bjp, international, national, politics, rss, sangh parivar, vhp

માત્ર ડાબેરી જ નહીં, હવે કોઈ વિચારધારા બચી નથી

તાજેતરમાં પ. બંગાળ અને કેરળમાં ડાબેરીઓના પરાજય સાથે સામ્યવાદના અંતની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. જોકે એક વાત તરફ બહુ ઓછા લોકોનું ધ્યાન ગયું છે અને તે એ કે માત્ર સામ્યવાદની જ નહીં, બધી જ વિચારધારાઓ ખતમ થઈ રહી છે અને માત્ર મૂડીવાદ અથવા તો કહો કે પોતાના સ્વાર્થને યેનકેન પ્રકારેણ પૂરો કરવાની વૃત્તિ – વિચારધારાએ આજના માનવી પર કબજો જમાવ્યો છે.

એક સમયે ભલે અલગ – અલગ પ્રકારની વિચારધારા હતી, તેમની વચ્ચે સંઘર્ષ હતો, પરંતુ એમાંય અમુક બાબતો સામાન્ય હતી અને તે હતાં મૂલ્યો. નૈતિકતા. ડાબેરીઓ હોય તો થેલો અને સાવ સાદા કપડાંમાં ગરીબોના બેલી થવાની અને તેમના માટે લડવાની, વિદ્યાર્થીઓને થતા અન્યાય સામે લડત આપવાની દૃઢેચ્છા હતી. કોંગ્રેસીઓ પાસે સર્વોદયવાદી વિચારસરણી – ગાંધીજીની વિચારધારા હતી. સામ્યવાદી વિચારસરણીનાં મૂળિયાં વિદેશમાં હતાં, પણ ગાંધીજીની વિચારધારાનાં મૂળ આ દેશની માટીના હતા, પરિણામે એમાં સ્વદેશીપણું ભારોભાર છલકતું હતું. પહેરવેશ, બોલી, લેખન અને આંદોલનની રીતે.

એક વિચાર રામમનોહર લોહિયાનો હતો – સમાજવાદનો. અને એક વિચારધારા રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક કહેતા આર.એસ.એસ.ની હતી. હિન્દુઓ સંગઠિત થશે તો આ દેશનું હિત સધાશે તેમ સંઘના સ્વયંસેવકો માનતા હતા. તેમના માટે બધાથી સર્વોપરી આ દેશ હતો. તેમણે પણ ગાંધીજીની જેમ સ્વદેશી અપનાવેલું. સ્વદેશી જાગરણ મંચ તેમાંથી જ જન્મેલો. આર.એસ.એસ. સાથે સંકળાયેલા લોકો પણ સાદગીમાં માનનારા હતા. દેશ સામે વિપદા આવી હોય ત્યારે પક્ષકારણ ભૂલીને કોંગ્રેસને મદદ કરનારા હતા. આર.એસ.એસ. અને તેને સંલગ્ન સંસ્થાઓ પણ ભારતીય ભાષાઓ, ભારતીય પહેરવેશ, ભારતીય સંગીતને ઉત્તેજન આપનારી અને તેમાં દૃઢતાથી માનનારા હતા.

પણ આ બધી વિચારધારાઓમાં માનનારા લોકો જ્યારથી સત્તા પર આવવા લાગ્યા ત્યારથી વિચારધારાનું નિકંદન નીકળવા લાગ્યું. એવું નથી કે આ બધી વિચારધારામાં માનનારા કોઈ છે જ નહીં, પણ જે છે તેમને હાંસિયામાં ધકેલવાની પ્રવૃત્તિ, જે- જે લોકો સત્તામાં આવ્યા તેમણે શરૂ કરી. ડાબેરીઓ સત્તામાં આવ્યા તો તેમણે સોમનાથ જેવા ચુસ્ત ડાબેરીઓને – જ્યોતિ બસુને હાંસિયામાં ધકેલ્યા. કોંગ્રેસ સત્તામાં આવ્યો તો ધીમેધીમે સર્વોદયવાદી – ગાંધીવાદી વિચારસરણી અને તેમાં માનનારા લોકો કોરાણે ધકેલાવા લાગ્યા. આર.એસ.એસ.નો સમર્થક ભાજપ સત્તામાં આવ્યો તો તેમાંય પક્ષના ચુસ્ત વિચારધારાવાળા મુરલી  મનોહર જોશી, ગોવિંદાચાર્ય જેવા લોકો હાંસિયામાં ધકેલાવા લાગ્યા. માત્ર આ રાજકીય પક્ષોની વાત જ નથી, આ પક્ષોની ભગિની સંસ્થાઓના પણ આવા જ હાલ છે. સેવાદળ ક્યાં જોવા મળે છે તે કહેશો? એન.એસ.યુ.આઈ. શું કરે છે? ડાબેરીઓની સ્ટુડન્ટ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા શિક્ષણને સોંઘુ કરવા અને બદીઓથી બચાવવા શું કરી રહ્યું છે? શ્રમજીવીઓના અને મજૂરોના અનેક પ્રશ્નો છે. આજે કોઈને કાયમી રીતે નોકરીએ લેવાતા જ નથી. કોન્ટ્રાક્ટ પર જ લેવાય છે. કામના કોઈ નિર્ધારિત કલાકો જ નથી. બળદની જેમ કામ લેવાય છે – ઢસરડા કરાવાય છે. ગમે ત્યારે નોકરીમાંથી પાણીચું આપી દેવામાં આવે છે. તેના માટે ડાબેરીઓના મજૂર સંઘો શું કરે છે? આર.એસ.એસ.ની શાખાઓમાં સંખ્યા ઘટી રહી છે. તેનાં અન્ય સંગઠનો – વિહિપ, અભાવિપ, સ્વદેશી જાગરણ મંચ, વિદ્યા ભારતી, સંસ્કાર ભારતીના પણ મોટા ભાગે આવા જ હાલ છે. વિદ્યાર્થીઓ માટે અભાવિપએ છેલ્લે કયું સફળ આંદોલન કર્યું યાદ આવે છે? સ્વદેશી ચીજોની વાતો તો ભૂલાઈ જ ગઈ છે. સંઘ સાથે જોડાયેલા ભારતીય મઝદૂર સંઘ અને ભારતીય કિસાન સંઘ કેમ ક્યાંય ચિત્રમાં દેખાતો નથી?

કારણ કે હવે લગભગ બધા જ એકસરખી વિચારસરણીના થઈ ગયા છે – ચાહે તે કોંગ્રેસી હોય, ભાજપી હોય કે ડાબેરી કે પછી સમાજવાદી. આ બધાનો વાદ હવે મૂડીવાદ જ છે. મૂડી ભેગી કરવાનો. એટલે તો જે નેતા સ્કૂટર પર ફરતો હોય તે ચૂંટાયાના પાંચ જ વર્ષમાં મોંઘી દાટ કાર લઈને ફરતો થઈ જાય છે. એટલે તો આટઆટલી મોંઘવારી વધવા છતાં, આટઆટલા કૌભાંડો છતાં વિપક્ષો કંઈ અસરકારક આંદોલન નથી, જે કરે છે તે દંભી દેખાવ જ કરે છે. શાસક પક્ષ અને વિપક્ષની મોટા ભાગે હવે મિલીભગત જ હોય છે. આ બધા પક્ષો કેડરબેઝ્ડ (કાર્યકરો આધારિત) હતા, તેના બદલે નેતાઓ જ જોવા મળે છે. કોંગ્રેસીને પૂછશો તો તેને ગાંધીજીના જીવન વિશે ખાસ ખબર નહીં હોય. તેમની વિચારસરણી વિશેની તો વાત જ નથી. ભાજપીને પૂછશો તો શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જી, દિનદયાળ ઉપાધ્યાય, દત્તોપંત ઠેંગડી, નાનાજી દેશમુખ, અટલ બિહારી વાજપેયી વગેરે વિશે ખાસ ખબર નહીં હોય, ડો. કેશવ બલિરામ હેડગેવાર અને મા.સ. ગોળવળકર વિશેની તો વાત જ જવા દો. ડાબેરીઓમાં પણ માર્ક્સના સિદ્ધાંતો વિશે ફૂલ્લી પાસ થવાય તેટલા માર્ક્સ મળે તેટલું પણ કદાચ જ્ઞાન નહીં હોય.

આ બધા ચિત્રમાં અત્યારે અણ્ણા હઝારે અને બાબા રામદેવમાં આશાનું કિરણ દેખાય છે, પણ અણ્ણાની આસપાસ સ્વામી અગ્નિવેશ જેવાં તત્ત્વો છે જે એમ કહે છે કે અમરનાથ યાત્રા તો પાખંડ છે (તો પછી મક્કાની યાત્રાને શું કહેશો?) સ્વામી અગ્નિવેશનો નક્સલવાદીઓ પ્રત્યે કૂણું વલણ જગજાહેર છે. અગ્નિવેશ કપડાં તો ભગવાં ધારણ કરે છે, પણ વિચારોની રીતે તે દંભી બિનસાંપ્રદાયિક જ લાગે છે. બાબા રામદેવ આ દેશની સંસ્કૃતિ પ્રમાણે શાસન લાવવાની, કાળું નાણું પાછળ લાવવાની વાતો કરે છે, પરંતુ અગાઉના પક્ષોના અનુભવો જોતાં, તેમની વાતો કેટલી માનવી? વળી તેઓ પણ ભગવા વસ્ત્રો પહેરીને મુસ્લિમોને ખુશ કરવા તેમની ટોપી પહેરેલા દેખાયા હતા (આવું કદાચ મુસ્લિમો પણ નહીં ઈચ્છતા હોય).

કોઈ સાચા અર્થમાં આ દેશની પ્રજાનો હિતચિંતક નથી, જે મધ્યમ વર્ગની ચિંતા કરે. જે ગરીબોની ચિંતા કરે. જે તટસ્થ રીતે વિચારી શકે. જે સાચા અર્થમાં પંથનિરપેક્ષ હોય. કોઈ પણ પંથની તરફેણ ન કરતો હોય. તુષ્ટિકરણ તો બિલકુલ નહીં. જે ઉદ્યોગગૃહોને વેચાઈ ન ગયા હોય. જે આ દેશના હિતને સર્વોપરી ગણતો હોય. આવા લોકોના નેતૃત્વના અભાવે દેશમાં ચોતરફ અરાજકતા જેવું છે. રસ્તા તો બને છે, પરંતુ વારંવાર ખાડા પડી જાય છે. પરિણામે કોન્ટ્રાક્ટરોના અને નેતાઓના ઘર ભરાય છે. બધું જ ખાનગી ખાનગી (બધી રીતે  – ખાનગીકરણની રીતે ય તે અને દેશની પ્રજાને કે ચૂંટાયેલા વિપક્ષને વિશ્વાસમાં લીધા વગર ઘરમેળે) થઈ રહ્યું છે. સંસદમાં થોડા દિવસ સત્ર મળે છે અને તેમાંય હાજરી પૂરવાના હેતુથી જ સાંસદો આવે છે. કોઈ મુદ્દે તોફાન મચાવે એટલે બેઠક મોકૂફ રાખવામાં આવે. એટલે પત્યું. કોઈ શાળાના વર્ગમાં તોફાની તોફાન કરે એટલે શિક્ષક વર્ગ છોડી જતા રહે અને વિદ્યાર્થીઓ ઘરે જતાં રહે તેના જેવું. વિધાનસભાઓમાં પણ આવું જ હોય છે. દેશ આખો ભ્રષ્ટાચારથી લિપ્ત હોય તેવું ચિત્ર આભાસે છે, જે મહદંશે સાચું પણ છે. હવે તો ન્યાયાલયો પણ ભ્રષ્ટાચારથી બાકાત નથી.

મૂળ તો પ્રજા પણ શાસકો અને વિપક્ષો જેવી જ છે. પ્રજાનો મોટો વર્ગ પણ ભ્રષ્ટાચાર કરે જ છે. તેમને પણ આ ફાવી ગયું છે. પ્રજા વહેંચાયેલી છે, સ્ત્રી – પુરુષોમાં. હિન્દુ – મુસ્લિમોમાં. મરાઠી – બિહારીઓમાં. તમિલ – કન્નડમાં. દલિત – સવર્ણોમાં. ખેડૂતોમાં. ગુરુઓમાં. પરિણામે સ્ત્રી પર અત્યાચાર થાય તો સ્ત્રીઓને લગતો વર્ગ જ અવાજ ઉઠાવે છે. ખેડૂતોના પ્રશ્નો હોય તો ખેડૂતોના સંગઠનો જ લડત આપે છે. રામજન્મભૂમિ હોય તો હિન્દુ સંસ્થાઓ ખોંખારા ખાતી આગળ આવી જશે. મરાઠીઓને બિહારી નથી જોઈતા. તમિલોને કન્નડ. દલિતોને હજુ અનામતથી સંતોષ નથી અને સવર્ણો હજુ ય સામંતશાહી અને જામીનદારી મિજાજમાં જ જીવે છે. નિરાશારામને કંઈ થાય તો તેના સાધકો મેદાને આવી જશે. પણ એક સર્વસામાન્ય અવાજ ક્યાં છે? કેમ ખેડૂતોના પ્રશ્નો હોય તો દલિતો તેને ટેકો ન આપે? કેમ સ્ત્રીઓના સાચા પ્રશ્નો હોય કે ભ્રષ્ટાચાર કે કોઈ કૌભાંડની વાત હોય તો હિન્દુ કે મુસ્લિમ સંસ્થાઓના આદેશ કે ફતવા નથી છૂટતા?

બીજી તરફ, પ્રજાને વિકલ્પ પણ મળતો નથી. (બાકી વિકલ્પ મળે તો શાસકોને ય જવું જ પડે છે તે આપણે પ. બંગાળ અને તમિલનાડુની તાજેતરની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જોયું જ છે. ) પ્રશ્ન એક જ છે – જાયે તો જાયે કહાં? અને આ ચિત્ર પાછું રાષ્ટ્રીય સ્તરે જ નથી, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જ છે. પહેલાં યુ.એસ.એસ.આર. હતું ત્યારે યુ.એસ.એ.ની દાદાગીરી આટલી ચાલતી નહોતી. હવે તો વિશ્વસ્તરે પણ એક જ વાદ ચાલે છે – મૂડીવાદ.

Advertisements