gujarat, politics, sanjog news, Uncategorized, vichar valonun

ગુજરાત ચૂંટણીની ફળશ્રુતિ : વિકાસ જ જીત્યો અને વિકાસ જ હાર્યો!

(વિચાર વલોણું, સંજોગ ન્યૂઝ, 24-12-17)
અંતે ગુજરાત વિધાનસભાનું પરિણામ આવી ગયું અને અપેક્ષા પ્રમાણે જ આવ્યું. જી હા, અપેક્ષા પ્રમાણે. (ગયા રવિવારે વિચારવલોણું કૉલમનો લેખ ફરી વાંચી લો.) ભાજપને જે ફટકો પડવો જોઈતો હતો તે પણ પડ્યો અને કૉંગ્રેસને હજુ પણ સત્તા માટે લાયક નથી તે લોકોએ સમજાવી દીધું. આ ચૂંટણીનાં પરિણામોનું ભરપૂર વિશ્લેષણ આવ્યું છે, પરંતુ એક વાત રહી ગઈ. તે એ છે કે આ ચૂંટણીમાં વિકાસ જીત્યો છે અને વિકાસ હાર્યો છે.
વાંચીને આશ્ચર્ય થયું હશે, પરંતુ આ વાત સત્ય છે. ચૂંટણી પહેલાં દરેક મિડિયામાં એક જ ચર્ચા હતી કે પાટીદાર, ઓબીસી અને દલિત આંદોલન ભાજપને હરાવશે અને કૉંગ્રેસને જીતાડશે. પરંતુ મારી ટીવી ડિબેટોમાં હું અચૂક કહેતો કે ૨૧ ઑક્ટોબરથી કૉંગ્રેસ માટે ચિત્ર બદલાવાનું શરૂ થઈ ગયું હતું.
૨૧મીએ સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે આ ત્રણેય આંદોલનકારી નેતાઓ કૉંગ્રેસની પડખે છે. ગયા રવિવારે લખેલા લેખમાં આ આંદોલનો કૉંગ્રેસ તરફે ગયા તેથી તેનો હેતુ માર્યો ગયો તે હું લખી ચૂક્યો છું તેથી પુનરાવર્તિત નથી કરતો, પરંતુ જો આ ત્રણેયને કૉંગ્રેસે પોતાની તરફે ન લીધા હોત તો ભાજપ પાસે કૉંગ્રેસ પર પ્રહાર કરવા માટે જાતિવાદનો મુદ્દો ન હોત. તો વિકાસ પર જ ચૂંટણી લડાઈ હોત. અને તો ભાજપને કાઠું પડી ગયું હોત કેમ કે ઑગસ્ટમાં અતિવૃષ્ટિ અને પૂરના કારણે ‘વિકાસ ગાંડો થયો છે’ના સંદેશાઓ વાઇરલ થઈ રહ્યા હતા. ગામડાંઓમાં પણ આ બાબતે લોકોનો અસંતોષ હતો કે ગામડાં સુધી વિકાસ પહોંચ્યો નથી, પરંતુ કૉંગ્રેસ એક તરફ જાતિવાદનું રાજકારણ ખેલવા ગઈ અને બીજી તરફ હિન્દુત્વનું નાટક કરવા ગઈ. રાહુલ ગાંધી અંદાજે ૨૭ મંદિર ગયા. રાહુલ ચૂંટણી સમયે જ મંદિર નથી જતા તે કૉંગ્રેસની દલીલ અસરકારક ન નીવડી. કારણકે ભૂતકાળમાં રાહુલ ગાંધીએ જ કહેલું કે મંદિરે જનારા તો છેડતી કરતા હોય છે. શું રાહુલ ગાંધી મંદિરે છેડતી કરવા ગયા હતા? બિલકુલ નહીં. સોમનાથમાં બિનહિન્દુ તરીકેના રજિસ્ટરમાં સાઇન કરી અને પછી કૉંગ્રેસ તરફથી કહેવાયું કે તેઓ જનોઈધારી હિન્દુ છે! આમ, નાહકનો વિવાદ છેડાઈ ગયો.
કૉંગ્રેસની તકલીફ એ છે કે તે પ્રતીકાત્મક રીતે તુષ્ટીકરણ કરવામાં માને છે, નક્કર કાર્યો કરીને ધર્મ, પંથ અને સમાજોને ખુશ કરી શકાય છે તે વાત તેણે હવે સ્વીકારી લેવી જોઈએ. અગાઉ કૉંગ્રેસના લોકો મુસ્લિમ ટોપી પહેરીને અને ખભે જે મુસ્લિમો કપડું નાખતા હોય છે તે નાખીને ઈફ્તાર પાર્ટી આપીને કે પછી સલમાન રશ્દીનાં પુસ્તક ‘સેતાનીક વર્સીસ’ને પ્રતિબંધિત કરીને કે પછી સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં વૃદ્ધા શાહબાનોની તરફેણમાં છૂટાછેડા બાદ ભરણપોષણના ચુકાદાને બહુમતીના જોરે ફેરવી તોળીને મુસ્લિમ તુષ્ટીકરણ કરતા હતા. ખરેખર તે મુસ્લિમ તુષ્ટીકરણ નહોતું પરંતુ કટ્ટરવાદી મુસ્લિમોનું તુષ્ટીકરણ હતું. આજે હવે જે રીતે ઘણા ઉદાર મુસ્લિમો આગળ આવી રહ્યા છે તેનાથી સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે કે કટ્ટરવાદીઓ એટલે આખા મુસ્લિમ સમાજનું પ્રતિનિધિત્વ તેવું કૉંગ્રેસનું સમીકરણ ખોટું હતું અને છે. સોહરાબુદ્દીન શેખ જેવો ગુંડો મરે ત્યારે નરેન્દ્ર મોદીને સોનિયા ગાંધી ‘મૌત કા સૌદાગર’ કહે કે પછી બાટલા હાઉસ એન્કાઉન્ટરમાં ત્રાસવાદીઓ માર્યા જાય ત્યારે કૉંગ્રેસ એમ કહે કે તે દિવસે સોનિયા ગાંધી રડ્યાં હતાં તે વાત કટ્ટરવાદી મુસ્લિમોને પસંદ પડતી હશે પરંતુ તમામ મુસ્લિમોને નહીં. સામાન્ય મુસ્લિમ તો શિક્ષણ, રોજગાર, શાંતિ અને સલામતી ઈચ્છે છે.
આ જ રીતે શાહબાનો કેસમાં ચુકાદો ફેરવી તોળ્યા પછી રોષિત હિન્દુઓને મનાવવા રાજીવ ગાંધીએ રામમંદિરના તાળાં ખોલાવીને કટ્ટર હિન્દુવાદને હવા આપી. અને હવે રાહુલ ગાંધી મંદિરે મંદિરે દર્શન કરવા જાય છે. મંદિર એ ચોક્કસ શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર છે અને નેતાઓ ચૂંટણી ટાણે મંદિરે જતા હોય છે, પરંતુ ભૂતકાળમાં ખાસ મંદિરે ન ગયા હો અને અચાનક મંદિરે જવા લાગો તેનાથી હિન્દુવાદી ન બની જવાય. હિન્દુવાદ તો તમારા આચારવિચાર અને સંસ્કારમાંથી ઝળકવો જોઈએ. રાહુલ ગાંધી કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ બન્યા તે વખતે તેમણે જો માતા સોનિયા ગાંધીનું કપાળ ચૂમવાના બદલે ચરણસ્પર્શ કરી આશીર્વાદ લીધા હોત તો તેમને હિન્દુવાદી હોવાનો દેખાવ કરવાની જરૂર ન પડે કારણકે શુભ પ્રસંગોએ, જન્મદિવસે, પ્રમોશન મળે ત્યારે કે કોઈ સારી ઘટના જીવનમાં બનતી હોય ત્યારે માતાપિતા કે વડીલ ભાઈ-બહેનના આશીર્વાદ લેવા એ સહજ વાત હિન્દુ માટે હોય છે, જેમ કે નરેન્દ્ર મોદી મતદાન કરવા આવ્યા ત્યારે તેમણે મોટા ભાઈના ચરણસ્પર્શ કરી આશીર્વાદ લીધા હતા.
આમ, હવે કૉંગ્રેસે તુષ્ટીકરણ અને જ્ઞાતિવાદની નીતિ બંધ કરવી જોઈએ. આ જ કારણ હતું કે પાટીદારોના સંપૂર્ણ મત કૉંગ્રેસ તરફે ન ગયા કે ન તો ઓબીસીના મત સંપૂર્ણપણે કૉંગ્રેસ તરફે ગયા, કારણકે જે ઓબીસીના મત લેવા અલ્પેશ ઠાકોરને કૉંગ્રેસમાં લેવા માટે સ્વાગત કાર્યક્રમ થયો તે જ કાર્યક્રમમાં મોહનસિંહ રાઠવાએ ભાજપનો દારૂ પી કૉંગ્રેસને મત આપવા રાહુલ ગાંધીની હાજરીમાં વાત કરી. જોકે ત્યારે મૌન રહેલા અલ્પેશ ઠાકોર ચૂંટણી જીત્યા પછી ફરીથી દારૂબંધીનો કડક અમલ કરાવવાની વાત કરે છે તે સારી વાત છે.
તો પછી ભાજપને કયો મુદ્દો નડી ગયો અને કયો મુદ્દે તેની તરફેણમાં ગયો? જવાબ એક જ છે- વિકાસ. અર્થાત્ ભાજપે મહાનગરોમાં વિકાસ કર્યો, સારા રસ્તા (જોકે તે પણ વિસ્તારોની અંદરના નહીં, મુખ્ય માર્ગો), ફ્લાય ઑવર, પાણીની સારી સુવિધા, વીજળી આ બધું આપ્યું તેના કારણે તેની લાજ મહાનગરોએ બચાવી. સુરતમાં હાર્દિક પટેલની સભામાં ભીડ ઉમટતી હોવા છતાં પણ સુરત ભાજપની પડખે ઊભું રહ્યું! કૉંગ્રેસના અઘોષિત પ્રવક્તા બની ગયેલા હાર્દિક પટેલ મતગણતરીમાં ભાજપની જીત સ્પષ્ટ થઈ ગયા બાદ પણ બપોરે ત્રણ વાગે ઇવીએમ પર કારણ જવાબદાર ગણતા હતા તે વાત સાવ બાલીશ લાગતી હતી. હાર્દિકે હવે પરિપક્વ બનવાની જરૂર છે અને ખરેખર અનામત આંદોલન કરવું જ હોય તો તે જ મુદ્દે આગળ વધવાની જરૂર છે અને તેમાં કોઈ એક પક્ષનો વિરોધ ન ચાલે. હાર્દિકના આંદોલનની એ ફળશ્રુતિ તો ગણવી જ રહી કે તેના કારણે મુખ્યમંત્રી યુવા સ્વાવલંબન યોજના અને બિન અનામત સવર્ણ આયોગ આવ્યું છે. અને દલિતો-ઓબીસીમાં પણ ક્રીમીલેયરની વાત સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે કરી છે. એટલે ગરીબ દલિતો-ઓબીસીને પણ અનામતના લાભ મળવા જોઈએ તે મળતા નથી. એટલે અનામત નીતિ સમીક્ષા તો માગી લે છે અને આખા ભારતમાં જો પ્રચંડ તીવ્રતાથી આંદોલન થાય તો જ તેની સમીક્ષા થાય તેમ છે.
ભાજપે જ્યાં વિકાસનાં ફળ પહોંચાડ્યાં નથી ત્યાં ભાજપને હાર મળી છે. અમરેલી, મોરબી, ગીર સોમનાથ, જૂનાગઢ, સુરેન્દ્રનગર સહિત સૌરાષ્ટ્રમાં ભાજપને ભારે ફટકો પડ્યો છે. ભાવનગરની બુદ્ધિશીલ પ્રજા અન્યાય સહન કરીને પણ ભાજપ પડખે ઊભી રહે છે પરંતુ એને ટેકન ફૉર ગ્રાન્ટેડ લેવાની જરૂર નથી. સૌરાષ્ટ્ર, આદિવાસી પટ્ટા સહિત અનેક જગ્યાએ હવે રસ્તાથી માંડીને ગટર સુધીના, ખેડૂતોના પ્રશ્નો હલ કરવાની જરૂર છે. ખેડૂતોને ખેતી કરવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ સમજાવવાની જરૂર છે. ભાજપે સંઘ પરિવારની સંસ્થાઓની મદદ લેવાનું- તેની ચિંતાઓ ધ્યાનમાં લેવાનું ઉચિત સમજ્યું નથી, નહીંતર કિસાન સંઘે ફરિયાદો કરી જ હતી. શિક્ષણ ફી મર્યાદિત રાખવાનો કાયદો લાવ્યા ખરા, પરંતુ તેનો જોઈએ તેવો પ્રચાર ન થયો, પરંતુ સામે પક્ષે સેમેસ્ટર પદ્ધતિ રાખવી-કાઢી નાખવી-કાઢી નાખતી વખતે પણ પરીક્ષાઓમાં અનિશ્ચિતતા, નીટ ગુજરાતીમાં લેવી, વગેરે ભાવિ નાગરિકોના ભવિષ્ય સાથે ચેડા થાય તે વાલીઓ કેવી રીતે સાંખી લે? ગુજરાતમાં પ્રાથમિક શિક્ષણનું સ્તર કથળેલું હોવાનો મોદી સરકારમાં માનવ સંસાધન મંત્રી તરીકે સ્મૃતિ ઈરાની હતાં ત્યારે જ અહેવાલ હતો. આરોગ્ય સાથે પણ ચેડાના સમાચાર ચૂંટણી પહેલાં જ બહાર આવેલા. જૂનાગઢનો થેલેસેમિયા કાંડ પછી અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં બાળકોનાં મૃત્યુ અને તે પહેલાં ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુરમાં બાળકોનાં મૃત્યુ…ગોરખપુરમાં તો સમાજવાદી પક્ષ તરફી ડૉક્ટરનું ષડયંત્ર હોવાની થિયરી બહાર આવી, તો પણ સરકારે આ ષડયંત્રો સામે પણ સાવધ રહેવું જ પડશે.
નૉટાનો વિકલ્પ આ વખતે સાડા પાંચ લોકોએ વાપર્યો છે. એક ગણતરી પ્રમાણે, ૧૬ બેઠકોમાં કૉંગ્રેસના જીતેલા ઉમેદવાર અને ભાજપના હારેલા ઉમેદવાર વચ્ચે મતોનો તફાવત કરતાં નૉટાને મળેલા મતો વધુ હતા! અમદાવાદના વેજલપુરમાં ભાજપ, કૉંગ્રેસ પછી સૌથી વધુ મતો નૉટાને મળ્યા! અર્થાત્ નૉટાનો વિકલ્પ પસંદ કરનારા લોકો ભાજપને મત આપવા નહોતા ઈચ્છતા કારણકે વિકાસમાં કચાશ હતી અથવા જીએસટીથી દુઃખી હતા પરંતુ સાથેસાથે તેઓ કૉંગ્રેસને પણ સારો વિકલ્પ નહોતા માનતા. નૉટાનો વિકલ્પ પ્રયોગ કરવા માટે લોકોને પ્રેરવા પાછળ મિડિયાના એક વર્ગનો પણ હાથ રહ્યો, સતત એવો પ્રચાર થયો કે ભાજપ-કૉંગ્રેસ કોઈ સારું નથી. ડિબેટમાં આ વખતે ત્રીજો કોઈ પક્ષ ન હોવાથી અને ભાજપ-કૉંગ્રેસના લોકો પણ ડિબેટમાં સતત એકબીજાને બોલવા ન દઈ, ‘અમે સારા, તમે ખરાબ’નાં ગાણાં ગાતા રહ્યા, પરિણામે કેટલાક લોકોમાં નિરસતા આવી ગઈ. તેમને થયું કે કોઈએ કંઈ કર્યું જ નથી.
આ માનવ માનસશાસ્ત્રનો વિષય છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે પતિ-પત્ની વચ્ચે ઝઘડા થાય ત્યારે પણ “તું ક્યારેય સારી રસોઈ બનાવતી જ નથી”, કે “તમે ક્યારેય મારા માટે ગિફ્ટ લાવતા જ નથી.” તેવા ઉદ્ગારો થતા હોય છે. ક્યારેક બનતી ઘટનાને ક્યારેય સાથે જોડી દેવાની માનસિકતા હોય છે. તે જ માનસિકતા મિડિયા અને કૉલમિસ્ટો તટસ્થ દેખાડવા માટે દર્શાવતા હોય છે. મિડિયાએ તટસ્થ રહેવું જરૂરી છે, પરંતુ આ તટસ્થતા બંનેને ખરાબ દર્શાવવા કરતાં જેનું જે સારું હોય તેના વખાણ અને જેનું જે ખરાબ હોય તેની ટીકાના રૂપમાં હોય તે ઈચ્છનીય છે. કૉંગ્રેસ કે ભાજપે કંઈ કર્યું જ ન હોત તો ગામે ગામ વીજળીના થાંભલા પહોંચ્યા ન હોત. નર્મદાનાં પાણી ખાવડા સુધી ન પહોંચ્યાં હોત. હા, જે કામો સમયસર અને પ્રમાણિકતાથી થવા જોઈએ તે ન થયાં તેથી પ્રશ્નો ઊભા થયા. તેથી ૧૯૮૯થી કૉંગ્રેસે હારવાનું શરૂ કર્યું અને ભાજપને ચૂંટણીમાં ઉત્તરોત્તર બેઠકોમાં ઘટાડો થયો છે.

Advertisements