politics, sanjog news, vichar valonun

જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડિઝ: સાચા અર્થમાં સેક્યુલર રાષ્ટ્રવાદી નેતા

(વિચારવલોણું, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૩/૨/૧૯)

પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાને માત્ર ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ ભાગનો કાર્યભાર સોંપાયો તે માટે જેટલો સમય કે સમાચારપત્રની જગ્યા ફાળવી તેનાથી દસમા ભાગની જગ્યા મોટા કદના નેતા જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડિઝના અવસાન સમયે તેમને મળી હશે! આજીવન કૉંગ્રેસ વિરોધી રહેવાનું કદાચ એ પરિણામ હશે? લિબરલ ઇકૉ સિસ્ટમ જાણે.

જી હા, કૉંગ્રેસના નહેરુ-ગાંધી પરિવારના સરમુખત્યાર પ્રકારના શાસન-ભ્રષ્ટાચારના વિરોધમાં નીકળ્યા હતા તો ઘણા નેતાઓ અથવા પક્ષો, ચાહે તે પ્રણવ મુખર્જી હોય, એન.ડી. તિવારી હોય, ચાહે તે સામ્યવાદીઓ હોય, લાલુપ્રસાદ યાદવ હોય, શરદ પવાર હોય, ચંદ્રાબાબુ નાયડુ હોય, મમતા બેનર્જી હોય, અરવિંદ કેજરીવાલ હોય કે સ્વયં જ્યૉર્જના શિષ્ય નીતીશકુમાર, આ બધાએ એક સમયે સત્તા માટે થઈને કૉંગ્રેસ સાથે હાથ મિલાવી લીધો અથવા હવે હાથ મિલાવવા તલપાપડ છે, પરંતુ ભાજપને બાદ કરો તો જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડિઝ અને ઓડિશા પર પંદર વર્ષથી શાસન કરતા મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયક બે નેતાઓ અત્યારે યાદ આવે છે જેમણે ક્યારેય કૉંગ્રેસ સાથે જવાનું પસંદ નથી કર્યું!

જ્યોર્જના ખાસ મિત્ર અને ‘જનસત્તા’ના તંત્રી રામબહાદુર રાય લખે છે, “તેઓ નહેરુ-ગાંધી પરિવારના કટ્ટર વિરોધી હતા. તેઓ માનતા કે નહેરુ-ગાંધી પરિવારે રાષ્ટ્રને ઘણું નુકસાન પહોંચાડ્યું છે અને તે પરિવારની સામે તેઓ કોઈની પણ સાથે હાથ મેળવવા તૈયાર હતા.” જોકે આ ‘કોઈની સાથે’માં પણ શરત હતી. રામબહાદુર રાય લખે છે, “તેમને બે અંતિમો વચ્ચે પસંદ કરવાનું હતું. તેઓ સામ્યવાદીઓ સાથે જવા તૈયાર નહોતા. ન તો તેઓ કૉંગ્રેસમાં જવા તૈયાર. આથી તેમણે ભાજપનો સાથ પસંદ કર્યો.”

એ ભાજપ એટલે ભારતીય જનસંઘનો ઉત્તરાર્ધ અવતાર. બાકી પહેલાં તો તેઓ ભારતીય જનસંઘના અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના કટ્ટર વિરોધી હતા. એટલે સુધી કે પહેલી જે મોરારજી દેસાઈની બિનકૉંગ્રેસી સરકાર બની તેમાં તેમણે વિશ્વાસ મત વખતે જિદ પકડી કે અટલ-અડવાણીએ સંઘના સ્વયંસેવક તરીકે રાજીનામું આપવું જ પડે. પરંતુ અટલ-અડવાણી પણ એટલા વિચારના મક્કમ કે તેમણે સત્તાના ભોગે સ્વયંસેવકત્વ છોડવાનું પસંદ ન કર્યું. સરકાર પડી. અને ફરી કૉંગ્રેસે પડદા પાછળથી ચરણસિંહને ટેકો આપીને સરકાર બનાવી. અંતે ફરી દસ વર્ષ કૉંગ્રેસ સત્તામાં રહી.

કદાચ, જ્યૉર્જને પોતાની ભૂલ સમજાઈ હોય તેમ ૧૯૯૪ની આસપાસ તેમણે ભાજપના પહેલા સાથીદાર તરીકે પોતાના સમતા પક્ષનો ટેકો જાહેર કર્યો. આનું કારણ રાષ્ટ્રીય સ્તરે બિનકૉંગ્રેસી સરકાર બનાવવાનું તો હતું જ પરંતુ સાથેસાથે, એ લાલુપ્રસાદ યાદવની સામ્યવાદીઓના ટેકાથી ચાલી રહેલી ગુંડારાજવાળી સરકારને ઉખાડી ફેંકવાનું કારણ પણ હતું, આ એ જ લાલુપ્રસાદ યાદવ હતા જે ૧૯૮૭ની આસપાસના અરસામાં જ્યારે પણ જ્યૉર્જ પટના વિમાનમથકે આવતા ત્યારે ત્યાં ચાની કીટલી અને કપ સાથે સ્વાગત માટે હાજર રહેતા. તે સમયે જ્યૉર્જ સાથે તમે જોડાવ તો રાજકારણ, સમાજ કે પછી તમારા અંગત વર્તુળમાં તમને માનભેર જોવામાં આવે તેમ મનાતું.

૧૯૯૬માં અટલજીની ૧૩ દિવસ ચાલેલી સરકારમાં સમતા પક્ષ પણ સામેલ હતો અને અટલજીએ રાજીનામું આપ્યું એટલે ૨૦૦૪ની આસપાસ રામવિલાસ પાસવાને અને ચંદ્રાબાબુ નાયડુએ પવન પ્રમાણે સઢ બદલ્યું તેમ જ્યૉર્જે કર્યું નહીં. બે વર્ષ ધીરજ ધરી અને ૧૯૯૮માં જ્યારે અટલજીના નેતૃત્વમાં બીજી બિનકૉંગ્રેસી સરકાર રચાઈ તેમાં સંરક્ષણ પ્રધાન બન્યા. હજુ તો માર્ચ ૧૯૯૮માં અટલ સરકારે શપથ લીધા અને ૧૧મેથી ૧૩ મે ૧૯૯૮ એમ માત્ર બે જ મહિનામાં પોખરણમાં પરમાણુ પરીક્ષણો કર્યાં અને તે પણ અમેરિકાની જાસૂસી સંસ્થા સી.આઈ.એ.ને ગંધ આવ્યા વગર! આ બાબત ‘પરમાણુ: ધ સ્ટૉરી ઑફ પોખરણ’ ફિલ્મ જોઈ હોય તે વધુ સારી રીતે સમજી શકશે. કૉંગ્રેસીઓ જેમને માન નથી આપતા (પરંતુ નાણા પ્રધાન મનમોહનસિંહના ઉદારીકરણ માટે જશ જરૂર ખાટે છે) તેવા દિવંગત વડા પ્રધાન નરસિંહરાવે પણ પરમાણુ પરીક્ષણો કરવા તૈયાર કરેલી પરંતુ સીઆઈએને ગંધ આવી જતાં તેને મોકૂફ રાખવા પડેલાં. અટલ સરકારમાં માત્ર ગણ્યાગાંઠ્યા લોકોને જ આ પરીક્ષણોની જાણ હતી, તેમાંના એક હતા…જ્યૉર્જ.

જ્યૉર્જ આમ તો સમાજવાદી હતા અને એટલે પરમાણુ શસ્ત્રોના વિરોધી હતા પરંતુ ૧૯૯૮માં તેમણે પૂરા અંતઃકરણથી પરમાણુ પરીક્ષણોનું સમર્થન કરેલું. પરમાણુ પરીક્ષણોની સફળ રહ્યાની જાહેરાત થઈ તે વખતની તસવીરમાં કેવો સુયોગ છે! અટલજી હિન્દુ, એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ મુસ્લિમ અને જ્યૉર્જ ખ્રિસ્તી!

જી હા, જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડિઝનો જન્મ ૩ જૂન ૧૯૩૦ના રોજ ચુસ્ત કેથોલિક ખ્રિસ્તી પરિવારમાં મેંગ્લુરુ (અગાઉનું મેંગ્લોર)માં થયો હતો. છ ભાંડરડાંમાં સૌથી મોટા જ્યૉર્જ. માતાએ તો નામ બ્રિટનના રાજા જ્યૉર્જ પંચમ પરથી રાખેલું પરંતુ તેમને ક્યાં ખબર હતી કે પુત્રનું નામ ભલે જ્યૉર્જ પરથી હોય તે થશે પૂરા સ્વદેશી! મેટ્રિક પછી તેમણે અભ્યાસ પડતો મૂકી દીધો. એક ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે વાત કરી તે મુજબ, તેમના પિતા જૉન જૉસેફ તો તેમને વકીલ બનાવવા માગતા હતા, પરંતુ તેમને વકીલ બનવું નહોતું. તે પછી તેમને બેંગ્લુરુ (અગાઉનું બેંગ્લોર)માં ખ્રિસ્તી મિશનરીમાં પાદરી બનવા મોકલવામાં આવ્યા, પરંતુ ત્યાં તેમણે જોયું કે સમાનતાની વાત કરતા ચર્ચમાં રેક્ટરને ખૂબ જ સારું ભોજન મળતું હતું અને તાલીમાર્થીઓને ખરાબ. વળી, રેક્ટર ઊંચા ટેબલ પર બેસતાં અને તાલીમાર્થીઓને નીચે બેસવાનું થતું. આમ, સમાજવાદથી પ્રભાવિત થતા પહેલાં જ જ્યૉર્જમાં જન્મજાત જ કદાચ સમાજવાદનો સમાનતાનો સિદ્ધાંત ઇન બિલ્ટ આવ્યો હતો! તેના લીધે તેઓ કોઈ પંથ કે સંપ્રદાયમાં માનવાના બદલે તર્કવાદમાં માનતા થઈ ગયા હતા.

નોકરીની શોધમાં જ્યૉર્જ મુંબઈ આવ્યા. તે વખતે જેમ ઘણા અભિનેતાઓને પણ સંઘર્ષ કરવો પડ્યો તેમ જ્યૉર્જને પણ શેરીઓ પર સૂવું પડ્યું પરંતુ તેમને એક સમાચારપત્રમાં પ્રૂફરીડર તરીકે કામ મળી ગયું. પરંતુ આ તેમનું ગંતવ્યસ્થાન નહોતું. તેઓ પ્લેસિડ ડીમેલો અને રામમનોહર લોહિયા જેવા સમાજવાદી ધૂરંધર નેતાના સંપર્કમાં આવ્યા અને તે પછી તેમણે સમાજવાદી યુનિયન ટ્રેડ મૂવમેન્ટ શરૂ કરી શ્રમિકોના હકો માટે લડ્યા. તે વખતે તેમની લડાઈ કંપનીઓ સામે હતી. તેમને અનેક વખત જેલમાં જવું પડ્યું. તે પછી મુંબઈ મહાનગર પાલિકામાં પણ તેઓ સાત વર્ષ સુધી નગરસેવક રહ્યા. ત્યાંથી સીધી છલાંગ મારી લોકસભા ચૂંટણીમાં.

૧૯૬૭નું એ વર્ષ. કૉંગ્રેસનો સૂર્ય મધ્યાહ્ને તપે. તેમાંય બે દાયકાના અનુભવી, ત્રણ વાર મેયર, ત્રણ વાર સાંસદ અને નહેરુ, શાસ્ત્રી અને ઈન્દિરા પ્રધાનમંડળમાં પ્રધાન રહેલા એસ. કે. પાટીલ મુંબઈના બેતાજ બાદશાહ ગણાતા, પરંતુ જ્યૉર્જે તેમને હરાવી ‘જાયન્ટ કિલર’નું બિરુદ પ્રાપ્ત કરેલું.

અત્યાર સુધી કંપનીઓને નડતા રહેલા જ્યૉર્જ ૧૯૭૪ની રેલવે હડતાળથી હવે ઈન્દિરા સરકારને પણ નડવા લાગ્યા. ઈન્દિરાએ કટોકટી લાદી તો વડોદરા આવીને પત્રકારો કિરીટ ભટ્ટ અને વિક્રમ રાવ સાથે મળીને શું કરવું તેની વિચારણા કરતા. અને તેવામાં ડાયનેમાઇટ હાથ લાગ્યો, પરંતુ આ વિસ્ફોટ વારાણસીમાં ઈન્દિરા ગાંધીની જાહેરસભા શરૂ થાય તે પહેલાં કે મોડી રાત્રે કરવાનો હતો જેથી કોઈને ઈજા ન થાય. આ વિસ્ફોટ માત્ર ઈન્દિરા સરકારને ધ્રૂજાવવા માટે જ હતો. તેમની ધરપકડ કોલકાતામાં હતા ત્યારે થઈ. તેમને જેલ ભેગા કરાયા, પરંતુ એ સરમુખત્યાર શાસને પછી ચૂંટણી આપી તો તેમાં જેલમાં બેઠાબેઠાં તેઓ બિહારના મુઝફ્ફરપુરમાં ત્રણ લાખ મતોથી વિજયી બન્યા! મોરારજી દેસાઈમાં ઉદ્યોગ પ્રધાન બન્યા.

એક વાર તેઓ પોતાના મતવિસ્તારની મુલાકાતે હતા. ત્યાં પાણીની તંગી અને તેમને કૉકાકોલા આપવામાં આવી. તે પછી તેમણે કૉકાકોલા અને આઈબીએમને દેશમાંથી તગેડી દીધી. સ્વદેશીની વાતો કરનારા સંઘપરિવારના અટલજી કે નરેન્દ્ર મોદીની સરકારમાં આવું થયું નહીં, ઉલટાનું વિદેશી કંપનીઓની બોલબાલા વધી. જોકે આઈબીએમ કમ્પ્યૂટર કંપની હતી અને તે રહી હોત તો કદાચ ટૅક્નૉલૉજીની રીતે ફેર પડ્યો હોત.

એ પછી માત્ર ૧૯૮૪માં ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યાની સહાનુભૂતિ લહેરમાં તેઓ હાર્યા. તે પછી ક્યારેય હાર્યા નહીં. વી. પી. સિંહ વખતે તેઓ જનતા દળમાં જોડાયા અને રેલવે પ્રધાન બન્યા. કૉંકણ રેલવે પ્રૉજેકટ તેમની દૂરંદેશીનું પરિણામ ગણાય છે. જોકે જનતા દળ તૂટ્યું તે પછી તેમણે સમતા પક્ષ બનાવ્યો. જનતા દળમાં વધુ ભાગલા પડ્યા. જનતા દળ યુનાઇટેડ બન્યું તો તેમાં પોતાનો પક્ષ ભેળવી શરદ યાદવના જૂથ સાથે હાથ મેળવી અને બીજી તરફ ભાજપનો સહયોગ લઈ બિહારમાં લાલુના શાસનને અને કેન્દ્રમાં કૉંગ્રેસ સમર્થિત ત્રીજા મોરચાની સરકારને ઉથલાવી દીધી.

અત્યારે નરેન્દ્ર મોદી દર બેસતા વર્ષે જવાનો વચ્ચે જાય છે કે નિર્મલા સીતારમણ તિબેટ સરહદે જાય છે પરંતુ જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડિઝ સિયાચીન સરહદે ગયેલા. તેમણે ચીન ભારતનું પ્રથમ ક્રમાંકનું શત્રુ હોવાનું નિવેદન કરી ખળભળાટ મચાવી દીધેલો. જોકે બાદમાં તે બદલ ખેદ પણ પ્રગટ કર્યો. તેમની સામે કૉફીન કૌભાંડના આક્ષેપો થયા પરંતુ ૨૦૦૯માં કૉંગ્રેસ શાસનમાં તેમને ક્લીન ચિટ મળી ગયેલી.

સત્તામાં આવ્યા પહેલાં બીજા ઘણા નેતાઓ ચોળેલા ઝભ્ભા પહેરતા હોય પરંતુ સત્તામાં આવ્યા પછી ઈસ્ત્રી ટાઇટ અને મોંઘા કુર્તા પહેરવા લાગે. પરંતુ જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડિઝ સાદગીને વરેલા રહ્યા. ૧૯૯૫ સુધી તેમનાં કપડાં જાતે જ ધોતા, પરંતુ તે પછી એક વાર બાથરૂમમાં પડી ગયા ને માથામાં ઈજા થઈ તે પછી તે કામ બંધ કર્યું.

ગુરુ અને શિષ્ય વચ્ચે સમય જતાં સંઘર્ષ થાય છે તેમ જ્યૉર્જ અને નીતીશ વચ્ચે પણ થયું. બન્યું એવું કે નીતીશ મુખ્ય પ્રધાન હતા તેથી પક્ષના પ્રમુખ વિરોધી જૂથના શરદ યાદવને ન બનાવે તો તેઓ બળવો કરે. તેથી જ્યૉર્જને પ્રમુખ ન બનાવાયા. તે પછી તેમને ૨૦૦૯માં ચૂંટણીની ટિકિટ પણ ન અપાઈ. કાબે અર્જુન લૂટિયોની જેમ તેઓ અપક્ષ ઊભા રહ્યા પરંતુ હારી ગયા. જોકે તે પછી તેમણે રાજ્યસભા માટે દાવેદારી કરી તો નીતીશ અને શરદે સન્માનપૂર્વક તેમને ચૂંટાવા દીધા.

આવા જ્યૉર્જની અંતિમ વિધિ, આ લખાય છે ત્યારે એવી માહિતી છે કે હિન્દુ રિવાજ પ્રમાણે દાહસંસ્કાર કરાશે અને પછી ખ્રિસ્તી રિવાજ પ્રમાણે તેમના અસ્થિ અને રાખને દફનાવાશે. સાચા અર્થમાં સેક્યુલર નેતા જ્યૉર્જને વંદન!

Advertisements
politics, sanjog news, vichar valonun

લિબરલ ઇકૉ સિસ્ટમ: ઇસસે કૈસે બચોગે?

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૧૬/૦૧/૧૯)

૮૦ અને ૯૦ના દાયકાની બે સામાજિક ફિલ્મો ખાસ યાદ રહી ગઈ છે. એક તો ૧૯૮૮માં આવેલી ‘ઘર ઘર કી કહાની’ અને બીજી ૧૯૯૦માં આવેલી ‘ઘર હો તો ઐસા’. ‘ઘર ઘર કી કહાની’ની વાર્તા કંઈક આવી હતી. કાદર ખાન અને શશીકલા પતિ-પત્ની છે. ઘરમાં કાદર ખાનનું કંઈ ચાલતું નથી. શશીકલા જ સર્વેસર્વા છે. ત્રણ દીકરા, એક દીકરી છે. સૌથી મોટો દીકરો મૃત્યુ પામ્યો છે. તેની વિધવા પદ્મા ખન્ના ઘરમાં સાસુની સેવા કરે છે, પરંતુ સાસુ તરફથી તેને ત્રાસ સિવાય કંઈ મળતું નથી. વચલો દીકરો ઋષિ કપૂર જયા પ્રદાને પરણેલો છે. નાનો દીકરો ગોવિંદા ફરહાના પ્રેમમાં છે. પરંતુ શશીકલા ઈચ્છે છે કે તે અમીર પિતાની પુત્રીને પરણે જેથી ઘરમાં દહેજ સારું એવું લાવી શકાય. શશીકલાની દીકરી અરુણા ઈરાની અશોક શરાફને પરણી છે, પરંતુ તે સાસરે રહેવાના બદલે પિયરમાં રહી તેની માતાના કાન ભંભેરતી રહે છે. એક દૃશ્યમાં શશીકલા તેના મૃત મોટા દીકરાનાં બાળકોને ચોકલેટ ક્યાંથી મળી તેમ કહી મારે છે ત્યારે વિધવા પુત્રવધૂ કહે છે, “ઈસ ઘર મેં ક્યા ચોકલેટ ખાના પાપ હૈ?” ત્યારે શશીકલા કહે છે, “ઈસ ઘર મેં મુઝસે પૂછે બિના પાની પીના ભી પાપ હૈ.”

બહેન અરુણા ઈરાનીનાં કરતૂતોના કારણે ઋષિ કપૂરને શંકા જાય છે કે તેની પત્ની જયા પ્રદાનું લફરું તેના નાના ભાઈ ગોવિંદા સાથે છે. તે પ્રેયસી અનિતા રાજ પાસે ચાલ્યો જાય છે. દરમિયાનમાં ગોવિંદા અને ફરહા શશીકલાના અન્યાયી રાજ સામે વિદ્રોહ પોકારે છે, પરંતુ જ્યારે તેઓ વિદ્રોહ પોકારે છે ત્યારે સિદ્ધાંતની પૂતળી અને અન્યાય સહન કરતી જયા પ્રદા તેને વારે છે….આખી કથાના અંતે ગોવિંદા તેના પિતા કાદર ખાનમાં રહેલા પુરુષને જગાડી તેને મજબૂત બનાવે છે. એક તબક્કે શશીકલા તેના પતિને પણ તેની હાલત ખરાબ કરવાની ધમકી આપે છે અને તેના મોટા દીકરાની વિધવાને તેમનાં બાળકો સહિત કાઢી મૂકવા માગતી હોય છે ત્યારે કાદર ખાન પોતાની ટેકણ લાકડીનો ઉપયોગ કરીને પહેલી વાર શશીકલાને મારે છે. શશીકલાની સાન ઠેકાણે આવી જાય છે. દરમિયાનમાં ઋષિ કપૂર જયા પ્રદાને છૂટાછેડા આપવા માગતો હોય છે ત્યારે કાદર ખાન તેની વહુની તરફેણ કરે છે તો ઋષિ કપૂર ઘરમાં અને કંપનીમાં ભાગ માગી બેસે છે. ઋષિ કપૂરને તેની વિધવા ભાભી, માતા શશી કલા, પ્રેયસી અનિતા રાજ, નાનો ભાઈ ગોવિંદા જેટલા લોકો સમજાવે છે તેને તે ઉલટું જ લાગે છે. તે બધા સાથે સંબંધ તોડી બેસે છે. અંતે અશોક શરાફની દમદાટીથી અરુણા ઈરાની ઋષિ કપૂર સમક્ષ પોતાનાં પાપ કબૂલે છે ત્યારે ઋષિ કપૂરની આંખ ઉઘડે છે અને તે પત્નીને સ્વીકારે છે. અંતે ઘરમાં બધાં સારાં વાનાં થાય છે…

આવી જ કથા ‘ઘર હો તો ઐસા’ની હતી. કદાચ કારણ એ હતું કે બંનેના નિર્દેશક કલ્પતરુ હતા. ફરક એટલો હતો કે ઘરના મોભી સઈદ જાફરી છે, જે તેમની ત્રાસદાયક અને દહેજની લાલચુ પત્ની બિન્દુના દરેક ગુનામાં સાથ આપે છે. મોટો દીકરો રાજકિરણ છે, જે તેનાં માતાપિતા અને બહેનની સાથે તેની પત્ની દીપ્તિ નવલ પર અત્યાચાર કરે છે. નાનો દીકરો અનિલ કપૂર બળવાખોર છે અને તેની પત્ની હોવાનું નાટક કરતી મીનાક્ષી શેષાદ્રી છે. દીકરી રીટા ભાદુરી ઘરમાં પડી રહે છે અને ભાભીઓ વિરુદ્ધ માતાને ચડાવ્યા કરે છે. તેનો વર કાદર ખાન કામધંધા વગરનો ઘરજમાઈ છે, તેથી પત્નીથી અને સાસુ-સસરાથી દબાયેલો છે.

આ બંને ફિલ્મો યાદ આવવાનું કારણ દેશની પરિસ્થિતિ છે. આ દેશમાં શશીકલા અને બિન્દુ જેવાં લોકોએ અરુણા ઈરાની અને રીટા ભાદુરી જેવા લોકોની મદદથી એવી ઇકો સિસ્ટમ બનાવી છે કે દેશમાં તેમનું જ ધાર્યું થાય. તેઓ સત્તામાં હોય કે વિપક્ષમાં, તેમને પૂછ્યા વગર કોઈ પાણી પીવે તો પણ તકલીફ થઈ જાય. અખલાકની હત્યા થાય તો દેકારો થઈ જાય પરંતુ કાશ્મીર, ઉત્તર પ્રદેશના કૈરાના કે ગુજરાતના પાટણના વારાહીમાં હિન્દુઓને મુસ્લિમો દ્વારા હેરાનગતિ થાય તો આ ઇકો સિસ્ટમ તેને દબાવી દે. એક તરફ શશી કલા-બિન્દુ અને અરુણા-રીટા જેવાં પાત્રો છે તો બીજી તરફ, જેમને અન્યાય થાય છે તેમાં કેટલાક જયા પ્રદા અને દીપ્તિ નવલ જેવાં છે. ચૂપચાપ અન્યાય સહન કરી લે છે. તેમને સિદ્ધાંતના પૂંછડાને વળગી રહી પોતાની સારી ઇમેજ રાખવી છે. તેઓ આટઆટલા અન્યાય છતાં શશી કલા-બિન્દુ કે અરુણા-રીટા જેવા લોકો સામે કંઈ બોલવા નથી માગતા. આવાં પાત્રોમાં માત્ર વ્યક્તિઓ જ નહીં, કેટલાંક કાગળ પરના વાઘ લાગતાં હિન્દુ સંગઠનો પણ આવી જાય.

આ દેશમાં ઋષિ કપૂર અને રાજકિરણ જેવા લોકો પણ છે જેઓ પોતાના વફાદારો સામે જ લડે છે. તેમને પોતાના લોકો પર જ શંકા જાય છે. તેઓ બીજી પ્રેયસી તરફ ભાગે છે. અને રાજકિરણને તો ‘ઘર હો તો ઐસા’માં જે પ્રેયસી (સોનિકા ગિલ) મળે છે તે પોતાનાં જૂતાં તથા મોજાં પણ રાજકિરણના હાથે અપશબ્દો કહીને ઉતારાવે છે. રાજકિરણની હાજરીમાં જ તેના પ્રેમી સાથે પ્રણયના ફાગ ખેલવા જતી રહે છે. આ ઋષિ કપૂર અને રાજકિરણ પ્રકારના લોકોને આંખ-કાન ઉઘાડીને પરિસ્થિતિ જોવી નથી. ઇકો સિસ્ટમ ઋષિ કપૂર જેવા લોકોના એ હાલ કરી નાખે છે કે તેઓ બધા સાથે સંબંધ તોડવા તૈયાર થઈ જાય છે. અત્યારે આપણે દેશમાં જોઈ શકીએ છીએ કે દલિતોનો એક મોટો સમૂહ મૂળ નિવાસીઓના નામે, આદિવાસીઓનો મોટો સમૂહ ભીલીસ્તાનના નામે અને હવે પાટીદારોનો એક સમૂહ અલગતાવાદના પંથે છે. તેઓ બધા સાથે સંબંધ તોડવા તૈયાર છે. આ અગાઉ શીખના એક સમૂહમાં આવું ગાંડપણ ખાલિસ્તાનના નામે ઉપડેલું. અલબત્ત, હજુ પણ આ ગાંડપણ શમ્યું તો નથી જ. અરુણા ઈરાની અને રીટા ભાદુરી જે પોતાના સાસરે જવાના બદલે પિયરમાં રહી ભાભીઓની મહેનત પર બેઠાબેઠાં રોટલા તોડવા માગતા હોય છે તેઓ પોતાની ચક્કી ચાલુ રહે તે માટે આવી અંદરોઅંદર ઝઘડાવવાની પ્રવૃત્તિ ચાલુ રાખે છે.

તમે માર્ક કર્યું હોય તો અત્યારે કનૈયાકુમાર અને ઉમર ખાલિદ સામે આખરે આરોપપત્ર દાખલ થયો છે. આ લોકો ખુલીને અફઝલ ગુરુ જેવા ખૂંખાર ત્રાસવાદીનું સમર્થન કરતા હતા. તેમના લોકોના હાથમાં અફઝલ ગુરુનાં પૉસ્ટર હતાં. તેઓ અફઝલ ગુરુના મૃત્યુને હત્યામાં ખપાવતા હતા. અફઝલ ગુરુના મૃત્યુને હત્યા કેવી રીતે ગણાવી શકાય? તેને કૉંગ્રેસના શાસનમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી તો પણ કનૈયા આણિ મંડળીનું સમર્થન કરવા કૉંગ્રેસના તત્કાલીન ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી પહોંચી જાય છે. કૉંગ્રેસના નેતા શશી થરૂર તો કનૈયાકુમારની સરખામણી ભગતસિંહ સાથે કરે છે!

ઉડીમાં ત્રાસવાદી હુમલા પછી પાકિસ્તાનમાં થયેલી સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક વખતે તેને ખોટી ગણાવવાની અને ખૂન કી દલાલી ગણાવવાની ચેષ્ટા કોણે કરી હતી? શું આ મહાત્મા ગાંધીજી અને નહેરુ-સરદાર પટેલ-ઈન્દિરા ગાંધી-રાજીવ ગાંધીની જ કૉંગ્રેસ છે? એ લોકો પણ કદાચ વિપક્ષમાં હોત તો કદાચ આ હદે તો ન જ ગયાં હોત. અરવિંદ કેજરીવાલે સર્જિકલ સ્ટ્રાઇકના પુરાવા માગ્યા હતા.

આ ઇકો સિસ્ટમ એ હદે ઘાંઘી થઈ છે કે તેમાં સામેલ લોકો હવે બંધારણીય કટોકટી સર્જવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. મમતા બેનર્જી અને ચંદ્રાબાબુ નાયડુએ પોતાનાં રાજ્યમાં સીબીઆઈના પ્રવેશ માટે મનાઈ ફરમાવી છે. આવું કઈ રીતે થઈ શકે? માન્યું કે કૉંગ્રેસ-ભાજપ સહિત તમામ શાસકો સીબીઆઈનો ઉપયોગ-દુરુપયોગ કરે છે પરંતુ તેના રાજકીય-અદાલત વગેરે રસ્તા છે જ. પરંતુ તેનો અર્થ સીબીઆઈને રાજ્યમાં જ ન આવવા દેવી? આ ઇકો સિસ્ટમ તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્ર જે રામમંદિર, ૩૭૦ કલમ સહિત એક પછી એક મહત્ત્વના ચુકાદા આપવાના હતા ત્યારે તેમની સામે ચાર જજોની બળવાખોરી દ્વારા દબાણ લાવ્યા હતા. કૉંગ્રેસે મહાભિયોગની ધમકી આપી દબાણ વધાર્યું. તે પછી દીપક મિશ્રના કેવા ચુકાદા આવ્યા તે જોઈ શકાય છે. અત્યારે રામમંદિર કેસમાં આ જ થઈ રહ્યું છે. એક પછી એક તારીખો પડી રહી છે. કૉર્ટને યાકૂબ મેમણ માટે અડધી રાત્રે ખુલવાની ઉતાવળ છે, કર્ણાટકમાં ભાજપ સરકાર બનાવી લેશે તેમ લાગતા કૉંગ્રેસની અરજી પર અડધી રાત્રે ખુલીને ભાજપ સરકારને વિશ્વાસ મત માટે માત્ર ચોવીસ કલાકનો સમય આપે છે, પરંતુ એ જ ઇકો સિસ્ટમ કૉંગ્રેસ નિયુક્ત રાજ્યપાલ કૃષ્ણપાલસિંહ દ્વારા ગુજરાતમાં ભાજપના બળવાખોર શંકરસિંહ વાઘેલાને ૧૯૯૭માં સાત દિવસનો સમય અપાય છે ત્યારે મૌન રહે છે. આ જ ઇકો સિસ્ટમ અંતર્ગત કૉંગ્રેસના નેતા પી. ચિદમ્બરમ્ નાં પત્ની નલિની ચિદમ્બરમ્ ને રજાના દિવસે ૧૨ જાન્યુઆરીએ શનિવારે મદ્રાસ હાઇ કૉર્ટ ધરપકડ સામે વચગાળાની સુરક્ષા આપે છે!

આ ઇકો સિસ્ટમ રામ મંદિર કેસમાં ન્યાયમૂર્તિ યુ. યુ. લલિત સામે કલ્યાણસિંહનો કેસ ભૂતકાળમાં લડ્યા હોવાથી તેમની હાજરી વિશે પ્રશ્ન ઉઠાવી શકે છે, પરંતુ સામે પક્ષે એવો કોઈ અવાજ નથી જે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ રંજન ગોગોઈ તો બળવાખોર ચાર જજો પૈકીના એક હતા અને કૉંગ્રેસના આસામના મુખ્ય પ્રધાન કેસબ ચંદ્ર ગોગોઈના દીકરા છે એમ રજૂઆત પણ કરી શકે. કોલકાતાની હાઇ કૉર્ટ પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપને રથયાત્રા કાઢવા અંગે મમતા સરકારના નિર્ણયને ફગાવી દે છે પરંતુ સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં રંજન ગોગોઈની બૅન્ચ આ રથયાત્રાને અનુમતિ આપવાનો ઈનકાર કરે છે!

હવે જો આ ઇકો સિસ્ટમને કોઈ પડકારનાર આવે, કોઈ ‘ઘર ઘર કી કહાની’ના કાદર ખાનની જેમ છડી હાથમાં લે તો આ શશીકલાઓ-બિન્દુઓ-અરુણા ઈરાનીઓ-રીટા ભાદુરીઓને તકલીફ પડવાની જ છે. તેઓ પોતે તો વિદ્રોહ કરશે સાથે મોટા દીકરાને પણ તે વિદ્રોહ કરી સંબંધ તોડી નાખે તેવું કરાવશે. ૨૦૧૫માં દિલ્લી-બિહારની ચૂંટણી ટાણે આ ઇકો સિસ્ટમ દ્વારા પૂર્વે પોષિત સાહિત્યકારો-ફિલ્મ કલાકારો મારફતે અસહિષ્ણુતાનો રાગ આલાપી એવૉર્ડ વાપસીનું નાટક ખેલાયેલું. આજે ફરી લોકસભાની ચૂંટણી ટાણે નસીરુદ્દીન શાહ આ જ રાગ આલાપી રહ્યા છે. સીબીઆઈના, હવે પૂર્વ નિયામક, આલોક વર્મા લાલુપ્રસાદ યાદવનાં સ્થાનો પર એટલા માટે દરોડા પાડવાની ના પાડે કે તેમને ભીતિ હતી કે તેનાથી રાજકીય પરિણામો આવશે. રાજકીય પરિણામોની ચિંતા સીબીઆઈના નિયામકે કરવાની હોય? આ આલોક વર્મા પર દુબઈમાં ભારતીય જાસૂસી એજન્સી ‘રૉ’ના અધિકારીઓને ખુલ્લા પાડવાનો આરોપ છે. એટલું જ નહીં, તેમણે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોવાલ સહિતના લોકોના ફૉન પણ ટેપ કરાવ્યા હોવાનો આરોપ છે.

આની સામેનો જે વર્ગ છે તે ઇકો સિસ્ટમ ઊભી કરવામાં માનતો જ નથી. તે લઘુતાગ્રંથિથી પીડિત થઈને વિરોધીઓને પોતાના બનાવવા મથે છે. આરએસએસ પ્રણવ મુખર્જીથી માંડીને વિરોધીઓના ગુણગાન ગાવામાંથી ઊંચા નથી આવતો. નીતિન ગડકરી નહેરુ, ઈન્દિરા અને રાહુલના વખાણ કરી પોતાનો ઉદાર ચહેરો બનાવવા મથે છે. અટલજી પણ આવા જ ઉદારવાદી છબીના હતાં. થોડા મહિના પહેલાં ભાજપના એક નેતા આર. કે. સિંહાની ‘હિન્દુસ્થાન સમાચાર’ સંસ્થામાં ઊંચા પદ પર કોણ જોડાયું? વિજય ત્રિવેદી! એ જ એનડીટીવીના પત્રકાર જેમણે નરેન્દ્ર મોદીનો વિમાનમાં ઇન્ટરવ્યૂ લીધેલો અને ૨૦૦૨નાં રમખાણો અંગે તેમની પિન ચોંટી ગયેલી. પરંતુ લિબરલ ઇકો સિસ્ટમ આવી નથી. તે વિરોધીઓને રિઝવવા દોડતી નથી. તે તો શુદ્ધ વૉર થ્રિલર ફિલ્મ, જેમાં ‘ગદ્દર’ જેવી ન તો રાડારાડી છે, ન તો દેશભક્તિની ઝાઝી વાત, તેવી ‘ઉડી’ રજૂ થાય તે પહેલાં જ તેને ‘ટૉક્સિક હાઇપર નેશનાલિઝમ’ ગણાવી દે છે, ‘એક્સિડેન્ટલ પ્રાઇમ મિનિસ્ટર’ પુસ્તક વાંચ્યા વગર માત્ર ટ્રેલર જોઈને તેને ભાજપની ફિલ્મ ગણાવી દે છે. આ ઇકો સિસ્ટમ સામે લડવું હિંમતનું, બુદ્ધિનું અને ચાણક્યનીતિનું કામ છે અને અત્યારે તો આ ઇકો સિસ્ટમ સામે ભલભલા નિષ્ફળ લાગી રહ્યા છે.

international, national, sanjog news, vichar valonun

મોદીનો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે દબદબો, ઘરઆંગણે નીચી મુંડી

(વિચારવલોણું, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૩૦/૧૨/૧૮)

આભાર ટ્રમ્પનો કે આ વર્ષે જ ચાલુ થયેલું અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેનું વેપાર યુદ્ધ ડહાપણથી શમી ગયું! અમેરિકાને સદ્બુદ્ધિ સૂજી અને તેણે પીછેહટ કરી લીધી. પહેલા જ વાક્યમાં ‘આ વર્ષે’ શબ્દ વાપર્યો હોવાથી સૂજ્ઞ વાચકો સમજી ગયા હશે કે આ લેખમાં વર્ષ ૨૦૧૮ની ઘટનાઓ પર દૃષ્ટિપાત કરીને વર્ષ ૨૦૧૯ અને આવનારાં વર્ષોમાં તેની શું અસરો રહેશે તેનું વિશ્લેષણ છે.

અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે તો સફેદ ઝંડો ફરકી ગયો પરંતુ બ્રિટનના રશિયન જાસૂસ અને તેમની દીકરીનું રશિયામાં મૃત્યુ થતાં બ્રિટનનાં વડાં પ્રધાન થેરેસા મેએ રશિયાના ૪૩ રાજદૂતોની હકાલપટ્ટી કરી નાખી. વાત એટલી વણસી ગઈ કે બ્રિટને ગત સપ્ટેમ્બરમાં રશિયાને રાસાયણિક શસ્ત્રોના ઉપયોગ માટે ગંભીર પરિણામોની ધમકી આપી દીધી. આ હોકારાપડકારા હજુ ચાલુ જ છે. ૨૦૧૯માં આ વાત યુદ્ધના આરે ન પહોંચે તેવી પ્રાર્થના કરીએ.

હોકારા પડકારા તો અમેરિકા અને ઉત્તર કોરિયાના પણ બંધ થઈ ગયા અને ભારતની ટેલિવિઝન ચેનલોને તેની મોટી ખોટ ટીઆરપીની દૃષ્ટિએ પડી! આ બંને દેશોના પ્રમુખો ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને કિમ જોંગ ઉને ૧૨ જૂને બેઠક કરી જેને આંતરરાષ્ટ્રીય મિડિયાએ ખૂબ જ મહત્ત્વની ગણાવી. ઉત્તર કોરિયાએ પરમાણુ શસ્ત્રો દૂર કરવા ખાતરી પણ આપી. આ જ રીતે એક જ માના બે દીકરા જેવા ઉત્તર કોરિયા અને દક્ષિણ કોરિયાના પ્રમુખો પણ ૬૫ વર્ષે મળ્યા. બંને દેશોના પરિવારો પણ એક થશે.

જોકે વર્ષ ૨૦૧૮માં ૧૪ એપ્રિલે અમેરિકાએ સિરિયામાં બળવાખોરો પર વપરાયેલા રાસાયણિક શસ્ત્રોના પ્રયોગને રાક્ષસી કૃત્ય ગણાવીને ૧૨૦ જેટલી મિસાઇલો ઝીંકી દીધી હતી! વર્ષ ૨૦૧૧માં અનેક ઈસ્લામિક દેશોમાં થયેલી બળવાખોર ક્રાંતિને આરબ સ્પ્રિંગ તરીકે ઓળખાય છે તેમાં સિરિયામાં પણ બળવાખોરોએ યુદ્ધ આદરેલું જેમાં અમેરિકા અને સાથી પક્ષો એક તરફ તો ઈરાન અને રશિયા એક તરફ છે. સાત વર્ષ પછી પણ આ યુદ્ધ શાંત થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યું.

આ જ રીતે ઈસ્લામી ત્રાસવાદ પણ તેનું રાક્ષસી રૂપ ઈદ જેવા તહેવારોના દિવસોમાં પણ દેખાડે છે. અફઘાનિસ્તાનમાં ઈદના તહેવાર પર ૧૬ જૂને એક સપ્તાહ સુધી ત્રાસવાદીઓ વિરુદ્ધ કોઈ કાર્યવાહી ન કરવાનો સરકારે નિર્ણય લીધો તો નંગાહાર પ્રાંતમાં આત્મઘાતી હુમલો કરી નિર્મમ ત્રાસવાદીએ ૨૦ જણાંનાં મૃત્યુ નિપજાવ્યાં. આ જ રીતે ૨૩ નવેમ્બરે ખોસ્ત પ્રાંત સ્થિત મસ્જિદમાં શુક્રવારે નમાઝ સમયે જ થયેલા વિસ્ફોટમાં ૨૭ સૈનિકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. પાકિસ્તાનમાં પણ આ જ સ્થિતિ છે. ત્યાં ખૈબર પખ્તુન્વા પ્રાંતમાં એક મદરેસા પાસે ૨૩ નવેમ્બરે થયેલા આત્મઘાતી હુમલામાં ત્રણ શીખ સહિત ૩૨નાં મૃત્યુ થયાં હતાં. આના પરથી શું ભારતના કટ્ટરવાદીઓ ધડો લેશે કે આ ત્રાસવાદીઓ તેમના મઝહબના લોકોને પણ નથી છોડતા, ઈદના તહેવાર પર જ હુમલા કરે છે કે મસ્જિદમાં અલ્લાહની બંદગી થઈ રહી હોય ત્યારે જ વિસ્ફોટો કરે છે, તો તેમને કેવી રીતે છોડશે જ્યારે કે મધ્ય પશ્ચિમ (અમેરિકાની દૃષ્ટિએ ભલે તે મધ્ય પૂર્વ હોય, આપણા માટે તો મધ્ય પશ્ચિમ જ છે) ઇસ્લામી દેશોના મુસ્લિમો ભારતના મુસ્લિમોને ઉતરતા ગણે છે?

ગેરકાયદેસર વિદેશી ફંડ મેળવવાના આરોપસર ઑસ્ટ્રિયામાં ૬ જૂને નિર્ણય લેવાયો કે તે ૬૦ ઈમામોની હકાલપટ્ટી કરશે અને સાત મસ્જિદો બંધ કરી દેશે! આ જ રીતે ડેન્માર્કે ૩૧ મેએ સાર્વજનિક સ્થળોએ બુરખો પહેરવા પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવામાં આવ્યો હતો. (ઑસ્ટ્રિયા-ડેન્માર્કમાં કોઈ શાહરુખ ખાન-આમીર ખાન કે નસીરુદ્દીન શાહ છે?)

આ વર્ષે ફ્રાન્સમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવો વધતાં હિંસક પ્રદર્શનો શરૂ થયાં. પછી તો તેમાં ઈંધણ એક માત્ર મુદ્દો ન રહેતાં, ઘણા બધા મુદ્દા જોડાયા. પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું છે કે ફ્રાન્સ પ્રમુખ ઇમેન્યુએલ મૅક્રૉં માત્ર અમીરો માટે જ કામ કરે છે. (ફ્રાન્સની આ હિંસાથી ભારતના કેટલાક સેક્યુલર મિડિયાને નવી આશા જાગી પરંતુ તે સફળ ન રહી). સંઘર્ષ તો શ્રીલંકામાં પણ ચાલ્યો. શ્રીલંકામાં સત્તાધારી મોરચો તૂટતાં પ્રમુખ મૈત્રીપાલ સિરીસેનાએ ચીન તરફી ગણાતા પૂર્વ પ્રમુખ મહિન્દા રાજાપક્સાને ફરીથી શ્રીલંકાના વડા પ્રધાન બનાવ્યા. જોકે મામલો ન્યાયાલયમાં ગયો અને તેણે રાજાપક્સાને પદ સંભાળતા અટકાવ્યા. સિરિસેનાએ સંસદ ભંગ કરી તેને પણ ન્યાયાલયે ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ સુધી અટકાવી. પડોશી દેશ શ્રીલંકાની આ સ્થિતિ ભારત માટે ચિંતાદાયક છે.

ભારત માટે આવી જ ચિંતાદાયક સ્થિતિ નેપાળમાં પૂર્વ માઓવાદી બળવાખોર કે. પી. શર્મા ઓલી બીજી વખત વડા પ્રધાન બનવાથી થઈ છે. સાથે જ બીજા શાસકોની તુલનાએ ભારત પ્રત્યે પ્રમાણમાં નરમ મનાતા પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફ અને તેમનાં દીકરી મરિયમ અને જમી એમ. સફદર (પાકિસ્તાન હોય કે ભારત, બધે જ જમાઈઓ ભારે પડે છે)ને પનામા કૌભાંડમાં જેલમાં જવું પડ્યું જેના લીધે નવાઝ શરીફ પર ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ આવી ગયો. આની પાછળ પાકિસ્તાનની સેનાનું ભેજું મનાય છે. અને પાકિસ્તાનની સામાન્ય ચૂંટણી પહેલાં જ આ ઘટનાક્રમ બન્યો. તે પછી ૨૫ જુલાઈએ ચૂંટણી તો યોજાઈ, તેમાં ક્વેટામાં બૉમ્બ ધડાકામાં ૩૧ જણાનાં મૃત્યુ પણ થયાં, અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં હિંસા પણ થઈ. સ્પષ્ટ રીતે આ ચૂંટણીમાં સેનાએ ગરબડ કરી હતી. તેમાં પૂર્વ ક્રિકેટર ઈમરાન ખાનનો પક્ષ તહેરિક-એ-ઈન્સાફ સૌથી મોટો પક્ષ બન્યો અને ઈમરાન ખાન વડા પ્રધાન બની ગયા! વડા પ્રધાન બનતા વેંત તેમણે કાશ્મીર રાગ આલાપ્યો, પણ પાકિસ્તાનની સ્થિતિ ચારેતરફથી ખૂબ જ ખરાબ છે. આર્થિક સ્થિતિ કથળી ગઈ છે. અમેરિકાએ સહાય બંધ કરી દીધી છે. હવે તો અમેરિકા પછી ચીને પણ હાફીઝ સઈદને પાકિસ્તાનમાંથી બહાર કાઢવા કહી દીધું. તો સંયુક્ત રાષ્ટ્રોએ પણ હાફીઝ સઈદને ૪ એપ્રિલ અને દાઉદ ઈબ્રાહીમ સહિત પાકિસ્તાનના ૧૩૯ વ્યક્તિ કે સંસ્થાને ત્રાસવાદી જાહેર કર્યા!

પાકિસ્તાનને પડતા પર પાટું જેવી સ્થિતિ ઘણી બધી જગ્યાએ છે. અમેરિકાએ પાકિસ્તાન, ચીન, સાઉદી અરેબિયા અને અન્ય સાત દેશોને લોકોને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા ન આપવા બદલ બ્લેક લિસ્ટ કર્યા છે. તો અમેરિકાના સંરક્ષણ પ્રધાન જેમ્સ મેટિસે ચાર ડિસેમ્બરે સ્પષ્ટ કહ્યું કે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દક્ષિણ એશિયામાં શાંતિ માટે પ્રયાસો કરી રહ્યા છે તો તેમને પાકિસ્તાને સમર્થન આપવું જોઈએ. આર્થિક કાર્ય દળ (એફએટીએફ) નામની સંસ્થાએ આતંકવાદીઓને સહાય રોકવામાં નિષ્ફળ પાકિસ્તાનને નકારાત્મક યાદીમાં સમાવવાનો નિર્ણય કરી પાકિસ્તાનને તમાચો માર્યો છે. તો કિશનગંગા બંધની યોજના પર આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલયમાં ગયેલા પાકિસ્તાનને ત્યાં પણ ઊંધે કાંધ પછડાટ મળી હતી. વળી, પાકિસ્તાનમાં તેણે પચાવી પાડેલા કાશ્મીરમાં નીલમ નદીનું પાણી પંજાબ તરફ વાળી દેવાના કારણે ભારે રોષ છે. ભારત જો આ રોષને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વરૂપ આપી શકે તો આ ભાગ ભારત પાસે આવી જવાની ઉજળી તકો છે.

બીજી તરફ, મોદી સરકારે રાવી નદી પર એક ડેમ બનાવવા યોજનાને સાત ડિસેમ્બરે મંજૂરી આપી છે. આનાથી પાકિસ્તાન તરફ જતાં નદીનાં વહેણનો ઉપયોગ ભારતમાં જ થશે. આ સાથે જ મોદી સરકારે પઠાણકોટ અને ઉડીના હુમલા પછી દાખવેલા સાતત્યસભરના વલણને ચાલુ રાખી પાકિસ્તાનમાં યોજાનાર સાર્ક સંમેલનમાં ભાગ લેવા ના પાડી દીધી છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિદેશમાં અને દેશમાં અનેક દેશોના પ્રમુખો-વડા પ્રધાનોને આ વર્ષે મળી ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિતિ ઓર મજબૂત બનાવી દીધી. ઈઝરાયેલના વડા પ્રધાન ભારતની મુલાકાતે આવેલા જેમાં ગુપ્ત માહિતીની આપલે સહિતના અનેક મહત્ત્વના કરારો થયા, તો બીજી તરફ મોદી પેલેસ્ટાઇનની મુલાકાતે પણ ગયા. ત્યાં તેમના માટે જૉર્ડનની સરકારે હેલિકૉપ્ટરની ખાસ સુવિધા પૂરી પાડી તો ઇઝરાયેલના એરક્રાફ્ટે જૉર્ડનના હેલિકૉપ્ટરને એસ્કૉર્ટ કર્યું! સામે પક્ષે પેલેસ્ટાઇને પહેલી વાર અમેરિકાને નહીં, પરંતુ ભારતને અપીલ કરી કે તે ઇઝરાયેલ સાથે સંબંધ સુધારવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે.

આ જ રીતે બાંગ્લાદેશે પણ ઇસ્લામી દેશોના સંગઠન ઓઆઈસીનું ભારત નિરીક્ષક બને તેવી અપીલ કરી હતી.

મોદીજીએ ચીનના જિનપિંગ સાથે પણ વન ટુ વન મુલાકાત ચીનમાં અને અન્યત્ર કરી, ફ્રાન્સના પ્રમુખ સાથે પણ વાટાઘાટો કરી મહત્ત્વના કરારો કર્યા, યુએઇમાં અન્ય કરારો ઉપરાંત સ્વામિનારાયણ મંદિર નિર્માણનો વિધિવત્ પ્રારંભ કરાવ્યો. સિંગાપોર, સ્વીડન, રવાન્ડા બધે જ ભારતના સંબંધો મજબૂત કર્યા. જાપાનના શિન્ઝો આબે સાથે પણ મુલાકાત કરી જાપાનના રોકાણકારોને ભારતમાં ૨.૫ અબજ ડૉલરનું મૂડીરોકાણ કરવા મનાવ્યા. આર્જેન્ટિનામાં જી-૨૦ની સાથે સાથે યોગના કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો.

ભારત દેશ માટે સારા સમાચાર એ પણ રહ્યા કે બાંગ્લાદેશનાં વડા પ્રધાન શૈખ હસીનાએ કહ્યું કે તેઓ ભારતમાં ગેરકાયદે રહેતા બાંગ્લાદેશીઓને સ્વીકારવા તૈયાર છે. તો બીજી તરફ, પ્રશાંત ભૂષણ જેવા વકીલની અરજીને ફગાવી દેવાતાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના રોષ છતાં સાત રોહિંગ્યાઓને મ્યાનમાર મોકલી દેવાયા. જોકે ભારતે તો અમેરિકાની નારાજગીની પરવા કર્યા વગર રશિયા સાથે બેધડક શસ્ત્ર સોદાઓ કર્યા. અમેરિકાના પ્રતિબંધો છતાં ઈરાન પાસેથી ક્રૂડ આયાત કરવા પણ અમેરિકાએ ભારતને વિશેષ સંમતિ આપી. એટલું જ નહીં, પરંતુ રૂપિયા સામે ડૉલર મજબૂત થવા લાગતાં, તેનો વિકલ્પ શોધવાના ભાગ રૂપે ભારત અને રશિયા પોતપોતાના ચલણમાં વ્યવહાર કરે તેવી વિચારણા શરૂ થઈ છે. જોકે ઈરાન સાથે તો ભારતના રૂપિયામાં જ ક્રુડ ઑઇલ આયાત કરવાની સમજૂતી થઈ પણ ગઈ છે. આવનારાં વર્ષોમાં આ બહુ મહત્ત્વનું પગલું ઇતિહાસમાં લેખાશે. ભારતને હાલતા ને ચાલતાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રો કે અમેરિકા માનવાધિકાર મુદ્દે ટપલી મારતા હોય ત્યારે ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની માનવાધિકાર પરિષદની ચૂંટણી બહુમતી સાથે વિજય મેળવ્યો તે પણ મોટી સિદ્ધિ ગણાશે.

આ ઉપરાંત ભારત માટે ખુશીની વાત એ પણ રહી કે તેણે ફ્રાન્સને પછાડીને વિશ્વનું છઠ્ઠા નંબરનું અર્થતંત્ર તરીકે સ્થાન મેળવી લીધું છે. અને અનુમાન તો એવું છે કે વર્ષ ૨૦૧૯માં તે પાંચમા નંબરનું અર્થતંત્ર બની જશે.  પ્રતિષ્ઠિત અમેરિકી સામયિક ફૉર્બ્સમાં વિશ્વના ૭૫ શક્તિશાળી મહાનુભાવોમાં ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને નવમું સ્થાન મળ્યું. તો દક્ષિણ કોરિયાનો પ્રતિષ્ઠિત શાંતિ પુરસ્કાર પણ તેમને પ્રાપ્ત થયો.

જોકે ઘર આંગણે નરેન્દ્ર મોદી માટે ચિંતાજનક સમાચારો રહ્યા. કર્ણાટકમાં સૌથી મોટો પક્ષ ભાજપ બન્યો તો ખરો, પરંતુ સત્તા પ્રાપ્ત ન કરી શક્યો. દલિતો માટે એસ. સી., એસ.ટી. એક્ટની પુનઃસ્થાપના, ખેડૂતો માટે ટેકાના ભાવ દોઢ ગણા કરવા, ગ્રામ્ય લક્ષી બજેટ અને આયુષમાન ભારતની સફળતા છતાં ભાજપનો ગઢ ગણાતાં ત્રણ રાજ્યો છત્તીસગઢ, મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં હાર થઈ. ટીડીપીએ એનડીએ છોડ્યો. ત્રણ રાજ્યોમાં હારના પગલે ભાજપની અંદર નીતિન ગડકરી, રામ માધવ વગેરેના સૂર નરેન્દ્ર મોદી વિરોધી જણાઈ રહ્યા છે. આ બંને નેતાઓએ નહેરુ અને રાહુલ ગાંધીના વખાણ કર્યા છે. હાર માટે ભાજપ પ્રમુખ જવાબદાર છે તેવી વાત કરી છે. બિહારમાં કુશવાહા એનડીએ છોડી ગયા છે. પાસવાનને બેઠકોનું સમાધાન કરી મનાવાયા છે, અલબત્ત, જેડીયુ સાથે ગઠબંધન મજબૂત છે.

સામે પક્ષે કૉંગ્રેસમાં પણ બધું સમૂસૂતરું નથી. તેનું મહાગઠબંધન બનાવવાનું સપનું પૂરું થાય તેમ લાગતું નથી. ઈશાન ભારતમાંથી કૉંગ્રેસનો કાંકરો નીકળી ગયો છે. તેલંગણા પણ તે હારી ચૂકી છે. મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં સંતોષકારક જીત મેળવી નથી અને જે કંઈ જીત છે તે લાંબુ ચાલે તેવા સંકેતો નથી. મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં ખેડૂતો પર લાઠીચાર્જ થઈ રહ્યો છે. કૉંગ્રેસના દિગ્ગજો-અશોક ગેહલોત અને સચીન પાઇલોટ, કમલનાથ અને જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા વચ્ચે મતભેદો સપાટી પર આવી ગયા છે. ગુજરાતમાં સિનિયર નેતાઓ અર્જુન મોઢવાડિયા, સિદ્ધાર્થ પટેલ, દિનશા પટેલે પોતાની અવગણનાથી વર્તમાન નેતાઓ અમિત ચાવડા અને પરેશ ધાનાણી સામે વિદ્રોહનું રણશિંગું ફૂંક્યું છે. રાફેલ મુદ્દે કૉંગ્રેસનો પ્રચાર સુપ્રીમમાં ખોટો સાબિત થઈ ચુક્યો છે. નેશનલ હેરાલ્ડ કેસમાં સોનિયા-રાહુલ સામે આવકવેરાનો કેસ ફરીથી ખુલી ચૂક્યો છે. કૉંગ્રેસના જમાઈ રોબર્ટ વાડ્રાના નજીકના લોકો પર દરોડામાં સ્ફોટક માહિતી મળી છે. કૉંગ્રેસના મહત્ત્વના નેતા પી. ચિદમ્બરમ્ના પુત્ર કાર્તિ ચિદમ્બરમ્ની સંપત્તિ ટાંચમાં લેવાઈ છે. સુનંદા પુષ્કર કેસમાં કૉંગ્રેસના શશી થરૂર જામીન પર છે. તો સુપ્રીમ કૉર્ટના શબરીમાલા, સમલૈંગિકતા, વ્યભિચાર જેવા મુદ્દે ત્વરિત સક્રિય ચુકાદા અને બીજી તરફ રામમંદિર મુદ્દે ટાળંટોળ, દિવાળી પર ફટાકડા પર પ્રતિબંધથી હિન્દુઓમાં અસંતોષ છે. સંઘ પરિવાર પણ રામમંદિર મુદ્દે સરકાર સામે બાંયો ચડાવી રહ્યો છે. આ જોતાં વર્ષ ૨૦૧૯નું વર્ષ ગરમાગરમ રહેશે તેમ જરૂર કહી શકાય.

 

sanjog news, society, vichar valonun

સજાતીયતા: પોપથી માંડીને સંઘ-રામદેવના વલણમાં આઘાતજનક યૂટર્ન!


(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ. ૩૦/૦૯/૧૮)

(ભાગ-૧)

સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે ૩૭૭ કલમ પર ચુકાદો આપ્યો. તેણે કહ્યું કે સજાતીય સંબંધો સંમતિથી બંધાય તો તે ગુનો નથી. આના પરિણામે દેશભરમાં કેટલાક સજાતીય લોકોએ ઉત્સવ જેવું વાતાવરણ કર્યું. ટીવી પર પણ આ બધું બહુ બતાવાયું. આના પર મોદી સરકારે કોઈ વલણ ન લીધું અને એટલે સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયનો આ ચુકાદો આવ્યો.

મોદી સરકારે જુલાઈમાં કહી દીધું હતું કે તે હૉમોસેક્સ્યુઆલિટીને અપરાધ ગણવાથી મુક્ત કરવાની અરજીનો વિરોધ નહીં કરે. ભાજપ ૨૦૧૩માં જ્યારે સુપ્રીમે દિલ્લી ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદાને ફેરવી તોળ્યો ત્યારે પણ વહેંચાયેલો હતો. રાજનાથસિંહ ત્યારે ૩૭૭ની તરફેણમાં હતા જ્યારે અરુણ જેટલી અને શાઇના એન.સી. આને અપરાધ નહીં માનવાના મતના હતા. ૨૦૧૩માં કૉંગ્રેસના ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી જેને એલજીબીટી કૉમ્યૂનિટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તેવા સજાતીયોના અધિકારોની તરફેણમાં હતા. આમ આદમી પાર્ટીએ તે વખતે સર્વોચ્ચના ચુકાદા બાબતે નિરાશા વ્યક્ત કરી સજાતીયોની તરફેણ કરેલી. આ બધા તો સજાતીયોને મત બૅન્ક ગણતા હોય તેથી સ્વાભાવિક છે કે આવી વાત કરે. પરંતુ આઘાતની વાત એ હતી કે તે વખતે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘે નરો વા કુંજરો વા જેવું વલણ અપનાવેલું. સંઘના દત્તાત્રેય હોસબોળેએ તે વખતે કહેલું કે અપરાધ નથી, પણ તેને બહુ માનથી જોવાની પણ જરૂર નથી.

આ જ રીતે સજાતીય સંબંધોનો જોરશોરથી વિરોધ કરતા આવેલા ખ્રિસ્તીના રોમન કેથોલિક સંપ્રદાયના વડા પોપ ફ્રાન્સિસે પણ ૨૦૧૩માં આઘાતજનક રીતે યુટર્ન લીધેલો અને કહેલું કે “હું નિર્ણય કરનાર કોણ?” જોકે સાથે તેમણે એમ પણ કહેલું કે ગે લગ્ન કૌટુંબિક માળખા માટે જોખમરૂપ છે. હમણાં દિલ્લીમાં ત્રણ દિવસીય વ્યાખ્યાન માળામાં સંઘના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે પણ કહ્યું કે “તેઓ છે તો સમાજનાં અંગ. તેમની વ્યવસ્થા કરવાનું કામ સમાજે કરવું પડશે. હવે સમય બદલાયો છે તો અલગ પ્રકારની વ્યવસ્થા કરવી પડશે. તેને મોટી ચર્ચા અને સમસ્યા બનાવીને હોહલ્લા કરવાથી કામ નહીં ચાલે. તે સહૃદયતાથી જોવાની વાત છે.” (પાંચજન્ય, http://www.panchjanya.com/Encyc/2018/9/25/Bharat-of-Future-RSS-Perspective-Day-3.html)

૨૦૧૩માં બાબા રામદેવ પણ પ્રગટપણે ૩૭૭ના સમર્થનમાં અને સજાતીયોના વિરોધમાં બહાર આવેલા. તેમણે કહેલું કે આ એક રોગ છે અને યોગ દ્વારા તેને ઠીક કરી શકાય છે. પરંતુ આ વખતે તેઓ પણ મૌન છે.

સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયની સામે ચાર ન્યાયાધીશોએ જાહેરમાં પત્રકાર પરિષદ કરી અને વિપક્ષોએ પણ સર્વોચ્ચની સામે અવિશ્વાસનું વાતાવરણ સર્જવા પ્રયાસ કર્યો, મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્ર વિરુદ્ધ મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ લાવવા પ્રયાસ કર્યો તે પછી સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદાઓ આવ્યા છે તે નોંધવા લાયક છે. સર્વોચ્ચે અર્બન નક્સલોના કેસમાં સેક્યુલર અને ડાબેરી રોમીલા થાપર અને અન્યોએ કરેલી અરજીના સંદર્ભમાં કહ્યું કે “અસંમતિ અથવા મતભેદ તો લોકશાહીના સેફ્ટી વાલ્વ છે. જો સેફ્ટી વાલ્વ નહીં હોય તો પ્રેશર કૂકર ફાટી જશે.”
દહેજ અંગેના કેસમાં પણ સર્વોચ્ચે પોતાના જ અગાઉના આદેશને ફેરવી તોળ્યો! અગાઉ સર્વોચ્ચે કહેલું કે કલમ ૪૯૮એ હેઠળ ફરિયાદ થાય તો તરત જ ધરપકડ કરવાના બદલે પરિવાર કલ્યાણ સમિતિ દ્વારા તેની તપાસ થાય પછી જ ધરપકડ થશે. જુલાઈ ૨૦૧૭માં સર્વોચ્ચે કહેલું કે આ સમિતિ પોતાનો અહેવાલ ન સોંપે ત્યાં સુધી કોઈ ધરપકડ નહીં કરવામાં આવે. ૧૪ સપ્ટેમ્બરે સર્વોચ્ચના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્ર કહે છે કે આવી ફરિયાદોની તપાસ કરવા માટે પરિવાર કલ્યાણ સમિતિની કોઈ જરૂર નથી! કેસની હકીકતોના આધારે પોલીસ અધિકારીઓ જ નિર્ણય લેશે.

૩૦ નવેમ્બર ૨૦૧૬ના રોજ દીપક મિશ્ર (ત્યારે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ નહોતા બન્યા) અને અમિતાવ રોયની બૅન્ચ ચુકાદો આપે છે કે દેશભરના સિનેમા હૉલમાં ફિલ્મો બતાવતા પહેલાં રાષ્ટ્રગીત વગાડવું ફરજિયાત છે અને હૉલમાં હાજર તમામ લોકોએ તેના સન્માનમાં રાષ્ટ્રગીત પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી ઊભા રહેવું પડશે. આ જ દીપક મિશ્ર મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ બન્યા પછી ૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ચુકાદો આપે છે કે “સિનેમા હૉલ માટે રાષ્ટ્રગીત વગાડવું ફરજિયાત નથી! લોકોએ પોતાને દેશભક્ત સાબિત કરવા માટે સિનેમા હૉલમાં (રાષ્ટ્રગીત વાગતું હોય ત્યારે) ઊભા થવું જરૂરી નથી!”

અને આ જ સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય ૨૦૧૩માં ૩૭૭ને માન્ય રાખી સજાતીય સંબંધોને અપરાધી ગણાવે છે. તે વખતે તે દિલ્લી ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદા વિરુદ્ધ પોતાનો ચુકાદો આપે છે, પરંતુ ૨૦૧૮માં આ જ સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય સજાતીય સંબંધો હવે અપરાધ નથી તેમ કહે છે. એટલું જ નહીં, પરંતુ એમ કહે છે કે “ઇતિહાસ એલજીબીટી સમુદાયની માફી માગે છે, સજાતીય સંબંધો વ્યક્તિગત બાબત છે.”

સજાતીય સંબંધોની બાબતમાં પોપથી માંડીને ભાગવત-બાબા રામદેવ સુધીના લોકોનું યૂટર્ન જેવું વલણ આશ્ચર્યજનક જ નથી, આઘાતજનક પણ છે. સજાતીય સંબંધ અકુદરતી છે તે બધા જ પંથો અને સમાજચિંતકો માને છે. હિન્દુ ધર્મમાં અર્ધનારીશ્વર, વિષ્ણુ ભગવાનના મોહિની સ્વરૂપ સહિત કેટલાંક ઉદાહરણોને હવે સજાતીયતાના ઉદાહરણ તરીકે વિકૃત રીતે ચિતરવામાં આવી રહ્યાં છે! ખજૂરાહોનાં શિલ્પનાં ઉદાહરણોને પણ પ્રસ્તુત કરવામાં આવે છે. ખરેખર તો અર્ધનારીશ્વર તો એ સમજાવવા માટે છે કે આ વિશ્વ શિવ અને શક્તિ- પુરુષ અને સ્ત્રીથી બનેલું છે અને બંને એકબીજા વગર અધૂરાં છે!
હકીકતે ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ પછી કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમનો વાદ જર્મનીથી અમેરિકા ગયો ત્યાર પછી સેક્સુઅલ ક્રાંતિ અમેરિકામાં સર્જાઈ. (જુઓ સંજોગ ન્યૂઝ તા.૧૦ જૂન ૨૦૧૮) આ પ્રકારના સામ્યવાદે ધનિક અને ગરીબ જ નહીં, પરંતુ પુરુષ અને સ્ત્રીને પણ સામસામે લડતા કરી દીધા. તેમાંથી ફેમિનિઝમ આવ્યું અને તે પછી સેક્સ ક્રાંતિ સર્જાઈ.

૨૦૧૬માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની ઇન્ટરનેશનલ એઇડ્સ કૉન્ફરન્સમાં અભિનેત્રી અને સ્વઘોષિત એઇડ્સ એક્ટિવિસ્ટ ચાર્લીઝ થેરોને તો એઇડ્સ પર એવું કહ્યું કે એઇડ્સ માટે સેક્સ જવાબદાર નથી! (આપણે કલાકારોને તેમની કલાના સંદર્ભમાં જ મૂલવવા જોઈએ. રાષ્ટ્રીય કે સામાજિક મુદ્દાઓ પર તેમનાં મંતવ્યોને બહુ ગંભીરતાથી અને આદર્શ તરીકે ન લેવાં જોઈએ, પરંતુ આજકાલ ઉલટું થઈ રહ્યું છે.) ચાર્લીઝ થેરોન તો આ બાબતે પુરુષ-સ્ત્રી, શ્વેત-અશ્વેત, સ્ટ્રેઇટ-ગેને લઈ આવી. તેણે કહ્યું કે “આપણે સ્ત્રી કરતાં પુરુષોને વધુ મહત્ત્વ આપીએ છીએ. સ્ટ્રેઇટ લવને ગે લવ કરતાં વધુ મહત્ત્વ આપીએ છીએ. શ્વેત ત્વચાને કાળા લોકો કરતાં વધુ મહત્ત્વ આપીએ છીએ. ધનિકોને ગરીબો કરતાં વધુ મહત્ત્વ આપીએ છીએ.” આવી વાહિયાત બાબતોને એઇડ્સ સંદર્ભે લઈ આવતા, ચાર્લીઝ થેરોને આગળ કહ્યું કે “એચઆઈવી માત્ર સેક્સ દ્વારા જ ફેલાતો નથી! તે સેક્સિઝમ, રેસિઝમ, પોવર્ટી અને હૉમૉફૉબિયા દ્વારા ફેલાય છે.” અર્થાત્ તમે મહિલાઓ પ્રત્યે, કાળા લોકો પ્રત્યે, ગરીબો અને સજાતીય લોકો પ્રત્યે જે ભેદભાવ કરો છો તેના દ્વારા એઇડ્સ ફેલાય છે! શું લૉજિક છે ચાર્લીઝ થેરોનનું!

નેશનલ કેથોલિક બાયોએથિક્સ સેન્ટરમાં સિનિયર ફૅલો મેથ્યૂ હેન્લી આના વિરુદ્ધમાં સ્પષ્ટ રીતે લખે છે કે “ચાર્લીઝ થેરોન સેક્સથી ધ્યાન હટાવવા માગે છે. તેની (એઇડ્સ ફેલાવવામાં) મુખ્ય ભૂમિકાને લઘુતમ કરવા માગે છે અને કોઈ બીજી બાબત પર દોષારોપણ કરવા માગે છે. આ પ્રકારનાં નિવેદન કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમમાંથી આવે છે…” હેન્લી લખે છે કે “કોઈ એમ નહીં કહે કે સિગરેટ પીવી કે જે પીણાંમાં ખાંડ વધુ પ્રમાણમાં હોય તે પીવાં આરોગ્યપ્રદ છે. તેના માટે કોઈ દવા સ્કૂલમાં વહેંચવામાં આવતી નથી. તેના બદલે આપણે યુવાનોને સિગરેટ જ છોડી દેવા કે ઠંડાં પીણાં ઘટાડી દેવા અનુરોધ કરીએ છીએ. પરંતુ સેક્સ બાબતે આવું નથી કહેતા.”

એઇડ્સ અને સજાતીયતા બાબતે કોઈ મોટા વૈશ્વિક કૌભાંડની આશંકા જાગ્યા વગર રહેતી નથી. યુરોલૉજિસ્ટ ડૉ. પૉલ ચર્ચને ૨૦૧૫માં બેથ ઇઝરાયેલ ડેકનેસ મેડિકલ સેન્ટરમાંથી તગેડી દેવામાં આવ્યા. ત્યાર પછી તેમને બૉસ્ટન વિસ્તારની ચાર હૉસ્પિટલોમાંથી પણ હાંકી કઢાયા. ડૉ. પૉલ ચર્ચ હાવર્ડ મેડિકલ સ્કૂલ ફેકલ્ટીના સભ્ય છે. તેઓ જેવી તેવી વ્યક્તિ નથી. પણ તેમને આ સજા મળી તેનું કારણ એ છે કે તેમણે કહ્યું કે હૉમૉસેક્સ્યુઆલિટી મેડિકલી અનહેલ્ધી છે. અર્થાત્ સજાતીયતા એ તબીબી રીતે આરોગ્યપ્રદ નથી અને હૉસ્પિટલે ગે પ્રાઇડ (એટલે કે સજાતીય હોવું એ ગર્વની વાત છે) પ્રકારની ઇવેન્ટને પ્રમૉટ ન કરવી જોઈએ અને તેને ઉજવવી ન જોઈએ. વિશ્વના લગભગ દરેક પંથ-સમુદાય સજાતીય સંબંધોનો વિરોધ કરે છે તેને તો સજાતીય તરફી લોકો એમ કહીને ઉડાવી દેતા હતા કે ધર્મ તો કહ્યા કરે. કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમે લોકોને ધર્મથી વિમુખ તો કરી જ નાખ્યા છે. પરંતુ જ્યારે તબીબી નિષ્ણાત એમ કહેતા હોય કે સજાતીયતા આરોગ્યપ્રદ નથી અને તેના લીધે એચઆઈવી, એઇડ્સ વગેરે રોગો ફેલાય છે ત્યારે તેમને સજા આપવામાં આવે છે. શું આ કોઈ વૈશ્વિક કૌભાંડ તરફ ઈશારો કરતી બાબત નથી?
અમેરિકન ફેમિલી એસોસિએશન (એએફએ)ના ઇસ્યૂઝ એનાલિસિસના પૂર્વ ડિરેક્ટર બ્રાયન જૉનાથન ફિશ્ચર માને છે કે હૉમૉસેક્સ્યુઆલિટી એ અનૈતિક, અકુદરતી અને બિનઆરોગ્યપ્રદ છે. તેઓ તો એવું કહે છે કે હૉમૉસેક્સ્યુઆલિટી એ નાઝીઝમના કેન્દ્રમાં છે. એડૉલ્ફ હિટલર હૉમૉસેક્સ્યુઅલ હતો. નાઝી પાર્ટી મ્યુનિચના એક ગે બારમાં શરૂ થઈ હતી. ફિશ્ચર હૉમોસેક્સ્યુઆલિટીને પિડોફિલિયા, ઇન્સેસ્ટ અને બેસ્ટિઆલિટી સાથે સરખાવે છે. ડૉ. પૉલ ચર્ચની જેમ બ્રાયન ફિશ્ચરને પણ હૉમોસેક્સ્યુઆલિટીના વિરોધની સજા મળી. વર્ષ ૨૦૧૫માં તેમને એએફએના પ્રવક્તા તરીકે હાંકી કઢાયા!

હવે કેટલાક આંકડા પર નજર નાખો. યુએસ સેન્ટર્સ ફૉર ડિસિઝ કંટ્રૉલ એન્ડ પિવેન્શન્સ (સીડીસી) મુજબ, ૬૧ ટકા એચઆઈવી ચેપ ગે અને બાયસેક્સ્યુઅલ પુરુષોના લીધે છે (અને આ આંકડો વર્ષ ૨૦૦૯નો છે! અને માત્ર અમેરિકાનો જ છે!) તેમાં યુવાન ગે (૧૩થી ૨૯ના) સૌથી વધુ ગ્રસિત છે. ૨૦૦૮ના સીડીસીના અભ્યાસ મુજબ, અમેરિકાનાં ૨૧ મોટાં શહેરોમાં દર પાંચ ગે વ્યક્તિએ એક એચઆઈવીથી ગ્રસિત છે અને ૪૪ ટકા આવા લોકોને તો પોતાને લાગેલા ઇન્ફેક્શનની ખબર જ નથી! આ આંકડા બતાવે છે કે સજાતીય લોકો પોતાને જ નુકસાન નથી કરતા, બીજાને પણ કરે છે! આની અસર આર્થિક પણ પડે છે. અમેરિકામાં એચઆઈવી ગ્રસિત લોકોની સારવારનો વાર્ષિક ખર્ચ ૧૨.૧ અબજ ડૉલર છે. અને માત્ર આર્થિક ખર્ચની વાત જ નથી, માનસિક અસરની વાત પણ ચિંતાજનક છે. હૅલ્થ૨૪ ડૉટ કૉમ મુજબ, હૉમૉસેક્સ્યુઅલ ડિપ્રેશનથી પીડિત હોવાની સંભાવના ૫૦ ટકા વધુ છે. તેઓ ડ્રગ્ઝના રવાડે પણ ચડી શકે તેની સંભાવના પણ ૫૦ ટકા વધુ છે. જો વ્યક્તિ હૉમોસેક્સ્યુઅલ પ્રવૃત્તિમાં લાગેલી હોય તો આત્મહત્યાનું જોખમ ૨૦૦ ટકાથી વધુ છે. હૉમૉસેક્સ્યુઅલનું આયુષ્ય પ્રાકૃતિક સેક્સ તરફી (હિટિરોસેક્સ્યુઅલ) વ્યક્તિ કરતાં ૨૪ વર્ષ ઓછું હોય છે. એક સર્વેમાં અમેરિકાના ૭૩ ટકા સાઇકિયાટ્રિસ્ટે એવું માન્યું હતું કે હૉમોસેક્સ્યુઅલ લોકો અન્ય લોકો કરતાં ઓછા સુખી હોય છે. એટલું જ નહીં, આ સજાતીય લોકોમાં બાળકો/બાળકીઓનું શોષણ કરવાનો કુછંદ પણ નોંધવામાં આવ્યો છે! હૉમોસેક્સ્યુઅલ પેરન્ટ્સના ૨૯ ટકા બાળકોનું સેક્સ્યુઅલ મૉલેસ્ટેશન થાય છે જ્યારે હિટિરોસેક્સ્યુઅલ પેરન્ટ્સના ૦.૬ ટકા બાળકોનું સેક્સ્યુઅલ મૉલેસ્ટેશન થાય છે. આ વાત પી. કેમેરોન અને કે. કેમેરોને ૧૯૯૬ના ‘હૉમોસેક્સ્યુઅલ પેરન્ટ્સ’ પુસ્તકમાં નોંધી છે. તેમણે ૨૦૦૨માં ‘ચિલ્ડ્રન ઑફ હૉમોસેક્સ્યુઅલ પેરન્ટ્સ રિપૉર્ટ ચાઇલ્ડહૂડ ડિફિકલ્ટિઝ’ પુસ્તકમાં પણ આ જ પ્રકારની વાત નોંધી છે.

સજાતીયતા અને કિન્નરો વિશે આવતા અંકે વધુ માહિતી અને વિશ્લેષણ કરીશું.
(ક્રમશઃ)

(ભાગ-૨ : ‘સજાતીયોની ‘બૉર્ન ધેટ વે’ દલીલ ખોટી છે’ અહીં વાંચો)

abhiyaan, sangh parivar, vhp

વિહિપની ઓળખ રામમંદિર સિવાય પણ છે

(અભિયાન, તા.૨૮/૪/૧૮નો અંક)

મધ્ય પ્રદેશમાં ભારતીય જન સંઘ (એટલે કે ભાજપનો પૂર્વ અવતાર)એ ખ્રિસ્તી મિશનરીઓની સામે વિરોધ અભિયાન શરૂ કર્યું. તેથી તત્કાલીન કૉંગ્રેસની સરકારે એક કમિશન રચ્યું હતું જેનું નામ હતું નિયોગી કમિશન. નિયોગી કમિશને મધ્ય પ્રદેશમાં ખ્રિસ્તી મિશનરીઓની પ્રવૃત્તિઓનું અધ્યયન કરીને અને ૧૧,૩૬૦ લોકોને મળીને ૧૯૫૭માં એક અહેવાલ સોંપ્યો હતો. તેમણે ૧૪ જિલ્લામાં હૉસ્પિટલો, શાળાઓ, ચર્ચો અને અન્ય સંસ્થાઓની મુલાકાત કરીને આ અહેવાલ આપ્યો હતો. આ અહેવાલથી સમગ્ર દેશમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો. અહેવાલથી એ સ્પષ્ટ થયું હતું કે વિદેશોથી ભારતમાં ખ્રિસ્તી મિશનરીઓને મળતા ધનથી બનેલી શાળાઓ, હૉસ્પિટલો અને અનાથાશ્રમોનો દુરુપયોગ છળકપટ દ્વારા ગરીબ લોકોને, ખાસ કરીને વનવાસીઓને ખ્રિસ્તી બનાવવામાં થાય છે. આ પંથાતરણથી ભારતના વિભાજનનો ખતરો રહેતો હતો જે ૧૯૪૭માં ભારતે જોયું હતું.

આથી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના દ્વિતીય સરસંઘચાલક માધવરાવ સદાશિવરાવ ગોલવલકર જે આદરથી ગુરુજીના નામે જાણીતા હતા તેમને વિચાર આવ્યો કે હિન્દુ સમાજને એક રાખવો જરૂરી છે. અસ્પૃશ્યતા જેવાં દૂષણો દૂર કરવા જરૂરી છે. સાધુ-સંતોમાં પણ એકતા જરૂરી છે. અને વિશ્વ ભરના હિન્દુઓ વચ્ચે સંબંધ ટકેલો રહેવો જોઈએ. ખાસ કરીને વિદેશમાં વસતા હિન્દુઓ તેમના ધર્મ અને જીવનદર્શન સાથે જોડાયેલા રહેવા જોઈએ.

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદની સ્થાપનાનો નિર્ણય ૨૯ ઓગસ્ટ ૧૯૬૪ના રોજ જન્માષ્ટમીના દિવસે મુંબઈ સ્થિત સ્વામી ચિન્મયાનંદના સાન્દીપની આશ્રમમાં ધર્માચાર્યોની બેઠકમાં કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારે સંઘના દ્વિતીય સરસંઘચાલક માધવરાવ ગોલવલકર અને સ્વામી ચિન્મયાનંદ, દલાઈ લામા સહિતના સાધુસંતો હાજર હતા. તેનો હેતુ હિન્દુ સમાજને એક અને મજબૂત કરવા, તેની સેવા કરવી અને હિન્દુ ધર્મની રક્ષા કરવી‌ તેવો હતો. હિન્દુ સમાજમાં વ્યાપેલી આંતરિક કુરીતિઓ અને બાહ્ય પડકારોના સંદર્ભમાં ધર્મશાસ્ત્રોની પુનઃ યોગ્ય રીતે વ્યાખ્યા અને પ્રથાઓનું નિરીક્ષણ કરીને ઉચિત રીતે યુગાનુકૂલ રૂપમાં પ્રસ્તુત કરવાની આવશ્યકતા હતી. આ કાર્ય માટે વિભિન્ન સંપ્રદાયો અને મઠના ધર્માચાર્યોની એક મંચ પર લાવીને તેમના માધ્યમથી ધર્મને સંસ્કૃતિના ક્ષેત્રમાં માર્ગદર્શન ઉપલબ્ધ કરાવવું આવશ્યક હતું. આ અત્યંત કઠિન કાર્યને સફળ બનાવવામાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા સંઘના દ્વિતીય સરસંઘચાલક ગુરુજીની રહી.

જયારે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદની સ્થાપના થઈ ત્યારે ગુજરાતી લેખક, નહેરુ મંત્રીમંડળમાં મંત્રી અને ભારતીય વિદ્યાભવનના સંસ્થાપક એવા કનૈયાલાલ મુનશી, ગુજરાતી વિદ્વાન કે.કા.શાસ્ત્રી, શીખ નેતા માસ્ટર તારાસિંહ, નામધારી શીખ નેતા સદગુરુ જગજીત સિંહ અને બનારસ હિન્દુ વિશ્વ વિદ્યાલયમાં કુલપતિ સી.પી રામસ્વામી ઐયર જેવા ખ્યાતનામ હાજર હતા.

એ સમયે દાદાસાહેબ આપ્ટેએ કહ્યું હતું કે આ વિશ્વ ખ્રિસ્તીઓ, મુસલમાનો અને સામ્યવાદીઓ વચ્ચે વહેંચાયેલું છે તે બધા જ હિંદુ સમાજને ખૂબ જ સારો ખોરાક માને છે જેના પર તેઓ મિજબાની ઉડાવવા માગે છે. આ યુગમાં એ જરૂરી છે કે હિન્દુ સમાજને આ ત્રણેયના દૂષણથી બચાવી શકાય. એનું સૂત્ર છે ધર્મો રક્ષતિ રક્ષિત:. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ અમેરિકા કેનેડા યુ.કે, ઑસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં પણ કાર્યરત છે.

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદનું પ્રથમ વિશ્વ હિન્દુ સંમેલન કુંભ મેળાની સાથે સાથે ૧૯૬૬માં પ્રયાગમાં થયું હતું. આ સંમેલનને તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણને શુભકામના પાઠવતા સંદેશમાં લખ્યું હતું, “બધા જ કાળમાં આત્મ નવીનીકરણની પરંપરા પર વિભિન્ન પ્રકારથી બળ આપવામાં આવે છે. આજે તે જ પરંપરા પ્રસ્તુત કરવામાં આવી રહી છે, હિન્દુ ધર્મમાં આંતરિક સંશોધન થઈ રહ્યું છે. તેનો અર્થ એ નથી કે આપણે આપણા મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનો ત્યાગ કરી દેવો…” ૭ નવેમ્બર ૧૯૬૬ના રોજ દિલ્લીમાં સંસદ ભવનની સામે ગોરક્ષા અને ગોહત્યા બંધી કાયદો બનાવવા માટે પ્રદર્શનનો નિર્ણય આ જ સંમેલનમાં થયો હતો.

કેન્દ્રમાં નરેન્દ્ર મોદી સરકાર આવી તે પછી વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના ઘર વાપસી કાર્યક્રમનો બહુ હોબાળો થયો, પરંતુ આ કાર્યક્રમ કંઈ સરકાર આવી તે પછીથી શરૂ નથી થયો. ભૂતકાળમાં ઘણા હિન્દુઓ ભય કે લાલચનો શિકાર બનીને અથવા હિન્દુ ધર્મમાં પ્રવર્તમાન દૂષણોના કારણે મુસ્લિમ કે ખ્રિસ્તી બની ગયા હતા. આવા લોકોને પુનઃ હિન્દુ સમાજમાં સ્વીકૃત બનાવવા માટે ઘર વાપસીનો વિચાર કરાયો હતો. ૧૯૬૬ના સંમેલનમાં પૂજ્ય સ્વામી વિશ્વેશતીર્થ મહારાજે ‘ન હિન્દુ પતિતો ભવેત્’નો ઉદ્ઘોષ કર્યો હતો. ઉડુપીમાં ૧૯૬૯માં થયેલા વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના પ્રથમ ક્ષેત્રીય સંમેલનમાં હજારો દલિતોએ પણ ભાગ લીધો હતો. તે સમયે પૂજ્ય પેજાવર સ્વામીએ ‘હિન્દવઃ સોદરાઃ સર્વે’ (બધા હિન્દુ ભાઈઓ છે)ની ઘોષણા કરી હતી. હાજર ધર્માચાર્યો અને જગતગુરુઓએ તેને વધાવી લીધી હતી. આ ઉપરાંત ‘મમ દીક્ષા હિન્દૂ રક્ષા, મમ મન્ત્રઃ સમાનતા’ એટલે હિન્દુની રક્ષા એ જ મારી દીક્ષા છે અને સમાનતાનો મંત્ર જ જપવાનું સૂચન કરાયું.

૧૯૭૦માં મહારાષ્ટ્રના પંઢરપુરમાં હિન્દુ સંમેલનમાં દાદાસાહેબ આપ્ટેએ કહ્યું હતું કે દ્વારકા, શ્રૃંગેરીના જગદગુરુ શંકરાચાર્યો તેમજ મધ્વ અને વલ્લભ સંપ્રદાયોના જગદગુરુ આચાર્યોએ પણ સ્પષ્ટ રીતે અસ્પૃશ્યતાનો નિષેધ કર્યો છે.

પહેલા હિન્દુ સંમેલનમાં જ વિશ્વ ભરમાંથી હિન્દુઓ આવ્યા હતા. દાદાસાહેબ આપ્ટેએ વિદેશોના પ્રમુખ હિન્દુઓ કે હિન્દુ સંસ્થાઓ સાથે પત્રવ્યવહાર શરૂ કરી દીધો હતો. અમેરિકામાં ૧૯૭૦માં વિશ્વ હિન્દુ પરિષદનું કાર્ય શરૂ થઈ ગયું હતું. દાદાસાહેબ આપ્ટેએ ૧૯૭૧માં પરિષદની કાર્યવૃદ્ધિ માટે નવ મહિના સુધી વિદેશોમાં ભ્રમણ કર્યું, ૩૦ દેશોના ૧૧૭ શહેરોમાં ૧૪૦ સભાઓને સંબોધી હતી. તેમણે ઘોષણા કરી હતી કે “વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ નવી આચારસંહિતાનું નિર્માણ કરશે અને જે વ્યવસ્થા કાળપ્રવાહમાં અપ્રાસંગિક થઈ ગઈ છે તેને નિરસ્ત કરશે.” ૧૨ જૂન ૧૯૭૭ના રોજ દાદાસાહેબે પોતાનો મહામંત્રી તરીકેનો કાર્યભાર સંસ્કૃતના વિદ્વાન રાજાભાઉ ડિગ્વેકરને સોંપી દીધો અને પોતે પૂણે રહેવા ચાલ્યા ગયા.

બીજું સંમેલન ૧૯૭૯માં પ્રયાગરાજમાં થયું. તે વખતે ઉદ્યોગપતિ વિષ્ણુ હરિ ડાલમિયા સંમેલનના સ્વાગત અધ્યક્ષ બન્યા હતા. તેઓ બાદમાં વિહિપના અધ્યક્ષ બન્યા. તે સમયે સંમેલનનું ઉદ્ઘાટન કરવા દલાઈ લામાને બોલાવાયા હતા. એક સમયે કાશીમાં મહાત્મા બુદ્ધને પ્રવેશ નહોતો કરવા દેવાયો. પરંતુ વિહિપના માધ્યમથી આ ભૂલ સુધારી દેવામાં આવી. તે સમયે ધર્મ ગંગાના નામથી એક પ્રદર્શની રાખવામાં આવી હતી જેમાં હિન્દુઓ માટે લઘુતમ ધર્માચરણ કરવા અનુરોધ કરાયો જેમાં (૧) સૂર્યને રોજ પ્રણામ કરવા. (૨) બધા હિન્દુઓએ ૐને ગળામાં ધારણ કરવો. (૩) પ્રત્યેક હિન્દુ પરિવારમાં ગીતા જરૂર રાખે. (૪) પ્રત્યેક હિન્દુ ઘરમાં ઈષ્ટદેવનું ચિત્ર જરૂર રાખે અને યથાસંભવ રોજ પ્રાર્થના કરે. (૫) પ્રત્યેક પરિવારમાં તુલસીનો છોડ જરૂર હોય. (૬) પોતપોતાના શ્રદ્ધા કેન્દ્ર (મંદિર, ગુરુદ્વારા, દહેરાસર)માં પ્રતિ દિન દર્શન, પ્રાર્થના કરવા જરૂર જાય.

જુલાઈ ૧૯૮૨માં અશોક સિંહલ વિહિપના સંયુક્ત મહામંત્રી બન્યા. ૧૯૮૩માં આચાર્ય ગિરિરાજ કિશોર પણ વિહિપના કાર્યમાં જોડાયા. વિહિપના પહેલા અધ્યક્ષ હતા મૈસૂરના મહારાજા જયચામરાજ વાડિયાર. ૧૯૮૫થી ૧૯૯૨ ન્યાયમૂર્તિ શિવનાથ કાટજૂ, ૧૯૯૨થી ૨૦૦૫ સુધી વિષ્ણુ હરિ ડાલમિયા અને ૨૦૦૫થી ૨૦૧૧ સુધી અશોક સિંહલ વિહિપના અધ્યક્ષ રહ્યા. હરિમોહન લાલના દેહાવસાન પછી ૧૯૮૬માં અશોક સિંહલ, ૧૯૯૫થી ૧૯૯૮ સુધી આચાર્ય ગિરિરાજ કિશોર, ૧૯૯૮થી ૨૦૧૧ સુધી ડૉ. પ્રવીણ તોગડિયા મહામંત્રી રહ્યા.

૧૯૬૪માં ધર્મસંસદે અયોધ્યા, કાશી અને મથુરાના મંદિરોને મુક્ત કરાવવા ઠરાવ કરેલો. તે પછી ૧૯૮૪માં શ્રીરામ જાનકી રથ યાત્રા સીતામઢી (બિહાર)થી દિલ્લી સુધી કાઢવામાં આવી. ૧૯૮૬માં સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે શાહબાનો કેસમાં શાહબાનોના પૂર્વ પતિને ભરણપોષણ આપવાનો ચુકાદો આપ્યો. મુસ્લિમ મતબૅંકને ખુશ કરવા તત્કાલીન વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધીએ સંસદમાં બહુમતીના સહારે આ ચુકાદાને ફેરવી તોળ્યો. ૧૯૮૬માં જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે અયોધ્યામાં રામ જન્મભૂમિનાં તાળાં ખોલવાનો આદેશ આપ્યો. તે પછી ઘરેઘરેથી શિલા અને દાન ઉઘરાવવાનું અભિયાન હાથ ધરાયું. ૧૯૯૦માં અયોધ્યામાં કારસેવા કરવામાં આવી જેમાં મુખ્યપ્રધાન મુલાયમસિંહે નિર્દોષ કારસેવકો પર પોલીસ દ્વારા ગોળીબાર કરાવ્યો. તેમાં કોઠારી બંધુઓ સહિત અનેક કારસેવકોનાં મૃત્યુ થયાં. ડિસેમ્બર ૧૯૯૨ના રોજ કારસેવા દરમિયાન વિવાદિત ઢાંચાનો ધ્વંસ થયો.

તે પછી રામજન્મભૂમિ ખાતે ભવ્ય રામમંદિર બાંધવાની માગણી બુલંદ થઈ. ભાજપની સરકારો ૧૯૯૮માં અટલ બિહારી વાજપેયીના નેતૃત્વ નીચે અને ૨૦૧૪માં નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં બની ત્યારે વિહિપ પોતાની આ માગણીને વ્યક્ત કરતી રહી. ૨૦૦૨માં અયોધ્યામાં કારસેવા કરીને પાછા ફરતા નિર્દોષ કારસેવકોને સાબરમતી ઍક્સ્પ્રેસમાં ષડયંત્રપૂર્વક નૃશંસ રીતે આગ લગાડીને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા. આજે રામમંદિર નિર્માણ માટે મોટા ભાગે અનુકૂળ સ્થિતિ છે. સુન્ની સિવાય લગભગ બધા જ રામમંદિર માટે સંમત છે.

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ દ્વારા આરોગ્ય તપાસ શિબિરનું સંચાલન કરવામાં આવે છે. વ્યાવસાયિક પ્રશિક્ષણ શિબિરોનું સંચાલન, ખેતી બગીચાની ટૅક્નિક, મધમાખીનું પાલન પશુપાલન, સીવણએ વગેરે શીખવવામાં આવે છે. શિક્ષણ માટે અંતરિયાળ દૂરસ્થ ક્ષેત્રોમાં શૈક્ષણિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. સામાજિક કલ્યાણ અંતર્ગત ગ્રામીણ વિકાસ ધાર્મિક તીર્થસ્થળોમાં સેવાઓ, મહિલા છાત્રાવાસ અનાથોની સહાય, વિવાહ સંમેલન, વગેરે કરવામાં આવે છે. વિશ્વ પરિષદ પોતાના કાર્યકર્તાઓની ગુણવત્તા કૌશલ્ય અને હિંદુત્વ પ્રત્યે સ્વાભિમાન જગાડવા અનેક પ્રકારની શિબિરનું આયોજન કરે છે. તેની યુવા પાંખનું નામ છે બજરંગ દળ. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદની મહિલા પાંખનું નામ છે દુર્ગાવાહિની. તેની સ્થાપના ૧૯૯૧માં સાધ્વી ઋતંભરાએ કરી હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક કાર્યો માટે મહિલાઓને પ્રેરવી અને મહિલાઓને શારીરિક અને માનસિક રીતે પ્રબળ બનાવવી તેવો છે. તે મહિલાઓને માટે પણ આત્મરક્ષા પ્રશિક્ષણ શિબિર નું આયોજન કરે છે.

દુર્ગાવાહિનીને સંગઠનની કઈ શ્રેણીમાં મૂકવું જોઈએ, દુર્ગાવાહિની ભારતની મહિલાઓને કેવી રીતે પ્રશિક્ષિત કરે છે અને તેનું લક્ષ્ય શું છે તે પ્રશ્નો પર દસ્તાવેજી ફિલ્મકાર નિશા પાહુજાએ એક ફિલ્મ ‘ધ વર્લ્ડ બિફૉર હર’ બનાવી હતી જેને શ્રેષ્ઠ કેનેડિયન ફીચરનો એવૉર્ડ મળ્યો હતો. સ્વાભાવિક છે કે આ એવૉર્ડ મળે કારણકે નિશા પાહુજાએ એ દૃષ્ટિકોણથી જ ફિલ્મ બનાવી હતી. તેના કહેવા પ્રમાણે, દુર્ગાવાહિનીમાં સ્ત્રીઓનું બ્રેઇન વૉશિંગ થાય છે અને ઉશ્કેરણીજનક સૂત્રોચ્ચાર શીખવાડવામાં આવે છે.

એ હવે કોઈ છૂપી વાત નથી રહી કે ભારતમાં લવ જિહાદ મોટા પાયે ચાલે છે. દુર્ગાવાહિનીની મહિલાઓને જુડો-કરાટે અને હથિયારોની તાલીમ આપીને આત્મનિર્ભર બનાવવાની સાથોસાથ લવ જિહાદ સામે લડવા પણ શીખવવામાં આવે છે. ગત ૨૩ જાન્યુઆરીએ કર્ણાટકમાં લવ જિહાદ સામે બજરંગ દળ અને દુર્ગાવાહિનીએ અભિયાન પણ શરૂ કર્યું છે. બજરંગ દળમાં ત્રિશૂળ દીક્ષા આપીને ધર્મ યૌદ્ધા તૈયાર કરવામાં આવે છે. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ માને છે કે ત્રિશૂળ એ આત્મવિશ્વાસનું પ્રતીક અને ભગવાન શંકરની શક્તિ છે. ગત વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં જ સમાચાર હતા કે ઉત્તર પ્રદેશમાં બજરંગ દળના બે લાખ કાર્યકરોને ત્રિશૂળ દીક્ષા અપાઈ હતી.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી હિન્દુઓને ષડયંત્રપૂર્વક ખદેડી દેવામાં આવ્યા તે રીતે ઉત્તર પ્રદેશના કૈરાનામાંથી પણ હિન્દુઓને સ્થળાંતર કરવાની ફરજ પડી હતી. આ સંદર્ભે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદે ઠરાવ પસાર કરી સ્વતંત્ર ભારતમાં હિન્દુઓને ખદેડવાની ચાલતી પ્રવૃત્તિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ઠરાવ મુજબ, કાશ્મીરથી લઈને કેરળ સુધી, દરેક જગ્યાએ હિન્દુઓને ખદેડવાની પ્રવૃત્તિ ચાલી રહી છે. હજારો ગામો અને શહેરોમાંથી હિન્દુઓને બીજે જતા રહેવાની ફરજ પડી રહી છે. આ સંદર્ભે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના તત્કાલીન આંતરરાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ પ્રવીણભાઈ તોગડિયાએ ‘પલાયન નહીં, પરાક્રમ’ સૂત્ર પણ આપ્યું હતું. તેમના કહેવા પ્રમાણે, ઉત્તર પ્રદેશનાં ૨૦૦ સ્થળોએથી હિન્દુઓએ પલાયન કરવું પડ્યું હતું.

પરંતુ એવું નથી કે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ માત્ર વિધર્મીઓ સામે જ લડે છે. હિન્દુ ધર્મની અંદર પ્રવર્તમાન દૂષણો જેવાં કે અસ્પૃશ્યતા સામે પણ તે ઝુંબેશ ચલાવે છે. સમયેસમયે વિહિપે ધર્માચાર્યો અને સાધુસંતોની મદદથી આ દૂષણને વખોડી કાઢ્યું છે. હજુ ગત નવેમ્બરમાં ઉડુપીમાં ધર્મસંસદમાં તમામ જ્ઞાતિના સાધુસંતોએ એક સ્વરે કહ્યું હતું કે અસ્પૃશ્યતા હિન્દુ શાસ્ત્રમાં નથી. હિન્દુ સમાજમાં બધા લોકો એક સમાન જ છે અને બધાની સાથે સમાન વ્યવહાર જ કરવો જોઈએ. આ બેઠકમાં ૩૫થી વધુ દેશોના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહ્યા હતા. માત્ર ઠરાવ કરીને બેસી રહેવાના બદલે વિહિપે એવી યોજના ઘડી હતી કે કથિત સવર્ણ કુટુંબ કથિત દલિત કુટુંબને મિત્ર બનાવશે. વિહિપ સમાજમાં સમરસતા લાવવા માટે બાબાસાહેબ આંબેડકર, મહર્ષિ વાલ્મીકિ, સંત કબીર, નારાયણ ગુરુ, રવિદાસ સહિતના મહાપુરુષોની જન્મજયંતિ પણ ઉજવે છે.

વર્ષ ૨૦૧૫માં વિશ્વ હિન્દુ પરિષદે સૂત્ર આપ્યું હતું: એક કૂવા, મંદિર ઔર સ્મશાન, હિન્દુઓ કી યહી પહચાન. વિહિપ બૌદ્ધ જૈન શીખ અને આદિવાસી પંથને હિંદુ ધર્મનો ભાગ જ માને છે.

વિહિપ વનવાસી વિસ્તારમાં પણ આદિવાસીઓ માટે શાળો ચલાવે છે. આદિવાસીઓ અને દલિતો માટે ૩૯,૦૦૦ કરતાં વધુ પ્રૉજેક્ટ ચાલે છે. વિવિધ કુદરતી આપત્તિઓમાં પણ વિહિપના કાર્યકરો સંઘના સ્વયંસેવકોની જેમ જ ખડેપગે હાજર રહી કામ કરતા હોય છે. ૨૦૧૦માં પ્રવીણભાઈ તોગડિયા દ્વારા હિન્દુ હેલ્પલાઇન શરૂ કરવામાં આવી જેનો ઉદ્દેશ કોઈ મુશ્કેલીમાં મૂકાયેલા હિન્દુની મદદ કરવાનો છે.

આમ, વિહિપ દ્વારા જે કાર્યો કરાય છે તેનો લાભ સ્વાભાવિક જ ભાજપને મળતો રહ્યો છે. હવે સ્થિતિ અલગ બની છે. પ્રવીણભાઈનું વિહિપમાંથી નીકળી જવું એ સંઘ અને સંલગ્ન સંસ્થાઓના કરોડો લોકો માટે પીડા સમાન બની રહેશે.

sanjog news, society, vichar valonun

દલિતોને અન્યાય બાબતે ભાગવતજીનું સૂચક નિવેદન

(વિચારવલોણું, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૧૫/૪/૧૮)

આ લેખ છપાશે ત્યારે ૧૫ એપ્રિલ હશે. ૧૪ એપ્રિલે બાબાસાહેબ આંબેડકરનો જન્મ દિવસ કઈ રીતે ઉજવાયો હશે તે અત્યારે, ૨ એપ્રિલ ૨૦૧૮ના રોજ થયેલી હિંસાને જોતાં કલ્પના કરી શકાતી નથી કારણ કે દલિતોનાં નામ પર ૨૦૧૯ લોકસભાની ચૂંટણી અને ૨૦૧૮ની કર્ણાટક, મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન વગેરે રાજ્યોની ચૂંટણીમાં જીત મેળવવાનું સ્વપ્ન દરેક રાજકીય પક્ષ જોઈ રહ્યો છે.

આ લખાય છે ત્યારે ૧૪ એપ્રિલે ભાજપના નેતાઓને બાબાસાહેબ આંબેડકરની પ્રતિમાને ફૂલહાર સાથે શ્રદ્ધાસુમન અર્પવા ન દેવા દલિતોના મસીહા થવા થનગનતા ગુજરાતના ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણીએ હિન્દીમાં અખિલ ભારતીય સ્તરે અપીલ કરી છે. જોકે સાંત્વનાની વાત એ છે કે દલિત સમાજના વિદ્વાન અને એક પ્રખર આંબેડકરવાદીની ઓળખ ધરાવતા ડૉ. પી. જી. જ્યોતિકરના પુત્ર ડૉ. અમિત જ્યોતિકરે લાલ ઝંડાધારી જિજ્ઞેશ મેવાણી સામે કેટલાક તીખા સવાલો ઉઠાવ્યા છે જે યથાતથ અહીં પ્રસ્તુત છે.

(૧) શું તમારા આરાધ્ય દેવને કોઈ ફૂલ ચડાવવા કે પગે લાગવા આવે તો તેમાં કોઈ રાજનીતિ હોય?

(૨) શું ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરને લાલ ઝંડાધારી શ્રી મેવાણી જેવા પોતાની જાગીર સમજે તે યોગ્ય છે?

(૩) ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરે પોતાની વસિયતમાં લાલ ઝંડાધારી શ્રી મેવાણીને લખી આપ્યું છે કે મારા નિર્વાણ બાદ મારી મૂર્તિ પર કોણછ હાર ચઢાવે અને કોણ ન ચઢાવે?

આમ સ્પષ્ટ છે કે, દલિત સમાજમાં પણ બે ભાગ જોવા મળી રહ્યા છે. રાજનીતિ હંમેશાં ભાગલા પાડતી હોય છે અને સમાજનીતિ હંમેશાં જોડવાનું કામ કરતી હોય છે. દુઃખની વાત એ છે કે લોકો સમાજનીતિમાં પણ રાજનીતિને લઈ આવે છે. કોઈ પણ જ્ઞાતિની કોઈ પણ સંસ્થા જોઈ લો. મોટા ભાગે તેમાં રહેલા પદાધિકારીઓ દ્વારા રાજનીતિ થતી હોવાના આક્ષેપો હંમેશાં તેમના વિરોધીઓ દ્વારા થતા જ હશે. બહુ એવી ઓછી સંસ્થા બચી જશે જેમાં રાજકારણ નહીં થતું હોય. રાજકીય પક્ષો તો ખરા જ પરંતુ ક્રિકેટની સંસ્થા બીસીસીઆઈ હોય કે પછી સાહિત્ય પરિષદ હોય કે પછી બીજી કોઈ જ્ઞાતિની સંસ્થા હોય તેમાં વહાલા-દવલાની નીતિ આવે અને પછી આવે અહંકાર. પોતાનું જ ધાર્યું થવું જોઈએ તેવું તેના આગેવાનો માનવા લાગે અને તે માટે પોતાના કહ્યાગરા લોકો પદાધિકારી બને તે માટે દાવપેચ ખેલે એટલે સરવાળે એમાં જે-તે આગેવાનોનો જ અહમ સંતોષાતો હોય છે અને જ્ઞાતિનું ભલું છેવટે પાછળ રહી જતું હોય છે.

આપણે વાત કરતા હતા દલિતોના મુદ્દાની. અત્યારે દલિત સમાજમાં સૉશિયલ મિડિયા અને બાકી અનેક રીતે કથિત સવર્ણો વિરુદ્ધ ખૂબ જ ઝેર ઓકવામાં આવે છે. આની પ્રતિક્રિયારૂપે દલિત સમાજ દ્વારા પણ સવર્ણો વિરુદ્ધ સૉશિયલ મિડિયામાં બેફામ લખવામાં આવે છે જેમાં ઘણી વાર તથ્યનો અભાવ હોય છે. સરવાળે થાય છે એવું કે બંને વચ્ચે વેરઝેર ઘટવાના બદલે ઊલટાના વધે જ છે. આ સંદર્ભમાં તાજેતરમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના વડા મોહન ભાગવતનું નિવેદન ચિંતનાત્મક છે.

સંઘ અને ભાજપ વિશે તેઓ દલિત વિરોધી હોવાની છાપ ઉપસાવાઈ છે પરંતુ જો તથ્યો જોવામાં આવે તો આ છાપ ખોટી હોવાનું સાબિત થાય છે.  વર્તમાનમાં સંસદમાં સૌથી વધુ દલિત સાંસદો ભાજપના છે. બીજી તરફ સંઘ પાસે ગાંધીજી અને ડૉ.બાબાસાહેબ આંબેડકરની મુલાકાતનાં સંસ્મરણો ટાંકવા માટે છે. મહાત્મા ગાંધીજી ૧૯૩૪માં વર્ધામાં મહાદેવ દેસાઈ અને મીરાબહેન સાથે સંઘ શિબિરની મુલાકાત લીધી ત્યારે તેઓ સંઘની શિસ્ત અને સ્વયંસેવકોમાં અસ્પૃશ્યતાના અભાવથી ખૂબ જ પ્રભાવિત થયા હતા. સંઘના કોઈ અધિકારીએ વાતશ્રકહી હોય અને ગાંધીજીએ માની લીધી હોય તેવું નહોતું પરંતુ તેમણે સ્વયંસેવકોને જાતે પૂછી અને તેની ખાતરી કરી હતી. તો બીજી તરફ ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરે પણ ૧૯૩૯ માં પૂણેમાં યોજાયેલા સંઘ શિબિરની મુલાકાત લીધી હતી. ત્યાં તેમણે જોયું કે સ્વયંસેવકો ભાઈચારા અને સમાનતાથી એકબીજા સાથે રહે છે. સ્વયંસેવકોને સંબોધતા તેમણે કહ્યું હતું કે “હું પહેલીવાર સંઘ સ્વયંસેવકોના શિબિરની મુલાકાત લઇ રહ્યો છું. મને એ વાતની ખુશી છે કે સવર્ણો અને હરિજનો વચ્ચે કોઈ ભેદભાવ નથી.”

સંઘ વડા ભાગવતજીનું તાજેતરનું નિવેદન હિન્દુ સમાજમાં સમરસતા પ્રસરાવવા માટે સંઘની પ્રતિબદ્ધતાનું વધુ એક ઉદાહરણ જણાય છે. ભાગવતજીએ કહ્યું કે “જ્યાં સુધી સામાજિક ભેદભાવ છે ત્યાં સુધી અનામત રહેશે.” અને આ અનામત જશે તોપણ ક્યારે જશે તે વિશે ભાગવતજી સ્પષ્ટ કહે છે કે “જે લોકો સામાજિક ભેદભાવનો શિકાર બન્યા છે તે લોકો કહેશે કે હવે અમારે અનામત નથી જોઈતી ત્યારે જ અનામત દૂર થશે.” ભાગવતજીએ સંઘના ત્રીજા સરસંઘચાલક બાળાસાહેબ દેવરસને ટાંકીને કહ્યું કે “સંઘ વર્ષોથી સામાજીક ભેદભાવનોનો વિરોધી રહ્યો છે. હજુ પણ ભેદભાવ ગયા નથી. હજુ પણ (ભેદભાવનાં) ઉદાહરણ આવે છે. મંદિરમાં પ્રવેશ નથી મળતો. પાણી કાઢ્યું એટલે માર પડ્યો. પહેલાં આ ભેદભાવ સહન કરવામાં આવતા હતા, હવે સહન નથી કરવામાં આવતા. પ્રતિકાર કરવામાં આવે છે. એટલે કે ભેદભાવ મનમાં છે. મનમાંથી જ આ ભેદભાવ દૂર થવા જોઈએ. ભેદભાવની વાત હિન્દુ શાસ્ત્ર કે વ્યવસ્થામાં નથી. વ્યવસ્થા (સિસ્ટમ) વિષમતાનું સ્થાન એટલા માટે બને છે કે તે મનમાં હોય છે. સારી વ્યવસ્થાઓ પણ વિષમતાઓથી ગ્રસ્ત એટલા માટે બની જાય છે કે જાતે ચલાવનારાઓના મનમાં પોતાના અને પારકાનો ભેદ આવી જાય છે.”

સંઘે વર્ષ ૨૦૧૫માં ઠરાવ કર્યો હતો કે  ગામડાંઓમાં એક મંદિર, એક કૂવો અને એક સ્મશાન હોવું જોઈએ. ભાગવતજી કહે છે, “આ માટે અમે કામ શરૂ કરી દીધું છે. બધાં મંદિરોમાં બધા હિન્દુઓ ને પ્રવેશ હોય, બધાં પાણીનાં સ્થાનો પર બધા હિન્દુઓને હક હોય ને બધાં સ્મશાન બધા હિન્દુઓ માટે હોય.”

તેઓ આગળ કહે છે, “જ્યારે અનામતની વાત આવે છે ત્યારે સમાજમાં બે ભાગ જોવા મળે છે- એક અનામત તરફી અને અનામત વિરોધી. અનામતના કારણે જેમની તક ઓછી હોય છે તેમના મનમાં રોષ હોય તે સ્વાભાવિક છે પરંતુ જો આપણે એક સમાજ હોઈએ તો આપણે શું વિચાર ન કરી શકીએ કે આજ સુધી એટલે કે બે હજાર વર્ષથી જેમણે સહન કર્યું, સહન જ કરતા આવ્યા છે, બીજું શું? આટલું બધું સહન કરવા છતાં હિન્દુ સમાજનાં અંગ બનીને રહ્યા. થોડો-ઘણો પ્રતિકાર થયો, વિદ્રોહની ભાષા આવી તો તે છેલ્લાં સો વર્ષમાં.

આટલું સહન કરીને બધા પ્રસંગોમાં હિન્દુ સમાજ સાથે ઊભા રહ્યા દેશ માટે લડ્યા, તે માટે વિરોધીઓના અત્યાચાર પણ સહન કર્યા. હજાર વર્ષ તેમણે સહન કર્યું, આપણે શું સો વર્ષ પણ સહન ન કરી શકીએ?” તે પછી તેઓ દૃઢ ભાવથી આદેશાત્મક સ્વરમાં કહે છે કે “કરવું જોઈએ.”

આના સમર્થનમાં એક ઉદાહરણ આપતા તેઓ કહે છે કે “નાનાજી દેશમુખ અને દીનદયાલજી સંઘમાં કામ કરતા હતા તે વખતની વાત છે. તેઓ ક્યાંક પગપાળા જઈ રહ્યા હતા ત્યારે એક ખાડામાં દીનદયાલજી પડી ગયા. તો તેમના ઉપર આવવાની રાહ, ઉપર ઊભેલા નાનાજી દેશમુખ અને સ્વયંસેવકો જોઈ રહ્યા હતા. દીનદયાલજીએ ઉપર ઊભેલા સ્વયંસેવકોને કહ્યું કે હાથ લંબાવો. બહાર નીકળ્યા પછી દીનદયાલજીએ કહ્યું કે “બહાર નીકળવા હું મારા પગના પંજા પર ઊંચો થયો, હાથ લંબાવ્યો. તમે પણ ઝૂકયા અને મારો હાથ પકડીને મને ખેંચીને બહાર કાઢ્યો. આ બેય વાત જ્યારે સાથે બને છે- ઉપરવાળો ઝૂકે છે અને નીચે વાળો ઊઠે છે ત્યારે સમાજની ઉન્નતિ થાય છે.” જો નીચેવાળા જો હાથ ઉપર કરે  અને ઉપર આવવાની ચાહ રાખતા હોય તો એક સમાજના ભાગ તરીકે ઉપરવાળાનું કર્તવ્ય છે કે તેમણે ઝૂકવું જોઇએ. આ જ સમજદારી છે. આ વાત આત્મીયતાની છે. આ જ માનવતા છે. આને જ ધર્મ કહે છે. ધર્મનાં મૂલ્યો આ જ છે.”

ભાગવતજીની વાત સાચી છે પરંતુ દલિત સમાજમાં જે અતિશયોક્તિ કપીને, ઘણી વાર કાગનો વાઘ કરીને કડવાશ અને ડર ફેલાવાઈ રહ્યાં છે તે પણ દૂર કરવાં પડશે કેમકે તેનાથી બંને તરફ વૈમનસ્યમાં વધારો જ થાય છે. એ વાતનો ઇન્કાર કોઈ કરી શકે તેમ નથી કે દલિતો માટે અનેક સવર્ણો લડ્યા છે. તેનાં ઉદાહરણોમાં આદ્ય કવિ નરસિંહ મહેતાથી માંડી અને મહાત્મા ગાંધીજી સુધીના કથિત સવર્ણો છે. ડૉ. બાબાસાહેબનું મૂળ નામ તો ભીમરાવ રામજી સકપાલ હતું. તેમના પ્રેમાળ બ્રાહ્મણ શિક્ષકે તેમને પોતાની અટક આંબેડકર આપેલી. બાબા સાહેબને હિન્દુ ધર્મમાં પ્રવર્તમાન ભેદભાવ સામે વાંધો હતો, નહીં કે કથિત સવર્ણો સામે. આથી જ તેમણે આંબેડકર અટક ક્યારેય ફગાવી નહીં. તેમનાં બીજી પત્ની સવિતા પણ એક બ્રાહ્મણ જ હતાં. તેમને શિષ્યવૃત્તિ આપીને પરદેશ ભણવા મોકલ્યા તે વડોદરા રાજયના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ મરાઠા હતા. આવા તો બીજા ઘણાં ઉદાહરણ આપી શકાય કે જે કથિત સવર્ણો હતા/છે અને દલિત સમુદાયના અધિકારો માટે, એમના ઉત્થાન માટે લડ્યા છે અને લડી રહ્યા છે. બાકી તો દલિતોની અંદર પણ ઊંચનીચના ભેદભાવ કયાં નથી? તેમની વચ્ચે પણ રોટી-બેટીના વ્યવહાર થતા નથી એ કડવી વાસ્તવિકતા છે. અને એટલે જ જાતિગત વૈમનસ્ય કે વેરઝેર રાખવાના બદલે બન્ને સમાજ જો એક થઈને અસ્પૃશ્યતાની સામે લડશે તો જ આ બધી દૂર થઇ શકશે.

hindu, rss, sadhana

અખંડ ભારતના સ્વપ્ન સાથે નીકળ્યા છે આ સાઇકલ પ્રવાસી

રેલવે ઑફિસર જિતુભાઈ શાહ અખંડ ભારતના સ્વપ્ન સાથે ભારતના સાઇકલ પ્રવાસે નીકળ્યા છે

તેમનું નામ જિતેન્દ્ર જીવણલાલ શાહ. રેલવેમાં એકાઉન્ટ વિભાગમાં સિનિયર સેક્શન ઑફિસર. ના. મોટા ભાગે શુદ્ધ ગુજરાતીના આગ્રહી એવા જિતુભાઈને આ નહીં ગમે. આથી આમ રાખો- લેખા વિભાગમાં વરિષ્ઠ અનુભાગ અધિકારી. સંઘના તૃતીય વર્ષ શિક્ષિત સ્વયંસેવક. તેમનો પહેલો પરિચય મારે ભાવનગરમાં થયો જ્યારે સંઘની ઓળખ સમા વિચારપત્ર ‘સાધના’નું સંમેલન હતું જેમાં મારા પિતાજીના માસિયાઈ ભાઈ અમદાવાદથી ભાવનગર આવેલા અને મને કહે, ‘ચાલ, તેમાં જઈએ’. ત્યારે તેઓ તેમાં ઉદ્ઘોષક તરીકે હતા. તે પછી પરિચય ગાઢ બનતો ગયો. હું અમદાવાદ આવ્યો અને તેઓ રેલવેમાં નોકરીમાં બદલી મેળવીને કર્ણાવતી પાછા આવ્યા. તેઓ હંમેશાં કર્ણાવતી જ બોલે. આપણે પણ અહીં હવે કર્ણાવતી જ લખીશું.

પાછા એટલા માટે કે તેઓ મૂળ કર્ણાવતીના જ. સ્વદેશી વિચારોથી એટલા ઓતપ્રોત કે તેમના દીકરાનો જન્મ ૧૯૯૪ની ૧લી ડિસેમ્બરમાં થયો ત્યારે સ્વદેશી જાગરણ અભિયાન ચાલતું હતું તો તેના પરથી તેમણે તેમના દીકરાનું નામ સ્વદેશ રાખી દીધું.

સાદું જીવન, ઉચ્ચ વિચારમાં માનતા શ્રી જિતુભાઈ પ્રાકૃતિક ચિકિત્સામાં માને. ફળાહાર તેમને અતિ પ્રિય. આવી કર્ણાવતીની ધોમધખતી ગરમીમાં પણ પંખા વગર તેઓ રહી શકે. તેમને ખુલ્લા આકાશ નીચે સૂવું ગમે એટલે મોટા ભાગે તેમના ઘરમાં ઉપરના માળે ખુલ્લા આકાશ નીચે જ સૂવે. તેઓ ઇન્ટરનેશનલ નેચરોપથી ઑર્ગેનાઇઝેશનના ગુજરાતના ઉપાધ્યક્ષ છે. ‘સાધના’ના અગાઉ માનદ સંવાદદાતા કમ એજન્ટ કમ માર્કેટિંગ એક્ઝિક્યુટિવ રહી ચૂક્યા છે અને આજે પણ આ કામ કરી રહ્યા છે. આ બધું લખવાનું કારણ એ કે તેઓ આવતી કાલે શ્રી બીસા નરસિંહપુરા મેવાડ દિગંબર જૈન સમાજના ઉપક્રમે કર્ણાટકના બાહુબલીજીજી (શ્રવણ બેલગોડા) સાઇકલ પ્રવાસે જઈ રહ્યા છે. પચાસથી વધુ ઉંમરના જિતુભાઈ માટે આ સાઇકલ પ્રવાસ પહેલો નથી. અગાઉ ૨૦૦૧માં સંઘના સંકલ્પ શિબિર વખતે ભાવનગરથી કર્ણાવતી સાઇકલ પર આવેલા તો ૨૦૧૦માં કર્ણાવતીથી ઝારખંડમાં આવેલા સમેત શિખર સુધી ૧,૬૩૩ કિમીનો સાઇકલ પ્રવાસ ખેડી ચૂક્યા છે.

આવું અઘરું લાગતું કામ કેમ? શ્રી જિતુભાઈ કહે છે, “સંઘના પૂર્વ પ્રાંત સંઘચાલક અમૃતભાઈ કડીવાલાએ એક વાર કહેલું કે અખંડ ભારતનું સપનું સાકાર થાય તે માટે કેટલાક લોકો સિનેમા જોતા નથી.” તે દિવસથી જિતુભાઈએ પણ સિનેમા એટલે કે ફિલ્મો જોવાનું બંધ કરી દીધું. પણ આવું સાદગીભર્યું કોઈ જૈન મુનિ જેવું સાદું જીવન જીવતા શ્રી જિતુભાઈ અરસિક નથી. તેઓ સતત હસતા અને હસાવતા જોવા મળે. કોઈ મોટા કવિ નથી, પણ ગુજરાતી કે હિન્દીની કાવ્ય પંક્તિઓ તેમને સહજ કંઠસ્થ હોય. તેઓ પોતે પણ ક્યારેક મનમાં આવે તો રચી નાખે.

આ અખંડ ભારત, સમર્થ ભારત, સ્વચ્છ ભારત, પર્યાવરણ બચાવોના સંદેશ સાથે તેઓ બાહુબલીજી જઈ રહ્યા છે. આમ તો ઈરાદો કન્યાકુમારી સુધી જવાનો હતો અને જો સંજોગો અનુકૂળ રહેશે તો તેઓ કન્યાકુમારી પણ જશે જ. તેમની પત્રિકાનાં સૂત્રો આવાં છે- રાષ્ટ્ર સર્વ પ્રથમ, મીટ્ટી, પાની, ધૂપ, હવા, સબ રોગો કી યહી દવા પ્રકૃતિ કે નિયમો કા પાલન કરો ઔર સ્વસ્થ રહો, સ્વચ્છ ભારત,સ્વસ્થ ભારત, અખંડ ભારત સમર્થ ભારત, જલ હૈ તો કલ હૈ, હમ દો હમારે દો તો સબ કે દો.

કર્ણાવતીથી બાહુબલીજી સુધીના પ્રવાસમાં તેઓ ક્યાંય હૉટલમાં રોકાવાના નથી. સંઘ કાર્યાલય, મંદિર કે ધર્મશાળામાં રોકાશે. જ્યાં રોકાશે ત્યાં ભોજન લેવાના છે. તેમની સાથેની સામગ્રીમાં પાથરણાં, કપડાં, સાઇકલમાં હવા પૂરવા પંપ, કાગળ, કલમ, કેમેરો, પાણીનો શીશો વગેરે હશે. ઝારખંડના પ્રવાસે પણ તેઓ તેમના દૂરના સગા એવા ભાણીયા સાથે ગયા હતા. આ વખતે તેઓ એકલવીર છે.

અખંડ ભારતનું અશક્ય લાગતું સપનું કેમ? શ્રી જિતુભાઈ કહે છે, “વીર સાવરકરે કહેલું, “મને મારું અખંડ ભારતનું સ્વપ્ન સેવવા દો. સાકાર થશે તો લોકો કહેશે કે આ આર્ષદૃષ્ટા હતા. નહીં થાય તો કહેશે કે મૂર્ખ હતા. લોકો જે કહે તે પણ મને મારું સ્વપ્ન સેવવા દો.” પણ અખંડ ભારતમાં તો પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ વગેરે પણ આવે. તો જિતુભાઈ ભવિષ્યમાં આ દેશોમાં પણ સાઇકલ પ્રવાસે જવા વિચારે જ છે.

સંઘ અને ભારતમાં આવા કેટલાક ‘મૂર્ખો’ છે જે આવાં સ્વપ્ન જુઓ છે અને દેશભક્તિમાં રત રહે છે. માટે જ સંઘ આટલો વિશાળ વટવૃક્ષ બન્યો છે. આવતી કાલે તેમના કાર્યક્રમમાં ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના અધ્યક્ષ શ્રી વિષ્ણુભાઈ પંડ્યા અને સંઘના મહાનગર સંઘચાલક શ્રી મહેશ પરીખ ઉપસ્થિત રહેવાના છે. કાર્યક્રમનું સરનામું છે- શ્રી બીસા નરસિંહપુરા મેવાડ દિગંબર જૈન સમાજ, જૈન મિલન સોસાયટી, કર્ણાવતી. સમય છે- સવારે ૭થી ૮.૩૦. રસ ધરાવનારાઓ કાર્યક્રમમાં આવી શકે છે.