sanjog news, vichar valonun

અમેરિકામાં ફેમિનિઝમ અને સેક્સ ક્રાંતિનો પ્રણેતા- કલ્ચરલ ટેરરિઝમ વાદ!

(વિચાર વલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, તા. ૧૦/૬/૧૮)
(ગત અંકથી ચાલુ)
(લેખાંક-૧ વાંચવા ક્લિક કરો: https://jaywantpandya.wordpress.com/2018/06/03/hina-khan-priyanka-chopra-cultural-terrorism/)
ગયા રવિવારે આપણે હીના ખાન, પ્રિયંકા ચોપરા, ઇંગ્લેન્ડમાં નારીવાદીઓ પુરુષોના હોજમાં તરણ કરવા ઘૂસી ગઈ વગેરે ઉદાહરણો જોયાં અને તે પછી એ પણ જોયું કે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પછી યુરોપમાં મજૂર વર્ગ બુર્જુઆ (મૂડીવાદી મધ્યમ વર્ગ) સામે સંઘર્ષે ન ચડ્યો એટલે ઈટાલીના ઍન્ટૉનિયો ગ્રામસ્કી અને હંગેરીના જ્યૉર્જી લ્યુકાસે ‘કલ્ચરલ ટેરરિઝમ’ની થિયરી અપનાવી. ગ્રામસ્કીને તો ઈટાલીના ફાસિસ્ટ (જેની ગાળ નરેન્દ્ર મોદીને પડે છે, પણ હકીકતે કૉંગ્રેસ નેતા સોનિયા ગાંધીના પિતા સ્ટીફેનો માઇનો મુસૉલિનીના પરમ વફાદાર હતા. જુઓ ‘આઉટલુક’ના ફેબ્રુઆરી ૧૯૯૮ના અંકમાં સોનિયાજીના પિતાનો ઇન્ટરવ્યૂ) મુસોલિનીએ પકડીને જેલમાં પૂરી દીધો હતો. જ્યારે જ્યૉર્જી લ્યુકાસે હંગેરીમાં સંસ્કૃતિ મંત્રી તરીકે આ ‘કલ્ચરલ ટેરરિઝમ’ની થિયરી અમલમાં મૂકી હતી.
તેણે સીધું શિક્ષણ સંસ્થાઓ દ્વારા બાળકોનું જ બ્રેઇન વૉશ ચાલુ કર્યું હતું. તેમના મનમાંથી ખ્રિસ્તી પંથ પ્રત્યેની આસ્થા મટાડવાનો તેનો ઈરાદો હતો અને એટલું જ નહીં તેઓમાં સેક્સની ભાવના ભડકે તે રીતે ચિત્રો સહિતની સામગ્રી મૂકાતી. પરંતુ ભારતમાં જ માત્ર નૈતિકતામાં માનતા લોકો હોય તેવું નથી. હંગેરીમાં પણ હતા. તેઓએ વિરોધ કર્યો. રોમાનિયાએ હંગેરી પર હુમલો કર્યો ત્યારે કાયર લ્યુકાસને ભાગી જવું પડ્યું. આ વાત હતી ૧૯૧૯ની.
૧૯૨૩ સુધી બધું બરાબર ચાલ્યું. ૧૯૨૩માં જર્મની (સામ્યવાદના જનક મનાતા કાર્લ માર્ક્સ પણ જર્મનીના હતા)ના ફ્રૅન્કફર્ટમાં ‘માર્ક્સિસ્ટ સ્ટડિઝ વીક’ માટે માર્ક્સવાદીઓ ભેગા થયા ત્યારે ફરીથી ‘કલ્ચરલ ટેરરિઝમ’નો મુદ્દો સળવળ્યો. ત્યારે આ ભાગેડુ જ્યૉર્જી લ્યુકાસ ફેલિક્સ વેઇલ નામના યુવાન ધનવાન વ્યક્તિને મળ્યો. અત્યાર સુધી સામ્યવાદીઓ માત્ર આર્થિક ક્રાંતિમાં જ માનતા હતા જેમાં મજૂરોએ બુર્જુઆને મારી હટાવવાના હતા. પરંતુ જ્યૉર્જી લ્યુકાસ નવી થિયરી લઈને આવ્યો હતો. તેના માર્ક્સવાદમાં સાંસ્કૃતિક (ખરેખર તો વિકૃતિ) દૃષ્ટિકોણ હતો જેનાથી વેઇલ પ્રભાવિત થયો.
આમ, સામ્યવાદી હોય કે અન્ય કોઈ પણ વાદી, તેને મૂડી વગર ચાલે નહીં. લ્યુકાસને પણ ધનની જરૂર હતી અને એટલે જ તેણે વેઇલને પકડ્યો હતો. વેઇલ આ નવા વિચારને ધન દ્વારા પોષવા તૈયાર થયો. આ રીતે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સૉશિયલ રિસર્ચ જે પછીથી ફ્રૅન્કફર્ટ સ્કૂલ તરીકે જાણીતી બની તેને ધન મળવા લાગ્યું.
૧૯૩૦માં મેક્સ હૉર્કહૈમર નવા ડાયરેક્ટર બન્યા. નવી ટીમે સિગમંડ ફ્રૉઇડ (જેના ઘણા વિચારોને દુનિયાના ઘણા લોકો ફગાવે છે, ખાસ કરીને સેક્સની બાબતમાં. કેટલાક તો એમ પણ માને છે કે ફ્રૉઇડ પોતે જ વિકૃત હતો. ફ્રૉઇડ વિશે એક અલગ લેખ થઈ શકે તેમ છે) અને માર્ક્સના વિચારોની ભેળસેળ કરી. આ રીતે કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમનો જન્મ થયો.
માર્ક્સિઝમમાં એવો વાદ હતો કે શ્રમજીવી વર્ગને સામંતો, જમીનદારો વગેરે (જેને સામ્યવાદીઓ રૂલિંગ ક્લાસ ગણે છે) દબાવે છે, તેમનું શોષણ કરે છે, તેમના પર અત્યાચારો કરે છે. પરંતુ આ જે નવી થિયરી આવી – કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમ- તેમાં તો એવું દર્શાવવામાં આવ્યું કે પશ્ચિમી સંસ્કૃતિની સંસ્થાઓ દ્વારા દરેક વ્યક્તિનું માનસિક રીતે શોષણ થાય છે. ભારતના સંદર્ભમાં અહીં પશ્ચિમીના બદલે હિન્દુ ધર્મ મૂકી દેવો. અર્થાત્ ભારતમાં એવું ઠસાવવામાં આવે છે કે હિન્દુ ધર્મ એ શોષણખોરોનો ધર્મ છે.
દરમિયાનમાં જર્મનીમાં ૧૯૩૩માં નેશનલ સૉશિયલિસ્ટ (હિટલર)ની સરકાર આવી. આથી મેક્સ હૉર્કહૈમરને ભાગવું પડ્યું. તે પહેલાં જીનેવા ગયો અને પછી ન્યૂયૉર્કમાં. ૧૯૩૪માં કૉલમ્બિયન યુનિવર્સિટીના પ્રમુખે મેક્સને પોતાની સંસ્થા દેશની બહાર અમેરિકામાં (જે રીતે તિબેટના લોકો ભારતમાં પોતાની સરકાર ચલાવે છે તેમ) ચલાવવા મંજૂરી આપી. આમ, અમેરિકામાં રહીને આ થિયરી અમેરિકી સંસ્કૃતિ સામે ચલાવવામાં આવી. જોકે અહીં મજાની વાત એ હતી કે અમેરિકામાં જે શાસકો હતા તેમણે પણ મૂળ ભારતીય વતની (નેટિવ ઇન્ડિયન)ની સંસ્કૃતિને દબાવીને પોતાની ખ્રિસ્તી સંસ્કૃતિ લાદી હતી. હવે તેમની સામે કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમની થિયરી આવી હતી.
મેક્સની સ્કૂલે જે સામગ્રી પ્રસિદ્ધ કરી તેમાંની એક હતી- ક્રિટિકલ થિયરી. આ થિયરીમાં પશ્ચિમી સંસ્કૃતિનાં તમામ પાસાંની ટીકા કરવામાં આવી હતી. પરિવાર, લોકશાહી, એક સમાન કાયદો, વાણીની સ્વતંત્રતા અને બીજું ઘણું બધું.
આ પછી બીજું પુસ્તક આવ્યું- ઑથૉટેરિયન પર્સનાલિટી. તેમાં પુરુષ અને મહિલાઓ બાબતે અમેરિકાના વિચારોની ટીકા કરવામાં આવી. આમ, આ સ્કૂલની થિયરીમાં દુનિયાને બે વિભાગમાં વહેંચી દેવાઈ- શોષણખોરો અને પીડિતો. પહેલાં આ વ્યાખ્યા માત્ર મજૂરો અને સામંતો પૂરતી હતી, પરંતુ આ નવી વ્યાખ્યામાં હવે શોષણખોરોમાં પુરુષો સહિત ઘણાનો સમાવેશ થતો હતો. આમ, આમાંથી જન્મ થયો નારીવાદ અથવા ફેમિનિઝમનો. તેમની દલીલ હતી કે આ તો શોષણખોરોએ પુરુષો અને મહિલાઓ વચ્ચે તફાવત રાખ્યો છે, બાકી તેમની વચ્ચે કોઈ તફાવત જ નથી. (તેમનું ચાલે તો તેઓ જેણે પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચે શારીરિક-માનસિક એમ બધી રીતે તફાવત રાખ્યો છે તે કુદરત અથવા ઈશ્વરને પણ શોષણખોરમાં ખપાવી દે).
મેક્સની ટોળીમાં બીજા બે જણા પણ હતા- થિયોડર એડૉર્નો અને હર્બર્ટ માર્ક્યુઝ. બીજું વિશ્વયુદ્ધ પૂરું થયું તે પછી મેક્સ અને એડૉર્નો જર્મની ભેગા થઈ ગયા (કારણકે હિટલરની હાર થઈ હતી એટલે હવે તેમનામાં હિંમત આવી હતી). પરંતુ હર્બર્ટ અમેરિકા જ રહ્યો.
હર્બર્ટે ‘ઇરૉઝ એન્ડ સિવિલાઇઝેશન: અ ફિલૉસૉફિકલ ઇન્ક્વાયરી ઇન ટૂ ફ્રૉઇડ’ નામનું પુસ્તક લખ્યું. આમાં પણ કાર્લ માર્ક્સ અને સિગમંડ ફ્રૉઇડના વિચારોની ભેળસેળ હતી. તેમાં ‘પૉલિમૉર્ફસ પર્વર્સિટી’ (જે ફ્રૉઇડનો કન્સેપ્ટ હતો) માટે અનુરોધ કરાયો. તેમાં પરંપરાગત નિયમોની બહાર સેક્સની મજા લેવાનો વિચાર મૂકાયો હતો. અર્થાત્ લફરા કરો અને મજા કરો! આ પુસ્તકે આ રીતે અમેરિકામાં ૧૯૬૦ના દશકમાં સેક્સ્યુઅલ ક્રાંતિના પાયા નાખ્યા. ૧૯૬૦ પછી જ અમેરિકામાં લગ્ન બહારના સેક્સને સ્વીકૃતિ મળવા લાગી અને તેની પાછળ હર્બર્ટનું આ પુસ્તક અને તેની પાછળ એન્ટૉનિયો ગ્રામસ્કી તેમજ જ્યૉર્જી લ્યુકાસનો ‘કલ્ચરલ ટેરરિઝમ’નો સિદ્ધાંત હતો.
હર્બર્ટે પોતાના ઉપરોક્ત પુસ્તકમાં માત્ર શ્રમથી જ સ્વતંત્રતા નહોતી વિચારી, તમામ પ્રકારની સ્વતંત્રતા વિચારી હતી જે ખરેખર તો સ્વચ્છંદતા જ હતી. ગુલઝારનું ગીત યાદ આવે છે ને? ‘સારે નિયમ તોડ દો, નિયમ પે ચલના છોડ દો, ઇન્કિલાબ ઝિંદાબાદ.’ આપણા ફિલ્મના મોટા ભાગના કલાકારો-બલરાજ સહાની, એ. કે. હંગલ, કે. એ. અબ્બાસ (જેમણે રાજ કપૂરની ‘આવારા’, ‘જાગતે રહો’ વગેરે લખી હતી), ઋત્વિક ઘટક, ઉત્પલ દત્ત, સલીલ ચૌધરી વગેરે સામ્યવાદથી પ્રભાવિત સંસ્થા ‘ઇપ્ટા’ (ઇન્ડિયન પીપલ્સ થિયેટર એસોસિએશન)ના સભ્યો હતા. એટલે જ આપણી ફિલ્મોના પ્રારંભિક કાળને બાદ કરો તો તે પછી આવેલી ફિલ્મોમાં જ્યૉર્જી લ્યુકાસની ‘કલ્ચરલ ટેરરિઝમ’ની થિયરીનો પડઘો હળવા સૂરે દેખાતો- ગરીબ અને વંચિતને પીડિત બતાવાતો અને સામે પક્ષે કથિત ઉચ્ચ વર્ણની વ્યક્તિને શોષણખોર જ બતાવાતો. સંસ્કૃતિ અને સભ્યતાના તમામ નિયમોને તોડવાની વાત થતી. પરંતુ તે વખતે ફિલ્મોના વિતરકો બહુ પ્રભાવશાળી હતા. આથી તેઓ વાર્તામાં-ગીતોમાં ફેરફાર કરાવતા. અને દર્શકો પણ એટલા આધુનિક વિચારસરણીથી પ્રભાવિત નહોતા. તેથી ફિલ્મોમાં વાર્તા ગમે તે હોય, અંતે તો નૈતિકતાનો વિજય દેખાડવો જ પડતો.
પરંતુ ૧૯૮૦માં કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમ અથવા કલ્ચરલ ટેરરિઝમ ભારતની યુનિવર્સિટીઓમાં કલ્ચરલ સ્ટડિઝના રૂપે છવાયું. ૧૯૬૯માં ઈન્દિરા ગાંધી સામે મોરારજી દેસાઈ અને તેમના સાથીઓનો પડકાર જોતાં ઈન્દિરાજીને સામ્યવાદીઓનો સહારો લેવો પડ્યો. પરિણામે શિક્ષણ સંસ્થાઓ, ઇતિહાસ વગેરે દરેક સંસ્થાઓમાં સામ્યવાદી વિચારસરણીના લોકો ઘૂસ્યા. એટલી હદે ઘૂસ્યા કે આજના પ્રખર સામ્યવાદી સીતારામ યેચૂરીના નેતૃત્વમાં જેએનયુના વિદ્યાર્થીઓએ ઈન્દિરાજીને યુનિવર્સિટીના કુલપતિ તરીકે રાજીનામું આપવાની ફરજ પાડેલી. ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા, પૂણે પણ આવી સંસ્થાઓમાં સામેલ છે. જેએનયુ હોય, પશ્ચિમ બંગાળની જાદવપુર હોય કે એફટીઆઈઆઈ વગેરેમાં લ્યુકાસ જેવા કેટલાક અધ્યાપકો તેમના વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસના બહાને વૈશ્વિક વિચારવાનું કહે છે. ફ્રી સેક્સ બાબતે પ્રેરે છે જેથી તેઓ પોતે પણ વ્યભિચાર કરી શકે. તેથી તેમને ભારત કરતાં વધુ ચિંતા પાકિસ્તાનની હોય છે. અફઝલ ગુરુની હોય છે. તેમને કાશ્મીરમાં સેના બળાત્કારી લાગે છે. દુઃખની વાત એ છે કે હમણાં એક ટેલિવિઝન ચર્ચામાં એક ગુજરાતી મહિલા ઉદ્યોગપતિ (મોટા ભાગે ભાગ્યેશ સોનેજી)એ પણ કહ્યું કે શિક્ષણમાં તો દાઉદના પણ સમર્થકો હોવા જોઈએ અને દાઉદના વિરોધી પણ! શું આપણે આવું શિક્ષણ રાખવું છે જેમાંથી દાઉદના સમર્થકો નીકળે?
આ રીતે એકતા કપૂર હોય કે પછી રામગોપાલ વર્મા, મોટા ભાગના ફિલ્મકારો ફ્રી સેક્સ અને લિબર્ટીની વાત કરતા થઈ ગયા છે. આ લોકો જાણેઅજાણે કલ્ચરલ ટેરરિઝમની થિયરી પર ચાલી રહ્યા છે. પરિવાર, લોકશાહી, વાણીની સ્વતંત્રતા, હિન્દુ ધર્મ આ બધા પર રોજ દિવસ પડે ને નવો આઘાત થઈ રહ્યો છે. રૅન્ડી ડી. શિલરે ‘ધ નેકેડ લૅફ્ટિસ્ટઃ અ કન્ઝર્વેટિવ્સ પર્સ્પેક્ટિવ ટૂ અંડરસ્ટેન્ડિંગ લિબરલ્સ ઍન્ડ સૉશિયલિસ્ટ્સ’ નામના પુસ્તકમાં અંતિમ પ્રકરણ લખ્યું છે તેનું નામ ‘કલ્ચરલ શૉક’ રાખ્યું છે.
આ લિબરલો, સામ્યવાદીઓ પોતાની કોઈ ને કોઈ હરકત દ્વારા રોજ આપણને સાંસ્કૃતિક આઘાત પહોંચાડતા રહે છે. સોનમ કપૂરે તાજેતરમાં મંગળસૂત્રને કાંડા પર ઘડિયાળની જેમ બાંધી આવો આઘાત આપ્યો હતો. ચાહે તે એમ. એફ. હુસૈન હોય, હીના ખાન હોય કે પ્રિયંકા ચોપરા (જેની ગયા સપ્તાહે આપણે વાત કરી હતી) કે પછી ‘હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ’ની શ્વેતા કૌશલ જેને ‘પ્રેમ રતન ધન પાયો’માં પોતાના ભાવિ ભરથાર યુવરાજના કુટુંબના મિલનથી ખુશી થતાં દોડવા લાગતી સોનમ કપૂરની એ ખુશીમાં ‘સંસ્કારી ઑર્ગેઝમ’ દેખાય છે, તે બધાં પોતાનાં લખાણો, પોતાનાં વક્તવ્યો, પોતાની કલા-સંસ્કૃતિ દ્વારા નવું કરવાના બહાને સાંસ્કૃતિક આઘાત આપી રહ્યા છે. જરા વિચાર કરજો કે ૨૦૦૧માં એકતા કપૂરની ‘ક્યોંકિ સાસ કભી બહુ થી’ સિરિયલ શરૂ થઈ, તે પછી કેટલા પરિવારો તૂટ્યા?
હર્બર્ટની વિચારસરણી તો આજે ભારતમાં ઠેરઠેર ફેલાઈ ગઈ છે. સ્ત્રી હોય, દલિત હોય, મુસ્લિમ હોય, ખેડૂત હોય કે પછી નોકરિયાત હોય, દરેકને પોતે શોષિત જ લાગે છે. દરેકને હિન્દુ ધર્મ સાથે જોડાયેલી વાતો હવે બંધનકારી અને પોતાનું શોષણ કરનારી લાગે છે. હિન્દુ અને ખ્રિસ્તી પંથમાં આવા આઘાતો પહોંચાડી શકાય છે પરંતુ મુસ્લિમોમાં કટ્ટરવાદીઓ આવા આઘાત પહોંચાડનારની સામે કોઈ પણ હદે જઈ શકે છે અને તેના દાખલા છે, તેથી ત્યાં આવો કોઈ ચાળો આ લોકો કરી શકતા નથી.
જો સંઘ, હિન્દુ મહાસભા, સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય, ગાયત્રી પરિવાર, સ્વાધ્યાય પરિવાર, આર્ટ ઑફ લિવિંગ, સદ્ગુરુ જગ્ગી વાસુદેવ વગેરે હિન્દુવાદી સંસ્થાઓ તેમજ જૈનો-શીખો વગેરેની સંસ્થાઓએ ખરેખર આ દેશ-પોતાનો ધર્મ બચાવવો હશે તો માત્ર રાજકીય, મજદૂર કે ધર્મના ક્ષેત્રે ધ્યાન આપવાથી નહીં ચાલે. બાળકોને ભણતરથી જ કલ્ચરલ ટેરરિસ્ટ બનાવતી અને પોતાની કલા દ્વારા કલ્ચરલ ટેરરિઝમ ફેલાવતી વિચારસરણીને શિક્ષણ, કલા અને સાહિત્ય વગેરે ક્ષેત્રમાં મજબૂત પગપેસારો કરી ઉખાડી ફેંકવી પડશે.
(સમાપ્ત)

Advertisements
film, media, politics

સંસ્કાર બાદ ભક્તિને ગાળમાં ખપાવવાનો કારસો

વચ્ચે રીતસર આયોજનપૂર્વક ટ્વિટર પર ઝુંબેશ ચાલી સંસ્કારના નામે મજાક ઉડાવવાની. ફિલ્મોદ્યોગમાં શરૂઆતમાં જેવી ભૂમિકા મળે પછી એવી જ ભૂમિકાઓ મળ્યે રાખે છે એ જાણીતી વાત છે. અભિનેતા આલોકનાથ સાથે આવું જ થયું. ‘બોલ રાધા બોલ’ને બાદ કરતાં એમણે મોટા ભાગે પિતાની ભૂમિકાઓ કરી. એટલે પહેલો શિકાર બનાવ્યા આલોકનાથને.

એ પછી બીજો શિકાર પહલાજ નિહલાની બન્યા જેમ્સ બૉન્ડ માટે. પહલાજ નિહલાનીનો પક્ષ માત્ર ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા ને તેના ગુજરાતી નવગુજરાત સમયમાં છપાયાનું યાદ છે. શિકારીઓની રજૂઆત એવી હતી કે પહલાજ નિહલાનીએ જેમ્સ બૉન્ડમાં પ્રણય પ્રચુરતાનાં દૃશ્યો પર કાતર ફેરવડાવી. પણ ઉપરોક્ત સમાચારપત્રમાં છપાયેલા પહલાજ નિહલાનીના પક્ષ મુજબ, જેમ્સ બૉન્ડના ફિલ્મકારે ‘એ’ના બદલે ‘યુએ’ સર્ટિ. માગેલું તેથી તેમને કટ કરવા પડ્યા.

ડાબેરી કમ લિબરલ ગેંગનો ત્રીજો શિકાર સૂરજ બડજાત્યા બન્યા. સૂરજ અને તેમના બાપદાદાની ફિલ્મોની વિશેષતા એ રહી છે કે તેઓ સારો સંદેશ આપતી, ઘણી હદે સ્વચ્છ, પારિવારિક અને સુમધૂર સંગીતમય ફિલ્મો આપે છે. આ ફિલ્મોમાં હિન્દુત્વ ઝળકતું હોય છે. જેનાથી આ ગેંગ સૂરજને ઝપટમાં લેવા માગે છે. ‘ગે’ સહિત અનેક વિકૃતિ ફેલાવતા શાહરુખ ખાનની ચમચી ફરાહ ખાને શાહરુખ નિર્મિત ‘ઓમ્ શાંતિ ઓમ્’માં સૂરજની મજાક ઉડાડેલી. તે પછી સૂરજની ‘પ્રેમ રતન ધન પાયો’ આવી એટલે ‘હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ’ની ચિબાવલી સમીક્ષકે લખ્યું સંસ્કારી ઑર્ગેઝમ! બીજા સમીક્ષકોએ પણ ફિલ્મને ઉતારી પાડી. (આ સમીક્ષકો યશરાજ, કરણ જોહર, વિધુ વિનોદ ચોપરા/રાજકુમાર હિરાણી, અનુરાગ કશ્યપ, વિશાલ ભારદ્વાજ, શાહરુખ ખાન, આમીર ખાન જેવા મિડિયાના ફેવરિટ લોકોની સમીક્ષામાં સમરકંદ બુખારા ઓવારી જાય છે પણ અક્ષયકુમાર, ૠત્વિક રોશન, ટાઇગર શ્રોફ જેવાની ફિલ્મોને ઉતારી પાડે છે. તાજેતરમાં આ લોકો શાહરુખની ‘ફેન’ પર આફરિન થઈ ગયા હતા જ્યારે ટાઇગરની ‘બાગી’ ને ઉતારી પાડેલી. આ જ રીતે ‘ઉડતા પંજાબ’ વિશે પણ થયું. એક સમીક્ષકે તો હેડિંગમાં લખ્યું: સોલિડ કિક! બીજી તરફ અક્ષયકુમારની ‘હાઉસફૂલ-3’ને ઉતારી પાડી. પણ દર્શકોએ ‘બાગી’ અને ‘હાઉસફૂલ-3’ બંનેને હિટ બનાવી દઈ આ બબુચકોને મોઢે તમાચો માર્યો.)

એકતા કપૂરની વાહિયાત ‘ક્યા કૂલ હૈ હમ-૩’માં પણ સૂરજ બડજાત્યા અને સંસ્કારીપણાની મજાક ઉડાવાઈ.
સૂરજ પોતે શરમાળ છે. તે પોતાની ફિલ્મનો પણ ખાસ પ્રચાર નથી કરતા તો આવા લોકોને જવાબ ક્યાંથી આપે? એટલે આ લિબરલ ગેંગની વાયડાટી ચાલે છે. આ લિબરલ ગેંગનો ચોથો શિકાર બન્યાં સચીન તેંડુલકર અને લતા મંગેશકર. તન્મય ભટ્ટ ને એના બીજા મિત્રો જેમાં એક મહેશ ભટ્ટનો થનારો કે થઈ ચૂકેલો જમાઈ રોહન જોશી પણ છે એ ભેગા થઈને ‘એઆઈબી’માં મહાન હસ્તીઓની અત્યંત બેહૂદી મજાક ઉડાવે છે. આમાંથી તન્મયે સ્વતંત્ર રીતે સચીન ને લતાજીની કનિષ્ઠતમ મજાક ઉડાવી પબ્લિસિટી મેળવી લીધી.

આ ગેંગનો ૨૦૧૪થી નિરંતર એક પ્રયાસ છે અને તે એ કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું સમર્થન કરે તેને મોદીભક્ત ગણાવી દેવા. મિડિયાની હલકાઈ જુઓ સાહેબ! તે મનમોહનસિંહ આગળ ડૉ. લખવાનું ચૂકતું નથી. મનમોહન વ્યવસાયિક ડૉ. નથી. તેમ છતાં પૂર્વ વડાપ્રધાન છે અને દસ વર્ષ રાજકીય સ્થિરતા આપી દેશ ચલાવ્યો એ સિદ્ધિ બદલ એમની આગળ ડૉ. લખાય તેમાં કોઈ વાંધો ન હોઈ શકે પણ જેણે કાશ્મીરનું ઇસ્લામીકરણ ને પાકિસ્તાનીકરણ કર્યું કે થવા દીધું તે ફારુક અબ્દુલ્લાના નામ આગળ પણ લિબરલ તંત્રી- પત્રકાર ડૉ. લખવાનું ભૂલતા નથી. એ લોકો નહેરુ આગળ પં. એટલે કે પંડિત લખવાનું ચૂકતા નથી. ઇન્દિરાનો ઉલ્લેખ કરે ત્યારે એમની કલમ આપોઆપ પાછળ જી લગાવી દે છે. સોનિયા પાછળ પણ તેઓ જી અચૂક લગાવે જ પણ મોદી વડાપ્રધાન બન્યા પછી પણ તેઓ મોદીના નામની આગળ વડા પ્રધાન તો જવા દો, પાછળ જી પણ લગાવતા નથી. સ્મૃતિ ઇરાની ભૂતકાળમાં નિપુણ અભિનેત્રી હતાં. પણ હવે તેઓ ફૂલટાઇમ પોલિટિશિયન છે અને માનવ સંસાધન વિકાસ જેવા મહત્ત્વના ખાતાના પ્રધાન પણ છે પરંતુ આ મિડિયા તેમના નામ આગળ એક્ટ્રેસ ટર્ન્ડ પોલિટિશિયન લખીને સ્મૃતિને ઉતારી પાડવાનો મોકો ચૂકતા નથી. ‘ટેલિગ્રાફ’એ તો તેમને ‘આંટી નેશનલ’નું બિરુદ આપી દીધું. પણ લિબરલ ગેંગનું સાચું નિશાન મોદી નથી, મોદી સમર્થકો છે. એ લોકો એક વાત સારી રીતે જાણે છે કે મોદીજી તેમના તમામ પ્રપંચોને નિષ્ફળ બનાવી દેશે પણ સમર્થકો નહીં હોય તો મોદીજી શું કરવાના? આજે કદાચ સંઘ કે બીજી કોઈ પણ સંસ્થા કે વ્યક્તિ કરતાં મોદીજી સૌથી લોકપ્રિય છે. લિબરલ ગેંગને એ ખબર નથી કે સંઘના સ્વયંસેવકો કરતાં બહારના લોકો વધુ મોદીસમર્થક છે. સંઘના સ્વયંસેવકો તો વ્યક્તિપૂજામાં માનતા નથી. એટલે એમને માટે ભગવાધ્વજ સિવાય કોઈ મોટું નથી. મોદી પણ નહીં.

લિબરલ ગેંગ મોદીસમર્થકોને મોદીભક્ત કહી હવે ભક્તિ શબ્દને ગાળમાં ખપાવવા જોરશોરથી પ્રયત્નશીલ છે. કોઈ વ્યક્તિ મોદીની કોઈ વાતનું સમર્થન કરે એટલે એને મોદીભક્તમાં ખપાવી તેને ઉતારી પાડવાનો જેથી એ બીજી વાર મોદીજીનું સમર્થન ન કરે.

કોઈ વ્યક્તિ સતત સારું કરે તો તેની પ્રશંસા થવાની જ. પછી તે અમિતાભ બચ્ચન હોય કે માધુરી દીક્ષિત, સચીન તેંડુલકર હોય કે લતા મંગેશકર. લાખો-કરોડો લોકો રોજ અમિતાભ-માધુરી-સચીન કે લતાના ફોટા કે તેમની વિગતો મૂકે છે. તો શું એ એમના ભક્ત થઈ ગયા? આમાંના ઘણા એવા પણ હશે જે ઉપરોક્ત હસ્તીઓની સાથે રાજેશ ખન્ના, શ્રીદેવી, સૌરવ ગાંગુલી કે આશા ભોસલેના ચાહક હશે. આ જ રીતે મોદીનું સમર્થન કરનારા મનમોહન, જયલલિતાનું સમર્થન કરનારા પણ હોઈ શકે.

જે તંત્રી-પત્રકાર સોનિયા કે પ્રિયંકાને જોઈને મોઢેથી લાળ ને નીચેથી શી***ન કરી બેસે છે કે અહેમદ પટેલના ચમચા છે તેઓ કે તેમની શેહમાં આવીને અન્યો સોનિયાના બારગર્લવાળા ભૂતકાળ વિશે  છાપવાની હિંમત ધરાવતા નથી.  સોનિયાને કઈ રહસ્યમય બીમારી છે એ જાણવા એ લોકો ઇન્વેસ્ટિગેશન કરાવી શકતા નથી. સુબ્રમણિયન સ્વામી એ બહાર પાડ્યું તો પણ નેશનલ હેરાલ્ડ કૌભાંડના સમાચાર કરતાં અન્ય સમાચારને પ્રાથમિકતા આપવી એ તેમનો ચમચાધર્મ છે. અને સમાચાર છાપશે તો મોદીજી જાણે ખોટી રીતે સોનિયાને ફસાવતા હોય એ રીતે છાપશે. કેજરીવાલે કાયદો તોડીને ૨૧ ધારાસભ્યોને સંસદીય સચિવપદની લહાણી કરી દીધી. એ સમાચાર હોય કે કેજરીવાલના મુખ્ય સચિવના કૌભાંડના કારણે સીબીઆઈના દરોડાના સમાચાર, આ ચમચાઓ કેજરીવાલ સામે મોદીજી વેરવૃત્તિથી કાર્યવાહી કરતા હોય એવાં મથાળાં બાંધશે. આ ચમચાઓ અનુગોધરા રમખાણો પછી ‘સિટ’ તપાસ, ઈશરત કેસ વગરેમાં આવાં મથાળાં બાંધતા નહોતાં.

લિબરલ ગેંગને કોઈએ પ્રશ્ન ખરેખર તો એ પૂછવા જોઈએ કે
૧. મોદીજીમાં એવા તે શું હીરામોતી ટાંગ્યાં છે કે લોકો વધુ ને વધુ મોદીસમર્થક બની રહ્યા છે?
૨. શું મોદીજી એવા હેન્ડસમ છે અથવા અમિતાભ જેવાં હાઇટ-બૉડી ધરાવે છે?
૩. શું મોદીજી સોનિયા જેવા ગોરા છે?
૪. શું મોદીજી ચિદમ્બરમ્ જેવું અંગ્રેજી કે અટલજી જેવું હિન્દી બોલી શકે છે?
૫. શું મોદીજી સંપત્તિમાંથી બધાના એકાઉન્ટમાં દર મહિને પૈસા જમા કરાવે છે?
૬. મોદીજી ગરીબ દેખાતા નથી. એ કેજરીવાલ કે મમતા બેનર્જીની જેમ સાદાં કપડાં નથી પહેરતા, આ લિબરલ ગેંગ લખે છે તેમ હવામાં સતત ઉડતા રહે છે, તો પછી સામાન્ય માનવી કેમ મોદીસમર્થક છે? જેને અમેરિકાએ નવ નવ વર્ષ વિઝાનો ઇન્કાર કર્યો તે મોદીને જ્યારે અમેરિકા બોલાવે ત્યારે સામાન્ય ભારતીય કેમ વિજય મળ્યો હોય એમ ખુશ થાય છે?
૭. લિબરલ ગેંગ જ એવું લખે છે કે મોદી યુઝ એન્ડ થ્રો કરે છે ને અરુણ શૌરી આવું બોલે છે ત્યારે એને સમાચાર તરીકે ચગાવે છે પણ પ્રશ્ન એ છે કે મોદીજી આવું કરતા હોય તો એમના સમર્થકોની સંખ્યા તો એકદમ ઘટી જવી જોઈએ? એવું કેમ નથી થતું?
૮. માન્યું કે મોદીજી પાસે આઇટી પ્રોફેશનલની સારી ટીમ છે પણ મોદીજીને જિતાડનાર (મોદીજીને યશ ન દેવો પડે એટલે સોનિયાચમચા આવાં ગતકડાં શોધી કાઢે છે) પ્રશાંત કિશોર તો હવે આ તંત્રી-પત્રકારોના માનીતા સોનિયા-રાહુલને સેવા આપે છે. કેમ એ મોદીની જેવી હવા રાહુલની તરફેણમાં ઊભી નથી કરી શકતા?
૯. લિબરલો શોધે છે કે કૉંગ્રેસ નહીં તો કોણ? એટલે નીતીશ-કેજરી-વગેરે જે મોદીવિરોધી છે તેમની પછેડી પકડી લે છે. કેજરીવાલ પાસે પણ યુવાનોની આઇટી ટીમ છે. એ કેમ કેજરીની તરફેણમાં મોજું છોડો, લહેરખી પણ સર્જી નથી શકતા?
૧૦. એવું શું કારણ છે કે આજતક, એનડીટીવી સહિતની ચેનલો ને અનેક છાપાં મોદીવિરોધી છે, રોજેરોજ તેઓ મોદીવિરોધી સમાચાર ચગાવે છે ને મોદીતરફી સમાચાર દબાવી દે છે, આ જ રીતે મોદીવિરોધીઓના સારા સમાચાર ચગાવે છે ને મોદીવિરોધીઓના ખરાબ સમાચારને દબાવી દે છે તો પણ મોદીના સમર્થકોની સંખ્યા ઘટતી કેમ નથી?
૧૧. જ્યારે જ્યારે ચીન, અમેરિકા કે પાકિસ્તાન ભારતવિરોધી કૃત્યો કરે છે ત્યારે આ લિબરલ ગેંગ દેશની દુશ્મન હોય તેમ ખુશ થઈ ‘હાથતાળી’ કેમ આપે છે? ભારતની પીછેહટ તેમને ‘મોદીના ગાલ પર તમાચો’ કેમ લાગે છે? શું તેઓ મોદીવિરોધમાં આંધળા થઈને અજાણતા મોદી = ભારત આવું સમીકરણ તો નથી બેસાડી રહ્યાને?
૧૨. ક્યાંક આ લિબરલ ગેંગના રોજેરોજ આંધળા વિરોધના કારણે જ મોદીની લોકચાહના આટલી વધી નથી રહી ને? કારણકે હંમેશાં મક્કમ મજબૂત વ્યક્તિની પાછળ દુનિયા પડે ત્યારે લોકો તેના સમર્થક બની જતા હોય છે. આથી જ ભારતમાં લોકો માટે મહારાણા પ્રતાપ હારવા છતાં અકબરથી વધુ મહાન છે. સિકંદર કરતાં પોરસ વધુ લોકપ્રિય છે. ઝાંસીની રાણી લક્ષ્મીબાઈ માટે આજે પણ કહેવાય છે કે ખૂબ લડી મર્દાની, વો ઝાંસીવાલી રાની થી.
૧૩. દુર્યોધનો કે શિશુપાલો સત્તાના મદમાં શ્રી કૃષ્ણની ઊંચાઈ સમજી શક્યા નહોતા. (સાવધાન! આ નઠારા ક્યાંક એવું ન કહી દે કે મેં મોદીને શ્રીકૃષ્ણ સાથે સરખાવ્યા.વાતને આડે પાટે ચડાવવામાં આ લોકો હોશિયાર હોય છે.) લિબરલ ગેંગ સાથે આવું તો નથી ને?

gujarat guardian, television

દૂરદર્શનકાળથી આપણું મનોરંજન કરતા આવેલા કલાકારો

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં ‘ટેલિટૉક’ કૉલમમાં તા.૮/૧/૧૬ના રોજ આ લેખ છપાયો.)

ઇશુના નવા વર્ષ ૨૦૧૬માં ૧૮ જાન્યુઆરીથી એક નવી સિરિયલ સબ ટીવી પર શરૂ થઈ રહી છે. તેનું નામ છે ‘વો તેરી ભાભી હૈ પગલે’. આ સિરિયલથી એક કલાકારનું સ્વાગતયોગ્ય પુનરાગમન થઈ રહ્યું છે અને તેનું નામ છે અલી અસગર.

આમ તો અલી ટીવી પર સતત દેખાતો રહ્યો છે, પણ પુનરાગમન શબ્દ એટલે વાપર્યો છે કારણકે છેલ્લાં કેટલાંય સમયથી તમે તેને સતત સ્ત્રીપાત્રમાં જ જોતા રહ્યા છો. જી હા, ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’માં દાદીના વહાલા લાગે તેવા પાત્રમાં અલી છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષથી આપણું મનોરંજન કરતો રહ્યો છે. દર્શકોને તે જેટલો પસંદ પુરુષ પાત્રમાં પડ્યો છે તેટલો જ આ સ્ત્રીપાત્રમાં પણ પડ્યો છે. પણ શું એ ખબર છે કે અલી ‘ઇત્તુ સા થા’ ત્યારથી આપણું મનોરંજન કરતો આવ્યો છે?

આપણે અલી સહિત એવા કેટલાક કલાકારોની વાત કરવાના છીએ જે ભારતમાં ટીવીના પ્રારંભકાળથી આપણું સતત મનોરંજન કરતા આવ્યા છે. તેમાં પહેલા અલીની વાત કરીએ. જે લોકો અત્યારે ૩૦-૩૫ની ઉપરની ઉંમરના હશે તેમને એક સિરિયલ યાદ હશે. ‘એક દો તીન ચાર’. ચાર કિશોરો ડિટેક્ટિવ તરીકે કામ કરતા હોય તેવી એ સિરિયલનું ગીત હજુ પણ ઘણાને યાદ હશે- એક દો તીન ચાર, ચારો મિલ કે સાથ ચલે તો કર દે ચમત્કાર. આ ટેણિયાઓ મળીને દહેજ જેવા મોટેરાઓના પ્રશ્નો ઉકેલતા.

અલીએ ‘એક દો તીન ચાર’ તે દસમા ધોરણમાં હતો ત્યારે શરૂ કરી હતી. તે પછી તેણે પોલિટિકલ સાયન્સમાં બી.એ. કર્યું. તે પછી તેણે હોટલ મેનેજમેન્ટ કર્યું. ‘કોમેડી નાઇટ્સ વિથ કપિલ’માં પિયક્કડ દાદીની ભૂમિકા કરતા અલી અસગર વાસ્તવમાં નથી દારૂ પીતો, નથી ધૂમ્રપાન કરતો! તેણે ઝી ટીવી પર એડ મેડ શોમાં પણ કામ કર્યું હતું. અત્યારે જે સિરિયલો આવે છે ત્યારે થાય છે કે ક્યાં ગઈ વિવિધતા જે ટીવીની શરૂઆતના કાળમાં આવતી હતી? આ એડ મેડ શોમાં એક ઉત્પાદનનું નામ કહેવામાં આવતું અને તેના પર તાત્કાલિક રેડિયો કે ટીવી એડ બનાવીને બોલવી પડતી.

તેણે એકતા કપૂરની સિરિયલ ‘ઇતિહાસ’ અને ‘કહાની ઘર ઘર કી’માં કામ કર્યું. તેણે ‘ચમત્કાર’, ‘જોરુ કા ગુલામ’

જેવી ફિલ્મો કરી. ‘જોરુ કા ગુલામ’માં એનઆરજી રાજુ પટેલની ભૂમિકા જે સતત ‘આઈ લવ માય ઇન્ડિયા’ કહેતો ફરે છે તેને એરપોર્ટ પરથી જ ગોવિંદા-જોની લિવર ગેરમાર્ગે દોરી દે છે. અને ગોવિંદા પોતે રાજુ પટેલ બની જાય છે.

અલીની પૂરી રેન્જ ખિલી કોમેડી સર્કસમાંથી. આ શોમાં પાકિસ્તાની કલાકાર  તેણે સ્ત્રીપાત્રો પણ ભજવ્યાં અને એક અશક્ય જેવી મિમિક્રી પણ કરી. અશોકકુમાર, રાજકુમાર, દિલીપકુમાર, દેવ આનંદ, અમિતાભ બચ્ચન, રાજેશ ખન્ના, પ્રાણ, અજિત, જીવન, કનૈયાલાલ, ઓમપ્રકાશ આ બધાની મિમિક્રી તો જાણીતી હતી પણ અલી અસગરે એવા કલાકારની મિમિક્રી કરી બતાવી જે તેના સિવાય સંભવત: કોઈ કરી શકતું નથી અને તે કલાકાર એટલે ચિન્ટ-ઋષિ કપૂર!

ઋષિ કપૂરનો અવાજ, તેમની શૈલીની નકલ કરવી સરળ નથી. આ માટે બારીક નિરીક્ષણ કરવું પડે. અલી અસગર ઋષિ કપૂરની સારી મિમિક્રી કદાચ એટલે કરી શકે છે કારણકે તે તેનો મોટો ચાહક છે.

અલીએ લોકોને બહુ પસંદ પડેલી સિરિયલ ‘એફ.આઈ.આર.’માં ચંદ્રમુખી ચૌટાલાને પસંદ કરતા ઇન્સ્પેક્ટર રાજ આર્યનની ભૂમિકા પણ ભજવી હતી અને ‘જિની ઔર જુજુ’માં જુજુ બન્યો હતો. તે પછી ‘કોમેડી નાઇટ્સ’માં તેણે દાદીની ભૂમિકાથી લોકોનાં દિલ જીત્યાં. ખરેખર, અલી કોમેડીમાં દાદી નહીં, પણ દાદુ છે.

અલી કરતાંય જૂનો એક કલાકાર છે જે ટીવીના આરંભકાળથી આપણું સતત મનોરંજન કરતો આવ્યો છે. તેનું નામ છે આસીફ શૈખ. અત્યારે તમે તેને ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં વિભૂતિ નારાયણ મિશ્ર તરીકે જુઓ છો. એની ડાયલોગ ડિલિવરી, એનું હિન્દી-ઉર્દૂ ઉચ્ચારણો પર પ્રભુત્વ, સિરિયલમાં વિભૂતિ તરીકે કંઈ કામ ન કરતા હોવા છતાં એક પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ, આ બધા પરથી લાગે કે આસીફ શૈખ એક સારો થિયેટર આર્ટિસ્ટ હશે અને એ વાત સાચી છે.

આસીફે અનેક નાટકોમાં કામ કર્યું છે. દૂરદર્શન પર પહેલી સોપ ઓપેરા તરીકે ‘હમ લોગ’ જાણીતી છે. તેમાં તેણે કુંવર અજયસિંહનું નેગેટિવ પાત્ર કર્યું હતું. આસીફ શૈખે ‘રામા ઓ રામા’ નામની ફિલ્મમાં હીરો તરીકે પણ કામ કર્યું હતું, જેનું અમિતકુમારે આર.ડી.બર્મનના સંગીતમાં ગાયેલું ગીત ‘રામા ઓ રામા, તૂને યે કૈસી દુનિયા બનાઈ, લું નામ તેરા, દૂં મૈં દુહાઈ’ ઘણું લોકપ્રિય બન્યું હતું.

બીજું એક ઘણું જાણીતું બનેલું ગીત પણ આસીફ શૈખના ખાતે બોલે છે. ‘યારા દિલદારા’ નામની બહુ ન ચાલેલી ફિલ્મનું બહુ ચાલેલું ગીત એટલે ‘બિન તેરે સનમ મર મીટેંગે હમ’. એ વખતે નવાસવા આવેલા સંગીતકાર જતિન-લલિતે આ ગીતની ધૂન બનાવી હતી. એ પછી આસીફ શૈખ ફિલ્મોમાં વિલન તરીકે બહુ જ આવ્યો. આ રીતે તેણે ‘કરણ અર્જુન’, ‘હસીના માન જાયેગી’, ‘જોડી નં. વન’ જેવી ફિલ્મો કરી.

ટીવી પડદે તેની અને રાકેશ બેદીની જોડી નં. વને ‘યસ બોસ’ સિરિયલને દસ વર્ષ સુધી સફળતમ કોમેડી સિરિયલોમાં નામ અપાવ્યું. ‘યસ બોસ’ની વાર્તા અત્યારે ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’ આવે છે તેવી જ હતી. મોહન (રાકેશ બેદી) અને તેની પત્ની મીરા એક જ કંપનીમાં કામ કરે છે, પણ ઑફિસમાં મીરા મોહનની બોસ છે. આ કંપનીમાં નવા એમ.ડી. તરીકે વિનોદ વર્મા આવે છે. વિનોદ પાસે મીરા અને મોહન બંને પતિ-પત્ની નથી તેવી વાત કરે છે. આથી ઘરે મોહન વૃદ્ધનો ગેટ અપ ધરી મીરાનો પતિ બને છે. આ તરફ, વિનોદની પત્નીને મોહન પ્રત્યે કુણી લાગણી છે. પણ વિનોદ અને મોહનને ઊભાય બનતું નથી.

આસીફે તે પછી કેટલીક કોમેડી સિરિયલ તો કરી પણ તેને

’યસ બોસ’ જેટલી સફળતા મળી નહીં. આવી સિરિયલો જલદી પૂરી પણ થઈ ગઈ. તે હતી ‘યે ચંદા કાનૂન હૈ’, ‘રિંગ રોંગ રિંગ’, ‘ડોન્ટ વરી ચાચુ’, ‘હમ આપ કે હૈ ઇન લૉઝ

’.

આસીફ ઉંમર થવા છતાં તો હજુ એવો ને એવો યુવાન લાગે છે. એટલે તો તે ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં મુખ્ય પાત્ર ભજવી રહ્યો છે, પણ ‘યસ બોસ’માં તેને સમકક્ષ મોહનનું પાત્ર ભજવનાર રાકેશ બેદી ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં મનમોહન તિવારીના સસરા અને અંગૂરીના ડેડુના પાત્ર તરીકે છેલ્લા કેટલાક એપિસોડમાં દેખાય છે. આ રાકેશ બેદી પણ ભારતમાં ટેલિવિઝન કાળના પ્રારંભથી આપણું મનોરંજન કરતા આવ્યા છે. અને તેમનાં પાત્રો પણ ‘યસ બોસ’ના મોહનની જેમ કામચોરના જ રહ્યા.

ભારતીય ટેલિવિઝન પર કદાચ સૌ પ્રથમ કોમેડી સિરિયલ કહી શકાય તો તે ‘યે જો હૈ ઝિંદગી’ હતી. વિખ્યાત હાસ્ય લેખક-કવિ શરદ જોશીએ લખેલી અને કુંદન શાહે નિર્દેશિત કરેલી આ સિરિયલ અદ્ભુત કોમેડી હતી. તેમાં એક-એકથી ચડિયાતા કલાકાર હતા. શફી ઈનામદાર રણજીતના પાત્રમાં, સ્વરૂપ સંપત રેણુના પાત્રમાં, રાકેશ બેદી રાજાના પાત્રમાં હતાં. તેમાં આજે જેમ જેઠાલાલને તેનો સાળો સુંદર હેરાન કર્યા રાખે છે તેમ રણજીતને રાજા હેરાન કર્યા કરતો. તે ઉપરાંત દર એપિસોડમાં નવા પાત્ર તરીકે દેખાતા સતીશ શાહ. ટીકુ તલસાણિયા, ફરીદા જલાલ, સુલભા આર્ય, વિજય કશ્યપ, નિવેદિતા જોશી (જે પછી બહુ જાણીતા મરાઠી અને હિન્દી ફિલ્મો-સિરિયલના અભિનેતા અશોક શરાફને પરણી) પણ આ જ સિરિયલમાં આવતા હતા.

રાકેશ બેદીની ફિલ્મ અને ટીવીનો બહુ મોટો ઇતિહાસ છે. તેમણે ‘શ્રીમાન શ્રીમતી’ કોમેડી સિરિયલમાં દિલરુબાનું પાત્ર કર્યું હતું. ‘હમ સબ એક હૈ’ સિરિયલમાં પણ તેઓ હતા. ફિલ્મોની રીતે

‘ચશ્મે બદ્દૂર’, ‘એક દૂજે કે લિયે’, ‘સાથ સાથ’, ‘તેરી કસમ’, ‘કલાકાર’, ‘તિરંગા’ (દૂરદર્શનના સમાચારવાચકની શૈલીમાં ખબર આપતા ખબરીલાલનું પાત્ર કેમ ભૂલાય?) તેમણે કરી. આસીફ શૈખની જેમ રાકેશ બેદી પણ નાટકના કલાકાર છે. તેમનું અત્યારે ‘મેરા વો મતલબ નહીં થા’ ખૂબ ચાલી રહ્યું છે.   આ નાટક તેમણે જ લખ્યું અને નિર્દેશિત કર્યું છે અને તેમાં જાણીતા કલાકારો અનુપમ ખેર તેમજ નીના ગુપ્તા કામ કરે છે.

gujarat guardian, television

૨૦૧૫: ધર્મકથા, ઐતિહાસિક અને અશ્લીલતાની ભરમાર

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની ફિલ્મ પૂર્તિમાં ‘ટેલિટૉક’ કૉલમમાં તા.૨૫/૧૨/૧૫ના રોજ આ લેખ પ્રકાશિત થયો.)

ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડર પ્રમાણે આવતા શુક્રવારે નવું વર્ષ ચાલુ થશે. સદી પ્રમાણે અત્યારે ૨૧મી સદી ચાલી રહી છે. પરંતુ ટીવીમાં હજુ ક્યાંક ભૂતપ્રેતના શો ચાલે છે તો ક્યાંક અશ્લીલતાની સીમા પાર કરી દેવાઈ છે. ક્રિએટિવિટીના નામે ગણિતની ભાષામાં કહીએ તો ટેન્ડ્સ ટૂ ઝીરો છે. પૌરાણિક સિરિયલો તો ચાલે છે, પરંતુ હવે એમાં એક નવું પરિમાણ ઉમેરાયું છે. ધાર્મિક સિરિયલોમાં હવે મન ફાવે તેમ રંગો ભરવાના. ઐતિહાસિક સિરિયલોમાં ઇતિહાસ સાથે ચેડા કરવાનાં. ફ્રીડમ ઑફ એક્સ્પ્રેશન અને ક્રિએટિવ લિબર્ટીના નામે દર વર્ષે અશ્લીલતાની નવી ને નવી હદ પાર કરતા જવાની.

આ વર્ષે બિપાશા બસુનો ‘ડર સબ કો લગતા હૈ’ શરૂ થયો જેમાં ભૂતપ્રેતની વાર્તા જ હોય છે. બિપાશાનું ગ્લેમર અને હોરર. આ બંનેનું મિશ્રણ જોવા મળ્યું. શોની ફોટોગ્રાફી વગેરે ગુણવત્તા સારી રહી, પરંતુ દર વખતે હૉન્ટેડ હાઉસ અને સુપરનેચરલ ચીજો કેટલાને ગમે? દર વખતે કેટલું નવું આપી શકાય? તો રિયાલિટી શોની ભરમાર અને તેના વિવાદો પણ ચાલુ રહ્યા. ‘બિગ બોસ ૯’માં જે મોડલો કે અભિનેત્રીઓ બિન્દાસ્ત (બૉલ્ડ) હતી તેમને વાઇલ્ડ કાર્ડ એન્ટ્રી દ્વારા લાવીને તેની ટીઆરપી ઉંચકાવા પ્રયાસો થયા, પરંતુ તે ફ્લોપ જ રહ્યો. આ અંગે ગયા અઠવાડિયે જ લખી ગયા છીએ એટલે પુનરાવર્તન કરતા નથી. શોમાં સલમાન-શાહરુખ ખાન ફરી એક વાર ‘બ્રોમાન્સ’નો ઢોંગ કરતા જોવા મળ્યા. સલમાનને સજા ન થઈ તે ‘બિગ બોસ’ના નિર્માતાઓ માટે સારું થયું નહીંતર તેમને નવો હોસ્ટ શોધવો પડત.

હિન્દી ફિલ્મના કલાકારોને નાના પડદાની લાલચ આ વર્ષે પણ સિરિયલો-શોમાં લાવતી રહી. એક સમયની હોટ એક્ટ્રેસ ગણાતી શિલ્પા શિરોડકર ‘એક મુઠ્ઠી આસમાન’ (ઝી) પછી ફરી એક વાર નવી સિરિયલ ‘સિલસિલા પ્યાર કા’માં આવી રહી છે. જોકે જાહેરખબર ભલે વર્ષાંતે શરૂ થઈ હોય, શો ૪ જાન્યુઆરીથી સ્ટાર પ્લસ પર રાત્રે ૮.૩૦ વાગે શરૂ થશે. અનુપમ ખેરના શો ‘કુછ ભી હો સકતા હૈ’ની બીજી શ્રેણી આવી. તેમાં ઋષિ કપૂરનો ઇન્ટરવ્યૂ છેલ્લી ઘડીએ રદ્દ થતાં તેણે ટ્વિટર પર હંગામો કર્યો.

વિરોધના હંગામા છતાં ચાલુ રહેલી એકતા કપૂરની ભૂતપૂર્વ (ભૂતપૂર્વ એટલા માટે કારણકે એકતા કપૂર તેમાંથી નીકળી ગઈ હતી) ‘જોધા અકબર’ સિરિયલ અંતે ૭ ઑગસ્ટના રોજ શાંત થઈ. આ સિરિયલમાં ઇતિહાસ સાથે ચેડા થયા હોવાનો કેટલાક રાજપૂતોનો દાવો હતો. રાજપૂતોએ આ જ રીતે સોની ટીવી પરની ‘ભારત કા વીર પુત્ર- મહારાણા પ્રતાપ’નો પણ વિરોધ કરેલો. જોકે મહદંશે આવા વિરોધ વાંઝણા પુરવાર થાય છે. આ સિરિયલ ગત ૧૦ ડિસેમ્બરે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે.

આ જ રીતે કલર્સ પરની  ‘ચક્રવર્તી સમ્રાટ અશોક’માં પણ ક્રિએટિવ લિબર્ટીના નામે ચેડા કરાયા છે. બિંદુસારના સમયમાં ઈસ્લામ પંથનો ઉદ્ભવ જ નહોતો થયો તો ‘મીર’ અને તેની દીકરી ‘નૂર’ એવાં ઇસ્લામિક નામ ધરાવતા પાત્રો, જેમની રહેણીકરણી, બોલચાલ બધી રીતે ઇસ્લામિક છે, તેઓ ક્યાંથી આવે? આવા તો બીજા ઘણા ફેરફારો ફિક્શનના નામે કરાયા છે. આવું જ ‘સિયા કે રામ’માં કરાયું છે. એ માન્યું કે રામાયણના અનેક સંસ્કરણો છે અને હિન્દુ સિવાય જૈન મતાવલંબીઓ અને અન્ય મતાવલંબીઓએ પોતાની માન્યતાઓ પ્રમાણે રામાયણની કથા રચી છે. પરંતુ જે આધારભૂત રામાયણ મનાય છે તે વાલ્મીકિ રામાયણ અને લોકપ્રિય રામાયણ તુલસી રચિત રામાયણ છે. જે લોકો કાર્ટૂન કે સિરિયલ/ફિલ્મના નામના વિરોધમાં કોઈને મારી નાખતા નથી કે ત્રાસવાદી હુમલા નથી કરતા તેમની લાગણી સાથે શા માટે આ ક્રિએટિવ કમ્યૂનિટી સતત રમતી આવે છે તે સમજાતું નથી.

પૌરાણિક ધર્મકથાઓ પર આધારિત ‘સૂર્ય પુત્ર કર્ણ’ અને ‘જય સંતોષી મા’ પણ આ વર્ષે આવી. તો બીજી તરફ ઈચ્છાધારી નાગણ બદલો લે તેવી ફિલ્મી વાર્તાને સિરિયલમાં બદલી એકતા કપૂરે ફરી એક વાર સાબિત કર્યું કે તેનું સોપ ક્વીન તરીકે સામ્રાજ્ય યથાવત્ છે. ૨૧મી સદીમાં પણ ‘નાગિન’ના ટીઆરપી સૌથી વધુ જોવા મળે છે તે નવાઈની વાત છે.

આ વર્ષે સિરિયલોની સાથે રિયાલિટી શો પણ ચાલુ જ રહ્યા. હિમેશ રેશમિયા, મિકા સિંહ, સુનીધિ ચૌહાણ અને શાનને નિર્ણાયક તરીકે દર્શાવાતા ‘વોઇસ ઑફ ઇન્ડિયા’માં એક સારું પરિવર્તન એ કરાયું હતું કે તેમાં જ્યારે સ્પર્ધક પોતાની ગાયન કળા રજૂ કરતો હોય ત્યારે નિર્ણાયકો ઊંધા ફરી જતા હતા. જેથી સ્પર્ધકોના દેખાવની તેમના નિર્ણય પર અસર ન પડે. આ જ રીતે બાળકોના ‘ઇન્ડિયન આઈડોલ જુનિયર ૨૦૧૫’ પણ લોકોને ઘણો પસંદ પડ્યો. જોકે તેમાં અભિનેત્રી સોનાક્ષી સિંહા જે આલિયા ભટ્ટની જેમ ઠીક-ઠીક પણ ગાઈ શકતી હોય તેવું જાણમાં નથી, તેને નિર્ણાયક તરીકે લેવામાં આવી તે ટીકાપાત્ર રહ્યું. ‘રોડિઝ’માં નિષ્ફળ અભિનેત્રી એશા દેઓલને નિર્ણાયક તરીકે લેવાનો નિર્ણય પણ ટીકાપાત્ર ઠર્યો. આ જ રીતે લેખક ચેતન ભગતને એકતા કપૂરના શો ‘નચ બલિયે-૭’માં નિર્ણાયક તરીકે કેમ પસંદ કરાયા તે સવાલ પણ મૂંઝવી ગયો. ‘નચ બલિયે-૭  ‘માં તેનું માળખું બદલી નાખ્યું. માત્ર ડાન્સ પર આધારિત શો રાખવાના બદલે તેનું ફોર્મેટ ‘બિગ બોસ’  જેવું કરી નખાયું. આ ફોર્મેટ અંતર્ગત કલાકારોના ડાન્સ શનિ-રવિ જ દર્શાવાતા હતા જ્યારે સપ્તાહના બાકીના દિવસોમાં  ‘બિગ બોસ’ની જેમ કલાકારોની દિનચર્યા દર્શાવાની. આ ઉપરાંત ખતરોં કે ખિલાડી, માસ્ટર શેફ વગેરે રિયાલિટી શો પણ ચાલુ રહ્યા.

અશ્લીલતા ને ઉદ્દંડતાની નવી ને નવી હદ ફિલ્મોની સાથે ટીવીમાં પણ પાર કરાતી જાય છે. અગાઉ સોની ટીવી પર ‘કોમેડી સર્કસ’ આવતું હતું તેમાં અર્ચના પૂરણસિંહ, રોહિત શેટ્ટી, શેખર સુમન ને સોહેલ ખાનની હળવી મજાક કરાતી હતી, પરંતુ ઇન્ટરનેટ પર ‘એઆઈબી- રોસ્ટ’નો સાવ અપમાનજનક અને અશ્લીલતાપૂર્ણ કાર્યક્રમ આવ્યો તેને જોઈને બંધ પડેલા ‘કોમેડી સર્કસ’ના વિપુલ ડી. શાહે આ જ પ્રકારનો શો બનાવ્યો.

’કોમેડી નાઇટ્સ બચાવો’. પરંતુ ‘કોમેડી સર્કસ’માં જે વૈવિધ્ય અને ક્રિએટિવિટી જોવા મળતી હતી તેનો અહીં અભાવ છે. અહીં તો જે મહેમાનોને બોલાવાય છે તેનું ભયંકર અપમાન થાય તેવી મજાક કરાય છે. અને તેમાં ભારતીની વાહિયાત હરકતો અશ્લીલતાની હદને દિવસે ને દિવસે પાર કરતી જાય છે. ‘કોમેડી નાઇટ બચાવો’ જેના પરથી પ્રેરિત છે તે ઇન્ટરનેટના ‘એઆઈબી’વાળાઓ-ગુરસિમરન ખાંબા અને તન્મય ભટ્ટે સ્ટાર પ્લસ પર રવિવારે રાતે દસ વાગે ‘ઓન એર-એઆઈબી’ શરૂ કર્યું છે. તેમાં પણ નેતાઓથી લઈને અભિનેતાઓની ભદ્દી મજાક ઉડાડાય છે. જેમ કે ઈઝરાયેલના વડા પ્રધાન નેતનયાહુએ કહ્યું કે જર્મનીનો તત્કાલીન વડો હિટલર જ્યુને તગેડી મૂકવા માગતો હતો. તેમનો નરસંહાર કરવા માગતો નહોતો. પરંતુ તેને જેરુસલેમના ગ્રાન્ડ મુફ્તિએ સલાહ આપી તેથી તેણે આમ કર્યું. હવે જે યહૂદીઓ પર અત્યાચાર કરાયો હોય તે યહૂદીઓના વડા આમ કહેતા હશે તો કંઈક તથ્ય જ હશે ને. પરંતુ ‘ઓન એર-એઆઈબી’માં આ નિવેદનને પોઇન્ટ કરીને એટલી મજાક ઉડાવી કે વાત ન પૂછો. એ મજાકના શબ્દો તો ચોક્કસ યાદ નથી પણ કંઈક આવી હતી કે જો નેતન્યાહુ કહે છે કે હિટલર યહુદીઓને મારવા નહોતો માગતો તો સન્ની લિયોન પણ પોર્ન ફિલ્મો કરવા નહોતી માગતી….આ પ્રકારની મજાક.

બિગ મેજિક ચેનલ પર ‘બોયઝ’ સિરિયલમાં દ્વિઅર્થી સંવાદોની ભરમાર છે અને અહીં વિદ્યાર્થીને શિક્ષિકા પર લાઇન મારતા બતાવાય છે. એમટીવી પર ‘બિગ એફ’ સિરિયલમાં લેસ્બિયન અને તેમની કિસનાં દૃશ્યો સુધી વાત પહોંચી ગઈ.

અમિતાભ બચ્ચનનું ટીવી પર પુનરાગમન એ રીતે થયું કે તેઓ ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ સાથે નહીં, પણ એક નવા શો ‘આજ કી રાત હૈ ઝિંદગી’ સાથે રજૂ થયા, પરંતુ વર્ષ ૨૦૦૧માં કે અત્યારે પણ ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’માં જે જાદુ તેઓ જગાડી શકે છે તેવો જાદુ જગાડી શક્યા નહીં. શોની જાહેરાત પ્રમાણે તે મ્યૂઝિકલ શો હોવાનું અનુમાન હતું. જ્યારે તેમાં સામાન્ય માણસની અસામાન્ય સિદ્ધિઓની વાત કરાય છે. દરેક વાતમાં અમિતાભની નકલ કરતા શાહરુખ ખાનનું પણ નાના પડદે પુનરાગમન નિષ્ફળ નિવડ્યું. તેનો શો ‘ઇન્ડિયા પૂછેગા સબ સે શાણા કૌન’ ભયંકર નિષ્ફળ નિવડ્યો. ફરહાન અખ્તરનો શો ‘આઈ કેન ડૂ’ પણ ચાલ્યો નહીં.

સિરિયલ ફિક્કી પડે ત્યારે વાર્તામાં કોઈ પાત્રને મારી નાખવું, પેઢીઓ બદલી નવા કલાકારો લઈ આવવા આ વલણ આ વર્ષે પણ ચાલુ રહ્યું. ‘કુબૂલ હૈ’, ‘દિયા ઔર બાતી’, ‘સાથ નિભાના સાથિયા’, ‘દિયા ઔર બાતી’, ‘બંધન’ અને ‘યે રિશ્તા ક્યા કહલાતા હૈ’માં આ બંને ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યા.

કોમેડી સિરિયલ સારી રીતે આપો તો લોકપ્રિય થાય છે તેવું ‘તારક મહેતા કા ઉલટા ચશ્મા’ અને ‘ભાભીજી ઘર પે હૈ’માં કહી શકાય. ‘સુમિત સબ સંભાલ લેગા’ પણ ઠીક-ઠીક લોકપ્રિય થઈ છે. સોની ટીવી અને સ્ટાર પ્લસે તેના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર જ ખાસ કાર્યક્રમ શરૂ કરવાનો ટ્રેન્ડ પણ શરૂ કર્યો છે. સોનીએ ‘લવબાઇટ્સ’ નામની શ્રેણી તેના માત્ર ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર જ રજૂ કરી તો સ્ટાર પ્લસે તેના કાર્યક્રમો પહેલા એપિસોડથી માણી શકાય તે માટે હોટસ્ટાર એપ લાવી.

આ વર્ષે ટીવી કલાકારોમાં લગ્ન અને ભંગાણના કિસ્સાઓ પણ જોવા મળ્યા. ભંગાણના કિસ્સાની વાત કરીએ તો સારા ખાન-પારસ છિબરાની, પલ્લવી સુભાષ-અનિકેત વિશ્વાસરાવ, શ્વેતા મુનશી-રતિકાંત બહેરા, દલજીત કૌર-શાલીન ભનૌત, દિવ્યંકા ત્રિપાઠી-શરદ મલ્હોત્રા, આ બધાં છૂટાં પડ્યાં છે. તો  ‘યે રિશ્તા ક્યા કહલાતા હૈ’ની વર્ષા ઉર્ફે પૂજા જોશી, ‘તારક મહેતા કા ઉલટા ચશ્મા’ની દયા ઉર્ફે દિશા વાકાણી, પ્રનીત ભટ્ટ, વ્રજેશ હીરજી, નિગાર ખાન, નિકિતન ધીર, કરણ પટેલ, ચંદન પ્રભાકર, દૃષ્ટિ ધામી વગેરે અનેક કલાકારોએ પ્રભુતામાં પગલાં પાડ્યાં હતા.

gujarat guardian, society, television

એકતા કપૂરને સિરિયલની ‘પ્રેરણા’ પીટર મુખરજીએ આપી હશે?

તમે તાજેતરમાં બહુ ચગેલા ઈન્દ્રાણી મુખરજી કેસ વિશે તો જાણ્યું જ હશે. અહીં ટેલિટોક કૉલમમાં તેની કેમ વાત કરીએ છીએ, તે પછી તમે જાણી જ જશો. પરંતુ ઈન્દ્રાણી મુખરજી કેસ વિશે થોડું સંક્ષિપ્તમાં જાણી લઈએ.

ઈન્દ્રાણીનું મૂળ નામ પરી બોરા. ગુવાહાટીની તે રહેવાસી. આસામની એક સ્થાનિક ચેનલના કહેવા પ્રમાણે, તેણે કુલ પાંચ લગ્ન કર્યાં હતાં. તે જ્યારે ૧૬ વર્ષની હતી ત્યારે એક વકીલ સાથે લગ્ન કરવા ઘરેથી ભાગી ગઈ હતી. તે સમયે ઈન્દ્રાણી મિશનરી સ્કૂલમાં ભણતી હતી અને વકીલ એક રાજનેતાનો દીકરો હતો. તે લગ્ન બહુ ઝાઝા ન ચાલ્યા.

બીજી વાર તેણે સિદ્ધાર્થ દાસ સાથે લગ્ન કર્યાં. સિદ્ધાર્થ કહે છે કે તે લિવ ઇન રિલેશન હતા. તે દરમિયાન તે શિલોંગની કૉલેજમાં ભણતી હતી. તેનાથી તેને બે સંતાનો થયાં- શીના અને મિખાઈલ. આ બંને પાછળ અટક ઈન્દ્રાણીની પિયરની જ લાગે છે- બોરા. તે પછી સિદ્ધાર્થ સાથે ઝઘડા થયા એટલે તે માતાપિતા પાસે પાછી ફરી અને હૉસ્પિટાલિટીના ધંધામાં પડી ગઈ. ત્યાં તેની મુલાકાત સાહિલ સાથે થઈ. બંનેએ લગ્ન કર્યાં. મામૂલી ઝઘડા પછી બંને અલગ પડી ગયાં. પરી ઉર્ફે ઈન્દ્રાણી ગુવાહાટીથી કોલકાતા આવી ગઈ. ત્યાં તેની મુલાકાત બિઝનેસમેન સંજીવ ખન્ના સાથે થઈ. તેની સાથે લગ્ન કર્યાં. તેનાથી તેને એક દીકરી થઈ. જેનું નામ વિધિ છે. ત્યાર બાદ ઈન્દ્રાણીએ તેને પણ છોડી દીધો અને તે મુંબઈ આવી ગઈ. અને સ્ટાર પ્લસના સીઇઓ પ્રતીમ ઉર્ફે પીટર મુખરજી સાથે લગ્ન કર્યાં. પીટર મુખરજીના આ બીજાં લગ્ન હતાં. ઈન્દ્રાણી પોતાની દીકરી શીનાને પોતાની બહેન ગણાવતી હતી. હવે પીટરના પહેલી પત્નીના દીકરા રાહુલનું ઈન્દ્રાણીના બીજાં લગ્નથી થયેલી દીકરી સાથે લફરું થયું. એનો ઈન્દ્રાણીને વાંધો આવ્યો અથવા શીના પાસે ઈન્દ્રાણીના નાણાં રહેતા હતાં. જે હોય તે પણ કહે છે કે આના લીધે ઈન્દ્રાણીએ તેની દીકરીની હત્યા કરાવી નાખી. ઈન્દ્રાણી કેસની સંક્ષિપ્ત વાત પૂરી.

ઈન્દ્રાણીનો કેસ જાણીતો લાગે છે? એવું લાગે છે કે આવી વાત કોઈક સિરિયલમાં તમે જોઈ ગયા છો? તો તમે સાચા છો. પીટર મુખરજી જ્યારે સ્ટાર ઇન્ડિયાના સીઇઓ હતા ત્યારે સ્ટાર પ્લસ પર એકતા કપૂરની બોલબાલા હતી. રાતના સાતથી રાતના ૧૧ સુધી તેની જ સિરિયલો આવતી. એમાં બધી લગભગ ક અક્ષર પરથી જ હતી અને તેમાં સાસુ-વહુના અને પીટર મુખરજીનો પોતાનો જેવો પરિવાર હતો તેવા સમૃદ્ધ પરિવારમાં શું ચાલતું તે બતાવાતું. આવી એક સિરિયલ હતી ‘કસૌટી ઝિંદગી કી’. એમાં પ્રેરણા (શ્વેતા તિવારી) મુખ્ય પાત્ર હતી. તેનાં લગ્ન કેટલી વાર થયાં હશે તે તેને પણ કદાચ યાદ નહીં હોય. ઈન્દ્રાણી મુખરજી જેવી જ અટપટી કથા તેની હતી.

‘કસૌટી ઝિંદગી કી’ની કથા પણ થોડી સંક્ષિપ્તમાં. અનુરાગ બાસુ (સેઝાન ખાન) ધનાઢ્ય પરિવારનો છે. તેનો પરિવાર મિડિયા બિઝનેસમાં છે. જ્યારે પ્રેરણા ગરીબ પરિવારની દીકરી છે. અનુરાગ અને પ્રેરણાના પિતા ખાસ મિત્રો છે. અનુરાગ અને પ્રેરણા એકબીજાના પ્રેમમાં છે. આના કારણે તેઓ સીમા ઓળંગી જાય છે. પ્રેરણા ગર્ભવતી બને છે. પરંતુ પ્રેરણા પોતાની વાત અનુરાગને કહેવા જાય તે પહેલાં જ અનુરાગને કોમોલિકા (ઉર્વશી ધોળકિયા)ને પરણવાની ફરજ પડે છે. કોમોલિકાની નજર અનુરાગની સંપત્તિ પર હોય છે. હવે પ્રેરણા અનુરાગ સામે બદલો લેવાનું નક્કી કરે છે. તે અનુરાગને બરબાદ કરી નાખવા એક પછી એક ચાલ રમે છે અને તેમાં તે જીતતી જાય છે. પરંતુ તેને ખબર પડે છે કે અનુરાગ હાથે કરીને હારી રહ્યો છે. તે અનુરાગને આ માટે કહે છે તો અનુરાગ કહે છે કે તે તેને હજુ પણ પ્રેમ કરે છે. તે કહે છે કે તેને કોમોલિકાને પરણવાની ફરજ પડી હતી. આથી પ્રેરણાના મનમાં ફરી એક વાર અનુરાગ માટે સહાનુભૂતિ જાગે છે.

આ તરફ કોમોલિકાના ઈરાદા બાસુ પરિવારને ખબર પડી જતાં અનુરાગ કોમોલિકાને છૂટાછેડા આપી દે છે. અનુરાગ અને પ્રેરણા વચ્ચે ફરી પ્રેમના પુષ્પો ખિલવા લાગે છે. અનુરાગને ખબર પડે છે કે પ્રેરણાએ તે બંનેના દીકરાને જન્મ આપ્યો છે. તે પ્રેરણાને પરણી જાય છે. (અનુરાગનાં બીજાં લગ્ન અને પ્રેરણાનાં પહેલાં!) ત્યાં કોમોલિકા તેમના જીવનમાં પાછી ફરે છે. તેણે બાસુ પરિવારની સંપત્તિ હડપી લીધી હોય છે. આથી અનુરાગ-પ્રેરણા સહિત બાસુ પરિવાર સડક પર આવી જાય છે. કોમોલિકાને એક બદમાશ ઉદ્યોગપતિ મિ. બજાજ (રોનિત રોય) સહાય કરતો હોય છે. પ્રેરણાને જ્યારે આ ખબર પડે છે ત્યારે તે મિ. બજાજ પાસે જઈને આમ ન કરવા વિનવે છે. મિ. બજાજ પ્રેરણાને કહે છે કે તે જો તેને પરણી જશે તો તે અનુરાગ સામે કંઈ નહીં કરે. આથી પ્રેરણા અનુરાગને છોડીને મિ. બજાજને પરણી જાય છે. (પ્રેરણા અને મિ. બજાજ બંનેનાં બીજાં લગ્ન!) મિ. બજાજને તો તેની પહેલી પત્નીથી બાળકો હોય જ છે. તેની પહેલી પત્નીનું નામ હતું મેનકા.

હવે પ્રેરણા કોઈ પણ લાગણી વગર મિ. બજાજ સાથે રહે છે, પરંતુ બાળકોને પ્રેમ કરે છે. બાળકો પણ પ્રેરણાને અપનાવી લે છે. દરમિયાનમાં મિ. બજાજ સાથે એક અકસ્માત થાય છે. પ્રેરણાને સમાચાર મળે છે કે મિ. બજાજનું તો મૃત્યુ થઈ ગયું છે. મિ. બજાજના પહેલી પત્નીનાં બાળકોને તેની બીજી માતા પ્રેરણા વિશે ખબર પડે છે કે તેમના પિતાએ પ્રેરણાને પોતાની સાથે પરણવા ફરજ પાડી હતી. આથી તેઓ પ્રેરણા અને અનુરાગને ભેગા કરવાની યોજના ઘડે છે. ત્યાં ખબર પડે છે કે મિ. બજાજ મૃત્યુ પામ્યો નથી. મેનકાએ તેને પ્રેરણાથી જુદો કરવા આ વાત છુપાવી હતી. અકસ્માત પછી મિ. બજાજ કોમામાં ચાલ્યો ગયો હતો.

મિ. બજાજના પાછા ફરવાથી અનુરાગ અને પ્રેરણાની અરસપરસ બીજાં લગ્ન (આમ તો અનુરાગના ત્રીજા, અને પ્રેરણાનાં પણ ત્રીજાં!) લગ્ન કરવાની યોજના પર પાણી ફરી વળે છે. જોકે બાળકો સમજાવે છે અને મિ. બજાજ અનુરાગ અને પ્રેરણાને અરસપરસ બીજાં લગ્ન કરવાની છૂટ આપે છે. ત્યાં કોમોલિકા પાછી સમસ્યા લઈને ત્રાટકે છે તો મિ. બજાજ પણ પ્રેરણાને ભૂલી શક્યો નથી. તેના કારણે અનુરાગ અને પ્રેરણા વચ્ચે ગેરસમજ સર્જાય છે. ત્યાં અનુરાગ અને પ્રેરણાના દીકરા પ્રેમનું અપહરણ થઈ જાય છે. અનુરાગને મિ. બજાજ પર શંકા જાય છે. પરંતુ હકીકતે અનુરાગના પિતરાઈએ તેનું અપહરણ કર્યું હતું. પ્રેમનું હૉસ્પિટલમાં મૃત્યુ થઈ જાય છે. અનુરાગ અને પ્રેરણા વચ્ચે ચાલતા ઝઘડા પ્રેમના મૃત્યુ બાદ વધી જાય છે અને અંતે બંને છૂટાં પડી જાય છે.

પણ વેઇટ! પ્રેરણા અનુરાગથી છૂટી પડે છે ત્યાં તેને ખબર પડે છે કે તે ફરી ગર્ભવતી છે! અનુરાગને પણ આ સમાચાર ખબર પડે છે ત્યારે તેને ખુશી થાય છે. પણ કોમોલિકા અનુરાગના કાન ભંભેરે છે. આથી અનુરાગને પ્રેરણા પર શંકા જાય છે કે આ બાળક તેનું નથી. અનુરાગને લાગે છે કે આ બાળક મિ. બજાજનું છે. આમ છેવટે અનુરાગ અને પ્રેરણા છૂટાછેડાં લે છે. વળી, પ્રેરણા પાછી મિ. બજાજ પાસે જાય છે. આ બાજુ અપર્ણા નામની સ્ત્રી અનુરાગના જીવનમાં આવે છે. સંજોગોના કારણે ફરી એક વાર અનુરાગ અપર્ણાને પ્રેમ ન કરતો હોવા છતાં તેને પરણવું પડે છે. (અનુરાગના ચોથાં લગ્ન!) પ્રેરણાને આ ખબર પડે છે ત્યારે તે ભાંગી પડે છે. તે એક દીકરીને જન્મ આપે છે. તેનું નામ સ્નેહા રાખે છે. અનુરાગને તેના પિતા હોવા અંગે શંકા છે. તે ડીએનએ ટેસ્ટ કરવા માગે છે. ટેસ્ટ થાય છે, પરંતુ કોમોલિકા ટેસ્ટના રિપોર્ટ બદલી નાખે છે. આથી અનુરાગ હવે પ્રેરણાને ભૂલવા માગે છે અને અપર્ણાને સ્વીકારી લે છે. તે સ્નેહાને લઈને મિ. બજાજ અને તેમનાં બાળકો સાથે રહેવા લાગે છે. તે પછી તો સિરિયલમાં જનરેશન ચેન્જ અથવા લીપ ફોરવર્ડ એટલે કે વાર્તામાં અનેક વર્ષોનો કૂદકો આવ્યો હતો. એટલે તેની વાત નથી કરવી.

આ સિરિયલ આવતી હતી ત્યારે એમ લાગતું હતું કે આવું કંઈ હોતું હશે? આટલાં બધાં લગ્નો કોઈ કરતું હશે? પણ તમે જ ગણો ને. પહેલાં અનુરાગ અને પ્રેરણાનાં લગ્ન વગર શારીરિક સંબંધો, તેનાથી તેમને દીકરો, તે પછી અનુરાગના કોમોલિકા સાથે લગ્ન, છૂટાછેડા, તે પછી અનુરાગ-પ્રેરણાનાં લગ્ન, પ્રેરણાનાં મિ. બજાજ સાથે લગ્ન, મિ. બજાજની એક પત્ની મેનકા તો છે જ, તે પછી ફરીથી અનુરાગ-પ્રેરણાનાં લગ્ન, કોમોલિકાના અનુરાગના પિતરાઈ સુબ્રતો સાથે લગ્ન, અનુરાગના અપર્ણા સાથે લગ્ન, પ્રેરણાના મિ. બજાજ સાથે ફરી એક વાર લગ્ન, અનુરાગનાં સંપદા સાથે લગ્ન. આમ જુઓ તો અનુરાગ પાંચ વાર પરણે છે. તેમાં બે વાર તો પ્રેરણા સાથે જ! તો પ્રેરણા પણ ચાર વાર તો પરણે જ છે. બે વાર અનુરાગ સાથે અને બે વાર બજાજ સાથે.

પરંતુ આજે ઈન્દ્રાણીની વાત જોઈને લાગે છે કે આવા (ભલે રડ્યાખડ્યા) કિસ્સા પણ હોય છે. પ્રેરણાની જેમ પોતે કેટલી વાર લગ્ન કર્યા અને કોનાથી કયા સંતાન થયાં તે કદાચ ઈન્દ્રાણીને પોતાને પણ યાદ નહીં હોય!

જો ઘટનાઓનો તાળો મેળવો તો, ૨૦૦૨માં મુંબઈના ટેબ્લોઇડમાં પીટર મુખરજી તેમનાથી ૧૬ વર્ષ નાની ઈન્દ્રાણી સાથે ફરી રહ્યા હોવાની વાતો ચગેલી હતી. તે વખતે ઈન્દ્રાણીને પાંચ વર્ષની દીકરી હતી અને તે પરણેલી હતી. નવેમ્બર ૨૦૦૨માં પીટર મુખરજી અને ઈન્દ્રાણીનાં લગ્ન થયાં. એટલે બની શકે કે પીટર મુખરજીએ જ ઈન્દ્રાણીનો કેસ જોઈને એકતા કપૂરને આ સિરિયલની પ્રેરણા આપી હોય! અથવા એકતા કપૂરને પીટર પરથી ‘પ્રેરણા’ મળી હોય!

film, gujarat guardian

ક્યોંકિ સુધા શિવપુરી કભી બા થી

smriti irani-sudha shivpuri2

‘બાદશાહ’ ફિલ્મમાં એક દૃશ્ય છે. પ્રેમ ચોપરા સીબીઆઈનો ચીફ છે. તે શાહરુખ ખાનને સીબીઆઈનો સિક્રેટ એજન્ટ બાદશાહ (જે ખરેખર તો દીપક તિજોરી હોય છે) સમજે છે, હકીકતે શાહરુખ ખાન ખાનગી જાસૂસ બાદશાહ હોય છે. પ્રેમ ચોપરા ફોન પર શાહરુખને વાત કરે છે ત્યારે ભારત માતા-ઓપરેશન માંના સંદર્ભમાં વાત કરતો હોય છે જ્યારે શાહરુખ ખાન પોતાની માતાના સંદર્ભમાં. ત્યારે પ્રેમ ચોપરા એક સંવાદ બોલે છે: “વો સિર્ફ તુમ્હારી માં નહીં હમ સબ કી માં હૈ”.

કોઈ ફિલ્મી પાત્ર માટે આવું કહેવું હોય તો? બેશક, અગાઉ નિરુપા રોય વિશે આવું કહી શકાતું હતું, અને જો ટીવી માટે કહેવું હોય તો? ‘ક્યોંકિ સાસ ભી કભી બહુ થી’નાં બા આખા દેશના બા બની ગયા હતા. એ પ્રેમાળ કરુણામૂર્તિ, વહુને સારી રીતે સમજનારાં, સાચવનારાં, વહુની વહુને સાચવનારાં, સમસ્યાનો ઉકેલ કાઢનારા, ‘ઘરડાં ગાડાં વાળે’ એ કહેવતને ચરિતાર્થ કરનારાં, બા.

કોઈ વહુ હોય તો એવો વિચાર કરે કે મારી સાસુ હોય તો આ બા જેવાં જ હોય. કોઈ પતિ હોય તો ઈચ્છા કરે કે મારી પત્ની આવી જ હોય. (‘ક્યોંકિ…’માં સુધીર દળવી તેના પતિ બન્યા હતા.) કોઈ દીકરો કે દીકરી હોય તો વિચારે કે મારી બા આવી જ હોય. બાળક હોય તો એવું ચાહે કે તેનાં દાદી આવાં જ હોય.

એ ‘ક્યોંકિ સાસ ભી કભી બહુ થી’નાં બાનું પાત્ર અદ્ભુત ભજવનારા અભિનેત્રી એટલે સુધા શિવપુરી! એ વાત અલગ છે કે તેમને ખ્યાતિ ૬૨ વર્ષે મળી, બાકી, તેમણે અભિનય તો બહુ યુવાન વયેથી શરૂ કરી દીધો હતો….

રાજસ્થાનમાં તેઓ રહેતાં. આઠમા ધોરણમાં હતાં ત્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થઈ ચુક્યું હતું. માતા ઘર ચલાવે. હિન્દી ફિલ્મની કથાની જેવી જ સુધાજીની કથા છે. એક દિવસ તેમની માતા પણ બીમાર પડ્યાં! નાનકડી સુધાએ વિચાર્યું કે પૈસા મેળવવા તેણે પણ કંઈક કરવું જોઈએ. એટલે શરૂઆત પહેલાં નાટકોથી કરી.

૧૯૫૫નો સમય. હજુ રેડિયો નવો નવો જ ચાલુ થયો હતો. જયપુર રેડિયો તરફ વળ્યાં. થોડા સમય પછી નેશનલ સ્કૂલ ઑફ ડ્રામા (એનએસડી)માં જોડાયાં. રેડિયો અને નાટકોમાં કામ કરતી વખતે તેમને ભેટો થયો ઓમનો. ઓમ શિવપુરી. એ જ ઓમ શિવપુરી જે અનેક હિન્દી ફિલ્મોમાં પિતા, કાકા, પોલીસ કમિશનર, ઇન્સ્પેક્ટર, ડૉક્ટર જેવા ચરિત્ર પાત્રોમાં અમીટ છાપ છોડી જતા હતા. એનએસડીમાં પણ બંને સાથે. પ્યાર તો હોના હી થા! પૂરા નવ વર્ષ, આજની ભાષામાં કહીએ તો, ડેટિંગ કર્યા પછી, ૧૯૬૮માં પ્રેમ લગ્નમાં પરિણમ્યો. બંનેએ એક નાટ્ય ગ્રૂપ દિશાંતર શરૂ કર્યું. આ ગ્રૂપ એટલું સારું ચાલ્યું કે નાટકોની ટિકિટો બ્લૅકમાં વેચાતી. (કેવી કમનસીબી! એ વખતે ટિકિટ બ્લૅકમાં વેચાય એ નાટક કે ફિલ્મની સફળતાનું માપદંડ હતું!)

હવે મુંબઈ નગરી તેમને બોલાવી રહી હતી. ૧૯૭૪માં તેઓ બંને મુંબઈ આવી ગયાં. ઓમે ફિલ્મોમાં કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું. તેમને એટલું કામ મળતું કે એક જ દિવસમાં ત્રણ પાળી (શિફ્ટ) કરતા! એ વખતે રિતુનો જન્મ થઈ ચુક્યો હતો. રિતુ જે બાદમાં એક જ ફિલ્મથી ખ્યાતિ મેળવનાર હિરોઇન બનવાની હતી…

ધીમે ધીમે, સુધાજીએ પણ ફિલ્મોમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. હેમા માલિનીની માતા જયા ચક્રવર્તી દ્વારા નિર્મિત અને બાસુ ચેટરજી દ્વારા નિર્દેશિત, શરતચંદ્ર ચેટર્જીની કૃતિ પર આધારિત ફિલ્મ ‘સ્વામી’ (જેમાં ધીરજકુમાર જેવા નબળા અભિનેતાને સુંદર ગીત મળ્યું ‘કા કરું સજની આયે ના બાલમ’ અને ‘પલ ભર મેં યે ક્યા હો ગયા’ ગીત તો એક અણમોલ રતન સમાન ખરું જ) એમની પહેલી ફિલ્મ જેમાં તેઓ હિરોઇન શબાના આઝમીનાં વિધવા માતા બન્યાં હતાં. તેમને દીકરી સૌદામિની (શબાના આઝમી)ને પરણાવવાની (સ્વાભાવિક જ) ચિંતા હોય છે અને દીકરીનું પડોશી નરેન્દ્ર (વિક્રમ) સાથે લફરું ખબર પડ્યા પછી તે તેનાં પરાણે લગ્ન ઘઉંના વેપારી ઘનશ્યામ (ગિરીશ કર્નાડ) સાથે કરાવી દે છે. ‘બર્નિંગ ટ્રેન’ ફિલ્મમાં વિનોદ મહેરાનાં માતા બન્યાં જે ટ્રેનમાં તેની વહુ સાથે મુસાફરી કરે છે. ‘વિધાતા’માં દુર્ગા (પદ્મિની કોલ્હાપુરે)ની માતાની ભૂમિકા તેમણે કરી. તેમાં તેઓ દિલીપકુમાર જે તેના દીકરાને તેમની દીકરી છોડી દે તે માટે મનાવવા આવ્યા હોય છે તેમને કહે છે: “આપ કે પાસ દૌલત હૈ, ખુદ્દારી હૈ, સબ કુછ હૈ લેકિન મુજ ગરીબ કે પાસ સિર્ફ ખુદ્દારી હૈ, ઉસે ખરીદને કી કોશિશ ન કરીયે.” આ સિવાય ‘ઇન્સાફ કા તરાઝુ’, ‘હમારી બહુ અલકા’, ‘સાવન કો આને દો’, ‘સુન મેરી લૈલા’, ‘માયા મેમસાબ’, ‘પિંજર’ જેવી અનેક ફિલ્મોમાં કામ કર્યું. છેલ્લી ફિલ્મ તેમની આયેશા ધારકરની ‘આઉટસૉર્સ્ડ’ જે ઈ. સ. ૨૦૦૬માં આવી.

તમે એમ માનતા હો કે ‘ક્યોંકિ સાસ ભી કભી બહુ થી’ તેમની પહેલી ટીવી સિરિયલ હતી તો તમે ખોટા છો. તેઓ તો દૂરદર્શનના વખતની સિરિયલોથી ટીવી પડદે દેખાતા રહ્યાં. લગભગ શનિવારે અમોલ પાલેકરની ભારતી આચરેકર સાથેની એક સિરિયલ આવતી જેનું ટાઇટલ ગીત રાજ કપૂરની ‘ધરમ કરમ’ના ‘એક દિન બિક જાયેગા’ પરથી બન્યું હતું…‘આ બૈલ મુઝે માર’ની જ  વાત છે. આ સિરિયલ ઉપરાંત રવિવારે બહુ લોકપ્રિય ‘રજની’ સિરિયલમાં પણ સુધાજીએ કામ કર્યું હતું. ‘રજની’માં તેઓ પ્રિયા તેંડુલકરની સાસુ બનેલાં. એટલે કે કરણ રાઝદાનની મા. (વો ભી ક્યા દિન થે!)

થોડા વખત પછી ફિલ્મો તરફ મન ઓછું થવા લાગ્યું. કારણ? હીરો-હિરોઇનના નખરા! સવારે શૂટિંગ હોય પણ આવે બપોરે. થોડી વારમાં લંચ બ્રેક થાય. પછી એકાદ સીન થાય અને તે પછી પેક અપ થઈ જાય. વળી, ફિલ્મો ઓછી કરવાનું બીજું કારણ એ પણ હતું કે તેઓ ફરી ગર્ભવતી હતાં. બીજું બાળક એક દીકરો થયો. વિનીત. તેના પછી સુધાજીએ એક આદર્શ ગૃહિણીની જેમ સંપૂર્ણ ધ્યાન પરિવારને આપવા માંડ્યું.

૧૫ ઑક્ટોબર, ૧૯૯૦ના એ હતભાગી દિવસે ઓમ શિવપુરનું હૃદય બંધ પડવાથી અવસાન થયું. એ વખતે રિતુ ૧૮ વર્ષની ને વિનીત ૧૩ વર્ષનો જ. આથી ઘર ચલાવવા સુધાજીએ એક્ટિંગ ક્લાસ શરૂ કર્યા. કરિયાણાની દુકાન પણ ખોલી જોઈ! તેમાંથી કંઈ ચાલ્યું નહીં કેમ કે નાનો પડદો તેમની રાહ જોતો હતો!

‘રિશ્તે’ નામની સિરિયલમાં તેમણે કામ કર્યું. થોડા વખત પછી એકતા કપૂર નામની ટીવી સિરિયલોની મહારાણીનો સિતારો ઉદય થવાનો હતો જે સુધાજીને આ મુશ્કેલ દિવસોમાં બહુ મદદરૂપ જ નહીં, અત્યંત પ્રસિદ્ધિ પણ અપાવવાનો હતો. એકતા કપૂરે ‘બંધન’ નામની સિરિયલમાં સુધાજીને સાસુની ભૂમિકા ભજવવા પૂછ્યું. સુધાજીએ હા પાડી. થોડા વખત પછી ‘ક્યોંકિ સાસ ભી કભી બહુ થી’ સિરિયલ માટે પણ પૂછ્યું. સુધાજીએ પ્રેમથી હા પાડી. તેમને ખબર પડી હતી કે તેમને એક મોટા વીરાણી પરિવારનું મુખ્ય સ્ત્રીપાત્ર અંબા વીરાણી બનવાનું હતું.

ભલે તેમણે ‘શાંતિ’, ‘બંધન’, ‘શીશે કા ઘર’, ‘વક્ત કા દરિયા’, ‘દામન’, ‘સંતોષી મા’, ‘યે ઘર’, ‘કસમ સે’, ‘કરમ અપના અપના’, ‘કહો ના કહો’ ‘કિસ દેશ મેં હૈ મેરા દિલ’, ‘મણિબેન ડોટ કોમ’ (મણિબેનમાં સ્મૃતિ ઈરાની અને સુધા શિવપુરીની જોડી ફરી જોવા મળેલી) જેવી અનેક સિરિયલોમાં કામ ક્રયું પરંતુ પ્રસિદ્ધિ તો તેમને બાના પાત્રથી મળી તેટલી કોઈ પાત્રથી ન મળી. આ પાત્ર ખૂબ લોકપ્રિય થયું અને ટીવી ઉદ્યોગમાં ચાલુ થયેલા એવોર્ડ સમારંભોમાં તેમને અનેક એવોર્ડ પણ આ પાત્રએ અપાવ્યા.

સુધાજીની દીકરી રિતુ શિવપુરીમાં માતાપિતાનું સૌંદર્ય તો આવ્યું પરંતુ અભિનયકળા ન આવી શકી. પિતાના ઓળખીતા નિર્માતા પહલાજ નિહલાનીએ ‘આંખે’ ફિલ્મમાં ગોવિંદા સામે લીધી, ફિલ્મ હિટ પણ રહી પરંતુ તે પછી તેની એવી કોઈ ફિલ્મ ન આવી જેના કારણે તેની ઓળખ બની શકે. તે ઉદ્યોગપતિ હરિ વેંકટને પરણી છે. તેને એક દીકરો અને એક દીકરી છે. ટીવી પડદા પરનાં દાદી સુધાજી વાસ્તવિક જિંદગીમાં તો ઈ. સ. ૨૦૦૭માં દાદી બન્યાં. વિનીતનાં લગ્ન થયાં નહોતા. (હવે થયા હોય તો ખબર નથી, કારણકે તે બહુ લોપ્રોફાઇલ છે.) વિનીત સહાયક નિર્દેશક તરીકે કામ કરે છે.

૧૪ જુલાઈ, ૧૯૩૭ના રોજ જન્મેલાં સુધાજીએ આઠમા ધોરણમાં હતાં ત્યારથી કામ શરૂ કરેલું તે ૭૨ વર્ષ સુધી કામ કરતાં રહ્યાં. ડિસેમ્બર, ૨૦૧૩માં તેમને હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો તે પછી તેમની તબિયત ધીમે ધીમે કથળવા લાગી હતી. ૨૦મે, ૨૦૧૫નો દિવસ તેમનો આ સ્ટેજ પરનો અંતિમ દિવસ બની રહ્યો અને તેમની એક્ઝિટ થઈ ગઈ! પ્રભુ તેમના આત્માને શાંતિ અર્પે!

(ગુજરાત ગાર્ડિયનની શુક્રવારની પૂર્તિમાં ‘શ્રદ્ધાંજલિ’ કૉલમમાં તા.૨૨/૫/૧૫ના રોજ આ લેખ છપાયો).

film, humor

તાકી હો તાકી, જિતેન્દ્રને સ્લિપર શું કામ મારી?

 

જિતેન્દ્ર
જિતેન્દ્ર

 

 

બિચારા જિતેન્દ્ર! 

 

મહારાષ્ટ્રમાં નંદુરબાર પાસે કોંગ્રેસના એક રોડ શોમાં તેઓ શું ગયા, કોઈક દિલીપ ઇંગળે નામના અજાણ્યા શખ્સે, ‘તાકી હો તાકી’ ગીત ગાનારા આ જિતેન્દ્ર પર તાકીને સ્લિપર ફેંક્યુ! 

 

હવે અમને આ પગરખાં મારનાર લોકોની બુદ્ધિ પ્રત્યે જરાય શંકા નથી રહી. ચિદમ્બરમ સામે બૂટ ફેંકવામાં આવ્યું હતું. નવીન જિન્દાલ સામે પણ બૂટ ફેંકવામાં આવ્યું હતું, રામમંદિર બનાવવાની વાતો કરતા અડવાણી સામે રામની પાદુકા જેવી લાકડાની ચાખડી ફેંકવામાં આવી અને જિતેન્દ્ર સામે સ્લિપર. 

ટ્રેનમાં સ્લિપર ક્લાસ સુવિધાજનક ગણાય છે, પરંતુ આજે સ્લિપર જાણે કે સ્વીપર ક્લાસ પૂરતું જ મર્યાદિત રહી છે. માત્ર ‘પેટ હલકું’ કરવા જવામાં ઘરમાં સ્લિપરનો  ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જોકે દવાખાનામાં લોકોના ખિસ્સા હલકા કરવાનું ‘હલકું’ કામ કરતાં કેટલાક ડૉક્ટરો પણ દવાખાનામાં-હૉસ્પિટલોમાં સ્લિપર પહેરીને આંટા મારતા કે બેઠેલા જોવા મળે છે. 

આમ હવે ‘હલકા’ સ્તર પર આવી ગયેલી  સ્લિપર મારીને દિલીપ શું સાબિત કરવા માગતો હશે? જિતેન્દ્રએ તેનું શું બગાડ્યું હતું તે કોઈ (આ કોઈ એટલે પંચાતણી મિડિયા ફોઈ)કહેશે?

જિતેન્દ્રએ તો આમ પણ કોઈનું કંઈ બગાડ્યું નથી. બિચારા જિતેન્દ્રએ પહેલી ફિલ્મ કરી તો ત્યારની ટોચની હિરોઈન રાજશ્રી (આજે વિચારીએ તો એમ થાય કે ઇમોશનલેસ રાજશ્રી ત્યારે ટોચની હિરોઈન કેમ ગણાતી હશે? પરંતુ હોય છે. આજે બિપાશાઓ, કરીનાઓ, પ્રિયંકાઓ ટોચની હિરોઈન ગણાય જ છે ને.) અને સંગીતકાર શંકર-જયકિશનને લઈ શકાય તે માટે પોતાનું મહેનતાણું ઓછું કરી નાખ્યું હતું. (જિતેન્દ્ર ત્યારથી જાણતા હતા કે વર્ષો પછી મંદી આવવાની છે અને બધાએ પોતપોતાનું મહેનતાણું ઓછું કરવું પડશે.)

તે પછી જે કંઈ ફિલ્મો કરી તે મોટા ભાગની સામાજિક. તેના કરતાં તો  હિરોઈનોનું કામ ઝાઝું  હોય! અને મોટા ભાગની ફિલ્મોમાં આપણા આ જિતુભાઈ બે પત્નીઓ વચ્ચે પીસાતા રહ્યા છે! (લોકો તો એક પત્નીથી જ ભીંસાઈ જાય છે, જ્યારે જિતુભાઈ તો બે પત્નીઓ વચ્ચે! વિચારથી જ કમકમાટી છૂટી જાય છે. ) ‘યે રાસ્તે હૈં પ્યાર કે’  હોય કે  ‘એક હી ભૂલ’ કે પછી ‘માંગ ભરો સજના’ હોય કે ‘સૌતન કી બેટી’ જિતુભાઈને હંમેશાં તલવારની ધાર પર ચાલવાનું આવ્યું છે. બેધારી તલવાર! 

હા, વચ્ચે 1999 કે 2000થી જિતુભાઈની દીકરી એકતા કપૂરે ‘ક્યોંકિ સાસ ભી કભી બહુ થી’ જેવી અનેક  ‘કે’ ખ્યાત સિરિયલો કરી ત્રાસ વર્તાવ્યો હતો ,  પણ  એ બધી તો ક્યારનીય બંધ થઈ ગઈ છે. (એનો બદલો  હવે  છેક લીધો  હશે આ દિલીપે?) 

જિતુભાઈનો દીકરો તુષાર કપૂર પણ ફિલ્મોમાં લોંચ થયો  હોય તેનો કદાચ ગુસ્સો હશે આ દિલીપને. પણ હમણાં હમણાંથી તો તેની ફિલ્મો પણ ક્યાં આવી છે?

લાગે છે કે દિલીપે જૂનું વેર વાળ્યું છે. બાકી , જિતેન્દ્ર તો બિચારા જ રહ્યા છે, ઓન સ્ક્રીન અને ઓફ સ્ક્રીન બંને પર!