hindu, media, religion, sanjog news, vichar valonun

આ દિવાળીએ ફૂટી રહ્યા છે કેટલાક પ્રશ્નોરૂપી ફટાકડા!

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૪/૧૧/૧૮)

બે દિવસ પછી દિવાળી છે. આ દિવાળીએ શું ફટાકડા ઓછા ફૂટશે? ફટાકડા ફૂટશે તો સરકારી સમયની અંદર જ ફૂટશે? કેરળમાં સબરીમાલા પર સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદાની સામે આંદોલન કરી રહેલા ભાજપની સરકાર ગુજરાતમાં ફટાકડા પર સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદાનો અમલ ચુસ્ત રીતે કરાવશે?

પ્રશ્નો અનેક છે. શું માત્ર નવરાત્રિ પર જ લાઉડસ્પીકરનો ઘોંઘાટ પ્રદૂષણ અને માનસિક ત્રાસ ફેલાવે છે? અનેક મસ્જિદો પર એક સાથે દિવસમાં પાંચ વાર બેસૂરા અવાજમાં પોકારાતી બાંગથી પ્રદૂષણ અને માનસિક ત્રાસ નથી ફેલાતો? શું માત્ર ફટાકડાથી જ પ્રદૂષણ થાય છે? શું માત્ર દિવાળીએ જ આ આદેશનો ચુસ્તીથી અમલ થશે? નાતાલ અને ૩૧મી ડિસેમ્બરે રાત્રે આટલી ચુસ્તીથી અમલ થશે? દિવાળીએ તો લોકો સંયમિત રીતે ફટાકડા ફોડતા હોય છે. પરંતુ નાતાલ અને ૩૧મીએ છાકટા થઈને પૂરા મદમસ્ત થઈને ફટાકડા ફોડશે ત્યારે? બે વર્ષ પહેલાં ૩૧મી ડિસેમ્બરે બેંગ્લુરુમાં રાત્રે છોકરીઓની અને મહિલાઓની ભયંકર છેડતી થઈ હતી…પોલીસની ભરપૂર હાજરી હોવા છતાં. તો પછી ફટાકડા તો શું ચીજ છે?

જો ફટાકડા ફોડવાનું કોઈ હિન્દુ શાસ્ત્રોમાં નથી લખ્યું તો, ૩૧મી ડિસેમ્બરે છાકટા થવાનું, ફાર્મ હાઉસમાં દેશી-વિદેશી કૉલ ગર્લ બોલાવવાનું કે સૉફિસ્ટિકેટેડ હૉટલમાં બૅલે ડાન્સર બોલાવવાનું, દારૂ-માંસની જ્યાફત ઉડાવવાનું બાઇબલમાં લખ્યું છે? બકરી ઈદ પર બકરીને તડપાવી તડપાવીને મારવી કે પછી એક ઝાટકે મારવી તેવું કુર્આનની કઈ આયાત કહે છે? (કુર્આનની આયાત ૨૨:૩૭ તો કહે છે કે “તેનું માંસ અલ્લાહ સુધી નહીં પહોંચે અને ન તો તેનું લોહી, પરંતુ જે તેમની પાસે પહોંચશે તે છે તારી ભક્તિ.”)

રામમંદિરના કેસની સુનાવણી કરવા માટે સમય નથી પરંતુ ફટાકડાના કેસ, સબરીમાલાના કેસમાં ઝડપથી સુનાવણી થઈને ચુકાદા આવી જાય છે. આવું કેમ? બળાત્કારના આરોપી આસારામને જામીન નથી મળતા પરંતુ કેરળના બિશપ ફ્રાન્કો મુલક્કલને જામીન મળી જાય છે. આવું કેમ? (બંને કેસમાં ટૅક્નિકલ કારણો હશે જ જેના કારણે જ કૉર્ટે જામીન નહીં આપ્યા અથવા આપ્યા હશે, પરંતુ સામાન્ય લોકોને આ પ્રશ્ન થઈ રહ્યો છે.) આ બિશપને જામીન મળી ગયા પછી તેનું કેરળમાં ભવ્ય સ્વાગત થાય છે. આસારામના સમાચારોથી પાનાં ને પાનાં ભરી દેનારા અખબારો બિશપના સમાચાર કાં તો છાપતા જ નથી અથવા અંદરના પાને ખૂણામાં બે કૉલમમાં છાપી દે છે. આસારામ કેસમાં અમૃત પ્રજાપતિની હત્યા વખતે જેટલો હોબાળો મચ્યો હતો તેટલો હોબાળો બિશપ વિરુદ્ધ જુબાની આપનાર ફાધર કુરિયાકૉઝ મૃત મળી આવે છે તે સમાચાર પર નથી મચતો. ટીવી પર સાધુ કે શૈતાન જેવા અપર બૅન્ડ સાથે સામાન્ય લોકોના અચેતન મગજમાં સતત હિન્દુ સંતો બળાત્કારી, લંપટ અને વ્યભિચારી હોય છે તેવું ઠસાવતી ચેનલોએ બિશપના સમાચાર વિશે કેટલો સમય ફાળવ્યો? જેની ‘દયાની દેવી’ની છબી ઉપસાવી દેવાઈ તેવાં મધર ટેરેસાના ટ્રસ્ટની ખ્રિસ્તી નનો બાળકો વેચતાં પકડાઈ તેના વિશે મિડિયાએ કેટલી જગ્યા અથવા પ્રાઇમ ટાઇમનો સ્લૉટ ફાળવ્યો?

જૈન નમ્ર મુનિ પર બળાત્કારનો ખોટો આક્ષેપ થાય કે કોઈ જૈન મુનિ સંસારમાં પાછા ફરે ત્યારે સમાચાર ચેનલો અને અખબારોમાં તે સમાચારને જેટલું સ્થાન મળે છે તેટલું સ્થાન કોઈ મૌલવી બળાત્કારનો દોષિત ઠરે ત્યારે પણ મળે છે? (આરોપ લાગે ત્યારે તો નથી જ મળતું.) કોઈ સ્વામીનારાયણના સાધુનું કથિત દુષ્કૃત્યમાં નામ આવે ત્યારે જે રીતે અખબારો અને ટીવી ચેનલો મંડી પડે છે તે ચર્ચોમાં પાદરીઓના સજાતીય સંબંધો કે નનોના શારીરિક શોષણ અંગેના સમાચાર બતાવે છે? રોમન કેથોલિક ખ્રિસ્તીઓના સર્વોચ્ચ વડા પૉપ ફ્રાન્સિસે ગત જાન્યુઆરી ૨૦૧૮માં નાના છોકરાઓના શારીરિક શોષણ કરી રહેલા પાદરીની સાથે ‘સાક્ષી’ રહેલા ચીલી દેશના બિશપનો બચાવ કરેલો તે સમાચાર તમારી પાસે પહોંચ્યા ખરા?

સુપ્રીમ કૉર્ટ પર પાછા ફરીએ. તાજેતરમાં સજાતીય સંબંધોની કલમ હટાવી દેવાઈ. વ્યભિચાર પરની કલમ ૪૯૭ હટાવી દેવાઈ. સજાતીય સંબંધ કે વ્યભિચાર ગુનો નથી તેવું કહેવાયું. બીજી તરફ, દિવાળીના દિવસે રાત્રે માત્ર આઠથી દસ વચ્ચે જ ફટાકડા ફોડવા તેવું કહ્યું. તે પછીના સમયમાં ફટાકડા ફોડાશે તો શું સજા થશે? સબરીમાલા મંદિરમાં માસિક ધર્મમાં હોય તે ઉંમરની સ્ત્રીઓના દર્શન પર પ્રતિબંધ સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે દૂર કરાવ્યો. પરંતુ જે સ્ત્રીઓએ અરજી કરી છે તેને હિન્દુ ધર્મ સાથે લેવાદેવા છે ખરી? ઇન્ડિયન યંગ લૉયર્સના વડા નૌશાદ અહેમદ ખાન છે જેણે અરજી કરી છે. જોકે સિફતપૂર્વક અરજીકર્તાઓનાં નામો ચાર હિન્દુ સ્ત્રીઓનાં જ જણાય છે.

ટીવી પર સબરીમાલાની ડિબેટ ચાલતી હોય ત્યારે પેનલમાં બિનહિન્દુ સ્ત્રીઓને બેસાડી દેવાય છે. તેઓ હિન્દુ સ્ત્રીઓને માસિક ધર્મમાં હોય તો પણ મંદિરમાં જઈ શકે તેવી દલીલ કરતી હોય છે. પરંતુ એ અલગ વાત છે કે તેમના પોતાના પંથમાં સ્ત્રીઓને ઉપાસના સ્થાનમાં જવાની છૂટ નથી હોતી. ટીવી સમાચાર ચેનલો આવી બિનહિન્દુ સ્ત્રીઓને ઈરાદાપૂર્વક બોલાવે છે?

લવ જિહાદની માન્યતાને સમર્થન આપનારા અનેક કિસ્સા મળી રહે છે, પરંતુ આનાથી વિપરીત વલણ જેવા કિસ્સામાં, હિન્દુ યુવક સાથે લિવ ઇન રિલેશનશિપમાં રહેનારી મુસ્લિમ રેહાના ફાતિમા સબરીમાલામાં ધરાર જવા માગે છે. તે પોતાનાં ઉપાસના સ્થળોમાં સ્ત્રીઓને પ્રવેશ માટે ચળવળ નથી ચલાવતી, પરંતુ તેને હિન્દુ ધર્મસ્થાનમાં પરંપરાને અને શ્રદ્ધાને તોડવી છે. હિન્દુ સ્ત્રીઓમાં શ્રદ્ધાળુ અને અશ્રદ્ધાળુ એવા ભાગલા પડાવવા છે. રેહાના મંદિરમાં સેનિટરી પેડ લઈને જવા માગે છે. તેને અટકાવવામાં આવે છે. આ રીતે તે હિન્દુ મહિલાઓને, જેમને તેમના પરિવારમાં તાર્કિક રીતે શિક્ષણ નથી મળતું કે તેઓ અપવિત્ર નથી, પરંતુ સ્વચ્છતાના નિયમના કારણે સબરીમાલા જેવા કેટલાંક મંદિરમાં જ દર્શન માટે નથી જઈ શકતી, તેમને ઉશ્કેરે છે. રેહાના ફાતિમા સામે હોબાળો કરવાના બદલે માધ્યમો કેન્દ્રીય પ્રધાન સ્મૃતિ ઈરાનીની ટીપ્પણીને ટ્વિસ્ટ કરીને હોબાળો કરે છે. સ્મૃતિ ઈરાનીએ એવું કહ્યું હતું કે તમે કોઈ બહેનપણીના ઘરે જાવ ત્યારે સેનિટરી પેડ લઈને જાવ છો? પરંતુ માધ્યમો ઈરાદાપૂર્વક એવા સમાચાર ફેલાવે છે કે સ્મૃતિ ઈરાનીએ મહિલાઓને માસિક ધર્મમાં હોય ત્યારે ઘરમાં જ બેસી રહેવા સલાહ આપી.

આ રેહાના ફાતિમા એ જ છે જેણે ‘કિસ ઑફ લવ’ના નામે જાહેરમાં અભદ્રતા (તેને પ્રેમ બિલકુલ ન જ કહેવાય)ની ઝુંબેશ ચલાવેલી. આ રેહાના ફાતિમા એ જ છે જેણે એક પ્રૉફેસરે અંગ પ્રદર્શન ન થાય તેવાં કપડાં પહેરવા કૉલેજની વિદ્યાર્થિનીઓને (કૉલેજ એ મૉડેલિંગ કરવાનું રૅમ્પ નથી. કેટલાક લોકો દલીલ કરશે કે સ્ત્રીએ કેવાં કપડાં પહેરવાં તે બીજાં કેવી રીતે નક્કી કરી શકે? જોકે આવી હાઇફાઇ સૉસાયટીવાળા પાછા પેજ થ્રી પાર્ટી રાખશે ત્યારે ચોક્કસ પ્રકારના કપડાં પહેરીને જ આવવું તેવા ડ્રેસ કૉડ રાખશે.) સલાહ આપી તો રેહાનાએ તરબૂચ સાથે ટૉપલેસ ફોટા પડાવ્યા. રેહાના ફિલ્મમાં ન્યૂડ સીન પણ આપી ચૂકી છે. મજાની વાત એ છે કે સેક્યુલર મિડિયામાં રેહાનાને ભક્ત (ડિવોટી) અને એક્ટિવિસ્ટ તરીકેનાં વિશેષણોથી સંબોધાય છે.

મોદી સરકારમાં કેરળના એક ખ્રિસ્તી પ્રધાન કે. જે. આલ્ફૉન્ઝે સબરીમાલા અંગે કહ્યું છે, “જે ખ્રિસ્તી છોકરી ચર્ચમાં પણ નથી જતી, જે મુસ્લિમ છોકરી મસ્જિદમાં માનતી નથી, તેઓ સબરીમાલામાં જવા માગે છે.” અચાનક મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી યુવતીને ભગવાન અયપ્પામાં કેમ શ્રદ્ધા જાગી ગઈ?

‘બિગ બૉસ’માં દર વર્ષે પૉર્ન સ્ટાર કે ગૅ જેવા લોકોને કેમ લવાય છે? તે પ્રશ્ન પણ જાગે છે. અનુપ જલોટા અને જસલીન મથારુના કથિત પ્રેમના કિસ્સા અને તેને તમામ ભજનગાયકો સાથે જોડી દેવામાં આવે છે. જે રમૂજો સર્જાય છે તેમાં એવો અર્થ નીકળે છે કે ભજનગાયકો કરતાં પૉપ સિંગરો સારા. એ જ અનુપ જલોટા ‘બિગ બૉસ’માંથી હકાલપટ્ટી પામ્યા પછી ઘટસ્ફોટ કરે છે, “જસલીને મને કહ્યું હતું કે બિગ બૉસ તરફથી ફરજિયાત કહેવાયું હતું કે તે એક વિચિત્ર જોડી તરીકે જ જઈ શકે છે. (મતલબ કે જસલીને કોઈ એવી જોડી બનાવવી પડે કે જેનાથી દેશભરમાં ચકચાર મચે. આ જોડી લેસ્બિયનની હોઈ શકતી હતી, યા તો તેના કોઈ ગે પુરુષ સાથીની હોઈ શકતી હતી કે પછી અનુપ જલોટા જેવા ઘરડા વ્યક્તિની હોઈ શકતી હતી.) તમે મારા મેન્ટર છો. તમે ચાલો ને. તો મેં તેની અને તેના પિતાની વાત માની લીધી.”

‘બિગ બૉસ’માં જે પ્રેમાલાપો થાય છે તે મોટા ભાગે પબ્લિસિટી સ્ટંટ જ હોય છે? અનુપમા ચોપરા-આર્યન વૈદ્ય, પાયલ રોહતગી-રાહુલ મહાજન, વીણા મલિક-અસ્મિત પટેલ, ગૌહર ખાન-કુશાલ ટંડન, તનીષા મુખર્જી-અરમાન કોહલી, સારા ખાન-અલી મર્ચન્ટ, ગૌતમ ગુલાટી-ડાયાન્ડ્રા સોઅર્સ જેવાં દરેક સીઝનમાં મુખ્ય રૂપે ચર્ચિત યુગલો સીઝન પૂરી થયાં પછી છૂટાં પડી ગયા છે તેથી આવો પ્રશ્ન થાય છે.

આ બધું ‘કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમ’ અથવા કહો કે ‘કલ્ચરલ ટેરરિઝમ’ના વિકૃત સિદ્ધાંત પર ચાલીને હિન્દુ સમાજને જ લક્ષિત કરાતું હોવાની છાપ પ્રથમ દૃષ્ટિએ ઉપસે છે.

ગુજરાત સહિત દેશભરમાં અનેક મહત્ત્વનાં મંદિરોનો વહીવટ સરકારોના હાથમાં છે, પરંતુ અન્ય પંથોનાં દેવસ્થાનો વિશે આવું નથી. આવું કેમ? અને કેરળમાં તો સામ્યવાદી સરકારે મંદિરોનો વહીવટ કરતા દેવસ્વોમ બૉર્ડમાં બિનહિન્દુને બૉર્ડના અધ્યક્ષ (કમિશનર) તરીકે મૂકવાની હિલચાલ કરેલી પરંતુ ભાજપના રાજ્ય પ્રમુખ પી. એસ. શ્રીધરને કેરળ ઉચ્ચ ન્યાયાલયમાં અરજી કરતાં હાઇ કૉર્ટે કહ્યું કે માત્ર હિન્દુ જ બૉર્ડના અધ્યક્ષ બની શકે. ડાબેરી સરકારની આ બદમાશીને કેટલાં મિડિયાએ ઉજાગર કરી?

કેરળમાં હાઇ કૉર્ટે બીજો એક મહત્ત્વનો આદેશ આપ્યો. તેણે સબરીમાલા અંગે પોલીસને ચેતવણી આપી કે લોકોની (હિન્દુ શ્રદ્ધાળુઓ વાંચો)ની ભાવના સાથે ચેડા ન કરો. હિંસામાં સીધા સંડોવાયેલા હોય તેમની જ ધરપકડ કરો. ભીમા કોરેગાંવ કેસમાં સર્વોચ્ચના ન્યાયમૂર્તિ કહે કે સરકાર સામે અસંતોષ એ તો લોકશાહી માટે સૅફ્ટી વાલ્વ છે તો તેને અત્યંત મહત્ત્વ આપનારા મિડિયાએ કેરળ હાઇ કૉર્ટના ઉપરોક્ત બંને ચુકાદાને કેટલું મહત્ત્વ આપ્યું? પૂણેની કૉર્ટે માઓવાદીઓ સાથે સંબંધ ધરાવનારા ઉપરોક્ત એક્ટિવિસ્ટોની જામીન અરજી ફગાવી દીધી અને કહ્યું કે પોલીસે એકઠા કરેલા પુરાવા આ એક્ટિવિસ્ટોના માઓવાદીઓ સાથેના સંબંધો દર્શાવે છે, તે સમાચારને મિડિયાએ કેટલું પ્રાધાન્ય આપ્યું?

પંજાબમાં ગત જૂન મહિનામાં ૨૩ મૃત્યુ ડ્રગ્ઝના લીધે થયા. ગુજરાતમાં સ્વાઇન ફ્લુના લીધે થતાં મૃત્યુના સમાચાર યથાર્થ રીતે બતાવાય છે પરંતુ શું ડ્રગ્ઝના લીધે આટલાં મૃત્યુ થયાં તે સમાચાર નોંધ લેવાને પણ લાયક નહોતા? પંજાબમાં અમૃતસર પાસે ટ્રેન અકસ્માતમાં નવજોતસિંહ સિદ્ધુ અને તેમનાં પત્ની નવજોત કૌરનાં જૂઠાણાં વિડિયોમાં પકડાઈ ગયા. આયોજક નવજોત કૌરની ચમચાગીરી કરતાં કહે છે કે “પાંચસો ટ્રેન ચાલી જશે તો પણ પાંચ હજારથી વધુ લોકો તમારી રાહ જોતાં ટ્રેક પર ઊભા હશે.” અને સિદ્ધુ આ અકસ્માતને ભગવાનનો પ્રકોપ ગણાવે તેવા અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામેલાઓના પરિવારજનોના ઘા પર નમક ભભરાવતા નિવેદનનું ત્રિપુરાના મુખ્યપ્રધાન વિપ્લવ દેવનાં નિવેદનોને મળતા મહત્ત્વ જેટલું મહત્ત્વ પણ નહીં?

હમણાં સરદાર સરોવર ડેમ પાસે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યૂનિટીના ખર્ચની સામે પ્રશ્નો ઉઠાવાયા પરંતુ કોઈએ કર્ણાટકમાં બી. ઝેડ. ઝમીર અહેમદ ખાન નામના કૉંગ્રેસી પ્રધાને એક રૅસ્ટૉરન્ટમાં ટિપ તરીકે રૂ. ૨૫,૦૦૦ આપ્યા તે સમાચાર ‘કોના બાપની દિવાળી’ કે ‘કોના બાપની ઈદ’ના હેડિંગને લાયક ન ગણાય? આ કર્ણાટકમાં જ કૉંગ્રેસી પ્રધાન ડી. કે. શિવકુમારે (જેમના રિસૉર્ટમાં ગુજરાતના કૉંગ્રેસી ધારાસભ્યો રાજ્યસભાની ચૂંટણી વખતે ‘એન્જૉય’ કરવા ગયા હતા) પોતાના જ પક્ષની જૂની સરકારના લિંગાયતોને લઘુમતીનો દરજ્જો દેવાના નિર્ણયને ‘મોટી ભૂલ’ ગણાવ્યો અને માફી માગી જેના લીધે ત્યાં હોબાળો થઈ ગયો. આ સમાચાર તમારા સુધી પહોંચ્યા ખરા?

આ દિવાળીના તહેવારોમાં ઉપરોક્ત પ્રશ્નોરૂપી ફટાકડાઓ હિન્દુઓના મનમાં ધડાધડ ફૂટી રહ્યા છે. સરકાર, મિડિયા, કૉર્ટ- આ ત્રણેય-લોકશાહીના આધારસ્તંભો જો ફટાકડાઓને ઓલવી નહીં નાખે તો આ ફટાકડાઓ મોટો વિસ્ફોટ કરી શકે છે.

Advertisements
gujarat, national, sanjog news, society, vichar valonun

કેરળમાં દલિતો પર અત્યાચાર સામે સહુનું મૌન!

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, તા.૭/૧/૧૮)

સામાન્ય રીતે એવી માન્યતા છે કે માત્ર હિન્દુ ધર્મમાં જ દલિતો પ્રત્યે ભેદભાવ છે અને માત્ર હિન્દુવાદીઓ (જેમને પશ્ચિમ જમણેરી કહે છે) દલિતોને અન્યાય કરે છે. મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી સહિતના પંથોમાં કોઈ નાતજાતના ભેદ નથી. તો ગરીબોના બેલી હોવાની વાત કરતી ડાબેરી સામ્યવાદી વિચારધારામાં તો બધા સમાન જ હોવા જોઈએ તેવો પણ એક ભ્રમ વર્ષોથી પેદા કરવામાં આવ્યો છે.

ભારતને સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થઈ ત્યારે સામ્યવાદી વિચારધારા ભારતમાં છવાઈ ગઈ હતી. સાહિત્ય, કળા વગેરે અનેક ક્ષેત્રના અગ્રણીઓ સામ્યવાદી વિચારોથી પ્રભાવિત હતા. તેથી સાહિત્ય હોય કે ફિલ્મ, ચિત્ર હોય કે શેરોશાયરી…આ બધામાં ગરીબોની, દલિતોની વાત કરવામાં આવતી. પરિણામે નિરાશાજનક ચિત્ર ઊભું કરવામાં આવતું. ફિલ્મોમાં પણ જાણે ઉચ્ચ વર્ણના લોકો જ દલિતો પર અત્યાચાર કરે છે તેવું ચિત્ર ઊભું કરાયું (પણ ઉચ્ચ વર્ણના લોકોએ દલિતોને કેટલી મદદ કરી અને ભેદભાવ મિટાવવા માટે પોતાના જ લોકો સાથે કેટલો સંઘર્ષ કર્યો તેની વાત ન કરાતી.)

સામ્યવાદી શાસિત દેશો કે રાજ્યો પર મિડિયાની ઓછી નજર હોય છે કારણકે મોટા ભાગના મિડિયામાં સામ્યવાદી વિચારોથી પ્રભાવિત લોકોનું આધિપત્ય છે. આથી આ રાજ્યોના નેગેટિવ સમાચારો પર બ્રેક લાગી જાય છે. ગુજરાતના એક નાનકડા ગામ સમઢિયાળા જેનું દેશમાં કોઈએ નામ પણ નહોતું સાંભળ્યું અને જેનો ઉચ્ચાર કરવામાં પણ હિન્દી-અંગ્રેજી સહિતના મિડિયાકર્મીઓને લોચા પડે ત્યાં ઘૃણાસ્પદ ઘટના ઘટી. ૨૦૧૪માં ગુજરાત મોડલ માત્ર રાષ્ટ્રીય નહીં, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ગાજ્યું હતું. આથી મિડિયામાં આ ઘટના સ્વાભાવિક જ બહુ ચગી. ગુજરાત સરકારે તરત જ કડક પગલાં પણ લીધા. આજે પણ આરોપીઓ જેલમાં છે. પરંતુ આ ઘટનારૂપી ટેન્કરમાંથી શક્ય એટલું રાજકીય તેલ ભેગું કરી લેવા ભારતના તમામ કહેવાતા સેક્યુલર રાજકીય પક્ષોના ધાડેધાડા ઉનામાં ઉમટી પડ્યા હતા. રાહુલ ગાંધીથી માંડીને અરવિંદ કેજરીવાલ સુધીના લોકો ઉના રાજકીય પર્યટન માટે દોડી આવ્યા. પરંતુ આ તમામ સેક્યુલર પક્ષોના નેતાઓએ કેરળમાં દલિતો પર અત્યાચારો અંગે જાણે આંખ આડા કાન જ કરી લીધા છે. આવું જ નેશનલ મિડિયાનું પણ છે.

અહીં આપણે માત્ર ચાર કિસ્સાની જ વાત કરવી છે. કેરળમાં પરચુર મંડલના દેવરાપલી ગામમાં પોલીસે સીપીએમના પ્રદેશ મંત્રી અને અન્ય નેતાઓની ધરપકડ કરી. ગત જૂન ૨૦૧૭ની આ વાત છે. પ્રશ્ન એ થાય કે પોલીસને શાસક પક્ષના નેતાઓની ધરપકડ કેમ કરવી પડી? જવાબ એ છે કે તેઓ દલિતોની જમીન હડપવા જતા હતા. ૩૯ દલિત પરિવાર છેલ્લાં ૫૦ વર્ષથી ૨૨ એકરની જમીન પર ખેતી કરતા હતા. સરકારે હવે આ જમીનને ઉચ્ચ વર્ણના ખેડૂતોની ખેતી વિષયક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લઈને ટાંકી બનાવવા આ જમીનો પસંદ કરી છે. આથી અધિકારીઓએ દલિતોની જમીનોમાંથી છિનવી લીધી અને ત્યાંથી તેમને હાંકી કાઢ્યા!

આથી શાસક પક્ષ સીપીએમે શું નાટક કર્યું? સંગઠનના પ્રદેશ મંત્રી અને અન્ય નેતાઓએ દલિતો ખેડૂતોને ટેકો જાહેર કર્યો! અને ગામ તરફ કૂચ કરી. પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી (નહીંતર શાસક પક્ષ અને એમાંય સીપીએમ જેવા, ના નેતાની ધરપકડ કરવા પોલીસ અધિકારી માથા ફરેલો જોઈએ) અને સાંજે છોડી પણ મૂક્યા. દલિતો ખેડૂતોને સધિયારો મળ્યો કે આપણા માટે શાસક પક્ષના લોકો લડે છે એટલે સમસ્યાનું સમાધાન આવી જશે, પરંતુ આ જમીન પર ટાંકી બનાવવાનું કામ શરૂ થઈ ગયું છે. ગુજરાતમાં દલિતોને જમીન અપાવવાની માગણી કરતા કથિત દલિત નેતા (પરંતુ હકીકતે સામ્યવાદી) નેતા આ વિશે કંઈ બોલ્યા હોય તેવું જાણમાં નથી. હા, તેમણે એમ જરૂર કહ્યું છે કે ભાજપને અટકાવવા દલિતો અને ડાબેરીઓએ સાથે આવવું જોઈએ!

બીજો કિસ્સો પણ જૂનનો જ છે પરંતુ ૨૦૧૬ના જૂનનો. કેરળમાં કુટ્ટીમક્કૂલ ડાબેરીઓનો ગઢ મનાય છે. ત્યાં બીજા કોઈ પક્ષના લોકો ખુલ્લેઆમ કામ કરી શકતા નથી. આવું બીજા કોઈ નહીં, પરંતુ એક સમયે સીપીએમમાં વફાદારીથી કામ કરનારા દલિત નેતા એન. રાજન કહે છે. ત્રણ દાયકા પહેલાં આ રાજન સીપીએમ છોડી કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા. ડાબેરીઓ કેવા ઝેરીલા હોય છે તેનો નમૂનો જુઓ. રાજને સીપીએમ છોડ્યો એટલે તેમના પ્રત્યે ડાબેરીઓ વેર રાખવા લાગ્યા. તેમને અને તેમના પરિવારને હેરાન કરવા લાગ્યા. રાજનના નાના ભાઈ ૨૦૦૨માં ભાજપમાં જોડાયા તો તેમના પર હુમલો કરાયો જેમાં રાજનના નાના ભાઈએ પોતાનો જમણો હાથ ગુમાવ્યો. (હુમલો પણ જમણા હાથ પર જ કરાયો!) આ કેસની કોઈ તપાસ કરાઈ નહીં. હવે તેનો ભાઈ લૉટરીની ટિકિટ વહેંચીને ગુજરાન ચલાવે છે. પાંચ વર્ષ પહેલાં રાજનના મોટા ભાઈ ચંદ્રનના ઘર પર બૉમ્બથી હુમલો કરાયો હતો. રાજન પર પણ ઘણા બધા હુમલા થઈ ચૂક્યા છે. રાજન પોલીસ ફરિયાદ કરે ત્યારે સીપીએમના નેતાઓ સમાધાન કરી લે. પણ પાછા ચેતવણી પણ આપતા કે યાદ રાખજો, તમારે ચાર દીકરીઓ છે. પરંતુ આટલા બધા હુમલા છતાં આ દલિત પરિવાર ડગ્યો નહીં અને માર્ક્સવાદીઓ સામે લડત ચાલુ જ રાખી.

સામાન્ય રીતે નેતાઓ સામસામે લડતા હોય ત્યારે પરિવારને વચ્ચે લાવતા નથી, પણ આ સામ્યવાદીઓ કેટલી હદે નીચલા સ્તરે જઈ શકે છે તે જુઓ. રાજનની બે દીકરીઓ અખિલા અને અને અંજના ઉંમરલાયક થતાં તેમનાં માગાં આવવા લાગ્યાં. તો સીપીએમ આ બંને બહેનો વિશે દુષ્પ્રચાર કરવા લાગ્યો. અખિલાનો પતિ ભાજપનો કાર્યકર છે.

અખિલા અને અંજના સ્કૂટર પર જતી હતી ત્યારે તેમનું સ્કૂટર સીપીએમની ઑફિસ બહાર બગડી ગયું. એ વખતે સીપીએમના કાર્યકરોએ તેમની જ્ઞાતિના સંદર્ભે હલકી ટીપ્પણી કરી. ૧૧ જૂન ૨૦૧૬ના રોજ આ બંને બહેનો કુટ્ટીમકૂલની સીપીએમના કાર્યાલયે ફરિયાદ કરવા ગઈ. પરંતુ તેઓ અંદર ન ગયા અને બહારથી તેમણે પણ સામે સંભળાવ્યું. પોલીસ આવી ગઈ એટલે બંને બહેનો પાછી ફરી ગઈ.

તેના કેટલાક કલાકોની અંદર જ રાજનના ઘર પર સીપીએમના માણસોએ હુમલો કરી દીધો. તેમની કારને ખૂબ જ નુકસાન પહોંચાડ્યું અને ઘરની બારીઓ તોડી નાખી. આ ઘટના પછી હકીકતે શું થવું જોઈતું હતું? સીપીએમના ગુંડાઓની ધરપકડ થવી જોઈએ એ જ સ્વાભાવિક વાત હતી. કારણકે દલિત અને તેમાંય મહિલાઓને ગાળો દેવી, તેમના ઘર પર હુમલો કરવો એ બે ઘટનાઓ બની હતી. પરંતુ ધરપકડ આ બંને દલિત બહેનોની કરવામાં આવી! અને પોલીસમાંથી જામીન મળવાના બદલે તેમને કૉર્ટમાંથી ન્યાયિક હિરાસતમાં મોકલવામાં આવી. અખિલાને તો દૂધપીતી બાળકી છે. સીપીએમના અત્યાચારના કારણે અખિલાની આ બાળકીને પણ માતા સાથે જેલની હવા ખાવાનો વારો આવ્યો!

આટલું ઓછું હોય તેમ જ્યારે આ બહેનો જામીન પર જેલમાંથી છૂટી ત્યારે એક ટીવી ચર્ચામાં અંજનાને સીપીએમની મહિલા નેતાએ એવું કહ્યું કે તેઓ તો ક્રિમિનલ ગુંડા ગેંગની સભ્ય છે. આ અપમાનથી અંજનાને એટલું લાગી આવ્યું કે તેણે આપઘાતનો પ્રયાસ કર્યો અને તેને એક હૉસ્પિટલના આઈસીયૂમાં દાખલ કરવી પડી. આ બધા પછી પોલીસે સીપીએમના ધારાસભ્ય એ. એન. શમશીર અને મહિલા નેતા પી. પી. દિવ્યા સામે કેસ દાખલ કર્યો. આ કેસમાં સમગ્ર ભારતના સેક્યુલર પક્ષોએ કેરળ પહોંચી જવાની જરૂર હતી. ખાસ તો રાહુલ ગાંધીએ કારણકે આ રાજન કૉંગ્રેસમાંથી ચૂંટણી પણ લડ્યા હતા. દલિત, મહિલા અને કૉંગ્રેસ આ ત્રણેય બાબતો આ રાજન પરિવાર સાથે જોડાયેલી હતી, તો પણ કૉંગ્રેસના કોઈ નેતાનું પેટનું પાણી હલ્યું નથી.

સામ્યવાદીઓએ પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળ જેવાં રાજ્યો કૉંગ્રેસ પાસેથી જીતી લીધાં છે ત્યારે કૉંગ્રેસ માટે જેમ ગુજરાત અને અન્ય કેટલાંક રાજ્યોમાં ભાજપ મુખ્ય હરીફ છે તેમ આ રાજ્યોમાં તો મુખ્ય હરીફ સામ્યવાદીઓ હોવા જ જોઈએ ને. પરંતુ ન તો રાહુલ ગાંધી કેરળ ગયા. ન તેમણે આજ સુધી સામ્યવાદીઓની ગુંડાગીરી માટે કોઈ અવાજ સંસદની અંદર ઉઠાવ્યો. ન તો અરવિંદ કેજરીવાલ કેરળ ગયા કે ન દલિતોનાં મસીહા હોવાનો દાવો કરતાં માયાવતી કેરળ ગયા. ન તો મહિલાઓ માટે અવાજ ઉઠાવનારી કોઈ બિન્દી ગેંગની સભ્ય કેરળ ગઈ. ન તો શોભા ડેએ કોઈ ટ્વીટ કર્યું. ન તો કોઈ ગુજરાતી કૉલમિસ્ટે કેરળ પર અત્યાર સુધી લખ્યું.

હવે ત્રીજો કિસ્સો. કેરળના ઇડુક્કી જિલ્લામાં કુર્નાલી પાસે મુરીક્કડી ખાતે રોજે રોજનું કમાઈને ખાતા એટલે કે દાડિયા એવા દલિત મરીયપ્પનનું ઘર સીપીએમના કાર્યકરોએ ગત ૪ ડિસેમ્બરે પડાવી તેના સ્થાને ઑફિસ બનાવી નાખી. મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને પણ કાર્યકરો ઘોળીને પી ગયા. તેના કારણે માત્ર એક વર્ષ અને ત્રણ વર્ષની બે દીકરીઓ સાથે આ દલિત મરીયપ્પનનો પરિવાર રાતોરાત રસ્તા પર આવી ગયો! આ પ્રશ્ને ત્યાંના શાસક એલડીએફમાં પણ તિરાડ પડી છે. સીપીએમની ગુંડાગીરી સામે સીપીઆઈ આ પરિવારના સમર્થનમાં આવી ગયો છે. આ મામલે પણ નેશનલ મિડિયા ચૂપ છે. કૉંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટી, બસપ વગેરે અને ફેમિનિસ્ટ બિન્દી ગેંગ પણ ચૂપ છે.

આ ચોથા કિસ્સામાં પણ એક મહિલાની વાત છે. ચિત્રલેખા નામની એક દલિત મહિલા છેલ્લાં ૧૪-૧૪ વર્ષથી સીપીએમ સામે લડત આપે છે. લડત શેના માટે? ચિત્રલેખાએ ૨૦૦૪માં કન્નુર જિલ્લાના (કેરળના વર્તમાન મુખ્ય પ્રધાન વિજયનના વિસ્તાર) પયન્નુર શહેરમાં રિક્ષા ચલાવીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવવા નિર્ણય કર્યો. આ વાત અહીંના પુરુષ ડ્રાઇવરોને પસંદ ન પડી. તેનાં કારણ- બે. એક, તો ડ્રાઇવરો મોટા ભાગે ઉચ્ચ વર્ણના. બીજું પુરુષો વચ્ચે મહિલા કેવી રીતે ઘૂસે ? અને આ ડ્રાઇવરો પાછા સીપીએમના મજૂર સંગઠન ‘સિટુ’ના સભ્યો છે. આથી ચિત્રલેખા અને તેના પરિવાર પર શારીરિક હુમલાઓ શરૂ થઈ ગયા. એક વાર તો તેની રિક્ષાને આગ લગાડીને તેને મારી નાખવાનો પણ પ્રયાસ થયો. તેના પતિ પર હુમલો કરાયો ત્યારે તેને બચાવવા જતાં દિયરે જાન ગુમાવવો પડ્યો. એક દાયકા સુધી સીપીએમના ગુંડાઓ સામે લડત આપ્યા પછી વર્ષ ૨૦૧૪માં ચિત્રલેખાએ રક્ષણ માગવા ૧૨૨ દિવસ વિરોધ કર્યો. એ વખતે કૉંગ્રેસની સરકાર હતી. પરંતુ તેણે પણ સીપીએમના ગુંડાઓ સામે શરણાગતિ સ્વીકારતા હોય તેમ બીજા શહેરમાં વસાવવા જમીન અને નાણાકીય સહાય આપવા વચન આપ્યું. ૨૦૧૬માં કેરળમાં સીપીએમની મોરચા સરકાર રચાઈ ત્યારે અગાઉની સરકારની નાણાકીય સહાય આપવાનું વચન પાળવાનું નકારી દીધું. સીપીએમે તેની સામે એક કમિટી રચી અને આક્ષેપ કર્યો કે કૉંગ્રેસ સરકારે તેને ગેરકાયદે જમીન આપી હતી. સીપીએમે ચિત્રલેખા સામે રેલી પણ કાઢી. એક અહેવાલ પ્રમાણએ કેરળના મુન્નર હિલ્સમાં કૉર્પોરેટ ગૃહોએ લગભગ ૫ લાખ એકર જમીન ગેરકાયદે પચાવી પાડી છે, પરંતુ સીપીએમે તેમની સામે ક્યારેય કોઈ રેલી કાઢી નથી. અદાણી-અંબાણી અને પાંચ ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો કરાવવાના ભાજપ પર આક્ષેપ કરનારાઓએ આ બાબતે ક્યાંય કંઈ બોલ્યું હોવાનું ધ્યાનમાં હોય તો કહેજો. ચિત્રલેખાએ ૪૭ દિવસના ધરણા પણ કર્યા હતા. પરંતુ રોજે રોજ ગરીબોની વાત કરતા આજતકના પૂણ્ય પ્રસૂન વાજપેયી સહિતના કોઈ સેક્યુલર પત્રકારોને કેરળના ગરીબની વેદના દેખાતી નથી. ન તો બિન્દી ગેંગને પણ આ મહિલાની કથામાં રસ છે.

કેરળમાં ગત જુલાઈ ૨૦૧૭માં એક દલિત છોકરા વિનાયકનનું પોલીસ અત્યાચારના કારણે હિરાસતમાં મૃત્યુ થયું. આ દલિત છોકરા અને તેનો મિત્રનો વાંક એટલો જ હતો કે તેઓ ત્રિશૂર જિલ્લાના પાવર્ટ્ટીમાં એક જાહેર રસ્તા પર એક છોકરી સાથે વાત કરી રહ્યા હતા અને છોકરીના પિતાએ પોલીસમાં ફરિયાદ કરી હતી. આ કિસ્સામાં પણ સેક્યુલરો અને લિબરલોને રસ ન પડે કારણકે સામે કોઈ યોગી આદિત્યનાથ મુખ્ય પ્રધાન નથી. કોઈ હિન્દુવાદીઓને આમાં ધિબેડી શકાય તેમ નથી. સ્ત્રી, પ્રેમ, સેક્સ આ બધા મુદ્દે ઉછળી ઉછળીને લખતા કોઈ કૉલમિસ્ટે પણ આ મુદ્દે કંઈ લખ્યું નથી.

અને છેલ્લે, સીપીએમના પ્રકાશ કારતને એક વાર પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો કે તમારા પૉલિટ બ્યૂરોમાં છેલ્લાં ૫૦ વર્ષથી કોઈ દલિત નેતાનો સમાવેશ કેમ નથી કરાતો અને માત્ર બ્રાહ્મણો, નાયર, કાયસ્થ, ક્યારેક જ ઓબીસી હોય છે ત્યારે કરાત પાસે કોઈ જવાબ નહોતો!

આવા લોકોનો સાથ લઈને ગુજરાતમાં દલિતોના નેતા થઈને કોઈ સામ્યવાદને ઘૂસાડવા પ્રયાસ કરે ત્યારે ખાસ ચેતવા જેવું છે.

international, sanjog news, terrorism, vichar valonun

શું સાઉદી અરેબિયા હવે રૉબોટના સહારે ત્રાસવાદ ફેલાવશે?

(સંજોગ ન્યૂઝ, વિચારવલોણું, તા.12/11/27)

સાઉદી અરેબિયા અનેક કારણોસર અત્યારે ચર્ચામાં છે. એક તરફ ત્યાંના રાજાએ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અભિયાન ચલાવ્યું છે જેમાં ૧૧ રાજકુમારો, ચાર પ્રધાનો અને દસ પૂર્વ પ્રધાનોની ધરપકડ કરવામાં આવી. એક રાજકુમાર મન્સૂર બિન મુર્કીનનું યમનમાં હેલિકૉપ્ટર ક્રેશ થવાના કારણે મૃત્યુ થયું છે. આ ૧૧ રાજકુમારમાં એક તો અબજોપતિ ઉદ્યોગપતિ રાજકુમાર અલવાલિદ બિન તલાલ છે. તે વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિઓ પૈકીનો એક છે. આ ધરપકડોને સત્તાની રમત જેને આજકાલ ગેમ ઑફ થ્રૉન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે તેના ભાગ તરીકે જોવામાં આવે છે. જેનો રાજ્યાભિષેક નક્કી છે તેવા રાજકુમાર મોહમ્મદ બિન સલમાને પોતાની સત્તા પર પક્કડ મજબૂત કરવા આ પગલું ભર્યું છે અને પોતાના પિતરાઈ રાજકુમારોને સત્તાની ગલીઓથી દૂર કરી દેવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

રાજકુમાર અલવાલિદની ધરપકડ પાછળ અમેરિકાનો હાથ જોવામાં આવે છે કેમ કે અલવાલિદે તાજેતરમાં જ ટ્રમ્પની જાહેરમાં ઝાટકણી કાઢી હતી. આમ તો, અલવાલિદે ટ્રમ્પ પાસેથી ન્યૂ યૉર્કમાં પ્લાઝા હૉટલનું નિયંત્રણ કેટલાક ઉદ્યોગપતિઓ સાથે મળીને લઈ લીધું હતું અને તેમની પાસેથી ખૂબ જ મોંઘી યૉટ પણ ખરીદી હતી, પરંતુ ૨૦૧૫ના વર્ષમાં આ પ્રિન્સે ટ્વીટ કરીને ટ્રમ્પને માત્ર રિપબ્લિકન પક્ષ માટે જ નહીં, પરંતુ અમેરિકા માટે પણ કલંક સમાન ગણાવવાની ગુસ્તાખી કરી હતી. જો નરેન્દ્ર મોદીના ઈશારે આવું પગલું ભરાયું હોત તો અસહિષ્ણુતા અને સરમુખત્યારશાહી જેવા આરોપો તેમના પર લાગી ગયા હોત, પરંતુ અમેરિકા સમજે છે કે વિશ્વમાં જમાદારપણું જાળવી રાખવું હોય તો તેમના પ્રમુખ વિશે કોઈ એલફેલ બોલી જાય તે ચલાવી ન લેવાય. ભારતના લોકો તો અંદરઅંદર લડવામાં જ હોંશિયાર છે અને એટલે જ સહસ્રાબ્દિઓથી પરદેશી શાસકો ફાવતા રહ્યા છે.

તો, સાઉદી અરેબિયામાં એક તરફ સત્તાની આ કવાયત ચાલી રહી છે તો બીજી તરફ, સાઉદી અરેબિયાએ પોતાના, જૉર્ડન અને ઇજિપ્તના પ્રદેશને જોડીને પાસે નિઓમ નામનું એક નવું શહેર બનાવવાની જાહેરાત કરી છે જે દુબઈ કરતાં પણ મોટું હશે. તેનો આઇડિયા એવો લાગે જાણે મોદીનાં સ્માર્ટ સિટી. નિઓમનો વિસ્તાર ૨૬,૦૦૦ ચો.કિ.મી. હશે. તેમાં સાઉદી ૫૦૦ અબજનું મૂડીરોકાણ કરશે. આ શહેરમાં વીજળી સૂર્ય અને પવન જેવા પુન:પ્રાપ્ય ઊર્જાના સ્ત્રોતોમાંથી આવતી હશે. ફરવા માટે ડ્રાઇવરલેસ ગાડીથી લઈને પેસેન્જર ડ્રૉન હશે. સિટીની બધી સર્વિસ તમારી આંગળીઓના વેઢે હશે. પ્રદૂષણ મુક્ત એવું આ શહેર હશે. વાયરલેસ હાઇસ્પીડ ઇન્ટરનેટની સુવિધા હશે. અનાજ, શાકભાજી વગેરે નવી રીતે અને ઉગાડેલું હશે. દર્દીઓ માટે આધુનિક તબીબી સુવિધાઓ હશે. સાથે તેમાં માણસો કરતાં રૉબોટ વધુ હશે.

રૉબોટને નાગરિકત્વ આપનાર આખા વિશ્વમાં પહેલો દેશ સાઉદી અરેબિયા બની ગયો છે. તેણે સોફિયા નામની એક મહિલા રૉબોટને નાગરિકત્વ આપ્યું છે તેનાથી સાઉદીની મહિલાઓના ભવા ચડી ગયા છે કારણકે સાઉદીમાં એક તરફ મહિલાઓના કોઈ અધિકાર જ નથી ત્યારે તેમને ભલે આ યંત્ર તો યંત્ર, પણ કોઈ પણ સુંદર મહિલાને ટક્કર મારે તેવી રૉબોટ સોફિયાની ઈર્ષા આવી રહી છે. સાઉદીની લાખો મહિલાઓને જે અધિકારો નથી તે અધિકારો સોફિયાને મળી ગયા છે.

સાઉદીમાં મહિલાઓએ હિજાબ અને અબાયા પહેરવાં પડે છે, પગથી માથા સુધી ઢંકાયેલા રહેવું પડે છે, પણ સોફિયા માટે આવું કોઈ બંધન નથી. સાઉદી મહિલાઓને કોઈ રૂમમાં પુરુષો સમક્ષ બોલવું હોય તો તેમના સાથી પુરુષો (પિતા, કાકા, મામા, પતિ, ભાઈ વગેરે સંરક્ષક) પાસેથી મંજૂરી લેવી પડે છે, જ્યારે સોફિયા બિન્દાસ્ત રીતે પ્રવચન આપતી હતી. સાઉદીમાં મહિલાઓને મતાધિકાર છેક હમણાં હમણાં ૨૦૧૫માં મળ્યો. સાઉદી અરેબિયામાં આમ તો રાજાશાહી જ છે, પરંતુ રાજાને સલાહ આપવા માટે પરામર્શકારી સભા છે જેને કન્સલ્ટેટિવ એસેમ્બલી અથવા શુરા કાઉન્સિલ કહે છે. તેમાં પણ મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ ૨૦૧૫ સુધી નહોતું!
સાઉદીની પોતાની જ અનેક મહિલાઓ રૂઢિચુસ્ત છે અને તેઓ પુરુષવાદી સમાજને બદલવા માગતી નથી. સ્ત્રીઓ પરનાં નિયંત્રણો અને સ્ત્રીઓની ભૂમિકાને યથાવત્ રાખવા માગે છે, કારણકે તેમના મનમાં ઠસાવી દેવાયું છે કે સાઉદી આદર્શ ઈસ્લામી રાષ્ટ્ર છે અને પશ્ચિમી મૂલ્યોથી તેને ખૂબ જ ખતરો છે. ૧૯૭૯માં ઈરાનની ક્રાંતિ થઈ તે પહેલાં સાઉદીમાં મહિલાઓ ડ્રાઇવિંગ કરી શકતી હતી, પારકા પુરુષોને ઘરે બોલાવી શકતી હતી, અને જાહેરમાં અબાયા કે નકાબ વગર બહાર જઈ શકતી હતી પરંતુ ઈરાનમાં ક્રાંતિ થઈ તે પછી શરિયાનો કાયદો ચુસ્ત બનાવી દેવાયો. આથી સાઉદીમાં ૪૦થી વધુ વયની મહિલા હોય તો તે તેના દીકરાની પરવાનગી વગર પ્લેન કે ટ્રેનમાં ન જઈ શકે.

પયગંબર મોહમ્મદ સાહેબનાં પ્રથમ પત્ની ખદીજા બિન્ત ખુવાયલિદ બિઝનેસવુમન અર્થાત્ મહિલા વેપારી હતાં પરંતુ સાઉદીમાં કન્યાઓ અને સ્ત્રીઓને તેમના પુરુષ સંરક્ષકોની મંજૂરી વગર પ્રવાસ, સત્તાવાર વેપાર અથવા કેટલીક તબીબી પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવા દેવા પર પ્રતિબંધ છે. સ્ત્રીઓ પર બળાત્કાર થાય તો બળાત્કારીનું માથું જાહેરમાં વાઢી નાખવાની સજા છે, પરંતુ બળાત્કાર પુરવાર થવાની શક્યતા ઓછી હોય છે કારણકે ચાર પુરુષ સાક્ષી પાસે કૉર્ટમાં નિવેદન અપાવવાં પડે છે જે લગભગ અસંભવિત કાર્ય છે. ઉપરાંત પરિવાર પણ બળાત્કાર પીડિતાને પરિવારની પ્રતિષ્ઠા માટે મારી નાખે તેવા કિસ્સા બને છે. ૨૦૦૭માં સાઉદીમાં એક બળાત્કાર પીડિતાને ન્યાય મળવાના બદલે ઉલટાનું છ મહિનાની જેલ અને ૨૦૦ કોરડાની સજા થઈ. તેનું કારણ એ હતું કે તે એવા પુરુષની સાથે કારમાં હતી જે પુરુષ તેનો કોઈ સગો નહોતો. પહેલાં તેને ૯૦ કોરડાની સજા થઈ પણ તે મિડિયા સમક્ષ બોલી એટલે સજા વધારી ૨૦૦ કોરડા કરી દેવાઈ! આ કેસમાં વકીલે પણ મિડિયા સમક્ષ વાત કરી એટલે જજે તેની સનદ પાછી ખેંચી લીધી! ત્યાંની સ્ત્રીઓ પુરુષ સંરક્ષકની ગેરહાજરીમાં સ્કૂલ/કૉલેજ છોડી શકતી નથી, ભલે ને તે પછી ગમે તેટલી માંદી પણ કેમ ન હોય.

સાઉદીમાં ગ્રાન્ડ મુફ્તી એમ માને છે કે સ્ત્રીનાં લગ્ન ૧૦ વર્ષે થઈ શકે છે. તે તો ત્યાં સુધી કહે છે કે સ્ત્રીને લગ્ન કરવા માટે કોઈ લઘુતમ ઉંમર હોતી જ નથી. ઇજિપ્તના એક પંથગુરુએ તો હદ જ કરી દીધી. તેણે કહ્યું કે પુરુષ પોતાની નાજાયઝ દીકરી સાથે લગ્ન કરી શકે છે! આ ભાઈની દલીલ એવી છે કે જો પુરુષે તેની પત્ની ન હોય તેવી સ્ત્રી સાથે સંબંધ બાંધ્યા હોય અને તેનાથી તેને દીકરી થાય તો તે દીકરી વિધિવત્ તેની ગણાય જ નહીં! આથી આવી નાજાયઝ દીકરીને તે પરણી શકે! આ અગાઉ બીજા એક કમઅક્કલ પંથગુરુએ તો એવું કહ્યું હતું કે માતાપિતા એક દિવસની દીકરી હોય તો પણ તેને પરણાવી શકે છે! (આપણે ત્યાં રાધેમા અને રામરહિમ જે સાચા અર્થમાં સંત જ નથી અને સંતસમાજ પણ તેને સંત ગણાવતો નથી, તેના વિશે મિડિયા અને બુદ્ધુજીવીઓ ગાઈ વગાડીને કહી હિન્દુઓના મનમાં ઠસાવ્યા કરશે કે હિન્દુ ધર્મમાં આવા જ સંતો છે પરંતુ આવા મુદ્દે તેઓ રહસ્યમય મૌન ધારણ કરી લે છે.)

સાઉદીમાં મહિલાએ તેની સામેના અપરાધ માટે કેસ કરવો હોય તો પણ વાલી પુરુષ (પિતા/પતિ/કાકા/ભાઈ વગેરે)ની મંજૂરી લેવી પડે છે. આ દેશમાં ફાતીમા નામની માત્ર બાર વર્ષની દીકરીને તેના પિતાએ ૫૦ વર્ષના એક બુઢ્ઢાને વેચી દીધી હતી જેને પહેલેથી એક પત્ની અને દસ બાળકો હતાં જ. ફાતીમા ભાગી છૂટવામાં સફળ રહી અને એક ઇક્વિટી નાવ નામની માનવાધિકાર સંસ્થાના કારણે વર્ષ ૨૦૧૩માં તેને છૂટાછેડા મળી શક્યા.

આવી બધી સ્થિતિ હોય ત્યારે સ્વાભાવિક છે કે એક રૉબોટ તો રૉબોટ પણ તે મહિલા સ્વરૂપમાં હોય, સુંદર હોય અને તેને આટલી બધી છૂટ મળતી હોય તો સાઉદીની મહિલાઓ તેનાથી દુઃખી થવાની જ છે.

પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ સોફિયાથી શું આખું જગત દુઃખી થવાનું છે? સાઉદી અરેબિયાને આ રૉબોટમાં આટલો બધો કેમ રસ પડ્યો? વાત એમ છે કે સોફિયા પોતે અગાઉ કહી ચૂકી છે કે તે માનવજાતનો વિનાશ કરવા માગે છે. બીજી તરફ, સાઉદી અરેબિયા ત્રાસવાદના સર્જક તરીકે જાણીતું છે. અલ કાયદા, તાલિબાન, આઈએસઆઈએસ જેવાં ત્રાસવાદી સંગઠનો તેના દ્વારા જ જનિત, પોષિત અને સંવર્ધિત છે. તો શું સોફિયા જેવા બુદ્ધિશાળી રૉબોટ જેમાં ઈચ્છિત પ્રૉગ્રામિંગ કરી શકાય છે તેનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં ત્રાસવાદી તરીકે સાઉદી અરેબિયા કરશે? સંભાવના પૂરેપૂરી છે.
નરેન્દ્ર મોદી સરકારે દૂરંદેશી વાપરીને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સ્વદેશી ૫૪૪ રોબોટને ત્રાસવાદીઓ સામે લડવા માટે મંજૂરી આપી દીધી છે. તો સાઉદી તેનો પંથ ફેલાવવા માટે ત્રાસવાદી તરીકે રૉબોટનો ઉપયોગ કરે તેવી શક્યતા કેમ નકારી શકાય?

આગામી યુદ્ધ રૉબોટ વિરુદ્ધ રૉબોટનું હોય તે શક્યતા નકારી શકાય નહીં.

economy

બજેટ ૨૦૧૭: સૌને રાજી કરવાનો પ્રયાસ

નાણા પ્રધાન અરુણ જેટલીએ આજે રજૂ કરેલું બજેટ નોટબંધીની મુશ્કેલીઓ પછી મલમપટ્ટાની જેમ રાહત આપવા અને ઉ.પ્ર., પંજાબની ચૂંટણી લક્ષી છે તેમાં ના નથી. તેમાં ખેડૂતો, ગરીબો, ગામડાં, યુવાનો, દલિતો, મહિલાઓ અને મધ્યમ વર્ગને અને લઘુ- મધ્યમ સાહસિકોને ખુશ કરવા પ્રયાસ છે. રાજકીય પક્ષોને કાળાં નાણાંમાંથી બહાર લાવવાનો સારો પ્રયાસ છે. જેટલીજીએ ગાંધીજીનો ચારથી પાંચ વાર અને એક વાર સ્વામી વિવેકાનંદનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. બે હિન્દી અને એક અંગ્રેજી કાવ્ય પંક્તિઓ પણ ટાંકી હતી. જોકે રમૂજનો અભાવ હતો. રેલવે બજેટને આ બજેટમાં ભેળવી, ૨૮ ફેબ્રુ.ના બદલે ૧ ફેબ્રુ.ના રોજ બજેટ અને આયોજન પંચ નાબૂદ થવાથી પ્લાન અને નોન પ્લાન ખર્ચનું વર્ગીકરણ દૂર થવું આ બધી વાતો આ બજેટને ઐતિહાસિક બનાવે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે એ ભાજપ (વાજપેયી) સરકાર હતી જેણે સોએક વર્ષની અંગ્રેજોને અનુકૂળ પરંપરા હટાવી હતી. બ્રિટનમાં સવારના અગિયાર વાગ્યા હોય ત્યારે આપણે ત્યાં સાંજના પાંચ વાગ્યા હોય. એટલે બજેટ સાંજે પાંચ વાગ્યાથી શરૂ થતું. આ એક દિવસ આખા દેશને કારણ વગર ઉજાગરો થતો. કાળા અંગ્રેજોએ આ પરંપરા આઝાદીના ૬૩ વર્ષ સુધી ચાલુ રાખી હતી. વાજપેયી સરકારે ૨૦૦૦માં તે દૂર કરી.

બજેટ સંક્ષિપ્તમાં
ખેડૂતો માટે:
■ પાક વીમા માટે ૯ હજાર કરોડ
■ ૧૦ લાખ કરોડ ક્રેડિટ કાર્ડ
■ નાબાર્ડમાં ૧૪ હજાર કરોડનું ઇરિગેશન ફંડ
■ રૂ. ૫ હજાર કરોડનું માઇક્રો ઇરિગેશન ફંડ સ્થપાશે
■ ખેડૂતોને વધુ ભાવ મળે તે માટે પ્રયાસો.
■ સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ આપવાની ઝડપ વધી.
■ કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રોમાં લેબ સ્થપાશે

ગરીબો માટે:
■ મનરેગા માટે ૪૮ હજાર કરોડની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી ફાળવણી.
■ ૫૦ હજાર ગ્રામ પંચાયતોને ગરીબીમાંથી બહાર લવાશે.
■ પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજનાની ફાળવણી રૂ. ૧૫ હજાર કરોડથી વધારી રૂ. ૨૩ હજાર કરોડ કરી.
■ ચીટ ફંડમાંથી ગરીબોને બચાવવા ખરડો લવાશે.
■ ૨૦૧૯માં ગાંધીજીની ૧૫૦મી જન્મજયંતિએ ૧ કરોડ ગરીબોને ઘરો.

દલિતો-આદિવાસીઓ માટે
■ સ્ટેન્ડ અપ ઇન્ડિયા હેઠળ દલિત, આદિવાસી, ગરીબ સાહસિકોને પ્રોત્સાહન

ગ્રામ્ય ક્ષેત્ર:
■ સ્વચ્છતા-શૌચાલય પર ભાર.
■ ચાર વર્ષમાં પીવાનું સ્વચ્છ પાણી પહોંચાડવા નેશનલ રૂરલ ડ્રિંકિંગ પ્રૉગ્રામ.
■ગ્રામીણ અને કૃષિ માટે રૂ. ૧,૮૭,૨૨૩ કરોડની ફાળવણી. ૨૪ ટકા વધારો.
■ ગ્રામ પંચાયતોમાં વાઇફાઈ-ઇન્ટરનેટની પહોંચ વધારાશે.
■ દુષ્કાળની અસર નિવારવા પાંચ લાખ તળાવો બનાવાશે.
■ ૨૦૧૮ સુધીમાં ૧૦૦ ટકા ગામડાંમાં વીજળી.
■ ડિજિટલ ગાંવ પહેલ.

યુવાનો માટે:
■ માધ્યમિક શાળાઓમાં ઇનોવેશન ફંડ.
■ કૉલેજોને ઓળખી સ્વાયત્તતા અપાશે.
■ વિદેશી ભાષાના કોર્સ ચલાવાશે.
■ ગુજરાત, ઝારખંડમાં એઇમ્સ.
■ યુજીસીનું પુનર્ગઠન કરાશે.
■ નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી સીબીએસઇની જગ્યાએ પરીક્ષા લેશે.
■ ૩.૫ કરોડ યુવાનોને સંકલ્પ કાર્યક્રમ હેઠળ પ્રશિક્ષણ અપાશે.
■ ૮ જિલ્લા કેરોસીન મુક્ત બનાવાશે.
■ ૩૫૦ ઓનલાઇન અભ્યાસ શરૂ કરાશે.

મહિલા-બાળકો માટે:
■ ૩૧મી ડિસેમ્બરે જ વડા પ્રધાન મોદીએ ગરીબ ગર્ભવતી મહિલાઓને રૂ. ૬૦૦૦ની સહાય જાહેર કરી હતી.
■ મહિલાઓ-બાળકો માટે ભંડોળ રૂ. ૧.૫ લાખ કરોડથી વધારી રૂ. ૧.૮૪ લાખ કરોડ.
■ એલએનજી પર કસ્ટમ ડ્યૂટી ઘટાડી ૨.૫ ટકા કરાતાં પાઇપલાઇનથી ગેસ સસ્તો થશે.
■ ગ્રામીણ મહિલાઓ માટે આંગણવાડીઓમાં સશક્તિકરણ કેન્દ્રો.

વૃદ્ધો માટે:
■ એલઆઈસી પોલિસી પર ૮ ટકા રિટર્ન
■ આધાર કાર્ડ આધારિત હેલ્થ કાર્ડ.

મધ્યમ વર્ગ અને લઘુ- મધ્યમ સાહસિકો માટે:
■ એફોર્ડેબલ હાઉસિંગને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો દરજ્જો.
■ રૂ. ૨.૫ લાખથી રૂ.૩ લાખની આવક પર દર ૧૦ ટકાથી ઘટાડી ૫ ટકા.
■ મુદ્રા બેંક દ્વારા નિર્ધારિત લક્ષ્ય કરતાં વધુ ફાળવણી. રૂ. ૨૨ હજાર કરોડની ફાળવણી. લક્ષ્ય વધારો રૂ. ૨.૪૪ લાખ કરોડ.
■ એફોર્ડેબલ હાઉસિંગમાં કાર્પેટ એરિયાને આધાર બનાવાશે.
■ રૂ. ૫૦ કરોડથી ઓછો નફો કરતી કંપનીને ટેક્સમાં એક ટકા ઘટાડો.
■ નાની કંપનીઓને વેરામાં પાંચ ટકા છૂટ. ૨૫ ટકા કરાયો.

પોલિટિકલ ફંડિંગને પારદર્શી બનાવવા અને રાજકીય પક્ષોને કાળુ નાણું મળતું અટકાવવા પગલાં:
■ મહત્તમ રૂ. ૨૦૦૦નું દાન રોકડમાં લઈ શકાશે.
■ દાતાની યાદી જરૂરી.
■ આવકવેરા રિટર્ન ભરવું પડશે.
■ ઇલેક્ટોરલ બોન્ડ બહાર પડાશે. ચેક/ડિજિટલ પેમેન્ટ જરૂરી.

અમીરો પર વેરો
■ રૂ. ૫૦ લાખથી રૂ. ૧ કરોડની આવક પર દસ ટકા સરચાર્જ.

વેરા દરખાસ્તો:
■ પાંચ લાખ સુધીની આવક માટે આવકવેરાનું ફોર્મ એક પાનાનું કરાયું.
■ સ્થાવર સંપત્તિમાં કેપિટલ ગેઇન ટેક્સ હૉલ્ડિંગ ત્રણ વર્ષથી ઘટાડી બે વર્ષ.

સંરક્ષણ ક્ષેત્રે:
■ સૈનિકોને ટિકિટ માટે લાઇનમાં ઊભા નહીં રહેવું પડે.
■ સંરક્ષણ ખર્ચ રૂ. ૨.૭૪ લાખ કરોડ.

રેલવે-શહેર-સુવિધાઓ:
■ મુસાફર સુરક્ષા પર જોર. રેલ સંરક્ષા કોષ બનાવાશે. રૂ. ૧ લાખ કરોડની ફાળવણી પાંચ વર્ષ માટે.
■ ઇ-બુકિંગમાં સર્વિસ ચાર્જ દૂર થશે.
■ ૫૦૦ સ્ટેશનો પર દિવ્યાંગોની સુવિધા વધશે.
■ ૭ હજાર સ્ટેશનોએ સૌર ઊર્જાથી ચલાવવા પ્રયાસ.
■ કોચ મિત્ર સુવિધા અપાશે. કોચ સંબંધિત ફરિયાદો હલ કરાશે.
■ બાયો ટોઇલેટ બનાવાશે.
■ નવી મેટ્રો રેલ પોલિસી બનાવાશે.
■ યાત્રા અને પર્યટન માટે ખાસ ટ્રેનો.
■ રેલવેની બે કંપનોઓને શેરબજારમાં લવાશે.
■ એફડીઆઈ માટે એફઆઈપીબી દૂર કરાશે.
■ રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગો માટે રૂ. ૬૪ હજાર કરોડની ફાળવણી.
■ કોસ્ટલ કનેક્ટિવિટી વધારાશે.
■ દેવાળું ફૂંકનારની સંપત્તિ જપ્ત કરવા નવો કડક કાયદો લવાશે.
■ આધારવાળી પેમેન્ટ સિસ્ટમ લવાશે.
■ હેડ પોસ્ટ ઑફિસનો ઉપયોગ પાસપૉર્ટ ઑફિસ તરીકે કરાશે.
■ વણવપરાયેલા એરપૉર્ટને પીપીપી ધોરણે ફરી ધમધમતા કરાશે.
■ સાબરમતી આશ્રમની શતાબ્દિ ઉજવાશે.
■ શ્રમ કાયદા સરળ બનાવાશે.
■ દવાઓ સસ્તી ઉપલબ્ધ કરાવાશે. ગામડામાં સારાં ડૉક્ટરો માટે બેઠકોમાં ૫૦૦૦નો વધારો.

politics, sankalan shreni

કેરળમાં ગરીબો, દલિતો, મહિલાઓ અને બાળકો સામે ડાબેરીઓનું હિંસાચક્ર

(સંકલન શ્રેણી પાક્ષિકમાં તા.૦૭/૦૧/૧૭ની કવરસ્ટોરી)

આ દેશમાં ચાર વર્ગના લોકો સામે હિંસા થાય તો આખો દેશ ખળભળી ઊઠે છે. એક મહિલા, બે દલિત, ત્રણ બાળક અને ચાર લઘુમતી (તેમાં પારસી વગેરે લઘુમતી નથી આવતી માત્ર મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી જ આવે કારણકે આ બંને વર્ગના લોકોની સંખ્યા ઘણી બધી વધી હોવા છતાં હિંસા-અત્યાચાર-ભેદભાવના કિસ્સામાં આ બે વર્ગની જ લઘુમતી તરીકે તેમની નોંધ લેવાય છે.)

ગુજરાતમાં ઉના પાસે મોટા સમઢિયાળા ગામમાં ગાયને મારી નાખી તેનું ચામડું ઉતારતા હોવાની શંકાના આધારે સાત લોકોને નિર્દયતાથી માર મારવાની ઘટનાને કેટલો રાજકીય રંગ અપાયો તે વાત તાજેતરનો ઇતિહાસ જ છે. આ બનાવ પછી કઈ કઈ રાજકીય હસ્તીઓ ઉના ખાતે આવી તે પરથી કદાચ તમે જાણી શકો કે આ દેશમાં કેટલા રાજકીય પક્ષો અસ્તિત્વ ધરાવે છે! આ વ્યંગોક્તિનો અર્થ એ છે કે એકેય પક્ષ કદાચ બાકી નહોતો જેના નેતાએ ઉનાની મુલાકાત નહીં લીધી હોય. આવું જ ઉત્તર પ્રદેશના દાદરી નામના નાના નગરમાં થયું હતું. ગાયનું માંસ ખવાયાની શંકા પરથી ટોળાએ માર મારતાં અખલાકનું મૃત્યુ થયું. આ ઘટના બાદ દાદરીની તમામ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓએ મુલાકાત લીધી, સહાયની વર્ષા થઈ. આખા દેશમાં અસહિષ્ણુતાનો રાગ આલાપાવા લાગ્યો. શું સાહિત્ય કે શું ફિલ્મ, શું વિજ્ઞાન કે શું ઇતિહાસ, તમામ ક્ષેત્રના મહાનુભાવો આ રાગના આલાપતા આલાપતા પોતાને અગાઉની સરકારો તરફથી મળેલા એવોર્ડ પાછા આપવા લાગ્યા અથવા તો ઓછામાં ઓછું આવી જાહેરાતો કરી. તેલંગણા ભાજપ શાસિત રાજ્ય નથી તોય ત્યાં રોહિત વેમૂલા નામના વિદ્યાર્થીએ આત્મહત્યા કરી ત્યારે તેના માટે કેન્દ્રની ભાજપ સરકારને દોષિત ગણાવી તમામ સેક્યુલર નેતાઓ હૈદરાબાદ દોડી ગયા હતા. (તેલંગણાના ગૃહ પ્રધાન નયની નરસિંહ રેડ્ડી મુજબ, વેમૂલા દલિત નહોતો. દલિત ન હોય તોય તેનાથી તેના કિસ્સાની ગંભીરતા ઘટી નથી જતી.)

આ દેશમાં દલિત એ નબળો વર્ગ ગણાય છે. તેમના પર અત્યાચારની વ્યાપક ફરિયાદો છે. હજુ પણ સ્થિતિ ચિંતારૂપ જ છે. મહિલા વર્ગ પણ નબળો ગણાય છે. મહિલાઓ સામે થતા ગુનાઓના પ્રમાણમાં ખાસ ઘટાડો થયો નથી. પરંતુ શું કૉંગ્રેસ કે શું કેજરીવાલનો આમ આદમી પાર્ટી, શું માયાવતી કે શું ડાબેરીઓ, આ બધા ‘સેક્યુલર’ પક્ષોનું દૂરબીન જાણે ભાજપ શાસિત રાજ્યો પર જ મંડાયેલું હોય છે. આ પક્ષોને ડાબેરીઓ શાસિત અથવા પ્રભાવિત બે રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળમાં થતી હિંસા દેખાતી જ નથી. ભલે એ હિંસા અને અત્યાચાર દલિત મહિલાઓ સામે જ કેમ ન હોય!

ગુજરાતના ઉના કાંડનો દેકારો મચ્યો (જુલાઈ ૨૦૧૬) તેના એક મહિના પહેલાં ગણ્યા ગાંઠ્યા પ્રસાર માધ્યમોમાં આવેલા આ સમાચાર પર નજર નાખવા જેવી છે કારણકે જે પીડિતો છે તે દલિત વર્ગના પણ છે અને નબળા ગણાતા મહિલા વર્ગના પણ છે. કેરળમાં થાલાસેરી પાસે કુટ્ટીમક્કૂલમાં કૉંગ્રેસના નેતા એન. રાજનની બે દલિત દીકરીઓ અખિલા (૩૦) અને અંજના (૨૫)ની ધરપકડ થઈ. તેમનો ગુનો શું હતો? ગુનો એ હતો કે તેઓ જ્યારે સીપીએમના કાર્યાલય પાસેથી પસાર થઈ રહી હતી ત્યારે પક્ષના કાર્યકર્તાઓએ તેમને જાતિવાદી નામોએ બોલાવી હતી. પરિણામે આ યુવતીઓ પક્ષના કાર્યાલયમાં ફરિયાદ કરવા ગઈ. આ સમયે પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ. ડાબેરી કાર્યકર્તાઓએ તેમની સાથે દુર્વ્યવહાર કર્યો.

આ ઘટના પછી શું બનવું જોઈતું હતું? પહેલાં તો પક્ષના કાર્યકર્તાઓ જેમણે અખિલા અને અંજના સાથે ખરાબ વર્તન કર્યું તેમની ધરપકડ કરીને તેમને જેલ ભેગા કરવા જોઈતા હતા. બીજું, આ ઘટનાની સમગ્ર દેશના રાજકીય પક્ષોએ કઠોર નિંદા કરવી જોઈતી હતી. ખાસ કરીને કૉંગ્રેસે કારણકે તેના નેતા અને તેમાંય દલિત,ની દીકરીઓ સાથે ખરાબ વર્તન થયું હતું. (આવું ન હોવું જોઈએ પરંતુ આપણા દેશમાં પોતાના પક્ષના લોકો સાથે ખરાબ વર્તન થાય ત્યારે તે પક્ષ વિરોધી પક્ષની ટીકા કરતો હોય છે.) પરંતુ થયું શું? ત્યાં છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ડાબેરીઓ સત્તા પર આવ્યા હતા. ‘ઉલટા ચોર કોટવાલ કો ડાંટે’ના ન્યાયે પોલીસે પેલી બે દીકરીઓને જેલમાં પૂરી દીધી એવા આરોપસર કે તેમણે સીપીએમના કાર્યકર પર હુમલો કર્યો! તેમાંથી મોટી અખિલાને તો દોઢ વર્ષની દીકરી હતી. તે તેની દીકરી સાથે જેલમાં ગઈ! ન કૉંગ્રેસના યુવરાજ રાહુલ ગાંધી કંઈ બોલ્યા, ન બહેનજી માયાવતી કંઈ બોલ્યાં. ન કેજરીવાલે કોઈ નિવેદન આપ્યું કારણકે આમાં તેઓ નરેન્દ્ર મોદી સામે કોઈ આક્ષેપ કરી શકતા નહોતા (એ કેજરીવાલ ચૂંટણીવાળા પંજાબમાં દલિતો માટે ખાસ ચૂંટણીઢંઢેરો બહાર પાડવાના છે!) જેએનયુમાં ‘જાતિવાદ, મનુવાદ, બ્રાહ્મણવાદ’થી આઝાદી લેવાનાં સૂત્રો બોલાવતા, ત્રાસવાદી અફઝલ ગુરુના તરફદાર, કોમરેડ કન્હૈયાકુમારની તીખી કટાક્ષમય વાણી પણ કેરળના આ બનાવ અંગે પોલિટ બ્યૂરોના દફ્તરમાં કેદ થઈ ગઈ. ડાબેરી નેતાઓ યેચૂરી-કરાત મુલાકાત લે અને આ ઘટનાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચમકાવે તેવી તો કલ્પના જ અઘરી ગણાય કારણ પોતાની જાંઘ કોણ ઉઘાડી કરે!

કૉંગ્રેસના સ્થાનિક નેતૃત્વએ મદદ માટે આગળ આવતાં બંને બહેનોને જામીન પર તો છોડી દેવાઈ પરંતુ વળાંક તો હવે આવે છે. સામ્યવાદી નેતા વૃંદા કરાતે પક્ષના મુખપત્ર ‘દેશાભિમાની’માં કેરળમાં દલિતોની ખરાબ સ્થિતિ પર એ જ દિવસે લેખ લખ્યો હતો જે દિવસે (બંને બહેનોને જેલમાં પૂરવાની) ઉપરોક્ત ઘટના બની હતી! સ્વાભાવિક છે કે આ મુદ્દો ટીવી ચર્ચાનો બને જ. રાષ્ટ્રીય સ્તરે તો કોઈ ચર્ચા ન થઈ, પણ કેરળમાં એક મલયાલમ ચેનલ પર જરૂર ચર્ચા થઈ. પણ તેમાં થાલાસેરીના જ ધારાસભ્ય સીપીએમના એક નેતા એ. એન. શમશીરે દલિત મહિલા કાર્યકર્તા મૃદુલા દેવી સામે અપમાનજનક શબ્દો ઉચ્ચાર્યા હતા. (આ મહાશયને વર્ષ ૨૦૧૨માં પોલીસ સામે ભડકાવનારા ભાષણ બદલ ગત નવેમ્બર ૨૦૧૬માં ત્રણ મહિનાની જેલની સજા થઈ. શમશીરે પોલીસ સબ ઇન્સ્પેક્ટર કે. સનલકુમારને ધમકી આપી હતી કે જો તે સીપીએમના કાર્યકર્તાઓ સામે બળપ્રયોગ કરશે તો તેમને જોઈ લેવાશે. પોલીસને પણ ઘરે પત્ની અને બાળકો હોય છે. તેમના આ પ્રકારની ‘ગુંડાને શોભે’ તેવી ધમકીના ૧૬ મહિના પછી એક ટોળાએ સનલકુમારના ક્વાર્ટર પર નવેમ્બર ૨૦૧૩માં હુમલો કર્યો હતો. સનલકુમાર અને તેમનો પરિવાર બહાર હોવાથી બચી ગયા હતા પરંતુ બિલ્ડિંગને ઘણું નુકસાન થયું હતું.) શમશીરે મૃદુલા દેવીને કહ્યું હતું કે “તમે કોણ છો? મેં તમારા વિશે ક્યારેય કંઈ સાંભળ્યું નથી.” તેમણે તેમ પણ કહ્યું કે તેઓ તેમનાથી નીચેના સ્તરની હોય તેવી કોઈ વ્યક્તિ સાથે ચર્ચા કરવા માગતા નથી. તેમણે તો ત્યાં સુધી કહ્યું કે આ દલિતો ઘણી વાર આવા આક્ષેપો કરતા રહેતા હોય છે. આનો અર્થ શું થયો? દલિતોને ખોટા આક્ષેપો કરવાની ટેવ છે તેમ આ મહાશયનું કહેવું હતું? ગુજરાતમાં દલિત-મુસ્લિમની ધરી રચવાના પ્રયાસો કરનારા અને દેશના બાકી દલિત હિત ઈચ્છુક લોકો, નેશનલ મિડિયા, વી. કે. સિંહના નિવેદનના અર્થનો અનર્થ કરી મારીમચડીને મોટું બનાવે ત્યારે કેરળના એક ધારાસભ્યના દલિતો સામે આવા ચોખ્ખા ગંભીર આક્ષેપ મુદ્દે તેમનું ભેદી મૌન શું સૂચવે છે? એ જ કે તેમનો એજન્ડા દલિતોનું હિત કરવાનો નથી, પરંતુ તેમનો એજન્ડા ભાજપનો વિરોધ કરવાનો છે.

સીપીએમના આ એક નેતાએ જ આવી ટીપ્પણી નહોતી કરી. એક બહેન અંજનાએ જેલમાંથી બહાર આવ્યા પછી ઊંઘવાની ગોળીઓ ગળીને આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે તેની બહેન અખિલાએ કહ્યું કે એક ટીવી ચેનલ પર સીપીએમના નેતા પી. પી. દિવ્યાએ તેને ‘પબ્લિક ન્યૂસન્સ’ (જનતા માટે નડતર) કહી દેતાં તેને લાગી આવ્યું હતું.

આ ઘટના જે ગામની હતી તે ગામ મુખ્યપ્રધાન પિનરયી વિજયનના વતન જિલ્લા કન્નૂરની છે! ગુજરાતમાં ભાજપના તત્કાલીન મુખ્યપ્રધાન આનંદીબહેન પટેલના પિયરમાં દલિત વિદ્યાર્થિની ભણતર છોડે તો પણ મોટા સમાચાર બને છે. તેની રાષ્ટ્રીય સ્તરે નોંધ લેવાય છે. આવું પ્રેશર અને વિરોધ જરૂરી જ છે તો જ કોઈ પણ શાસક પક્ષ સજાગ રહે અને જનતા માટે સારું કામ થતું રહે, સામાજિક રીતે અન્યાય થતો અટકે. પરંતુ એક દલિત વિદ્યાર્થિની ભણતર છોડે તે રાષ્ટ્રીય સમાચાર બને તો અહીં તો બે દલિત યુવતીઓને તેમના જ્ઞાતિના અપમાનજનક નામે બોલાવાય છે, તેમની સાથે પક્ષના કાર્યાલયમાં જ ખરાબ વર્તન કરાય છે અને તેમને ન્યાય મળે તેવાં પગલાંના બદલે તેમને જેલમાં પૂરી દેવામાં આવે છે ત્યારે માધ્યમો પર તેની કોઈ ગંભીર અને પૂરતી નોંધ ન લેવાઈ. ભાજપના પણ કેન્દ્રીય નેતાઓએ આ બાબતે ગંભીર ચૂપકીદી રાખી હોવાનું સ્મરણમાં આવે છે. ભાજપ કઈ લઘુતા ગ્રંથિથી પીડાય છે? અને કેરળમાં આ એક નહીં, આવા અનેક કિસ્સાઓ છે.

કેરળમાં કૉંગ્રેસના હો કે ભાજપના, કે પછી સામાન્ય નાગરિક, ડાબેરીઓ સામે ચૂંટણી લડો કે અન્ય કોઈ રીતે પડો તો તમારી સામે હિંસા આચરાવાની ૯૦ ટકા શક્યતા રહે છે. કેરળના કન્નૂર જિલ્લાના ઇરિટી તાલુકાના કક્કયાનગરમાં રાહુલ નામના એક ભાઈએ નવેમ્બર ૨૦૧૫માં યોજાયેલી પંચાયત ચૂંટણીમાં મુઝાકુન્નૂ પંચાયતના ૧૪મા વૉર્ડમાંથી ભાજપની ટિકિટ પર અને તેમનાં પત્ની રમ્યાએ ભાજપની ટિકિટ પર પરાકુંદર વૉર્ડમાંથી ઉમેદવારી કરી હતી. સીપીએમના કાર્યકર્તાઓને આ પસંદ ન પડ્યું. તેઓ ૩૦ મે ૨૦૧૬ના રોજ રાહુલના ઘરે ગયા. પરંતુ રાહુલ બહાર ગયા હતા. રાહુલ ઘરમાં ન હોય તો શું થયું? તેમનો બીજા ધોરણમાં ભણતો દીકરો કાર્તિક તો હતો જ ને. ડાબેરી કાર્યકર્તાઓની નિર્દયતા જુઓ. તેને સામાન્ય ધાકધમકી કે ઠપકારવાના બદલે જાણે તે કોઈ જન્મ-જન્મનો દુશ્મન (તેની સાથેય કોઈ આવું ન કરે) હોય તેમ તેને વાળથી પકડીને તેનું માથું દીવાલ સાથે અફળાવ્યું! તેઓ ત્યાં જ ન અટક્યા. તેઓ રાહુલની હત્યા માટે જે છરી લઈને આવેલા તેના વડે કાર્તિકના ડાબા હાથને ભારે ઘાયલ કર્યો. આટલી ગંભીર ઈજાના કારણે કાર્તિક એક મહિનો શાળામાં જઈ ન શક્યો. જતાંજતાં સીપીએમના કાર્યકર્તાઓ ઘરની બારીઓ તોડતા ગયા. એક રૂમના ફર્નિચરને પણ સળગાવી દીધું. માતા રમ્યાના કહેવા પ્રમાણે, કાર્તિક આજે પણ રાત્રે ઊંઘમાંથી જાગી જાય છે અને રડવા લાગે છે. તેને સતત એવું લાગે છે કે તેને કોઈ મારવા આવી રહ્યું છે. તે પોતાનું દફ્તર ઉપાડી શકતો નથી.

સામ્યવાદી વિચારસરણીનો જન્મ જ કથિત ઉચ્ચ અને શ્રીમંત વર્ગની જોહુકમી અને અત્યાચારોમાંથી થયો હતો. તેનું ઉદ્ભવસ્થાન રશિયા રહ્યું છે, આ વિચારસરણી સારી હતી પરંતુ તેના માટે લેવાતા પગલાં અને શાસનમાં આવ્યા બાદ વિચારપલટાના લીધે આ વિચારસરણી ધીમેધીમે દુનિયાના અનેક દેશોમાંથી દૂર થતી જાય છે. સામ્યવાદીઓ દ્વારા સત્તા મેળવવા અને સત્તા ટકાવવા હિંસાની નવાઈ નથી. રશિયા અને ચીનમાં વર્ષોથી દમનકારી શાસનના લીધે એક જ પક્ષનું શાસન રહ્યું છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ કેરળ જેવી જ હિંસા જોવા મળી છે અને ડાબેરીઓ સામે લડતાંલડતાં તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ પણ તેના જેવી જ બની ગઈ છે. તેથી ત્યાં પણ ગુંડાગીરી ચાલુ જ છે. આ બધા કિસ્સાઓ લખવા બેસીએ તો પાર ન આવે, પરંતુ ઉપરોક્ત બે કિસ્સા જ ઘણું બધું કહી જાય છે.

નવાઈની વાત એ છે કે આ મુદ્દાઓ વણચર્ચિત રહી જાય છે અને ડાબેરીઓનું દમનચક્ર ચાલ્યા જ કરે છે. દલિતો અને ગરીબોના મસીહા હોવાનો દાવો કરનારા તેમની સામે જ હિંસા કરે તે કેવું!

hindu, Mumbai Samachar, religion

વેદકાળથી હિન્દુ ધર્મમાં નારીઓનું સ્થાન મુઠ્ઠી ઊંચેરું રહ્યું છે

(મુંબઈ સમાચાર દિવાળી અંક,. વિક્રમ સંવત ૨૦૭૨- ગ્રે.કેલેન્ડર-ઑક્ટોબર ૨૦૧૬)
સનાતન ધર્મ મોગલોના અત્યાચારી સમયમાં પણ તૂટ્યો નહીં, પરંતુ વધુ મજબૂત રીતે જળવાઈ રહ્યો હતો. પરંતુ અંગ્રેજોએ મેક્સમૂલર પાસે સનાતન ધર્મ ગ્રંથોનું વિકૃત ટ્રાન્સ્લેશન કરાવ્યું અને શિક્ષણ પદ્ધતિ બદલી નાખી. અને વર્તમાન સમયમાં તો સનાતન કહેતાં, હિન્દુ ધર્મના બે મુખ્ય આધાર સ્ત્રીઓ અને કહેવાતા દલિતોને ધર્મથી અલગ પાડવા એનજીઓ અને ફિલ્મો-ટીવી ચેનલો દ્વારા પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.
દા.ત. દલિતોની કહેવાતી સંસ્થાઓ દલિતોની વ્યવસ્થા કેવી જાતિગત હતી અને તેમને કેવો કેવો અન્યાય થયો છે તેનું મરીમસાલા ભભરાવીને પ્રચાર કરે છે અને બ્રાહ્મણવાદને ગાળો આપે છે. હિન્દી ફિલ્મોમાં શરૂઆતથી જ સામ્યવાદી કલાકારો ઘૂસી ગયેલા. આથી ફિલ્મોમાં પણ આવું જ બતાવવામાં આવ્યું કે બ્રાહ્મણ, વાણિયા અને ક્ષત્રિય તો ગરીબ અને દલિત પર અત્યાચાર જ કરે છે. હિન્દી ફિલ્મોમાં સ્ત્રીઓ પરના અત્યાચાર પણ બતાવાયા. અને અત્યારે ટીવી ચેનલો પર ‘સિયા કે રામ’, ‘અશોક’ વગેરે સિરિયલો દ્વારા વિકૃતિ ફેલાવીને આપણા ગ્રંથ અને ઇતિહાસની ખોટી રજૂઆત કરાય છે.
આપણો વિષય છે હિન્દુ ધર્મમાં નારીશક્તિ. આથી આપણે બીજી વાત નહીં કરીએ. ‘મુંબઈ સમાચાર’ની ‘પુરુષ’ પૂર્તિમાં ‘નાયક ખલનાયક’ કૉલમની શરૂઆતમાં જ ‘મનુસ્મૃતિ’ સ્ત્રી વિરોધી નથી તેના પર આખો લેખ આ લેખકે લખેલો. (જુઓ, મુંબઈ સમાચાર, ૨૦-૧-૧૫). જે મનુસ્મૃતિમાં નીચેનો શ્લોક લખાયો હોય તે સ્ત્રી વિરોધી કેવી રીતે હોઈ શકે?
यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः ।
यत्रैतास्तु न पूज्यन्ते सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः ।।
જ્યાં નારીઓની પૂજા થાય છે, સ્ત્રીને આદર અપાય છે, તેનું માન જળવાય છે, તેની આવશ્યકતાઓ પૂરી થાય છે, તેની અપેક્ષાઓ સંતોષાય છે, તે સ્થાન, સમાજ અને પરિવાર પર દેવતાઓ પ્રસન્ન રહે છે. આદ્ય શક્તિ જગદંબાથી લઈને મા દુર્ગા, ચંડી, અંબા, મહા કાળી વગેરે પરમ શક્તિની આરાધના આ દેશમાં જ થાય.
શાસ્ત્રોમાં અનેક દાખલા છે કે સ્ત્રીનું અપમાન થાય, તેનું માન ભંગ થાય એટલે આખો ને આખો વંશ સમાપ્ત થઈ જાય છે. દ્રૌપદીનું ભર સભામાં ચીરહરણ કરવામાં આવ્યું ત્યારે સ્વયં ભગવાનને પણ પ્રગટ થવું પડે છે. દ્રૌપદીના આ અપમાનનું પરિણામ એ આવ્યું કે લગભગ સમસ્ત કૌરવો નાશ પામ્યા! રાવણ સીતા માતાને ઉપાડી આવ્યો તો રાવણ, તેના ભાઈ કુંભકર્ણ, તેના દીકરા ઈન્દ્રજીત અથવા મેઘનાદનો નાશ થયો. ગાંધારીના દીકરાઓ એટલે કે કૌરવોનો નાશ થયો તો તેમના શાપથી શ્રી કૃષ્ણના વંશજોનો પણ નાશ થયો. વિષ્ણુ ભગવાને દાનવોને જીવિત કરતાં પોતાના સાસુ ખ્યાતિનું માથું કાપી નાખ્યું તો સસરા ભૃગુએ તેમણે વારંવાર સ્ત્રી પેટે જન્મ લેવો પડશે તેવો શાપ આપેલો જે ભગવાને હસતા મોઢે સ્વીકાર્યો. રાક્ષસ જલંધર પત્ની વૃંદાના અનુષ્ઠાનમાં એટલી તાકાત હતી કે તે તેના રાક્ષસ પતિને પણ જીવિત રાખી શકતી હતી અને દેવોથી માંડીને ભગવાન પણ કંઈ કરી શકતા નહોતા. આથી ભગવાને છળનો સહારો લેવો પડ્યો અને જલંધરનું રૂપ ધરીને આવ્યા. જ્યારે વૃંદાએ તેમને જોયા ત્યારે અનુષ્ઠાનમાંથી ઊભા થઈ પતિ તરીકે આવેલા વિષ્ણુને પગે લાગી. તેનું તપ ભંગ થયું. જલંધરનો નાશ થયો. આથી વૃંદાએ વિષ્ણુને પથ્થરના બની જવા શાપ આપ્યો અને વિષ્ણુને શાલિગ્રામ બનવું પડ્યું. સ્ત્રીઓની આ તાકાત હતી અને છે.
સ્ત્રીનું સન્માન કેટલું હતું તેની એક કથા મહાભારતમાં જોવા મળે છે. અંબા નામની રાજકુમારીને હરણ કરીને ભીષ્મ હસ્તિનાપુર લાવ્યા હતા, પોતાના ભાઈ વિચિત્રવીર્ય સાથે પરણાવવા. પણ અંબાએ કહ્યું કે તે તો રાજા શાલ્વને પોતાના પતિ માની ચૂકી છે તો વિચિત્રવીર્યએ તેની સાથે પરણવા બળજબરી કરી નહીં. ભીષ્મ પણ કંઈ ન બોલ્યા અને અંબાને શાલ્વ પાસે જવા દીધી. શાલ્વએ અંબાનો સ્વીકાર ન કર્યો ત્યારે અંબા ભીષ્મ પાસે આવી પરંતુ બ્રહ્મચર્યની ભીષણ પ્રતિજ્ઞા લીધી હોવાથી ભીષ્મએ પરણવા ના પાડી. આથી અંબાએ પોતાનું જીવન બગાડનાર ભીષ્મના મૃત્યુ માટે કઠોર તપ કર્યું અને બીજા જન્મે તે શિખંડી તરીકે અવતરી અને ભીષ્મના મૃત્યુનું કારણ બને છે.
કેટકેટલાં ઉદાહરણો છે નારી શક્તિના! અશ્વપતિ રાજાને ત્યાં જન્મેલી સાવિત્રી પોતાના પતિની પસંદગી જાતે કરે છે. તે વનવાસી રાજા દ્યુમસ્તેનના પુત્ર સત્યવાનને પતિ તરીકે પસંદ કરે છે. (અહીં એ પણ નોંધવું જોઈએ કે દલિતો અને વનવાસી અથવા આદિવાસી તરફી કહેવાતી સંસ્થાઓ જે કુપ્રચાર કરે છે તેનું આ ઉદાહરણ દ્વારા ફરી એક વાર નિરસન થાય છે. રાજકુમારી સાવિત્રી વનવાસી રાજાના પુત્રને પતિ તરીકે પસંદ કરે છે.) સત્યવાનનું મૃત્યુ થાય છે ત્યારે આ સાવિત્રી તેના પતિની પાછળ પાછળ જઈને યમરાજા પાસેથી તેના પ્રાણ બચાવે છે. આથી તો વટ સાવિત્રીનું વ્રત થાય છે.
અંગિરસના વંશજ ઋષિ કક્ષીવાનની પુત્રી અને દીર્ઘતમસની પૌત્રી ઘોષાને ચામડીનો રોગ હતો. તે ઘણા સમય સુધી કુંવારી રહી હતી. એટલે એ પણ નોંધવું જોઈએ કે કુંવારી રહેવું શાપ ગણાતું નહોતું. આ વિદેશી આક્રાંતાઓના સમયમાં આવ્યું કે દીકરી કુંવારી રહે તો શાપ ગણાય. ઘોષાએ અશ્વિનીકુમારની તપસ્યા કરી. તેમને પ્રસન્ન કર્યા. અશ્વિનીકુમારોએ તેને મધુવિદ્યા શીખવાડી. યુવાની પુન:સ્થાપિત કરવા અને જ્ઞાન મેળવવાની આ ગુપ્ત વિદ્યા છે. (ભારતનું દુર્ભાગ્ય એ છે કે ભારતમાં નવી પેઢી ભારત વિરુદ્ધ થાય તેવું શિક્ષણ આપવામાં આવે છે. આવી ગુપ્ત વિદ્યા કેમ શાળામાં ન શિખવાડાય? જો શિખવાડવાનો નિર્ણય કરાય તો ભગવાકરણનો આરોપ સરકાર પર લિબરલ અને સેક્યુલર હિન્દુઓ લગાડી દે.) તેનાથી ઘોષા ફરી યુવાન થઈ ગઈ અને તેની બીમારી પણ મટી ગઈ. તેનાં લગ્ન થયાં અને સુહસ્ત્ય નામનો દીકરો પણ થયો. એટલું જ નહીં, પણ ઘોષાએ ઋગ્વેદમાં અશ્વિનીકુમારની સ્તુતિમાં બે શ્લોક (૩૯ અને ૪૦) ઉમેર્યા. ઋગ્વેદની મંત્રદૃષ્ટા અનેક સ્ત્રી વિદૂષીઓ હતી. તે બધાનાં નામોને એક સાથે રજૂ કરતો શ્લોક શૌનક ઋષિએ ‘બૃહદ દેવતા’માં લખ્યો છે. આ પુસ્તક ઋગ્વેદના સૂક્તોમાં પૂજાયેલા દેવતાઓની અનુક્રમણિકા જેવો છે.
घोषा गोधा विश्ववारा अपालोपनिषन्नित ।
ब्रह्म जाया जहुर्नाम अगस्तस्य स्वसादिती !!
इन्द्राणी चेन्द्र माता चा सरमा रोमशोर्वशी ।
लोपामुद्रा च नद्यस्य यमी नारी च शाश्वती !!
श्री लक्ष्मिः सार्पराज्ञी वाक्श्रद्धा मेधाच दक्षिण ।
रात्रि सूर्या च सावित्री ब्रह्मवादिन्य ईरितः !!
ઘોષા, અપાલા, લોપામુદ્રા, ગોધા, વિશ્વવારા, સૂર્યા, ઈન્દ્રાણી, યમી, રોમાશા, ગાર્ગી, મૈત્રેયી વગેરે કેટકેટલી વિદૂષીઓ તો વૈદિક કાળમાં જ થઈ ગઈ! બૃહદારણ્યક ઉપનિષદમાં દાખલો છે કે જ્યારે ઋષિ યાજ્ઞવલ્ક્ય ગૃહસ્થાશ્રમ છોડવા માગતા હોય છે અને સંપત્તિનું વિભાજન બંને પત્નીઓ મૈત્રેયી તથા કાત્યાયની વચ્ચે કરવા માગતા હોય છે ત્યારે મૈત્રેયી સંપત્તિ અને દુન્યવી સુખના બદલે બ્રહ્મવિદ્યા માગે છે!
વિદૂષી સુલભા અને જનક રાજાનો સંવાદ તો ભલભલાની આંખો ઉઘાડનારો છે. ૧૬ વર્ષની સુલભાએ તેનાં માતાપિતાના ગુરુ પાસેથી દીક્ષા મેળવી અને નાની ઉંમરમાં જ તેણે ધ્યાન-તપ-પ્રાણાયમ વગેરેથી પોતાની સુષુપ્ત શક્તિઓ જાગૃત કરી. તે એક દિવસ જનક રાજાના દરબારમાં ગઈ અને તેણે કહ્યું, “હું તમારી પરીક્ષા લેવા માગું છું.” સામાન્ય રીતે રાજાની પરીક્ષા લેવાનું કોઈ સપનામાં પણ વિચારી ન શકે. રાજા ખોટું બોલે તોય તેની પ્રશંસા, તેની વાહ વાહ જ થાય. પણ આ છોકરીની હિંમત જુઓ! અને સામે જનક રાજાની પાત્રતા પણ જુઓ! જનકે પણ પરીક્ષા માટે તૈયારી બતાવી. સુલભાએ પૂછ્યું, “તમે એટલા જ્ઞાની છો પછી સંસારના નશ્વર સુખની વચ્ચે કેમ રહો છો? તમારે આ ચામર ઢોળતી લલનાઓ અને છત્રની શું જરૂરત છે?”
જનકે કહ્યું કે “ગયા જન્મમાં મેં મારા સહાધ્યાયીને માથામાં માર્યું ત્યારે ગુરુએ કહ્યું હતું કે જ્યાં સુધી આ નાના સહાધ્યાયીને પરમાત્માનો અનુભવ નહીં થાય ત્યાં સુધી તને પણ નહીં થાય. આથી આ જન્મમાં આ નાનો સહાધ્યાયી અષ્ટાવક્ર બન્યા જેમને માતાના ગર્ભમાં જ આત્મજ્ઞાન થઈ ગયું હતું. તેઓ જ્યારે મારી પાસે આવ્યા અને તેમણે મારી પરીક્ષા લીધી ત્યારે મને પરમાત્માનો સાક્ષાત્કાર થયો. હવે મને સુખ અને દુઃખ કંઈ લાગતું નથી. સુલભા! તારા બીજા પ્રશ્નનો જવાબ એ છે કે જો સારી વ્યક્તિ રાજગાદી પરથી ઉતરી જશે તો સ્વાર્થી, લોલુપ અને એકબીજાના ટાંટિયા ખેંચનારા લોકોનો પ્રભાવ વધી જશે. તેઓ સત્તામાં આવી જશે. બ્રહ્મજ્ઞાની જો રાજ્ય કરશે તો પ્રજામાં પણ બ્રહ્મજ્ઞાનનો પ્રચાર થશે.” એ પછી જનક જેવો જનક રાજા સુલભાનું પૂજન કરે છે!
શંકરાચાર્ય અને મંડન મિશ્ર વચ્ચેના શાસ્ત્રાર્થમાં મંડન મિશ્રનાં પત્ની ભારતી દેવી ન્યાયાધીશ હતાં. આ પદવી તેમના ખૂબ જ જ્ઞાન અને આધ્યાત્મિક કક્ષાના લીધે મળી હતી. પતિ મંડન મિશ્ર પરાજિત થયા પછી ભારતી દેવીએ શંકરાચાર્યને પડકાર ફેંક્યો હતો. પણ શંકરાચાર્યએ “સ્ત્રી સાથે શાસ્ત્રાર્થ કરવાની શાસ્ત્ર ના પાડે છે” તેમ કહેતાં ભારતી દેવીએ તેમને ગાર્ગીએ યાજ્ઞવલ્ક્ય અને સુલભાએ જનક રાજા સાથે કરેલા શાસ્ત્રાર્થની યાદ અપાવી. પરિણામે શંકરાચાર્ય શાસ્ત્રાર્થ કરવા તૈયાર થયા! બંને વચ્ચે સત્તર દિવસ સુધી શાસ્ત્રાર્થ ચાલ્યો! છેવટે ભારતી દેવીએ કામકળા વિશે પ્રશ્ન પૂછીને ગૂગલી ફેંકી જેની સામે શંકરાચાર્ય પણ બે ઘડી તો વિમાસણમાં મૂકાઈ ગયા કેમ કે તેઓ તો સન્યાસી અને એટલે બ્રહ્મચારી! પછી તેમણે પરકાયા પ્રવેશ કરીને જવાબ આપ્યો તે જુદી વાત છે પણ કહેવાનો અર્થ એ કે પતિ મંડન મિશ્ર જેને ન મૂંઝવી શક્યા તેને એક વિદૂષી મહિલાએ મૂંઝવી દીધા અને બે ઘડી પરાજિત થવાની અણીએ લાવી દીધા.
આવો જ એક કિસ્સો મારા પૂર્વજોનો છે, જે મારા પિતા શ્રી ગજેન્દ્રભાઈ ઘણી વાર કહેતા. તળાજાના શોભવડ ગામે અમારા પૂર્વજ (નામ લગભગ હરિરામ હતું) રહેતા. તેમની વિદ્વતાની ખ્યાતિ સાંભળીને દક્ષિણથી પંડિતો આવેલા. તેમને શાસ્ત્રાર્થ કરવો હતો પરંતુ હરિરામ ખેતરે ગયેલા. એ વખતે તેમનાં પત્ની (તેમનું નામ લગભગ સરસ્વતીબહેન હતું) ઘરે હતાં. પંડિતોને ઉતાવળ હતી આથી તે મહિલાએ કહ્યું કે તમારે જે પૂછવું હોય તે મને પૂછો. પંડિતોએ પૂછ્યું અને મહિલાએ દરેકના સંતોષકારક જવાબ આપ્યા. પંડિતો તો છક થઈ ગયા. તેમણે ભાવનગરના રાજાને કહ્યું કે આપના રાજ્યમાં આવા વિદ્વાન લોકો રહે છે તેની તમારે કદર કરવી જોઈએ. અને પછી મારા પૂર્વજને રાજજ્યોતિષ બનાવી રાજાએ રાજ્યાશ્રય આપ્યો હતો. વર્ષાસન પણ ચાલુ કર્યું હતું અને જશોનાથ મંદિરનો હક આપેલો પરંતુ મારા પરદાદા શ્રી બળવંતરાયે તેમની રેલવેમાં નોકરી હોઈ આ બધી સુવિધાઓ જતી કરેલી.
વેદકાળથી લઈને વિદેશી આક્રાંતાઓ સુધીના સમય ગાળામાં સ્ત્રીઓને અપરિણિત રહેવાની પણ છૂટ હતી. (અથર્વવેદ ૧૨.૩.૧૭) વેદોના અભ્યાસની છૂટ હતી. અશ્વલયના ગૃહ્ય સૂત્ર, ગોભીલ ગૃહ્ય સૂત્ર અને હરિત ધર્મસૂત્ર મુજબ, સ્ત્રીઓને ઉપનયન સંસ્કાર (જનોઈ) પણ અપાતા. સ્ત્રીઓ શિખવતી પણ ખરી. (જુઓ ડૉ. વાસુદેવ શરણ અગરવાલના પાણિનીકાલન ભારત) મહારાણી કૈકેયી તેમના પતિ દશરથ સાથે યુદ્ધ લડવા ગઈ હતી અને જ્યારે રથના પૈડામાંથી ધરી નીકળી ગઈ ત્યારે પોતાની આંગળી ખોસી દીધી જેથી રથનું પૈડું નીકળી ન જાય. અર્થાત એ સમયે એવું એક પણ ક્ષેત્ર નહોતું જેમાં સ્ત્રીઓ ભાગ નહોતી લેતી. (અને વિચાર કરો કે એ જ સમયના દશરથના પુત્ર રામ ગર્ભવતી સીતાને વનવાસ મોકલે? આ બધું પછીથી જોડવામાં આવ્યું. વાલ્મીકિ રામાયણમાં ઉત્તરકાંડ છે જ નહીં.)
સ્ત્રીઓને પતિ પસંદ કરવાનો અધિકાર હતો. તેમના માટે સ્વયંવર થતા. સીતા, દમયંતી, દ્રૌપદીના સ્વયંવરના કિસ્સા જાણીતા છે. શકુંતલાએ ગાંધર્વ વિવાહ કર્યા હતા. જન્મથી લઈ મરણ સુધી અનેક હિન્દુ વિધિઓ-સમારંભો થતાં પરંતુ સ્ત્રીની હાજરી વગર એકેય સમારંભ નહોતા થઈ શકતા. મહાભારત શાંતિપર્વ ૨૬૭.૩૧, ૩૪૮.૧૮, વનપર્વ ૩૧૩.૬૦ અને મનુસ્મૃતિ ૨.૧૪૫ મુજબ, પહેલી પૂજા માતાની કરવી જોઈએ.
સાતમી અને નવમી સદીમાં ઉચ્ચ વર્ગની સ્ત્રીઓને શિક્ષણ, કળા વગેરે તમામ બાબતોમાં પ્રગતિની છૂટ અને તકો હતી. ચીનના મુસાફર હ્યુ એન ત્સાંગે નોંધ્યા મુજબ, સમ્રાટ હર્ષવર્ધન રાજ્યની તમામ અગત્યની બાબતોમાં તેમની બહેન રાજ્યશ્રીની સલાહ લેતા. રાજ્યશ્રી ભગવાન બુદ્ધની શિષ્યા હતી. ‘કાવ્યમીમાંસા’ ખ્યાત મહારાષ્ટ્રના મહાકવિ રાજશેખરે રાજકુમારીઓ, ઉચ્ચ અધિકારીઓની દીકરીઓ, ગણિકાઓ, કવિ, વૈજ્ઞાનિકોના દાખલા આપ્યા છે. તેમણે લખ્યું છે કે “પુરુષ જેટલા સારા કવિ હોય છે તેટલી જ સ્ત્રીઓ સારી કવયિત્રી હોય છે. પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચે કોઈ ભેદ આ બાબતમાં નથી. રાજકુમારીઓ, મંત્રીઓની પુત્રીઓ, કુલીન કન્યાઓ તેમજ ગણિકાઓ શાસ્ત્રોના જ્ઞાન સાથે જ જન્મ્યાં હોય અને સારી કવિતા પણ લખતાં હોય તેવાં અસંખ્ય ઉદાહરણો છે. ” રાજશેખરની પત્ની અવંતિસુંદરી પણ ખૂબ જ વિદ્વાન હતી. રાજશેખરે ‘કર્પૂરમંજરી’ નાટક પત્નીની વિનંતી પર રચ્યું હતું. તે સમયનાં નાટકો અને સાહિત્ય પરથી તે વખતની સ્ત્રીઓની સ્થિતિનો ખ્યાલ આવે છે.
આઠમી સદીમાં ઉત્તરમાં વિંધ્યથી દક્ષિણમાંપલ્લવ સુધી ફેલાયેલા રાજ્યનું શાસન રાષ્ટ્રકુટ વંશના સમ્રાટ ધ્રૂવ તેમની પત્ની શીલા મહાદેવી સંયુક્ત રીતે કરતાં હતાં. ઑડિશામાં કારા વંશમાં અનેક રાણીઓએ રાજ્ય કર્યું હતું. ૧૦મી સદીમાં સુગંધા અને ડિડ્ડાએ તેમજ ૧૪મી સદીમાં કોટા રાણીએ કાશ્મીર પર રાજ્ય કર્યું હતું. રાણી લક્ષ્મીબાઈ, રાણી અહલ્યાબાઈ…કેટકેટલાં નામ લેવા! અને અત્યારે પણ ઉત્તરમાં મહેબૂબા મુફ્તિ, દક્ષિણમાં જયલલિતા, પૂર્વમાં મમતા બેનર્જી અને પશ્ચિમમાં વસુંધરા રાજે સિંધિયા (હમણાં સુધી આનંદીબહેન પટેલ પણ હતાં) એમ મોટા ભાગે મહિલાઓનું જ રાજ છે ને. વડાં પ્રધાન તરીકે ઈન્દિરા ગાંધી તો ૧૯૬૬માં વડાં પ્રધાન બની ગયેલા. પ્રતિભા પાટીલ વર્ષ ૨૦૦૭માં ભારતના પહેલા મહિલા પ્રમુખ બની ગયેલા. લોકસભાનાં અધ્યક્ષ પણ મીરાકુમારીથી લઈને અત્યારે સુમિત્રા મહાજન છે. જ્યારે વિકસિત કહેવાતા દેશોમાં કેટલા મહિલા સત્તાધીશો થયાં? અમેરિકામાં હિલેરી ક્લિન્ટન આ વખતે ચૂંટાશે તો પ્રથમ મહિલા પ્રમુખ બનશે! ચાહે તે ઇસાઈ પંથ હોય કે મુસ્લિમ સમુદાય, કદાચ મને કહેવા દો કે હિન્દુ ધર્મ જેટલું માન અને સન્માન બીજા કોઈ પંથમાં સ્ત્રીઓને મળતું નથી.
ભારતમાં હિન્દુ સ્ત્રીઓની સ્થિતિ મુસ્લિમ આક્રાંતાઓના હુમલા પછી જ બદલાઈ. આક્રમણખોરો માટે સ્ત્રીનું જીવન, સંપત્તિ અને તેની આબરૂની કોઈ કિંમત નહોતી. આથી દરેક સમુદાયે સ્ત્રીની આબરૂની રક્ષા કરવા માટે નિયમો બનાવ્યા. બાળ લગ્ન, વિધવા થાય તો માથું મુંડાવી નાખવું (જેથી સ્ત્રી સુંદર ન લાગે), સતી પ્રથા (જોકે આલ્બરુનીસ ઇન્ડિયામાં આલ્બરુનીએ લખ્યું છે કે વિધવાને સતી થવાની ફરજ નહોતી. તે પોતાની ઈચ્છાથી જ સતી થતી.) આ બધું આવ્યું. ઋગ્વેદમાં લખ્યું છે કે વિધવાને મૃત પતિના ભાઈની સાથે લગ્ન કરવાની છૂટ હતી. આ પછી તે નિયમ બની ગયો. મનુસ્મૃતિ, જેને સામ્યવાદીઓ અને સેક્યુલરો બ્રાહ્મણવાદી કહીને વખોડે છે તેમાં ગર્ભવતી મહિલાઓનું ખાસ ધ્યાન રાખવા સલાહ છે. સ્ત્રીના ભરણપોષણની ચિંતા તેમાં કરાઈ છે. જે ધન માતાને દહેજમાં મળ્યું હોય તે કન્યાને જ મળવું જોઈએ તેમ તેમાં કહેવાયું છે. છૂટાછેડા લીધેલી સ્ત્રીને પૂર્વ પતિ તરફથી ભરણપોષણ મળવું જોઈએ તેવો કાયદો હિન્દુઓને જ લાગુ પડે છે. મુસ્લિમોએ તે સ્વીકાર્યો નથી. મુસ્લિમોમાં તો ત્રણ વાર તલાક કહી દે એટલે છૂટાછેડા મળી જાય. હિન્દુઓમાં તેવું નથી. હિન્દુ દીકરીને પૈતૃક સંપત્તિમાં સમાન હક મળ્યો છે. હિન્દુ પ્રણાલિ પુરુષપ્રધાન છે તે વાત સાચી છે પણ સ્ત્રીનું સ્થાન ઉતરતું ક્યારેય નથી રહ્યું.