર્ય કરી રહ્યો છે. ઑગસ્ટ ૨૦૦૮માં મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મોરચાએ અમરનાથ યાત્રા માટે જમીન ફાળવાય તે માટે દિલ્હીના લાલ કિલ્લાથી કાશ્મીર સુધીની પૈગામ-એ-અમનની યાત્રા કાઢી હતી. જોકે એ યાત્રાને શરૂઆતમાં જમ્મુ-કાશ્મીર સરહદ પર જ અટકાવી દેવાઈ હતી પરંતુ બાદમાં જમ્મુમાં તેમને જવા દેવાયા હતા. નવેમ્બર ૨૦૦૯માં એમઆરએમે મુંબઈમાં કસાબ આણિ મંડળીએ પાકિસ્તાનના ઈશારે કરેલા હુમલાના વિરોધમાં તિરંગા યાત્રા કાઢી હતી. તેમાં એક હજાર સ્વયંસેવકોએ ત્રાસવાદ સામે લડવા અને પોતપોતાના જિલ્લામાં તેની સામે અભિયાન ચલાવવા પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. ઑક્ટોબર ૨૦૧૩માં ડૉ. તાહિર હુસૈને હરિયાણામાં ૧૨ ગામોની પંચાયત બોલાવી હતી જેમાં ગાયના માંસ પર પ્રતિબંધ મૂકતો ઠરાવ પસાર થયો હતો. નવેમ્બર ૨૦૦૯માં જમિયત ઉલેમા-એ-હિન્દે વંદેમાતરમ્ ગાવાનો વિરોધ કરતો ઠરાવ કર્યો તો મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મોરચાએ તેનો વિરોધ કર્યો અને કહ્યું કે જે લોકો વંદેમાતરમ્ નથી ગાતા તેઓ ઈસ્લામ અને ભારતના વિરોધી છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૨માં એમઆરએમે કાશ્મીરના વિકાસને અટકાવનારી કલમ ૩૭૦ને દૂર કરવા માગણી કરતી સહીઝુંબેશ ચલાવી હતી જેમાં સાત લાખ લોકોએ સહી કરી હતી.

જોકે એમઆરએમમાં જોડાતા મુસ્લિમોને તેમના સમાજના કેટલાક બની બેઠેલા કટ્ટર આગેવાનો અને સંસ્થાઓમાં વિરોધ તેમજ તેના કારણે હાનિનો સામનો કરવો પડે છે. જેમ કે ડૉ. તાહિર હુસૈન જામિયા માલિયા યુનિવર્સિટીમાં રિસર્ચ એસોસિએટ પણ છે. તેઓ કહે છે કે તેઓ આ એમઆરએમ સાથેના સંબંધના કારણે તેમને આ યુનિવર્સિટીમાં કાયમી નોકરી મળતી નથી. જોકે તેમને તેનો કોઈ વાંધો નથી.

પક્ષના રાષ્ટ્રીય સંયોજન મોહમ્મદ અફઝલ છે. સ્વાભાવિક છે કે આરએસએસ સાથે જોડાયેલી સંસ્થા હોવાથી તેમની સમક્ષ ૨૦૦૨નાં ગોધરા કાંડ પછીનાં રમખાણો અને ભાજપનો પ્રશ્ન ઉઠવાનો જ. પરંતુ તેઓ કહે છે કે કૉંગ્રેસે શીખો વિરુદ્ધ ૧૯૮૪માં રમખાણો કર્યાઁ હતાં તેના કારણે શીખોએ કૉંગ્રેસ પક્ષ છોડી દીધો નહોતો. તેઓ મુખ્યપ્રવાહમાં રહ્યા. તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે ડૉ. મનમોહનસિંહ વડા પ્રધાન બન્યા. તો મુસ્લિમોએ પણ ગોધરા પછીનાં રમખાણોના કારણે શા માટે ભાજપ છોડવો જોઈએ?

મુસ્લિમ રાષ્ટ્રીય મોરચા દ્વારા ઈફ્તાર પાર્ટી આ કંઈ પહેલી વાર નહોતી અપાઈ, પરંતુ તેની નોંધ વ્યાપક પણે પહેલી વાર લેવાઈ. ગયા વર્ષે ગુજરાતમાં પણ આ સંસ્થાએ ઈફ્તાર પાર્ટી આપી હતી. આ વખતે મિડિયાનું ધ્યાન કદાચ એટલે પણ ગયું કારણકે સંસદભવનના પરિસરમાં આ પાર્ટી હતી અને તેમાં ૭૦ ઇસ્લામિક દેશોના રાજદૂતો પણ હાજર હતા.

(ગુજરાત ગાર્ડિયન દૈનિકની બુધવારની પૂર્તિમાં ‘વિશેષ’ કૉલમમાં તા. ૮/૭/૧૫ના રોજ આ લેખ છપાયો.)