કાશ્મીરની એ ૧૯ જાન્યુઆરી ૧૯૯૦ની કાળમુખી રાત

બુદ્ધુજીવી કૉલમિસ્ટો માટે સેક્સ, મહિલાઓ, અને યુવાનો આ ત્રણ સિવાય કોઈ વિષય નથી હોતા. ઊંડાણપૂર્વકનું સંશોધન કરીને સત્ય લખવાની હિંમત નથી. તાલિબાન હોય કે ત્રાસવાદીઓ, ઝાયરા વાસીમ હોય કે ઓવૈસી, દરેક મુદ્દે વર્ષમાં એકાદ લેખ ઠપકારીને તટસ્થતા સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરશે.અને એમાંય રાષ્ટ્રવાદીઓને ગાળો આપવાનું નહીં ચૂકે. એય પાછી વાજબી હોય તો સમજ્યા. પણ સ્વદેશી, કે પછી પાકિસ્તાની કલાકારોનો વિરોધ એ મુદ્દે સમજ્યા વગર સાચા રાષ્ટ્રવાદીઓની ટીકા કરવી એ જાણે ફેશન છે. જેમ રાજકારણીઓની મતબૅંક હોય છે કે ટીવીની ટીઆરપી હોય છે તેમ ઘણા કૉલમિસ્ટોની પણ રીડરબૅંક હોય છે.
 
જમ્મુ-કાશ્મીર મુદ્દે જ્યારે પણ લખવા બેસે ત્યારે પીડીપીએ ભાજપ સાથે ગઠબંધન કર્યું છે તેથી બુદ્ધુજીવી કૉલમિસ્ટો પીડીપીને ભાંડ્યા વગર રહેતા નથી. પરંતુ જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખને પીડીપી કરતાં વધુ નુકસાન અબ્દુલ્લા એન્ડ સન્સે અને તે કરતાંય કૉંગ્રેસે કર્યું છે. ઈન્દિરા ગાંધી પાકિસ્તાન સામે યુદ્ધ જીતી ગયેલી સેનાને ભોંઠું પાડતું કામ કરેલું. વિભાજનવાદી શેખ અબ્દુલ્લા કાશ્મીરની પ્રજામાંથી ભૂલાઈ ગયેલા. તેમના માટે થઈને ઈન્દિરા ગાંધીએ પોતાની કૉંગ્રેસની સરકારનો ભોગ આપેલો અને નેશનલ કૉન્ફરન્સના એકેય ધારાસભ્ય ન ચૂંટાયા હોવા છતાં, શેખ અબ્દુલ્લા પોતે પણ ન ચૂંટાયા હોવા છતાં તેમને કૉંગ્રેસના ટેકે મુખ્યપ્રધાન બનાવી દેવાયા. તો જગમોહનની વારંવાર ચેતવણી છતાં રાજીવ ગાંધીના આંખ આડા કાનના લીધે ફારુખ અબ્દુલ્લાના રાજમાં ૧૯૯૦માં કાશ્મીરી હિન્દુઓની ભારે ભૂંડી, વસમી અને દારુણ દશા થયેલી.
 
જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ અત્યારે જે છે તે કેમ છે તેને સમજવા માટે એક લેખ નહીં, અનેક લેખની શ્રેણી જોઈએ. પરંતુ જો તેના પર કથિત લોકપ્રિય લેખકો લખવા બેસે તો કપોળકલ્પિત રીડરબૅંકનું શું? અને અખબારોના પૂર્તિ સંપાદકોમાં પણ એક વિષય પર એક જ લેખ હોવો જોઈએ એવી ખોટી માન્યતા ઘર કરી ગઈ હોય છે. ત્યારે મુંબઈ સમાચારમાં મારી કૉલમ સિક્કાની બીજી બાજુમાં જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ પર મેં એક વર્ષથી વધુ સમય શ્રેણી લખી. તેના બધા હપ્તા તો બ્લૉગ પર અપડેટ નથી થઈ શક્યા. પરંતુ જેટલા છે તે આ લિંક અને તેની નીચે આગામી ભાગની લિંક એમ લિંક ખોલીને વાંચી શકાય છે. આ ઉપરાંત ફેસબુક પર ફોટો આલબમમાં સિક્કાની બીજી બાજુ આલબમમાં મેં આ લેખો મૂક્યા જ છે.
 
આ મુદ્દો ઉખેળવાનું કારણ એ કે આજે ૧૯ જાન્યુઆરી છે. આપણા દેશમાં બધાને ૬ ડિસેમ્બર યાદ રહી ગઈ છે પરંતુ તે એક નિર્જીવ અને વણવપરાયેલી ઈમારત હતી જે ઇસ્લામ પંથ મુજબ પણ મસ્જિદ કહેવાને પાત્ર નહોતી. આ દિવસને કાળા દિવસ તરીકે ઉજવાય છે.દર ૨૭ ફેબ્રુઆરીના રોજ ગુલબર્ગ સોસાયટીની એનજીઓ પ્રાયોજિત મિડિયા મુલાકાત કરીને તેની વેદનાને વાચા અપાય છે. પરંતુ ૧૯ જાન્યુઆરીના દિવસને નહીં.
 
કદાચ જે હિન્દુઓ પીડિત હોય છે તેમને ઝાકિયા જાફરીની જેમ રોઈ રોઈને પોતાની વેદના કહેતા નથી આવડતું અને કહે તો તેને બતાવનાર કોઈ પ્રસાર માધ્યમ નથી. ઝી ન્યૂઝ પર તેનું સારું ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટિંગ કરાયેલું પરંતુ તે તો અપવાદ. અત્યારે આપણને આટલી કડકડતી ઠંડી લાગે છે અને ગઈ કાલે આજતકમાં બતાવાયું તેમ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં તો હિમયુગ આવી ગયો હોય તેમ ખૂબ ખરાબ પરિસ્થિતિ ઠંડીની રીતે છે. તો વિચાર કરો કે આજથી સત્યાવીસ વર્ષ પહેલાં ૧૯ જાન્યુઆરીની રાત્રે ગાત્રો થિજવતી ઠંડીમાં જે પણ મળ્યું તે વાહનમાં કાશ્મીરી હિન્દુઓને ભાગવું પડ્યું તેની કેટલી વેદના હશે. પોતાના મકાનો છોડીને સંપત્તિ છોડીને જે હિન્દુઓ રહે છે, જેમની બહેન, દીકરી, વહુ, પર બળાત્કાર થયા છે તેમની મનોદશા શું હશે? આજે પણ પરિસ્થિતિમાં ખાસ ફેર પડ્યો નથી. કોઈ એકાદ ઈમરાન હાશ્મી કે મિસ્બાહ કાદરી જેવી કોઈ પત્રકાર પોતાને મુંબઈમાં મકાન નથી મળતું તેવી (કેટલાક કિસ્સામાં ખોટી રાડારાડ) કરે ત્યારે કોઈને વિચાર નથી આવતો કે કાશ્મીરમાં તો જેમણે પોતાની વર્ષોની મહેનતની કમાણીથી મકાનો બનાવેલાં છે તેમાં તે મકાનમાલિક કાશ્મીરી હિન્દુઓ રહેવા નથી જઈ શકતા. એ સંપત્તિ પર તો હવે ત્યાંના માથાભારે મુસ્લિમોએ કબજો કરી લીધો છે. કેટલાકને શૌચાલય બનાવી દેવાયાં છે! અને આ કટ્ટરવાદી ગુંડા જેવા મુસ્લિમોની રાડ માત્ર હિન્દુઓ પૂરતી સીમિત નથી. ત્યાંના ઉદારવાદી મુસ્લિમોએ પણ ફફડીને રહેવું પડે છે. કોઈ થિયેટર નથી કામ કરતું. થોડા વખત પહેલાં સુધીમાં તો બાળકો શાળાએ પણ નહોતા જઈ શકતા. પથ્થરમારાનો અને બોમ્બ વગેરે ત્રાસવાદી સામગ્રીનો ગૃહઉદ્યોગ જ વિકસેલો. ભલું થજો નરેન્દ્ર મોદીનું કે નોટબંધીના કારણે પથ્થરમારા પર હાલ પૂરતી તો બ્રેક વાગી ગઈ છે.
 
દંગલ જેવી સાફ સુથરી ફિલ્મમાં કિશોરીની ભૂમિકા કરનાર કાશ્મીરી ઝાયરા વાસીમને પણ માફી માગવા મજબૂર થવું પડે તે શું બતાવે છે? ત્યાં મહિલાઓનું મ્યૂઝિક બેન્ડ પણ નથી કામ કરી શકતું. જ્યારે તેની વાત નીકળે છે ત્યારે અસહિષ્ણુતાના રાગ આલાપનારા શાહરુખ ખાનો, આમિર ખાનો અને સલમાન ખાનોનાં મોઢાં સિવાઈ જાય છે. કારણકે તેમને ખબર છે કે ત્યાં જો કાંઈ બોલવા ગયા તો ભાઠાં પડવાનું જ જોખમ નથી પરંતુ હત્યા થવાની પણ પૂરી સંભાવના છે. #19January1990 #Kashmiri_Pandits #Exodus
 
લિંક : (૨) http://wp.me/phzA7-v6

કેરળમાં ગરીબો, દલિતો, મહિલાઓ અને બાળકો સામે ડાબેરીઓનું હિંસાચક્ર

(સંકલન શ્રેણી પાક્ષિકમાં તા.૦૭/૦૧/૧૭ની કવરસ્ટોરી)

આ દેશમાં ચાર વર્ગના લોકો સામે હિંસા થાય તો આખો દેશ ખળભળી ઊઠે છે. એક મહિલા, બે દલિત, ત્રણ બાળક અને ચાર લઘુમતી (તેમાં પારસી વગેરે લઘુમતી નથી આવતી માત્ર મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી જ આવે કારણકે આ બંને વર્ગના લોકોની સંખ્યા ઘણી બધી વધી હોવા છતાં હિંસા-અત્યાચાર-ભેદભાવના કિસ્સામાં આ બે વર્ગની જ લઘુમતી તરીકે તેમની નોંધ લેવાય છે.)

ગુજરાતમાં ઉના પાસે મોટા સમઢિયાળા ગામમાં ગાયને મારી નાખી તેનું ચામડું ઉતારતા હોવાની શંકાના આધારે સાત લોકોને નિર્દયતાથી માર મારવાની ઘટનાને કેટલો રાજકીય રંગ અપાયો તે વાત તાજેતરનો ઇતિહાસ જ છે. આ બનાવ પછી કઈ કઈ રાજકીય હસ્તીઓ ઉના ખાતે આવી તે પરથી કદાચ તમે જાણી શકો કે આ દેશમાં કેટલા રાજકીય પક્ષો અસ્તિત્વ ધરાવે છે! આ વ્યંગોક્તિનો અર્થ એ છે કે એકેય પક્ષ કદાચ બાકી નહોતો જેના નેતાએ ઉનાની મુલાકાત નહીં લીધી હોય. આવું જ ઉત્તર પ્રદેશના દાદરી નામના નાના નગરમાં થયું હતું. ગાયનું માંસ ખવાયાની શંકા પરથી ટોળાએ માર મારતાં અખલાકનું મૃત્યુ થયું. આ ઘટના બાદ દાદરીની તમામ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓએ મુલાકાત લીધી, સહાયની વર્ષા થઈ. આખા દેશમાં અસહિષ્ણુતાનો રાગ આલાપાવા લાગ્યો. શું સાહિત્ય કે શું ફિલ્મ, શું વિજ્ઞાન કે શું ઇતિહાસ, તમામ ક્ષેત્રના મહાનુભાવો આ રાગના આલાપતા આલાપતા પોતાને અગાઉની સરકારો તરફથી મળેલા એવોર્ડ પાછા આપવા લાગ્યા અથવા તો ઓછામાં ઓછું આવી જાહેરાતો કરી. તેલંગણા ભાજપ શાસિત રાજ્ય નથી તોય ત્યાં રોહિત વેમૂલા નામના વિદ્યાર્થીએ આત્મહત્યા કરી ત્યારે તેના માટે કેન્દ્રની ભાજપ સરકારને દોષિત ગણાવી તમામ સેક્યુલર નેતાઓ હૈદરાબાદ દોડી ગયા હતા. (તેલંગણાના ગૃહ પ્રધાન નયની નરસિંહ રેડ્ડી મુજબ, વેમૂલા દલિત નહોતો. દલિત ન હોય તોય તેનાથી તેના કિસ્સાની ગંભીરતા ઘટી નથી જતી.)

આ દેશમાં દલિત એ નબળો વર્ગ ગણાય છે. તેમના પર અત્યાચારની વ્યાપક ફરિયાદો છે. હજુ પણ સ્થિતિ ચિંતારૂપ જ છે. મહિલા વર્ગ પણ નબળો ગણાય છે. મહિલાઓ સામે થતા ગુનાઓના પ્રમાણમાં ખાસ ઘટાડો થયો નથી. પરંતુ શું કૉંગ્રેસ કે શું કેજરીવાલનો આમ આદમી પાર્ટી, શું માયાવતી કે શું ડાબેરીઓ, આ બધા ‘સેક્યુલર’ પક્ષોનું દૂરબીન જાણે ભાજપ શાસિત રાજ્યો પર જ મંડાયેલું હોય છે. આ પક્ષોને ડાબેરીઓ શાસિત અથવા પ્રભાવિત બે રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળમાં થતી હિંસા દેખાતી જ નથી. ભલે એ હિંસા અને અત્યાચાર દલિત મહિલાઓ સામે જ કેમ ન હોય!

ગુજરાતના ઉના કાંડનો દેકારો મચ્યો (જુલાઈ ૨૦૧૬) તેના એક મહિના પહેલાં ગણ્યા ગાંઠ્યા પ્રસાર માધ્યમોમાં આવેલા આ સમાચાર પર નજર નાખવા જેવી છે કારણકે જે પીડિતો છે તે દલિત વર્ગના પણ છે અને નબળા ગણાતા મહિલા વર્ગના પણ છે. કેરળમાં થાલાસેરી પાસે કુટ્ટીમક્કૂલમાં કૉંગ્રેસના નેતા એન. રાજનની બે દલિત દીકરીઓ અખિલા (૩૦) અને અંજના (૨૫)ની ધરપકડ થઈ. તેમનો ગુનો શું હતો? ગુનો એ હતો કે તેઓ જ્યારે સીપીએમના કાર્યાલય પાસેથી પસાર થઈ રહી હતી ત્યારે પક્ષના કાર્યકર્તાઓએ તેમને જાતિવાદી નામોએ બોલાવી હતી. પરિણામે આ યુવતીઓ પક્ષના કાર્યાલયમાં ફરિયાદ કરવા ગઈ. આ સમયે પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ. ડાબેરી કાર્યકર્તાઓએ તેમની સાથે દુર્વ્યવહાર કર્યો.

આ ઘટના પછી શું બનવું જોઈતું હતું? પહેલાં તો પક્ષના કાર્યકર્તાઓ જેમણે અખિલા અને અંજના સાથે ખરાબ વર્તન કર્યું તેમની ધરપકડ કરીને તેમને જેલ ભેગા કરવા જોઈતા હતા. બીજું, આ ઘટનાની સમગ્ર દેશના રાજકીય પક્ષોએ કઠોર નિંદા કરવી જોઈતી હતી. ખાસ કરીને કૉંગ્રેસે કારણકે તેના નેતા અને તેમાંય દલિત,ની દીકરીઓ સાથે ખરાબ વર્તન થયું હતું. (આવું ન હોવું જોઈએ પરંતુ આપણા દેશમાં પોતાના પક્ષના લોકો સાથે ખરાબ વર્તન થાય ત્યારે તે પક્ષ વિરોધી પક્ષની ટીકા કરતો હોય છે.) પરંતુ થયું શું? ત્યાં છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ડાબેરીઓ સત્તા પર આવ્યા હતા. ‘ઉલટા ચોર કોટવાલ કો ડાંટે’ના ન્યાયે પોલીસે પેલી બે દીકરીઓને જેલમાં પૂરી દીધી એવા આરોપસર કે તેમણે સીપીએમના કાર્યકર પર હુમલો કર્યો! તેમાંથી મોટી અખિલાને તો દોઢ વર્ષની દીકરી હતી. તે તેની દીકરી સાથે જેલમાં ગઈ! ન કૉંગ્રેસના યુવરાજ રાહુલ ગાંધી કંઈ બોલ્યા, ન બહેનજી માયાવતી કંઈ બોલ્યાં. ન કેજરીવાલે કોઈ નિવેદન આપ્યું કારણકે આમાં તેઓ નરેન્દ્ર મોદી સામે કોઈ આક્ષેપ કરી શકતા નહોતા (એ કેજરીવાલ ચૂંટણીવાળા પંજાબમાં દલિતો માટે ખાસ ચૂંટણીઢંઢેરો બહાર પાડવાના છે!) જેએનયુમાં ‘જાતિવાદ, મનુવાદ, બ્રાહ્મણવાદ’થી આઝાદી લેવાનાં સૂત્રો બોલાવતા, ત્રાસવાદી અફઝલ ગુરુના તરફદાર, કોમરેડ કન્હૈયાકુમારની તીખી કટાક્ષમય વાણી પણ કેરળના આ બનાવ અંગે પોલિટ બ્યૂરોના દફ્તરમાં કેદ થઈ ગઈ. ડાબેરી નેતાઓ યેચૂરી-કરાત મુલાકાત લે અને આ ઘટનાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચમકાવે તેવી તો કલ્પના જ અઘરી ગણાય કારણ પોતાની જાંઘ કોણ ઉઘાડી કરે!

કૉંગ્રેસના સ્થાનિક નેતૃત્વએ મદદ માટે આગળ આવતાં બંને બહેનોને જામીન પર તો છોડી દેવાઈ પરંતુ વળાંક તો હવે આવે છે. સામ્યવાદી નેતા વૃંદા કરાતે પક્ષના મુખપત્ર ‘દેશાભિમાની’માં કેરળમાં દલિતોની ખરાબ સ્થિતિ પર એ જ દિવસે લેખ લખ્યો હતો જે દિવસે (બંને બહેનોને જેલમાં પૂરવાની) ઉપરોક્ત ઘટના બની હતી! સ્વાભાવિક છે કે આ મુદ્દો ટીવી ચર્ચાનો બને જ. રાષ્ટ્રીય સ્તરે તો કોઈ ચર્ચા ન થઈ, પણ કેરળમાં એક મલયાલમ ચેનલ પર જરૂર ચર્ચા થઈ. પણ તેમાં થાલાસેરીના જ ધારાસભ્ય સીપીએમના એક નેતા એ. એન. શમશીરે દલિત મહિલા કાર્યકર્તા મૃદુલા દેવી સામે અપમાનજનક શબ્દો ઉચ્ચાર્યા હતા. (આ મહાશયને વર્ષ ૨૦૧૨માં પોલીસ સામે ભડકાવનારા ભાષણ બદલ ગત નવેમ્બર ૨૦૧૬માં ત્રણ મહિનાની જેલની સજા થઈ. શમશીરે પોલીસ સબ ઇન્સ્પેક્ટર કે. સનલકુમારને ધમકી આપી હતી કે જો તે સીપીએમના કાર્યકર્તાઓ સામે બળપ્રયોગ કરશે તો તેમને જોઈ લેવાશે. પોલીસને પણ ઘરે પત્ની અને બાળકો હોય છે. તેમના આ પ્રકારની ‘ગુંડાને શોભે’ તેવી ધમકીના ૧૬ મહિના પછી એક ટોળાએ સનલકુમારના ક્વાર્ટર પર નવેમ્બર ૨૦૧૩માં હુમલો કર્યો હતો. સનલકુમાર અને તેમનો પરિવાર બહાર હોવાથી બચી ગયા હતા પરંતુ બિલ્ડિંગને ઘણું નુકસાન થયું હતું.) શમશીરે મૃદુલા દેવીને કહ્યું હતું કે “તમે કોણ છો? મેં તમારા વિશે ક્યારેય કંઈ સાંભળ્યું નથી.” તેમણે તેમ પણ કહ્યું કે તેઓ તેમનાથી નીચેના સ્તરની હોય તેવી કોઈ વ્યક્તિ સાથે ચર્ચા કરવા માગતા નથી. તેમણે તો ત્યાં સુધી કહ્યું કે આ દલિતો ઘણી વાર આવા આક્ષેપો કરતા રહેતા હોય છે. આનો અર્થ શું થયો? દલિતોને ખોટા આક્ષેપો કરવાની ટેવ છે તેમ આ મહાશયનું કહેવું હતું? ગુજરાતમાં દલિત-મુસ્લિમની ધરી રચવાના પ્રયાસો કરનારા અને દેશના બાકી દલિત હિત ઈચ્છુક લોકો, નેશનલ મિડિયા, વી. કે. સિંહના નિવેદનના અર્થનો અનર્થ કરી મારીમચડીને મોટું બનાવે ત્યારે કેરળના એક ધારાસભ્યના દલિતો સામે આવા ચોખ્ખા ગંભીર આક્ષેપ મુદ્દે તેમનું ભેદી મૌન શું સૂચવે છે? એ જ કે તેમનો એજન્ડા દલિતોનું હિત કરવાનો નથી, પરંતુ તેમનો એજન્ડા ભાજપનો વિરોધ કરવાનો છે.

સીપીએમના આ એક નેતાએ જ આવી ટીપ્પણી નહોતી કરી. એક બહેન અંજનાએ જેલમાંથી બહાર આવ્યા પછી ઊંઘવાની ગોળીઓ ગળીને આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે તેની બહેન અખિલાએ કહ્યું કે એક ટીવી ચેનલ પર સીપીએમના નેતા પી. પી. દિવ્યાએ તેને ‘પબ્લિક ન્યૂસન્સ’ (જનતા માટે નડતર) કહી દેતાં તેને લાગી આવ્યું હતું.

આ ઘટના જે ગામની હતી તે ગામ મુખ્યપ્રધાન પિનરયી વિજયનના વતન જિલ્લા કન્નૂરની છે! ગુજરાતમાં ભાજપના તત્કાલીન મુખ્યપ્રધાન આનંદીબહેન પટેલના પિયરમાં દલિત વિદ્યાર્થિની ભણતર છોડે તો પણ મોટા સમાચાર બને છે. તેની રાષ્ટ્રીય સ્તરે નોંધ લેવાય છે. આવું પ્રેશર અને વિરોધ જરૂરી જ છે તો જ કોઈ પણ શાસક પક્ષ સજાગ રહે અને જનતા માટે સારું કામ થતું રહે, સામાજિક રીતે અન્યાય થતો અટકે. પરંતુ એક દલિત વિદ્યાર્થિની ભણતર છોડે તે રાષ્ટ્રીય સમાચાર બને તો અહીં તો બે દલિત યુવતીઓને તેમના જ્ઞાતિના અપમાનજનક નામે બોલાવાય છે, તેમની સાથે પક્ષના કાર્યાલયમાં જ ખરાબ વર્તન કરાય છે અને તેમને ન્યાય મળે તેવાં પગલાંના બદલે તેમને જેલમાં પૂરી દેવામાં આવે છે ત્યારે માધ્યમો પર તેની કોઈ ગંભીર અને પૂરતી નોંધ ન લેવાઈ. ભાજપના પણ કેન્દ્રીય નેતાઓએ આ બાબતે ગંભીર ચૂપકીદી રાખી હોવાનું સ્મરણમાં આવે છે. ભાજપ કઈ લઘુતા ગ્રંથિથી પીડાય છે? અને કેરળમાં આ એક નહીં, આવા અનેક કિસ્સાઓ છે.

કેરળમાં કૉંગ્રેસના હો કે ભાજપના, કે પછી સામાન્ય નાગરિક, ડાબેરીઓ સામે ચૂંટણી લડો કે અન્ય કોઈ રીતે પડો તો તમારી સામે હિંસા આચરાવાની ૯૦ ટકા શક્યતા રહે છે. કેરળના કન્નૂર જિલ્લાના ઇરિટી તાલુકાના કક્કયાનગરમાં રાહુલ નામના એક ભાઈએ નવેમ્બર ૨૦૧૫માં યોજાયેલી પંચાયત ચૂંટણીમાં મુઝાકુન્નૂ પંચાયતના ૧૪મા વૉર્ડમાંથી ભાજપની ટિકિટ પર અને તેમનાં પત્ની રમ્યાએ ભાજપની ટિકિટ પર પરાકુંદર વૉર્ડમાંથી ઉમેદવારી કરી હતી. સીપીએમના કાર્યકર્તાઓને આ પસંદ ન પડ્યું. તેઓ ૩૦ મે ૨૦૧૬ના રોજ રાહુલના ઘરે ગયા. પરંતુ રાહુલ બહાર ગયા હતા. રાહુલ ઘરમાં ન હોય તો શું થયું? તેમનો બીજા ધોરણમાં ભણતો દીકરો કાર્તિક તો હતો જ ને. ડાબેરી કાર્યકર્તાઓની નિર્દયતા જુઓ. તેને સામાન્ય ધાકધમકી કે ઠપકારવાના બદલે જાણે તે કોઈ જન્મ-જન્મનો દુશ્મન (તેની સાથેય કોઈ આવું ન કરે) હોય તેમ તેને વાળથી પકડીને તેનું માથું દીવાલ સાથે અફળાવ્યું! તેઓ ત્યાં જ ન અટક્યા. તેઓ રાહુલની હત્યા માટે જે છરી લઈને આવેલા તેના વડે કાર્તિકના ડાબા હાથને ભારે ઘાયલ કર્યો. આટલી ગંભીર ઈજાના કારણે કાર્તિક એક મહિનો શાળામાં જઈ ન શક્યો. જતાંજતાં સીપીએમના કાર્યકર્તાઓ ઘરની બારીઓ તોડતા ગયા. એક રૂમના ફર્નિચરને પણ સળગાવી દીધું. માતા રમ્યાના કહેવા પ્રમાણે, કાર્તિક આજે પણ રાત્રે ઊંઘમાંથી જાગી જાય છે અને રડવા લાગે છે. તેને સતત એવું લાગે છે કે તેને કોઈ મારવા આવી રહ્યું છે. તે પોતાનું દફ્તર ઉપાડી શકતો નથી.

સામ્યવાદી વિચારસરણીનો જન્મ જ કથિત ઉચ્ચ અને શ્રીમંત વર્ગની જોહુકમી અને અત્યાચારોમાંથી થયો હતો. તેનું ઉદ્ભવસ્થાન રશિયા રહ્યું છે, આ વિચારસરણી સારી હતી પરંતુ તેના માટે લેવાતા પગલાં અને શાસનમાં આવ્યા બાદ વિચારપલટાના લીધે આ વિચારસરણી ધીમેધીમે દુનિયાના અનેક દેશોમાંથી દૂર થતી જાય છે. સામ્યવાદીઓ દ્વારા સત્તા મેળવવા અને સત્તા ટકાવવા હિંસાની નવાઈ નથી. રશિયા અને ચીનમાં વર્ષોથી દમનકારી શાસનના લીધે એક જ પક્ષનું શાસન રહ્યું છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ કેરળ જેવી જ હિંસા જોવા મળી છે અને ડાબેરીઓ સામે લડતાંલડતાં તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ પણ તેના જેવી જ બની ગઈ છે. તેથી ત્યાં પણ ગુંડાગીરી ચાલુ જ છે. આ બધા કિસ્સાઓ લખવા બેસીએ તો પાર ન આવે, પરંતુ ઉપરોક્ત બે કિસ્સા જ ઘણું બધું કહી જાય છે.

નવાઈની વાત એ છે કે આ મુદ્દાઓ વણચર્ચિત રહી જાય છે અને ડાબેરીઓનું દમનચક્ર ચાલ્યા જ કરે છે. દલિતો અને ગરીબોના મસીહા હોવાનો દાવો કરનારા તેમની સામે જ હિંસા કરે તે કેવું!

દારૂ, સેક્સ, કપડાં: સભ્યતાનાં બંધનો ખ્રિસ્તી પંથમાં પણ છે જ

(ભાગ-૨)

ગઈ કાલે ૩૧ ડિસેમ્બર ધામધૂમથી ઉજવાઈ! આપણે ગઈ કાલના ક્રિસમસ, સાંતા ક્લૉઝ, ૩૧ ડિસેમ્બર, ખ્રિસ્તી પંથ અને મોજમજા: ભ્રમ અને સચ્ચાઈ લેખમાં જોયું કે હિન્દુ તહેવારોમાં બંધન વધુ છે તેવી માન્યતા ખોટી છે. ૨૫ ડિસેમ્બર એ ઈસુનો જન્મદિન છે તેમ છાતી ઠોકીને કહી શકાય તેમ નથી. સાંતા ક્લૉઝની પરિકલ્પના પણ નરી કલ્પના જ છે જે માર્કેટિંગના વિચારમાંથી જ ઉદ્ભવેલી છે. આ જ રીતે ૩૧ ડિસેમ્બર એ વર્ષનો અંત છે તેમ પણ વ્યાપક રીતે ન કહી શકાય. આજે આપણે એ સચ્ચાઈ જાણવાનો પ્રયાસ કરીએ કે શું ખરેખર ખ્રિસ્તી પંથમાં ક્રિસમસ અંગે, દારૂ અંગે, ટૂંકાં કપડાં અંગે કે સેક્સ અંગે કોઈ બંધનો જ નથી? આપણે ત્યાં નવરાત્રિ જે રીતે પૈસા કમાવવાનું નિમિત્ત બની ગઈ છે અને તેની ધર્મ પ્રમાણે ઉજવણી નથી થતી તેમ ક્રિસમસનું પણ નથી થયું ને.

જો ક્રિસમસને સાચા અર્થમાં ઉજવવી હોય તો તેમાં ક્રિસમસ પહેલાં સાચા અર્થમાં ખ્રિસ્તી પંથ પાળતા લોકોએ ઉપવાસ એટલે કે ‘ફાસ્ટ’ રાખવાના હોય છે. કેટલાક ૧ ડિસેમ્બરથી ૨૪ ડિસેમ્બરની મધ્ય રાત્રિ સુધી ઉપવાસ કરે છે તો કેટલાક ૧૫ નવેમ્બરથી ૨૪ ડિસેમ્બરની મધ્યરાત્રિ સુધી. આ ઉપવાસના દિવસોમાં વચ્ચે વચ્ચે તમે જમી શકો (કેટલેક અંશે જૈનોમાં આવતા ઉપવાસની જેમ) અને તે દિવસે માછલી, દારૂ, રેડ મીટ, પૉલ્ટ્રી, મીટ પ્રૉડક્ટ, એગ, ડેરી પ્રૉડક્ટ, તેલ લઈ શકાય. આનો અર્થ શું થયો? માંસમચ્છી ઉપવાસના દિવસે નહીં ખાવાનાં. તેલ પણ નહીં ખાવાનું. હિન્દુઓમાં શાકાહારના જે ગુણગાન છે અથવા તો માંસાહારને તામસી ખોરાક માનીને નિષેધ કરાયો છે તેનો નિષેધ ખ્રિસ્તી પંથમાં પણ ઉપવાસના દિવસો પૂરતો છે. બીજી એક માન્યતા એ છે કે હિન્દુ ધર્મમાં કેટલા બધા સંપ્રદાયો અને કેટલા બધા પેટા સંપ્રદાયો છે જ્યારે મુસ્લિમોમાં કે ખ્રિસ્તીઓમાં નથી. આ લિબરલો-સેક્યુલરોએ ફેલાવેલો ભ્રમ છે! એક અંદાજ પ્રમાણે ખ્રિસ્તી પંથમાં ૩૩,૦૦૦થી વધુ પેટા સંપ્રદાયો છે! આમાંનો એક ઇસ્ટર્ન ઑર્થૉડૉક્સ ક્રિસમસ પૂર્વેના ઉપવાસમાં દર શનિ-રવિ ફીસ્ટ (એટલે કે ઉપવાસ નહીં રાખવાની) છૂટ આપે છે. એટલે તે દિવસે માછલી, દારૂ અને તેલ લઈ શકાય. જ્યારે દર મંગળ અને ગુરુએ તેલ અને દારૂની છૂટ!

દારૂ અંગે બાઇબલ શું કહે છે? કેનાના લગ્નમાં જ્યારે દારૂ ખાલી થઈ જાય છે ત્યારે માતા મેરીના કહેવાથી જિસસ પાણીને દારૂમાં ફેરવી દઈ ચમત્કાર કરે છે અને તેમનો આ પહેલો ચમત્કાર છે તેવું ગૉસ્પેલ ઑફ જૉન (જૉન વિષયક ક્રાઇસ્ટની કથા)માં આવે છે. દારૂના વિરોધીઓ આનો બચાવ એ રીતે કરે છે કે જિસસે પાણીને જેમાં પરિવર્તિત કર્યું તે હકીકતે દ્રાક્ષનો રસ (જ્યુસ) હતો. અર્થાત દારૂ નહોતો. દારૂ ત્યારે કહેવાય જ્યારે દ્રાક્ષના રસમાં ફર્મેન્ટેશન (આથો) આવે, પરંતુ કેટલાક કહે છે કે ના, ના, એ દારૂ જ હતો. તે વખતે અનફર્મેન્ટેડ અને ફર્મેન્ટેડ વચ્ચેનો ભેદ બધા જાણતા હતા. આ જ રીતે જિસસ લાસ્ટ સપરમાં ઉલ્લેખ છે કે તેમણે વાઇનનો કપ લીધો અને તેમના અનુયાયીઓને પીવા આપ્યો.

પરંતુ ઑલ્ડ ટેસ્ટામેન્ટમાં એરોન અને તેના દીકરાઓ, પ્રિએસ્ટ (પૂજારી)ને તેઓ જ્યારે લૉર્ડ (ભગવાન) સમક્ષ સેવા કરવા જાય ત્યારે દારૂ કે બીજું કોઈ કડક પીણું પીવાની ના પાડવામાં આવી છે. (લેવિટિકસ ૧૦:૯) આ જ રીતે નાઝરાઇટ લોકોને (જેઓ ગૉડની સેવા કરવા સમર્પતિ થયા હોય) તેઓ પ્રતિજ્ઞા હેઠળ હોય ત્યારે વાઇન પીવા પર પ્રતિબંધ મૂકાયો છે. બાઇબલ બુક ઑફ પ્રૉવર્બમાં વાઇન અને સ્ટ્રૉંગ ડ્રિન્ક પીવા સામે ભરપૂર ચેતવણીઓ છે. “જેઓ વાઇન પીવે છે તેની વાઇન મજાક ઉડાવે છે” (પ્રૉવર્બ્સ ૨૦:૧) “અને તેમને બદલામાં સંતાપ, દુઃખ, પીડા અને ઈજા આપે છે અને તે પણ કોઈ કારણ વગર.” (પ્રૉવર્બ્સ ૨૩:૨૯, ૩૦) “અંતે તે (વાઇન) નાગની જેમ દંશ દે છે અને ઝેરીલા સાપની જેમ ઝેર આપે છે.” (શ્લોક ૩૨, એનઆઈવી)

જિસસ અને તેમના અનુયાયીઓ દારૂ પીતા હતા, પરંતુ આ શ્રીકૃષ્ણની સોળ હજાર રાણી જેવી વાત છે. દારૂ પીવા સામે વાંધો નથી, પરંતુ તેના અતિરેક સામે જરૂર છે. અને તકલીફ અતિરેકથી જ થાય છે. જો આપણે મન પર કંટ્રોલ રાખી શકતા હોત તો તો ઝેર પણ એક મર્યાદામાં અમૃત સમાન જ છે ને. શિવજીને ક્યાં ઝેરની અસર થાય છે? પરંતુ એમ નથી કરી શકતા તેથી તે નુકસાનકારક છે. વળી, ભોજન એ જરૂરિયાત છે, દારૂ એ જરૂરિયાત નથી. દારૂથી બિનજરૂરી ખર્ચ થાય છે, અકસ્માતની સંભાવના રહે છે, તેના નશામાં ઝઘડા, બિનજરૂરી વિવાદો, બળાત્કાર જેવા અપરાધો થવાની સંભાવના રહે છે અને શરીરને તો નુકસાન થાય જ છે. એટલે જ એફિશિયન્સ (૫:૧૮, એનએલટી)માં કહેવાયું છે, “દારૂનો નશો ન કરો કારણકે તે તમારી જિંદગી બરબાદ કરી નાખશે.” એટલે પ્રૉટેસ્ટન્ટ (ખ્રિસ્તી પંથનો એક સંપ્રદાય જે અમેરિકામાં વધુ રહે છે)ના પેટા સંપ્રદાય એવન્જેલિકલના લોકો દારૂ પીતા નથી.

આ જ રીતે પાર્ટી કરવા વિશે પણ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે. “વાઇલ્ડ પાર્ટીઓમાં ભાગ ન લો અને નશો ન કરો, વ્યભિચાર ન કરો અને અનૈતિક જીવન ન જીવો અથવા લડાઈ કે ઈર્ષા ન કરો.” (રોમન્સ ૧૩:૧૩ એનએલટી) ખ્રિસ્તીઓને આદેશ અપાયો છે કે એવી કોઈ પણ ચીજ જે તેમના દેહનો કબજો લઈ લે અથવા તેના તમે ગુલામ બની જાવ (માસ્ટર્ડ) તે ન લેવી. (૧ કૉરિન્થિયન્સ ૬:૧૨; ૨ પીટર ૨:૧૯)

પશ્ચિમના ચશ્માથી જ બધું નિહાળતા-પશ્ચિમને, ખાસ કરીને અમેરિકાને તમામ બાબતોમાં આદર્શ માનતા ભારતની ખોટી ટીકા કરતા બુદ્ધુજીવીઓને ખબર નથી કે અમેરિકામાં પણ એક સમયે દારૂબંધી લદાઈ હતી! ત્યાં પણ ખ્રિસ્તીઓ, ખાસ કરીને તેનો પેટા સંપ્રદાય પ્રૉટેસ્ટન્ટ દારૂબંધીની તરફેણમાં છે. ઈ.સ. ૧૬૫૭માં મેસેચ્યુસેટ્સની જનરલ કૉર્ટે સ્ટ્રૉંગ દારૂ ચાહે તે રમ હોય કે વ્હિસ્કી, વાઇન હોય કે બ્રાન્ડી, તેને “ઇન્ડિયન્સ”ને વેચવા પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો. (અહીં કૉર્ટ એટલે અદાલત નહીં, પરંતુ વિધાનસભા અર્થ લેવો. અને ઇન્ડિયન્સ એટલે ત્યાંના મૂળ વતનીઓ જે આમ તો સેંકડો વર્ષો પૂર્વે ભારતમાંથી જ ગયા હતા.) ઈ.સ. ૧૮૨૬માં જ્યૉર્જિયામાં સંગઠિત રીતે ટેમ્પરન્સ (દારૂ પીવાથી દૂર રહેવું) ચળવળ શરૂ થઈ હતી. તેને ડ્રાય ક્રુસેડ એટલે કે દારૂ સામેની જેહાદ એવું નામ પણ આપવામાં આવેલું. જાણીને નવાઈ લાગશે પરંતુ સચ્ચાઈ છે કે ઈ.સ. ૧૮૬૯માં અમેરિકામાં નેશનલ પ્રૉહિબિશન પાર્ટી સ્થપાયેલી જે હજુ પણ અસ્તિત્વમાં હોય તેવો (ડેમોક્રેટિક અને રિપબ્લિકન પછી) સૌથી જૂનો ત્રીજો પક્ષ છે! સામાન્ય રીતે લિબરલો મહિલાઓ પ્રત્યે ઉદાર હોય તેવી માન્યતા છે પરંતુ અમેરિકામાં છેક ૧૯૨૦માં મહિલાઓને મતાધિકાર મળેલો તેની સામે આ પ્રૉહિબિશન પાર્ટીએ તેની સ્થાપનાથી જ મહિલાઓને પક્ષની સભ્ય તરીકે સ્વીકારવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. ૧૮૭૩માં વીમેન્સ ક્રિશ્ચિયન ટેમ્પરન્સ યુનિયન સ્થપાયેલું. દારૂડિયા પતિઓના અત્યાચારોથી બચવા શિક્ષણ મારફતે દારૂથી લોકોને બચાવવા તેનું અભિયાન હતું. પ્રૉટેસ્ટન્ટ પંથીઓ ખાસ કરીને એવન્જેલિકલ પ્રૉટેસ્ટન્ટ દારૂ પીવાને નુકસાનકારક અને પાપકારક માને છે. દારૂથી કુટુંબ અને પ્રતિષ્ઠા બરબાદ થાય છે, ગરીબી, અવ્યવસ્થા અને અપરાધ વધે છે તેમ માને છે. પહેલાં લોકોને દારૂ છોડવાની અપીલો થઈ અને પછી દારૂના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવા કાયદો બદલવા માટે પગલાં લેવાયાં. ૧૮૮૧માં કેન્સાસ મદ્ય પીણાંઓ પર પ્રતિબંધ મૂકનારું પ્રથમ રાજ્ય બનેલું. જ્યૉર્જિયામાં ઈ. સ. ૧૯૦૮થી ૧૯૩૫ સુધી દારૂ પર પ્રતિબંધ રહ્યો.

અમેરિકામાં ઈ. સ. ૧૯૨૦માં આખા દેશમાં દારૂબંધી લદાઈ હતી, માનવામાં આવશે? બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી આર્થિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને દારૂબંધી ઉઠાવી લેવાઈ. જોકે અમેરિકામાં કેન્સાસ, મિસિસિપી અને ટેનેસી એ ત્રણ રાજ્યો દારૂબંધીવાળા રાજ્યો આજની તારીખે પણ છે! કેટલાંક પરગણાંઓ (કાઉન્ટી) પણ દારૂબંધી ધરાવે છે જેમ કે ટૅક્સાસનાં ૨૫૪ કાઉન્ટી પૈકી ૭૪ સંપૂર્ણપણે દારૂબંધી ધરાવે છે! એલબામા, અર્કન્સાસ, વર્જિનિયામાં પણ ઘણાં બધાં કાઉન્ટી દારૂબંધીવાળા છે. એટલે અમેરિકામાં દારૂ ખરીદીને એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે જવામાં બહુ ધ્યાન રાખવું પડે! ભારતમાં મણિપુર જેવા ખ્રિસ્તીઓના પ્રભુત્વવાળા રાજ્યમાં ખ્રિસ્તીઓ આદિવાસી વિસ્તારમાં દારૂબંધી ઉઠાવવાનો વિરોધ કરે છે. ખ્રિસ્તીઓના બહુમતીવાળા ઝેક રિપબ્લિકનમાં દારૂના કારણે મોતના લીધે વર્ષ ૨૦૧૨માં દારૂબંધી કરી દેવાઈ છે! ડેન્માર્ક સિવાયના નૉર્ડિક દેશો (ફિનલેન્ડ, આઈસલેન્ડ નૉર્વે અને સ્વીડન)માં દારૂના વેચાણ અંગે કડક કાયદા છે અને તેના પર આકરો વેરો પણ લદાયેલો છે. ઑસ્ટ્રેલિયામાં પણ કેટલાક વિસ્તારો ડ્રાય ઝૉન તરીકે જાહેર થયા છે. કારણ જાણવું છે? દારૂના નશાના કારણે ડ્રાઇવિંગ અકસ્માત, હિંસા અને અસભ્ય વર્તન. ન્યૂઝીલન્ડમાં પણ ૧૮૮૦માં દારૂ સામે ઝુંબેશ શરૂ થયેલી. ઘણા દેશોમાં ચૂંટણી પહેલાં અને પછી દારૂબંધી લદાય છે.

ભારતમાં મહાત્મા ગાંધીજી દારૂને સામાજિક દૂષણ માનતા અને તેના પર પ્રતિબંધ હોવો જોઈએ તેમ માનતા હતા. તેમણે કહેલું કે “જો હું ભારતનો સરમુખત્યાર બનું તો દારૂની દુકાનોને કોઈ વળતર આપ્યા વગર જ બંધ કરી દઉઁ.” તેથી જ તો ગુજરાતમાં દારૂબંધી આવી અને ગત વર્ષે બિહારમાં પણ લદાઈ.

લિબરલો-સેક્યુલરો હિન્દુ ગ્રંથોનો આધાર લઈ દાવો કરતા હોય છે કે દેવતાઓ પણ સોમરસનું પાન કરતા હતા અને સોમરસ એટલે દારૂ. આ લોકો ખોટા છે. સોમ એટલે ચંદ્ર. સૌમ્ય એટલે નાજુક. ચંદ્ર સાથે સંકળાયેલું. અને શતપથ બ્રાહ્મણમાં  સોમરસ અને સુરા આ બંને વચ્ચે સ્પષ્ટ ભેદ સમજાવેલો છે. સોમ અમૃત છે અને સુરા વિષ છે. નિરુક્ત શાસ્ત્ર મુજબ, સોમનો અર્થ એક ઔષધિ પણ થાય છે.

ખ્રિસ્તીઓને બંધનમાં ડ્રેસની વાત પણ આવે. સામાન્ય રીતે ખ્રિસ્તી બહુલતા પશ્ચિમી દેશોમાં જોવામાં આવે છે. આથી એક ભ્રમ એ પણ ફેલાયેલો છે કે પશ્ચિમી સંસ્કૃતિ એટલે ખ્રિસ્તી સંસ્કૃતિ! એટલે ડ્રેસ હોય કે મુક્તપણે શારીરિક સંબંધો બાંધવાની વાત હોય, ખ્રિસ્તી પંથમાં આ બધામાં છૂટછાટો ખૂબ જ છે તેમ આપણે માની લઈએ છીએ. પરંતુ આવું નથી. ખ્રિસ્તી પંથની સ્ટાન્ડર્ડ બુક બાઇબલ મુજબ, ભલે તેમાં સ્ત્રીઓ કે પુરુષો માટે કેવાં કપડાં પહેરવા તેના કોઈ ચોક્કસ નીતિ-નિયમો આલેખાયા નથી, પરંતુ બાઇબલે એક ગાઇડલાઇન અથવા નીતિવિષયક સિદ્ધાંતો ચોક્કસ આપ્યા છે. આદમ અને ઇવે ગાર્ડન ઑફ ઇડનમાં ફળ ખાવાનું પાપ કર્યું તે પછી ગૉડે તેમની નગ્નતા ઢાંકવામાં મદદ કરી હતી. (જિનેસિસ ૩:૨૧)

અર્થાત્ નગ્નતા એ સભ્યતા નથી. એ ખ્રિસ્તી પંથ મુજબ પણ અનપેક્ષિત બાબત છે. જો કપડાં તમારા દેહને નગ્ન બનાવતાં હોય તો એ બાઇબલ મુજબ ખોટું જ છે અને ખોટું એટલે પાપ. ‘પ્રૅક્ટિસિંગ પ્રૉટેસ્ટન્ટ્સ: હિસ્ટૉરિયન્સ ઑફ ક્રિશ્ચિયન લાઇફ ઇન અમેરિકા, ૧૬૩૦-૧૯૬૫’ પુસ્તકમાં લેખકો લૉરી એફ. મેફલી, લેઇ ઇ. શિમ્ડ્ટ અને માર્ક વલેરીએ લખ્યું છે, “શરીરને રજૂ કરવાની બાબતમાં ડ્રેસ મહત્ત્વનો છે. કૉજિક (ચર્ચ ઑફ ગૉડ ઇન ક્રાઇસ્ટ)ના મહિલાઓના વિભાગનાં નેતા લિઝી રૉબિન્સને મહિલાઓને સૂચના આપી હતી કે “dress as Becometh Holiness.” પવિત્રતા માટે પોશાકનો અર્થ થાય છે કે શરીર ઢંકાયેલું રહેશે, ગરમ વાતાવરણમાં પણ.” અહીં પ્રૉટેસ્ટન્ટ અને ખાસ કરીને અમેરિકા વિશેના પુસ્તકની વાત એટલે કરી કે કેટલાક ગુજરાતી કૉલમિસ્ટોની બુદ્ધિ અમેરિકા અને ફ્રાન્સમાં જઈને અટકી જાય છે અને ત્યાંનું ખોટું ચિત્રણ આપણી સમક્ષ કરે છે.

ન્યૂ ટેસ્ટામેન્ટમાં પણ કહેવાયું છે કે

I also want women to dress modestly, with decency and propriety, not with braided hair or gold or pearls or expensive clothes, but with good deeds, appropriate for women who profess to worship God. (NIV, 1 Timothy 2:9-10)

અને આ જુઓ.

Your beauty should not come from outward adornment, such as braided hair and the wearing of gold jewelry and fine clothes. Instead, it should be that of your inner self, the unfading beauty of a gentle and quiet spirit, which is of great worth in God’s sight. For this is the way the holy women of the past who put their hope in God used to make themselves beautiful. (NIV, 1 Peter 3:2-5)

અર્થાત્ આંતરિક સૌંદર્યને ખ્રિસ્તી પંથ પણ મહત્ત્વ આપે છે! આત્માની સુંદરતાનું અગત્ય છે. મોંઘા ખર્ચાળ કપડાંનું નહીં. ઘરેણાં-આભૂષણો કામનાં નથી.

એટલું જ નહીં, ખ્રિસ્તી પંથમાં તો મહિલાઓ માટે વધુ બંધન છે! તેમણે પ્રે (પ્રાર્થના) કરતી વખતે માથું ઢાંકવું ફરજિયાત છે. પુરુષોએ નહીં! ખ્રિસ્તી લેખક અને મેગાચર્ચ પેસ્ટર માર્ક ડ્રિસ્કૉલ તો કહે છે કે જે સ્ત્રી દર્દ, ચિંતા કે પછી બીજા કોઈ કારણસર સેક્સની ના પાડે તે સ્વાર્થી છે અને તે ઈશ્વરની વિરુદ્ધ છે.

સેક્સ અંગે પણ ખ્રિસ્તી પંથમાં સ્પષ્ટ આદેશ છે. જિનેસિસ ૨:૨૪ મુજબ, ગૉડ કહે છે, “તેથી પુરુષ તેના પિતા અને માતાને છોડશે અને પત્ની સાથે જોડાશે, અને તેઓ એક (વન ફ્લૅશ) બનશે.” ૧ કૉરિનથિયન્સ ૬:૧૬ મુજબ, ‘વન ફ્લૅશ’નો અર્થ ઇન્ટરકૉર્સ (સંભોગ) થાય છે. અને તે પુરુષ સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે તે પછી કરવાનો છે. ૧ કૉરિનથિયન્સ ૬:૧૮ મુજબ, આપણે (ખ્રિસ્તીઓએ) સેક્સ્યુઅલ ઇમ્મૉરાલિટીથી ભાગવાનું છે અથવા તેને ટાળવાની છે. આ બધા પછી, હિબ્રુસ ૧૩:૪માં ગૉડ કહે છે, સેક્સ ઇઝ ગુડ. પરંતુ ખ્રિસ્તી ધર્મગુરુઓ જેમ કે સૈન્ટ ઑગસ્ટાઇન તો સેક્સને પાપ માનતા હતા, તો સૈન્ટ પૉલ સેક્સની ઈચ્છાને ઈશ્વર સામે બળવો માનતા હતા અને બ્રહ્મચર્યને મહત્ત્વ આપતા હતા! મધ્ય યુગમાં તો સજાતીય સંબંધો માટે દેહાંતદંડની સજા મળતી હતી! બાળકો પેદા કરવા માટે જ પતિ-પત્ની વચ્ચે સેક્સ માન્ય હતું અને આથી કેટલાંક ‘આસનો’ (જેમ કે સ્ટેન્ડિંગ અપ, વૂમન ઑન ટોપ, ડૉગી સ્ટાઇલ, ઑરલ, એનલ અથવા માસ્ચરબેશન) પર પ્રતિબંધ હતો!  ખ્રિસ્તી પંથમાં છૂટાછેડાને પણ અનૈતિક મનાયા છે.

આમ, ક્રિસમસ અને ૩૧ ડિસેમ્બરને ઘણા ભારતીયોએ મોજમજાના તહેવાર માની લીધા છે પરંતુ ખ્રિસ્તી પંથમાં કપડાંથી લઈ, ખાવાપીવા, ઉપવાસ કરવા, સેક્સ અંગેના સ્પષ્ટ બંધનો છે જ. તો પછી પ્રશ્ન થાય કે આપણી સમક્ષ આવું ચિત્ર કેમ ઊભું થયું? ખ્રિસ્તી પ્રભુત્વવાળા દેશોમાં ઇટ, ડ્રિન્ક અને બી મેરીના બદલે ઇટ, ડ્રિન્ક અને **ની સંસ્કૃતિ કેમ આવી? તેનો જવાબ આગામી લેખમાં મેળવવા પ્રયાસ કરીશું.

(ક્રમશ:)

ક્રિસમસ, સાંતા ક્લૉઝ, ૩૧ ડિસેમ્બર, ખ્રિસ્તી પંથ અને મોજમજા: ભ્રમ અને સચ્ચાઈ

(ભાગ-૧)

આજે ૩૧ ડિસેમ્બર! ઇટ, ડ્રિન્ક એન્ડ બી મેરીનો દિવસ, ખાસ કરીને રાત! આમ તો આ તહેવાર પુરુષોને માટે વધુ આનંદદાયક પરંતુ ગત ૨૨ ડિસેમ્બરની રાત્રે વડોદરામાં ‘અખંડ’ સૌભાગ્યવતી બનાવવાની પ્રક્રિયામાં ‘અખંડ ફાર્મ’માં દારૂની મોજમજા માણી રહેલા લોકો પર પોલીસનો દરોડો પડ્યો તેમાં જે સંખ્યામાં મહિલાઓ પકડાઈ છે (બાત સજદોં કી નહીં નિયત કી હૈ, મયખાન મેં હર કોઈ શરાબી નહીં હોતા એવું ભલે શાયર કહે પરંતુ હોટલમાં કોઈ યુગલ રહેવા ગયું હોય અને ત્યાં આડાઅવળા ધંધા ચાલતા પકડાય તો યુગલને પણ એમાં જોડાયેલા પહેલી દૃષ્ટિએ તો માની જ લેવામાં આવે છે) તે જોતાં જો મહિલાઓ ખરેખર પીવાની શોખીન હોય તો ૩૧ ડિસેમ્બરનો તહેવાર હવે તેમના માટે પણ કહી શકાય. આમેય ઘણી મહિલાઓને હવે પુરુષો જે કંઈ ખોટું કરે તે કરવાનો શોખ જાગ્યો છે અને તેમ કરે તો જ તે પુરુષ સમોવડી ગણાય.

હિન્દુવાદીઓ ચિંતા કરે છે કે ક્રિસમસ અને ૩૧ ડિસેમ્બર ઉજવીને હિન્દુઓ ખ્રિસ્તી પંથ તરફ વળી રહ્યા છે. વાત તો સાચી પણ છે. વિદેશોમાં દિવાળી મર્યાદિત ઉજવાય અને તેય હિન્દુ ધર્મમાં માનનારા પૂરતી સીમિત. વૉશિંગ્ટનમાં વાઇટ હાઉસમાં બરાક ઓબામા દિવાળી ઉજવે તે તો વૉટ બૅંક માટે. પરંતુ વિદેશોમાં કેટલા ખ્રિસ્તીઓ કે કેટલા મુસ્લિમો અંદરોઅંદર એકબીજાને દિવાળીની શુભકામના પાઠવતા હશે? એ તો છોડો, ભારતમાં પણ કેટલા ખ્રિસ્તીઓ કે કેટલા મુસ્લિમો અંદરોઅંદર દિવાળી કે અન્ય કોઈ હિન્દુ તહેવારની શુભકામના પાઠવતા હશે?

ભારતમાં ખ્રિસ્તી પંથની છબી સેવા અને શાંતિની બનાવી દેવાઈ છે. જે કેટલીક હદે સાચી પણ છે. ગરીબોની અને દર્દીઓની સેવા કરવી અને શાંતિથી રહેવું. ફિલ્મોમાં પણ મોટા ભાગે પાદરી અને નનને સેવાની મૂર્તિ બતાવવામાં આવે છે. બીજી તરફ ઇસ્લામ પંથની છબી હિંસા સાથે જોડાઈ ગઈ છે અને આનું સૌથી મોટું કારણ ત્રાસવાદીઓ અને કટ્ટર મુસ્લિમો છે. ત્રીજી તરફ, હિન્દુ તહેવારોમાં બંધન વધુ અને મોજમજા ઓછી હોવાનું કેટલાક લિબરલો માને છે. સચ્ચાઈ શું છે? જાણવું જરૂરી છે. હિન્દુ તહેવારોમાં હવે જે જે તહેવારો આવશે તે ક્રમ મુજબ, મકરસંક્રાંતિ, શિવરાત્રિ, ધૂળેટી, અષાઢી બીજ જગન્નાથ રથયાત્રા, શ્રાવણ મહિનો, જન્માષ્ટમી, ગણેશ ચતુર્થી, નવરાત્રિ, દશેરા અને દિવાળી. આમાં કયો તહેવાર મોજમજાનો નથી તે કોઈ કહેશે?

મકરસંક્રાંતિ તો સાંગોપાંગ મોજમજાનો જ તહેવાર છે. બે દિવસ પતંગ ચગાવવાની અને લૂંટવાની મજા. બીજા પંથના કયા તહેવારમાં આવી નિર્દોષ લૂંટની છૂટ હશે? શિવરાત્રિ એટલે શિવોપાસનાનો તહેવાર પણ તેનેય કેટલાક ભાંગ સાથે જોડી દે છે. ધૂળેટી તો પાણી અને રંગ છાંટવાની સાથે ‘બૂરા ન માનો હોલી હૈ’ પ્રકારની નિર્દોષ મજાકનો રંગીન તહેવાર! અષાઢી બીજ જગન્નાથ રથયાત્રાએ ભગવાનનું મોસાળું, તેમનો શણગાર, તેમનો પ્રસાદ લેવા અને સાધુઓના-યુવાનોના અખાડી વ્યાયામની મજા અલગ હોય છે. શ્રાવણમાં ઉપવાસનું મહત્ત્વ છે અને શિવોપાસનાનું પણ મહત્ત્વ છે, પરંતુ હિન્દુ ધર્મ જેટલો ફ્લેક્સિબલ છે તેટલો કદાચ બીજો કોઈ પંથ નહીં હોય. શ્રાવણમાં ઉપવાસ રાખો, એકટાણા રાખો, દરરોજ કરો, કે દર સોમવારે કરો! તમારી મરજી! જન્માષ્ટમીએ મટકી ફોડવાનો કાર્યક્રમ માણવાની મજા અલગ જ છે. રાત્રે ભગવાનના દર્શન બીજા દિવસે પારણાનો આનંદ અનેરો છે. પણ જન્માષ્ટમીના ઉપવાસનું કોઈ ફરજિયાતપણું નહીં. ગણેશ ચતુર્થીનો તહેવાર પણ ગણેશજીની મૂર્તિ જેટલો જ ફ્લેક્સિબલ!

ગણેશજીને ક્રિકેટર, સૈનિક કે અન્ય કોઈ પ્રાસંગિક વેશમાં મૂર્તિ સ્વરૂપે રજૂ કરાય, કોઈ પૂજારી, કોઈ ધર્મગુરુ ફતવો બહાર પાડી વિરોધ નહીં કરે કે કોઈની હત્યા નહીં કરાય. ગણેશજીની મૂર્તિ પણ ઘરમાં દસ દિવસથી લઈને એક દિવસ સુધી રાખવાની છૂટ! નવરાત્રિમાં તો શક્તિ આરાધના કરતાં હવે હિન્દી કે ગુજરાતી સનેડો-ભાઈ ભાઈ કે ફૂલ ગજરો રે મારો હીર ગજરો જેવાં લોકગીતો પર મન ફાવે તેમ નાચવાની છૂટ મળે છે અને કપડાં પર પણ કોઈ બંધન નહીં. દશેરાનું મહત્ત્વ શક્તિ-શસ્ત્ર પૂજા કરતાં ફાફડા જલેબી (અમદાવાદ) કે ચોળાફળી (ભાવનગર) ઝાપટવા માટે વધુ છે. આવું જ દિવાળીનું! દિવાળી-નવા વર્ષ પર જાતજાતની વાનગીઓ-મીઠાઈઓ ખાવા મળે, ફટાકડા ફોડવા મળે અને એકબીજાના ઘરે બેસવા જવાનું (જોકે તે પણ ફરજિયાત નહીં, તમને મન થાય તો જવાનું, ન થાય તો કોઈ તમને સમ નથી દેતું). આટલી બધી છૂટછાટ કયો પંથ તમને દે છે, લિબરલો! અને તોય તમે દેકારો હિન્દુ ધર્મ સામે કરો છો!

જોકે ક્રિસમસ, સાન્તા ક્લૉઝ અને ૩૧ ડિસેમ્બર…આ ત્રણેયને લિબરલો ખ્રિસ્તી પંથ સાથે જોડે છે અને કહે છે કે જુઓ, ખ્રિસ્તી પંથમાં કોઈ બંધનો નથી. એટલે જ હિન્દુઓ પણ ક્રિસમસ, ૩૧ ડિસેમ્બર પ્રત્યે આકર્ષાય છે. તો હિન્દુવાદીઓ પણ આ ત્રણેય બાબતોને ખ્રિસ્તી પંથ સાથે જોડીને દુઃખી થાય છે, પરંતુ દરેક વાતમાં હિન્દુવાદીઓને ભાંડતા લિબરલો-સેક્યુલરો ક્યારેય સચ્ચાઈ રજૂ નથી કરતા અને પરિણામે એ સચ્ચાઈ જ બહાર નથી આવતી કે હકીકતે ક્રિસમસ અને ૩૧ ડિસેમ્બરની ઉજવણી એ ઉપજાવી કઢાયેલો અથવા કાળક્રમે માર્કેટિંગની જરૂરિયાતમાંથી બહાર આવેલા તહેવારો છે!

ચોંકી ગયા ને? પરંતુ આ સચ્ચાઈ છે. આવી જ બીજી સચ્ચાઈ બંધનો અંગેની છે. જો સાચા અર્થમાં ખ્રિસ્તી પંથ પાળવામાં આવે તો તેમાં જે બંધનો છે- ખાસ કરીને ક્રિસમસ, ૩૧ ડિસેમ્બર, માંસમચ્છી, કપડાં, દારૂ અને સેક્સ અંગે- તે જાણીને ચોંકી જશો.

ક્રિસમસ એટલે સાન્તા ક્લૉઝની ભેટો. દિવાળીની જેમ જ ખુશખુશાલ લોકો. લાઇટોથી ઝગમગ થતાં ઘરો. વિવિધ લોભામણી ઑફરોવાળી દુકાનો-શૉ રૂમ. ભારતના ટીવી પર આવતી લગભગ દરેક સિરિયલમાં (પ્રાઇમ ટાઇમની તો અચૂક) સાન્તા ક્લૉઝ અને ક્રિસમસની ઉજવણી દેખાડવામાં આવે. રસ્તા પર ફરવા નીકળો તો પણ ફૂટપાથથી માંડીને દુકાનોમાં સાન્તા ક્લૉઝનો ડ્રેસ અથવા ટોપી વેચાતાં જોવા મળે. પશ્ચિમના આધિપત્યવાળા મિડિયા-સોશિયલ મિડિયામાં મેરી ક્રિસમસના સંદેશાઓ વહેતા થાય. ભારતમાં સેન્ટ ઝેવિયર્સથી લઈને કૉન્વેન્ટ સ્કૂલોમાં ભલે હિન્દુ વિદ્યાર્થીની રાખડી છોડાવી દેવાતી હોય કે તિલક ભૂંસી નાખવા ફરજ પડાતી હોય કે હિન્દુ શિક્ષિકાના કપાળ પર ચાંદલો ભૂંસવાનો આદેશ અપાતો હોય, પરંતુ આ સ્કૂલોમાં નાતાલનું વેકેશન અચૂક પડે છે. તે પણ અઠવાડિયાનું. અને હવે તો દેખાદેખીમાં નોનમિશનરી સ્કૂલોમાં પણ આ વેકેશન પડે છે.

પરંતુ ચોંકાવનારી વાત તો એ છે કે શું ઈસુ ખ્રિસ્ત અથવા જિસસ ક્રાઇસ્ટ ૨૫ ડિસેમ્બરે જન્મ્યા હતા? કોઈ બાઇબલિકલ (એટલે કે બાઇબલને લગતો) ઉલ્લેખ એવો નથી મળતો જે મુજબ ઈસુ ૨૫ ડિસેમ્બરે જન્મ્યા હોય તેની પુષ્ટિ થાય. તેમાં તેમની જન્મતારીખ કે જન્મવર્ષ નથી આપવામાં આવ્યું. હકીકતે ઈસુ જન્મ્યા ત્યારે ઠંડીની ઋતુ (શિશિર)ના બદલે વસંત ઋતુ હોવાની શક્યતા વધારે છે કારણકે તેઓ જન્મ્યા ત્યારે ભરવાડો તેમના પશુઓને રાત્રે ચરાવી રહ્યા હતા. હવે ઠંડીમાં કોઈ રાત્રે પશુને ચરાવે ખરું?

ઇરેનિયસ (૧૩૦-૨૦૦) અને ટર્ટુલિયન (૧૬૦-૨૨૫) જેવા ખ્રિસ્તી લેખકોનાં લખાણોમાં ઈસુના જન્મદિવસની ઉજવણીનો ઉલ્લેખ નથી. નવાઈ લાગશે પણ ‘ઑરિજિન ઑફ એલેક્ઝાન્ડ્રિયા’ (૧૬૫-૨૬૪)માં તો રોમનો ઇસુના જન્મદિવસની ઉજવણી કરતા તેને પાગનોની (પાગલ નહીં, પાગન એટલે વિધર્મી, કાફિર) વિધિ ગણવામાં આવી છે! શરૂઆતમાં કોઈને ઇસુનો જન્મ ક્યારે થયો તેમાં રસ નહોતો. તેમને તો તેમના ઉપદેશ, તેમની સેવા, તેમના ચમત્કારો, તેમનો પુનર્જન્મ વગેરેમાં રસ હતો. ઇ.સ. ૨૦૦માં ઇજિપ્તમાં એક ખ્રિસ્તી શિક્ષકે ઇસુના જન્મદિન અંગે ઉલ્લેખ કર્યો. ક્લેમેન્ટ ઑફ એલેક્ઝાન્ડ્રિયા મુજબ, વિવિધ ખ્રિસ્તી જૂથોએ અનેક દિવસો (ઇસુના જન્મદિન તરીકે) સૂચવ્યા છે. પરંતુ તેમાં ૨૫ ડિસેમ્બરનો તો ઉલ્લેખ જ નથી! યુરેન્શિયા બુક મુજબ, જિસસ ૨૧ ઑગસ્ટ ૭ બી.સી.ના રોજ જન્મ્યા હતા. આ ઉપરાંત કેટલાક મુજબ ૨ જાન્યુઆરી તો કેટલાક મુજબ ૬ જાન્યુઆરી, કેટલાક મુજબ ૨૧ માર્ચ તો કેટલાક મુજબ ૧૭ એપ્રિલ, તો કેટલાક મુજબ ૨૦ અથવા ૨૦ એપ્રિલે તેમનો જન્મ થયો હતો.

પહેલી વાર ૨૫ ડિસેમ્બરે ઉજવણી ઈ.સ. ૩૩૬ એટલે કે ચોથી સદીમાં થઈ. રોમન સમ્રાટ કૉન્સ્ટેન્ટિને ખ્રિસ્તી પંથ અંગીકાર કર્યો હતો. તેના થોડાં વર્ષ પછી પૉપ જુલિયસ પ્રથમે સત્તાવાર રીતે ૨૫ ડિસેમ્બરને જિસસના જન્મદિવસ તરીકે જાહેર કરી.

ગૉસ્પેલ ઑફ લ્યુક મુજબ, જ્યારે ઈસુનો જન્મ થયો ત્યારે રોમનોએ વસતિ ગણતરીનો આદેશ આપ્યો હતો. નિષ્ણાતો મુજબ, રોમનો સારા વહીવટકાર હતા. તેઓ એવા સમયે વસતિ ગણતરીનો આદેશ ન જ આપે જ્યારે ઠંડી હોય. અથવા વરસાદ પડતો હોય. ખ્રિસ્તી નિષ્ણાતો મુજબ, ૨૫ ડિસેમ્બરે પ્રાચીન સૂર્ય ભગવાન મિથરા (આપણે “મિત્ર” કહીએ છીએ તેના પરથી મિથરા થયું)નો જન્મદિવસ છે. તેથી કદાચ તેને ઇસુના જન્મદિન તરીકે માની લેવાયો હોય કારણકે ઘણા ગ્રંથો મુજબ જિસસ સૂર્યનો અવતાર હતા. (પ્રાચીન સમયમાં રોમનો મિથરાસ નામના પંથના ઉપાસક હતા. બેલ્જિયમના પુરાતત્ત્વવિદ અને ઇતિહાસકાર ફ્રાન્ઝ ક્યુમોન્ટ મુજબ, વેદમાંથી “મિત્ર” ભગવાન પર્શિયન એટલે કે પારસી-ઈરાનમાં અપભ્રંશ થઈને “મિથરાસ” થયા અને તેમાંથી રોમન પંથ બન્યો.) આપણે ભૂલી ગયા છીએ કે ખરી ઉત્તરાયણ/મકરસંક્રાંતિ ૨૨ ડિસેમ્બર આસપાસ આવે છે અને ૧૪ જાન્યુઆરીને આપણે અપનાવી લીધી છે (તા. ૨૪ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૬ના દિવ્ય ભાસ્કરના સમાચાર મુજબ, જૈન સાધુ અને ખગોળવૈજ્ઞાનિક વિજયનંદીઘોષસૂરિશ્વરજીએ દાવો કર્યો હતો કે આ વર્ષે ૨૧ ડિસેમ્બરે બપોરે ૪.૧૫ કલાકે મકરસંક્રાંતિ બેસી ગઈ હતી.) રોમનો ખ્રિસ્તી બન્યા તે પહેલાં ડિસેમ્બરના ઉત્તરાર્ધમાં શનિ મહારાજનો ઉત્સવ – “સેટર્નલિયા” મનાવતા હતા. યુરોપના ગ્રીક સિવાયના લોકો (જેમના માટે ગ્રીક બાર્બરિયન શબ્દ વાપરતા) પણ આ જ સમય આસપાસ રજા રાખતા. ૨૭૪ સી.ઇ.માં રોમન સમ્રાટે સોલ ઇન્વિક્ટસ (અપરાજિત સૂર્ય ભગવાન)ની મિજબાની ૨૫ ડિસેમ્બરે રાખી. આથી એમ મનાય છે કે પૉપ જુલિયસ પ્રથમે વિધર્મીઓની ઉજવણી છિનવી લેવા ૨૫ ડિસેમ્બરને જિસસના જન્મદિન તરીકે ઘોષિત કરી દીધો!

જે પંથને શાસનનો રાજ્યાશ્રય મળે છે તે પંથ ફૂલેફાલે છે. શક્તિશાળી રોમનો, તે પછી બ્રિટન, અમેરિકા વગેરમાં ખ્રિસ્તી પંથને રાજ્યાશ્રય મળ્યો. તો ખ્રિસ્તી પંથ સર્વોચ્ચ બહુમતીવાળો પંથ બન્યો. અબ્બાસિડ, ફાતીમીદ, મુગલ વગેરે વંશોના કારણે ઈસ્લામનો પ્રચાર થયો. સિદ્ધરાજ જયસિંહ, કુમારપાળ જેવા રાજાઓના કારણે જૈનને વેગ મળ્યો. અશોક જેવા રાજાના કારણે બૌદ્ધ ફૂલ્યો ફાલ્યો. હિન્દુ ધર્મને જોઈએ તેવો રાજ્યાશ્રય ન મળ્યો- આઝાદી પહેલાં પણ નહીં, અને પછી પણ નહીં. તે ફૂલ્યો ફાલ્યો છે તેનામાં રહેલા સત્વના કારણે. આમ, રોમન દ્વારા કેથોલિક અને અમેરિકામાં પ્રૉટેન્સ્ટન્ટની બહુલતાના કારણે ૨૫ ડિસેમ્બર ઇસુ ખ્રિસ્તના જન્મદિવસ તરીકે પ્રચલિત બન્યો, પરંતુ આર્મેનિયાના ચર્ચામાં આજે પણ છ જાન્યુઆરીને ક્રિસમસ તરીકે ઉજવાય છે. જોકે શાણા કેથોલિક ધર્મગુરુઓએ છ જાન્યુઆરીને ફીસ્ટ ઑફ એપિફની (ઈસુને પ્રભુના મળેલા ઉપદેશ) તરીકે ઉજવવાનું શરૂ કરીને આ ક્ષેત્રના ખ્રિસ્તીઓને પણ પોતાની તરફ લેવા કોશિશ કરી.

૨૫ ડિસેમ્બર જ ઉપજાવી કાઢેલો તહેવાર હોય તો પછી સાન્તા ક્લૉઝ તો માર્કેટિંગ ગિમિક જ છે. અત્યારે આપણી સમક્ષ વિવિધ કંપનીઓ અને સિરિયલો વગેરમાં સાન્તા ક્લૉઝનું જે સ્વરૂપ રજૂ થાય છે તેનું ઉત્પત્તિ સ્થાન ઠંડા પીણાની જાણીતી કંપની કૉકા કોલાની ૧૯૨૦ના દાયકાની જાહેરખબરો છે! રેવરન્ડ ફાધર ફ્રાન્સિસ એક્સ. વેઇઝર એસ. જે.એ પુસ્તક ‘રિલિજિયસ કસ્ટમ્સ ઇન ફેમિલી’માં લખ્યું છે કે “અત્યારના સાન્તા ક્લૉઝને ખ્રિસ્તી સંત નિકોલસ સાથે કોઈ લેવા દેવા નથી! ખરેખર તો સાન્તા ક્લૉઝની કલ્પના પાગન (એટલે કે વિધર્મી) જર્મન ભગવાન થોર (જેના પરથી એક વાર- થર્સડેનું નામ રખાયું છે) પરથી કરાઈ છે!” ભારતમાં ભલે હિન્દુવાદીઓને સાન્તા ક્લૉઝથી ખ્રિસ્તીકરણનો ડર લાગે પરંતુ ઉપરોક્ત પુસ્તકમાં વેઇઝર લખે છે, “સાન્તાની (ખોટી) ફૅરી ટેઇલને સરળતાથી નાબૂદ નહીં કરી શકાય. તેમ કરવું જરૂરી પણ નથી. કેથોલિક માતાપિતા તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. પરંતુ તેમ કરવા જતાં તેમણે સાન્તા ક્લૉઝને વધુ મહત્ત્વ આપવું નહીં…સાન્તા ક્લૉઝને બાળકના મન પર હાવી થવા દેવો નહીં. તેના મનમાં ક્રિસમસના દિવસે બાળ જિસસનો જ વિચાર હાવી રહેવો જોઈએ…તમારાં બાળકોને તેમની ઈચ્છાઓ સાન્તાને લખવા ન કહો, પરંતુ બાળ જિસસને લખવા કહો.” પરંતુ ખ્રિસ્તીઓ, ખ્રિસ્તી પ્રભુત્વવાળી કૉકા કૉલા જેવી કંપનીઓ આવા ફાધરનું પણ ક્યાં સાંભળે છે? અને એટલે દર વર્ષે ખ્રિસ્તી અને બીજા પંથનાં બાળકો પર જિસસના બદલે સાન્તા હાવી થતો જાય છે.

આ જ રીતે ૩૧ ડિસેમ્બર પણ વર્ષનો અંતિમ દિવસ હતો જ નહીં. મધ્ય યુગમાં ખ્રિસ્તીઓ ૨૫ ડિસેમ્બરને નવા વર્ષ તરીકે ઉજવતા હતા! પરંતુ મોટા ભાગનું વિશ્વ ઇતિહાસમાં પૂર્વકાળે અને વર્તમાન કાળમાં પણ ઘણી જગ્યાએ માર્ચ આસપાસ જ નવું વર્ષ મનાવે છે. આના વિશે હું અગાઉ લખી ગયો છું તેથી લિંક આપી દઉં છું. નવું વર્ષ ક્યારે? કાલે? કે ચૈત્ર સુદ એકમે? કે ૧ જાન્યુઆરીએ?

ખ્રિસ્તી પંથમાં દારૂ, કપડાં, સેક્સ અંગે કેવાં બંધનો છે તેની વાત આવતી કાલે.

(ક્રમશ:)

ભાગ-૨ વાંચો: દારૂ, સેક્સ, કપડાં: સભ્યતાનાં બંધનો ખ્રિસ્તી પંથમાં પણ છે જ

દ્વારકાપ્રસાદ મિશ્ર: કૉંગ્રેસી જે નહેરુના કડક ટીકાકાર અને ઈન્દિરાના પ્રશંસક હતા

(મુંબઈ સમાચારની રવિવારની પૂર્તિમાં ‘સિક્કાની બીજી બાજુ’ કૉલમમાં તા.૨૫/૧૨/૧૬ના રોજ આ લેખ પ્રકાશિત થયો.)

નોટબંધી અને તે પછી સહારા-બિરલાની વાતમાં સિનેમાગૃહોમાં રાષ્ટ્રગીતની વાત થોડા વિવાદ પછી ભૂલાઈ ગઈ. આપણે સિનેમાગૃહોમાં રાષ્ટ્રગીત વગાડવું જોઈએ કે નહીં તેની વાત નથી કરવી. પરંતુ એક જૂની વાત જરૂર કરવી છે. શું તમને કોઈએ કહ્યું કે ૧૯૬૨માં ચીને ભારત પર આક્રમણ કર્યું ત્યારે ભારતીયોમાં રાષ્ટ્રભક્તિ જગાવવા માટે સિનેમા ઘરોમાં રાષ્ટ્રગીત ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું હતું?

૧૯૬૨માં આ નિર્ણય કરાયો તે મધ્ય પ્રદેશના કૉગ્રેસી નેતા દ્વારકાપ્રસાદ મિશ્ર (સાચી અટક મિશ્ર છે તેના પરથી ઘણા અપભ્રંશમાં મિસર પણ લખે છે, પરંતુ અંગ્રેજી સ્પેલિંગ મુજબ જેમ રામનું રામા, કૃષ્ણનું ક્રિષ્ના, શુક્લનું શુક્લા થયું તેમ મિશ્રનું મિશ્રા થયું)ની ભલામણ પર થયો હતો. આપણે વાત આ મિશ્રજીની કરવી છે. તેઓ ડી.પી.મિશ્રા તરીકે પણ ઓળખાય છે.

યુદ્ધ થયું ત્યારે વડા પ્રધાન તો નહેરુજી જ હતા પરંતુ દીકરી ઈન્દિરા ગાંધીને કેન્દ્રીય નાગરિક પરિષદનાં અધ્યક્ષા બનાવાયેલા. મધ્યપ્રદેશના મિશ્ર જનસંપર્ક સમિતિના અધ્યક્ષ હતા. આ મિશ્રજીની ભલામણ પર સિનેમાઘરોમાં રાષ્ટ્રગીત વગાડવાનો આદેશ થયેલો. તે વખતે ફિલ્મના અંતમાં રાષ્ટ્રગીત વગાડાતું. પડદા પર રાષ્ટ્રધ્વજ અને મહાત્મા ગાંધીજીનું ચિત્ર દેખાડવું ફરજિયાત હતું. થિયેટરોના દરવાજા બંધ કરી દેવા પણ ફરજિયાત હતા. રાષ્ટ્રગીતનું આ મધ્યપ્રદેશ કનેક્શન હતું જે તાજેતરમાં ફરી જીવંત થયું કેમ કે તાજેતરમાં સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે જે ચુકાદો આપ્યો તે મધ્યપ્રદેશના રહેવાસી શ્યામનારાયણ ચૌકસેની અરજી પર આપેલો અને જે ન્યાયમૂર્તિએ ચુકાદો આપ્યો તે ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્ર પણ મધ્યપ્રદેશના! આ દીપક મિશ્રએ તેર વર્ષ પહેલાં આ જ અરજદારની અરજી પર આવો જ ચુકાદો આપેલો અને કરણ જૌહરની ફિલ્મ ‘કભી ખુશી કભી ગમ’માંથી જ્યાં સુધી રાષ્ટ્રગીતનું દૃશ્ય કાઢી ન નખાય ત્યાં સુધી થિયેટરોમાં દેખાડવા પર પ્રતિબંધ મૂકેલો.

એક બીજી રસપ્રદ વાત ઇતિહાસ ફંફોળતા એ પણ જાણવા મળી કે ૧૯૬૧માં નહેરુની અધ્યક્ષતામાં રાષ્ટ્રીય એકતા પરિષદે ભલામણ કરી હતી કે શાળા-કૉલેજોમાં શરૂઆત રાષ્ટ્રગીત ગાવાથી થવી જોઈએ. આ ભલામણનો અમલ સૌ પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીર અને મદ્રાસ (તે વખતે મદ્રાસ રાજ્ય હતું) તેમજ કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોએ કર્યો હતો. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ અને પંજાબે પછી અમલ કરેલો.

સિનેમાઘરો, શાળા-કૉલેજો તો ઠીક પરંતુ ટીવી પર પણ રાષ્ટ્રગીત વગાડાતું હતું! ત્યારે જોકે ટીવી ઘરેઘરમાં નહોતું. ટ્વિટર પણ નહોતું નહીંતર ટ્વિટર પર સેક્યુલરો-લિબરલો મંડી પડ્યા હોત. અત્યારે તો એટલી ખરાબ મજાક ઉડાવાઈ કે વાત ન પૂછો. ૩ જૂન ૧૯૬૪ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશનાં સાંસદ સરલા ભદૌરિયાએ સરકારને પ્રશ્ન કરેલો કે ટીવી પર જ્યારે રાષ્ટ્રગીત વગાડવામાં આવે છે ત્યારે  દિલ્લીમાં લોકો ટીવી સામે ઊભા નથી થતા, બેઠા જ રહે છે, ત્યારે માહિતી અને પ્રસારણ પ્રધાન સત્યનારાયણ સિંહાએ જવાબ આપેલો કે સરકારને આ બાબતની જાણ નથી.

હવે મિશ્રજીની વાત. મિશ્રજીને ઇતિહાસ ચાણક્ય તરીકે ઓળખે છે. અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર રહેલા બ્રિજેશ મિશ્રના તેઓ પિતા થાય અને ‘ઈસ રાત કી સુબહ નહીં’ ફિલ્મના નિર્દેશક સુધીર મિશ્રના દાદા થાય. તેમણે સરદાર પટેલના ઉપ મંત્રી તરીકે સ્વતંત્ર ભારતની પહેલી સરકારમાં ગૃહ ખાતામાં પ્રશંસનીય ભૂમિકા ભજવી હતી. એક તરફ, તેમણે ગાંધીજીની હત્યા પછી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ પર લાગેલા પ્રતિબંધને ઉઠાવવામાં મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી હતી તેવો દાવો પણ છે તો બીજી તરફ, તેમણે ગાંધીજીની હત્યા પછી સંઘના દ્વિતીય સરસંઘચાલક માધવરાવ સદાશિવ ગોળવળકરની ધરપકડ કરાવવામાં ભૂમિકા ભજવી હોવાનું પણ કહેવાય છે. મિશ્રજીને સંઘના પ્રચારક, વિચારક અને ભારતીય મઝદૂર સંઘ, ભારતીય કિસાન સંઘ, સ્વદેશી જાગરણ મંચ જેવી સંસ્થાઓના સ્થાપક દત્તોપંત ઠેંગડી સાથે ખૂબ જ સારું બનતું. ૧૭ ઑક્ટોબર ૧૯૪૯ના રોજ બેઠકમાં મધ્યપ્રદેશના ગૃહ પ્રધાન તરીકે તેમણે સંઘના સ્વયંસેવકોને કૉંગ્રેસમાં સ્થાન મળે તે માટે તરફેણ કરતા કહેલું કે “જ્યારે કૉંગ્રેસીઓ જમાયતે-ઉલ-ઉલેમાના સભ્યોને કૉંગ્રેસના સભ્ય બનતા રોકતા નથી અને ભારત વિભાજનમાં જેની ભૂમિકા રહી છે તે મુસ્લિમ લીગના સભ્યોનું કૉંગ્રેસમાં સ્વાગત કરે છે તો પછી કોઈ કારણ નથી કે કૉંગ્રસીઓ સંઘના સભ્યોના કૉંગ્રેસમાં પ્રવેશનો  વિરોધ કરે.” મિશ્રએ એમ પણ કહેલું કે “વિભાજનકાળ વખતે હિંસામાં હિન્દુઓની રક્ષા કરવા માટે સંઘના સ્વયંસેવકો સિવાય કોણ તૈયાર હતું? સંઘના સ્વયંસેવકોએ પાકિસ્તાનના લાખો હિન્દુઓ જેમાં કૉંગ્રેસના નેતા અને કાર્યકર્તા પણ હતા તેમને મરતા બચાવેલા.” આમ, પહેલો દાવો વધુ યોગ્ય લાગે છે.

દ્વારકાપ્રસાદ મિશ્રનું વ્યક્તિત્વ આપણા ઈન્દુલાલ યાજ્ઞિક સાથે થોડું સામ્ય ધરાવે છે. ઈન્દુલાલ ગાંધીજી અને સરદાર પટેલના ટીકાકાર હતા તેમ દ્વારકાપ્રસાદ કૉંગ્રેસના હોવા છતાં જવાહરલાલ નહેરુના ટીકાકાર હતા. ઈન્દુલાલની જેમ તેમણે પણ ફિલ્મ નિર્માણ પર હાથ અજમાવેલો અને અમૃત બઝાર પત્રિકા (આજનું એબીપી)માં રિપોર્ટર તરીકે શરૂઆતમાં કામ પણ કરેલું. તેમણે પુસ્તક લખ્યું છે ‘ધ નહેરુ એપોચ: ફ્રોમ ડેમોક્રસી ટૂ મોનોક્રસી’. તેમણે પોતાના પુસ્તકમાં સરદાર પટેલે તેમને લખેલા પત્રનો સમાવેશ કર્યો છે જેમાં સરદાર પટેલે લખેલું, “જોકે નહેરુ ચોથી વાર કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ બન્યા છે, પરંતુ હજુ પણ તેઓ એક બાળકના ભોળપણ (ચાઇલ્ડલાઇક ઇન્નોસન્સ) સાથે કામ કરે છે જેનાથી તેઓ આપણને બધાને બહુ મોટી મુશ્કેલીઓમાં મૂકી દે છે.” આ પત્રમાં સરદારે સંવિધાન સભામાં શીખ પ્રતિનિધિઓની ચૂંટણીમાં તેમનો હસ્તક્ષેપ અને કેબિનેટ મિશનના પ્રસ્તાવો વિશે પત્રકાર પરિષદમાં તેમની નકારાત્મક પ્રતિક્રિયાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. પટેલ મુજબ, કેબિનેટ મિશનના પ્રસ્તાવ મુજબ, જે વચગાળાની સરકાર બની તે સાથે મુસ્લિમ લીગ પાસે નિષેધાધિકાર (વીટો)ની તાકાત બચતી નહોતી. પરંતુ નહેરુએ ૧૯૪૬માં કહ્યું કે બહુમતી અને લઘુમતી વચ્ચેની સમસ્યા હિન્દુસ્તાનની આંતરિક સમસ્યા હતી અને તેમાં અંગ્રેજોને દખલ દેવાની જરૂર નથી. તેનાથી ઝીણાને પાકિસ્તાનની માગણી ઉઠાવવાનું બહાનું મળી ગયું.

કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ તરીકે સરદાર પટેલ તરફી પુરુષોત્તમદાસ (પી.ડી.) ટંડન ચૂંટાયા ત્યારે નહેરુનો તેમની સામે વિરોધ હતો. નહેરુની રીતિનીતિના કારણે ટંડને કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ તરીકે સ્વમાનભેર હટી જવા નિર્ણય કર્યો પરંતુ મિશ્રજીના નેતૃત્વમાં કૉંગ્રેસની અંદર નહેરુ વિરોધી જૂથ બની ગયું હતું. નહેરુએ કૉંગ્રેસ કાર્યકારી સમિતિમાંથી રાજીનામું આપીને ત્રાગું કરેલું ત્યારે ૨૨ ઑગસ્ટ ૧૯૫૧ના રોજ મિશ્રજીએ એક જાહેર નિવેદન કરીને કહેલું કે નહેરુનાં કાર્યો આપખુદ પ્રકારનાં છે અને જો સરદાર પટેલ જીવતા હોત તો તેમણે તેમનો પૂરો ટેકો ટંડનને આપ્યો હોત. (ધ કૉંગ્રેસ પાર્ટી ઑફ ઇન્ડિયા: ધ ડાયનેમિક્સ ઑફ અ વન પાર્ટી ડેમોક્રસી, લેખક: સ્ટેનલી એ. કોચાનેક)

મિશ્રજીએ ચીન અને પાકિસ્તાન અંગે નહેરુની નીતિઓનો વિરોધ કર્યો પરિણામે તેમને કૉંગ્રેસમાંથી બહાર નીકળવું પડ્યું. રાજીનામા વખતે તેમણે નહેરુ પર ઘણા આક્ષેપો કર્યા. તેમણે ભવિષ્યવાણી કરેલી કે એક દિવસ નહેરુની નીતિઓના કારણે ચીન અને પાકિસ્તાન ભારત પર હુમલા કરશે. તેઓ એ વાતથી ખૂબ જ ક્રોધિત હતા કે ભારતે તિબેટને ચીનના હાથમાં સોંપી દીધું.

મિશ્રજીએ એમ પણ કહેલું કે “નહેરુ એમ માનતા કે સેક્યુલરિઝમ માત્ર હિન્દુઓએ જ રાખવું જોઈએ. જ્યારે તેમણે (નહેરુએ) સરદાર પટેલને પત્ર લખેલો કે હૈદરાબાદના મુસ્લિમોના મતને મહત્ત્વ મળવું જોઈએ. પરંતુ જમ્મુ-કાશ્મીર બાબતે નહેરુ આ વાત ભૂલી ગયેલા કે એ રાજ્ય હિન્દુ બહુમતીવાળું રાજ્ય છે.

કૉંગ્રેસ છોડ્યા પછી જન સંઘ (ભાજપનો પૂર્વાવતાર)માં જોડાયા અને પછી પ્રજા સમાજવાદી પક્ષમાં જોડાયા હતા. તેઓ બાર વર્ષ કૉંગ્રેસથી દૂર રહ્યા. જોકે સમાજવાદીઓ એ વખતે કૉંગ્રેસ અને સંઘ બંને માટે પડકારરૂપ હતા. દત્તોપંત ઠેંગડી સાથે આ સમાજવાદીઓને કેવી રીતે પરાજિત કરવા તેના પરામર્શમાં મિશ્રજીએ કહેલું, “તેમના કાર્યકર્તાઓને આરામપ્રિય અને તેમના નેતાઓને સ્ટેટસ પ્રિય કરી દો (સ્ટેટસ એટલે વૉટ્સએપ-એફબી નહીં, પરંતુ માનમોભાનું સ્ટેટસ). કાર્યકર્તાઓ જનતા સાથેનો સંપર્ક ગુમાવી દેશે અને નેતાઓ કાર્યકર્તાઓ સાથેનો.” આજે કૉંગ્રેસ-ભાજપમાં આમ જ થયું છે ને.

જોકે મિશ્રજીને ઈન્દિરા ગાંધી સાથે સારું બનતું. તેથી તેઓ બાર વર્ષ પછી કૉંગ્રેસમાં પાછા ફર્યા અને બાદમાં મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યપ્રધાન પણ બન્યા. કૉંગ્રેસમાં નહેરુજીના અવસાન બાદ ઈન્દિરાજી અને મોરારજી વચ્ચે સત્તાની સાઠમારી હતી. તેમની મહત્ત્વની ભૂમિકાના કારણે ઈન્દિરા અને મોરારજી વચ્ચે સમજૂતી થયેલી કે ઈન્દિરા વડાં પ્રધાન અને મોરારજી નાયબ વડા પ્રધાન બને. જોકે તે સમજૂતી તૂટી પડી અને કૉંગ્રેસના ઈન્દિરા અને સિન્ડિકેટ કૉંગ્રેસ એમ બે ભાગલા પડ્યા. તત્કાલીન વડા પ્રધાન મનમોહનસિંહના મિડિયા ઍડ્વાઇઝર રહેલા હરીશ ખરે મુજબ, ડી. પી. મિશ્ર તરીકે પણ જાણીતા મિશ્રજીએ ઈન્દિરા ગાંધીને વડા પ્રધાન બનાવવા માટે તેમની તરફેણમાં મુખ્યપ્રધાનોને મનાવેલા. તેના કારણે તેમને ચાણક્યનું બિરુદ મળ્યું હતું.

આજે ઉત્તરાખંડમાં અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં પક્ષપલટાના કારણે સરકાર તૂટતી અને બનતી જોઈએ છીએ પરંતુ દ્વારકાપ્રસાદ મિશ્રના સમયમાં આ ખેલ ખેલાતો હતો. ઈ.સ. ૧૯૬૩માં તેઓ જ્યારે મધ્યપ્રદેશના મુખ્યપ્રધાન બન્યા ત્યારે કૉંગ્રેસ પાસે માત્ર ૧૪૨ બેઠકો હતી. તે વખતે પ્રજા સમાજવાદી પક્ષ (પીએસપી)ના ચોવીસ ધારાસભ્યો પક્ષાંતર કરીને કૉંગ્રેસમાં જોડાઈ ગયા હતા!

મિશ્રજીના કાર્યકાળમાં વિદિશામાં બીજામંડલ મંદિર અને મસ્જિદનો વિવાદ ચગેલો. ઔરંગઝેબે બીજામંદિર (વિજયમંદિર)નો ધ્વંસ કર્યો હતો. તેના સ્થાને બનેલી મસ્જિદ બીજામંડલ મસ્જિદ કહેવાતી હતી. તેણે વિદિશાનું નામ બદલીને આલમગીરપુર રાખી દીધું હતું. પરંતુ મિશ્રજીએ ૧૯૬૫માં આ મસ્જિદને સંરક્ષિત સ્મારક ગણાવીને ત્યાં નમાઝ પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો.

કેન્દ્રમાં કૉંગ્રેસ સરકારમાં માનવ સંસાધન પ્રધાન રહેલા અર્જુનસિંહ (જે મધ્યપ્રદેશના મુખ્યપ્રધાન પણ હતા) હોય કે ભાજપના સુંદરલાલ પટવા (તા.ક.: તેમનું ૨૮ ડિસેમ્બર ૨૦૧૬ના રોજ નિધન થયું), તેઓ મિશ્રજીની કાર્યશૈલી પર ચાલતા હતા. વર્ષ ૨૦૦૦માં તેમની જન્મશતાબ્દિ ઉજવાઈ ત્યારે તત્કાલીન વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી, પૂર્વ વડા પ્રધાનો નરસિંહરાવ,  ઈન્દ્રકુમાર ગુજરાલ એમ બધા પક્ષના મહાનુભાવો એકત્ર થયા હતા. હરીશ ખરે મુજબ, મિશ્ર તેમના રાજકીય હરીફોને દુશ્મન નહોતા માનતા.

અત્યારે આવું કોઈ વ્યક્તિત્વ છે ખરું?

મતકારણે જયલલિતાને હિન્દુવાદી અને ઘોર હિન્દુવિરોધી બનાવ્યાં

(સંકલન શ્રેણી પાક્ષિક તા.૨૧/૧૨/૧૫ના અંકની કવરસ્ટોરી)

તમિલનાડુનાં મુખ્યપ્રધાન જયલલિતાનું અવસાન થયું. તેમના ભ્રષ્ટાચાર, તેમના એમ. જી. રામચંદ્રન સાથેના સંબંધો, તેમના સંઘર્ષ વગેરેની વાતોથી સમાચારપત્રો ભરાઈ ગયા, પરંતુ તેમના વિશે વણલખાયેલી વાતો લખવી છે.

પહેલી વાત તો એ કે માનો કે જયલલિતા હિન્દુ બ્રાહ્મણ હતાં અને તમિલનાડુમાં બ્રાહ્મણો વધુ ચુસ્ત હોય છે. તેમની અંતિમવિધિ ભૂમિમાં સમાધિરૂપે થઈ કારણકે પક્ષના તમામ નેતાઓને સમાધિ અપાઈ હતી. જો જયલલિતા મુસ્લિમ હોત અને તેમની અંતિમવિધિ અગ્નિદાહ આપીને થઈ હોત તો?

બીજી વાત. સમાચારપત્રોમાં એ વાત તો આવી કે વર્ષ ૨૦૧૪માં નરેન્દ્ર મોદીની લહેરને જયલલિતાએ તમિલનાડુમાં અટકાવી હતી. આ વાત ભાજપને નીચું દેખાડવા લખાઈ હતી કારણકે તમિલનાડુમાં બે જ પક્ષોનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે- અન્નાદ્રમુક અને દ્રમુક. તેથી કેન્દ્રમાં ગમે તેની લહેર હોય તો પણ તમિલનાડુમાં તે લહેર પ્રવેશતી નથી. પરંતુ સમાચારપત્રોમાં એ વાત ન આવી કે વર્ષ ૨૦૦૨માં જ્યારે ગુજરાતને રમખાણો બાબતે ખૂબ જ કલંકિત કરાઈ રહ્યું હતું ત્યારે શિવસેનાના પ્રમુખ બાળ ઠાકરે પછી એક માત્ર જયલલિતા જ હતા જેમણે નરેન્દ્ર મોદી સરકારને સમર્થન આપ્યું હતું.

સમગ્ર દેશમાં જ્યારે વૉટ બૅંક માટે એક તરફી સેક્યુલરિઝમ ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે શિવસેનાના બાળ ઠાકરેને બાદ કરતાં જયલલિતા એક માત્ર બિનભાજપી નેતા હતાં જેમણે રામમંદિરને સમર્થન આપ્યું હતું. વર્ષ ૨૦૦૩માં તેમણે અયોધ્યામાં રામમંદિરના નિર્માણને ટેકો જાહેર કરતાં કહ્યું હતું, “જો આપણે ભારતમાં પ્રભુ શ્રી રામનું મંદિર ન બનાવી શકીએ તો બીજે ક્યાં બનાવીશું? રામમંદિર બનાવવું જ જોઈએ.”

એટલું જ નહીં, તેઓ શિવસેનાને બાદ કરતાં એક માત્ર બિનભાજપી નેતા હતા જે મક્કમ પણે માનતા હતા કે તમામ પંથ-ઉપાસના પદ્ધતિ માટે પર્સનલ લૉના બદલે સમાન નાગરિક સંહિતા હોવી જોઈએ. તેમણે વર્ષ ૨૦૦૩માં જ કહ્યું હતું કે “સમાન નાગરિક સંહિતા દેશ માટે અત્યંત જરૂરી છે.”

જયલલિતા તમિલનાડુનાં મુખ્યપ્રધાન બન્યા તે પછી વર્ષ ૨૦૦૨માં તેમણે રાજ્યમાં પંથાતરણ (ધર્માંતરણ કહેવાય છે) વિરોધી કાયદો લાવ્યો હતો. સ્વાભાવિક રીતે જ દ્રમુક અને કૉંગ્રેસે તેનો ખૂબ જ વિરોધ કર્યો હતો. આ કાયદા મુજબ, બળ, લોભલાલચ કે છળકપટથી પંથાતરણ કરાવી શકાય નહીં. જો કરાય તો અવૈધાનિક થઈ જતું હતું. ગુજરાતમાં પણ આ કાયદો તે પછી આવ્યો હતો. કાયદો ભલે ભારતના એક નાનકડા રાજ્યમાં બન્યો હોય પણ તેની અસર દૂર-દૂર વેટિકન સુધી વર્તાઈ હતી. કેથોલિક સંપ્રદાયના વડા પોપ જૉન પૉલ દ્વિતીયએ આ કાયદાને અન્યાયી ગણાવ્યો હતો. પરંતુ લોખંડી મહિલા ગણાતાં જયલલિતાએ પોપને સદંતર ઝાટકી નાખ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે “પોપને તેમની સરકાર કે દેશમાં અન્ય કોઈ પણ રાજ્યની સરકાર દ્વારા બનાવાયેલા પંથાતરણ વિરોધી કાયદા પર બોલવાની કોઈ સત્તા નથી.” આ સમયે એક પત્રકારે (ખ્રિસ્તીઓ દ્વારા પંથાતરણની તરફેણ કરતા) કહ્યું હતું કે, “પોપ ખ્રિસ્તી સમુદાયના સર્વોચ્ચ વડા છે.” તે સમયે જયલલિતાએ જરા પણ સમય અને શબ્દ ગુમાવ્યા વગર તેને ઝાટકતા કહ્યું હતું, “તેથી શું થઈ ગયું?”

વર્ષ ૧૯૯૮માં લોકસભાની ચૂંટણી પૂર્વે તમિલનાડુના કોઇમ્બતુરમાં વિસ્ફોટો થયા હતા. તેમાં ઓછામાં ઓછા ૫૮ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા અને ૨૦૦ લોકો ઘાયલ થયા હતા. ૧૧ સ્થળોએ ૧૨ વિસ્ફોટો થયા હતા અને તે પણ ૧૨ કિમીની ત્રિજયામાં. કાર, મોટરસાઇકલ, સાઇકલ, સ્કૂટરના સાઇડ બૉક્સ, કોથળીઓમાં આ બોમ્બ મૂકવામાં આવ્યા હતા. આ હુમલા પાછળ અલ ઉમ્મા નામનું ઈસ્લામી ત્રાસવાદી સંગઠન જવાબદાર હતું. ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણી તે શહેરમાં સભા સંબોધવાના હતા તેની થોડી મિનિટો પહેલાં જ બૉમ્બ ધડાકા થયા હતા. ૧૯૯૮માં ભાજપનો વિજય નિશ્ચિત હતો. આથી તેને ધ્યાનમાં રાખીને અડવાણીજીની હત્યા કરવાના ઉદ્દેશ્યથી આ ધડાકા કરવામાં આવ્યા હતા તે દેખીતું હતું. અડવાણીની રેલીમાં હાજરી આપવા આવેલા ઘણા યુવાનો આ ધડાકામાં માર્યા ગયા હતા. રાજ્યમાં દ્રમુક પક્ષના એમ. કરુણાનિધિનું શાસન હતું જે ઇસ્લામિક વૉટ બૅંક પર મદાર રાખતી હતી. જયલલિતાએ કરુણાનિધિને ‘રાષ્ટ્રવિરોધી’ કહીને તેમની સરકારને બરતરફ કરવા માગણી કરી હતી. તે પછી કેન્દ્રમાં ભાજપ -શિવસેના, જયલલિતાના અન્નાદ્રમુક, સમતા, મમતા પક્ષ વગેરેના સંયુક્ત –એનડીએ- નામના મોરચા દ્વારા સત્તામાં આવ્યો હતો અને જયલલિતાએ કરુણાનિધિ સરકારને બરતરફ કરવાની માગણી કરી હતી.

જોકે એ વાત પણ સત્ય છે કે અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારને હેરાન કરવામાં જયલલિતા, ચંદ્રાબાબુ નાયડુ અને મમતા બેનર્જીએ કોઈ કસર બાકી રાખી નહોતી. વાજપેયીજીનું જયલિલતાએ અપમાન પણ કર્યું હતું. જયલલિતાની કરુણાનિધિ સરકારને બરતરફ કરવા ઉપરાંત સુબ્રમણિયન સ્વામી (જે તે વખતે જનતા પક્ષમાં હતા)ને નાણા પ્રધાન બનાવવા માગતા હતા. અટલજીએ તેમની સરકારનું પતન થયા પછી ૧૯૯૯માં કહેલું કે જ્યારે માર્ચ ૧૯૯૮માં તેમની સરકાર બની પણ નહોતી ત્યારે જયલલિતાએ સમર્થન પત્ર પકડી રાખીને પોતાનાં ત્રાગાં ચાલુ કરી દીધાં હતાં. ૧૯૯૮માં પંદર ઑગસ્ટના આગલા દિવસે પણ તેમણે સમર્થન પાછું ખેંચવા ધમકી આપી હતી. અટલજીએ આની પાછળનાં કારણો આપતા કહ્યું હતું કે “જયલલિતા ન્યાયાલયોમાં તેમની વિરુદ્ધ રહેલા તમામ કેસો પાછા ખેંચાય અને કેન્દ્રીય સંસ્થાઓ દ્વારા તેમની સામે ચાલતી તપાસ પાછી ખેંચાય તેવું ઈચ્છતા હતા. ઉપરાંત તેઓ તમિલનાડુમાં ડીએમકે સરકારને બરતરફ કરાય તેમ પણ માગણી કરી રહ્યાં હતાં. અમે તેમના બ્લેકમેઇલિંગને વશ ન થયાં.”

જયલલિતા શું મત માટે થઈને હિન્દુવાદી બન્યા હતા? આવો પ્રશ્ન પૂછવાનું મન એટલે થાય કારણકે રામમંદિર, સમાન નાગરિક સંહિતાને ટેકો આપનાર, ૨૦૦૨નાં ગુજરાત રમખાણો મુદ્દે હિન્દુઓ તરફી વલણ અપનાવનાર અને તમિલનાડુમાં પંથાતરણ વિરોધી કાયદો લાવનાર જયલલિતાએ વર્ષ ૨૦૦૪માં લોકસભાની ચૂંટણીમાં હાર બાદ આ કાયદો પાછો ખેંચી લીધો હતો તેમના શાસનમાં વર્ષ ૨૦૦૬માં એ જ પોપ જૉન પૉલ દ્વિતીયની પ્રથમ પુણ્ય તિથિએ તેમની ૨૨ ફીટ ઊંચી પ્રતિમા ખુલ્લી મૂકાઈ હતી. આ પ્રતિમા બનાવનાર વ્યક્તિનું નામ છે શિહાન હુસૈની. તેઓ ઘણી બધી નિપુણતા ધરાવે છે. માર્શલ આર્ટ્સમાં ચેમ્પિયન છે, શિલ્પકાર છે, તમિલ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે. ચિત્રકાર છે. અને એ કરતાંય તેમની મોટી નિપુણતા એ છે કે તેઓ જયલલિતા ભક્ત છે! તેમણે જયલલિતાનું ચિત્ર પોતાના લોહી દ્વારા બનાવ્યું હતું! આનું પરિણામ એ આવેલું કે જયલલિતાએ તેમની કરાટે શાળા માટે ૧૮ મેદાનો આપી દીધાં હતાં! વર્ષ ૨૦૦૫માં જયલલિતાના ૫૬મા જન્મદિને તો તેમણે હદ વટાવીને પોતાના લોહી દ્વારા જયલલિતાનાં ૫૬ ચિત્રો બનાવ્યાં હતાં! જયલલિતાના ૬૫મા જન્મદિને તેમણે વધુ હદ વટાવી અને તેમણે ૧૧ લિટર લોહી એકત્ર કર્યું જેમાં તેમનું પોતાનું પણ હતું અને તેના વડે જયલલિતાનું પૂતળું બનાવેલું. કહેવાની જરૂર નથી કે પોપ જોન પૉલ દ્વિતીયની પ્રતિમા પાછળ ખરું મહોરું તો જયલલિતા જ હતાં. જયલલિતાએ વર્ષ ૨૦૦૪ પછી હિન્દુવાદી સંસ્થાઓ સામે પણ કડક વલણ અપનાવ્યું હતું.

જયલલિતા વર્ષ ૨૦૧૧માં ફરીથી સત્તામાં આવ્યા પછી સંઘ દ્વારા વિજયાદશમીની આસપાસ થતા પથસંચલન પર તેમણે રોક લગાવી દીધી હતી. એટલું જ નહીં, તમિલનાડુમાં સંઘનું પથસંચલન વર્ષ ૧૯૪૦થી ચાલતું રહ્યું હતું. જયલલિતાએ આ માટે કાયદા અને વ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિનું કારણ આગળ ધર્યું હતું. અલબત્ત, વર્ષ ૨૦૧૪માં ૭ નવેમ્બરે ચેન્નાઈ ઉચ્ચ ન્યાયાલયે સંઘની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો હતો અને પથસંચલન તેમજ વિજયાદશમીના ઉત્સવની ઉજવણીની પરવાનગી આપી હતી પરંતુ જયલલિતાએ ન્યાયાલયની ઉપરવટ જઈને સંઘના કાર્યક્રમો પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

સંઘના તમિલનાડુ પ્રચાર પ્રમુખ સદગોપન નારાયણને તે સમયે કહ્યું હતું, “જ્યારે ન્યાયાલયે પથસંચલનને અનુમતિ આપી ત્યારે પોલીસ અમને કઈ રીતે અટકાવી શકે? શું પોલીસ ન્યાયાલય કરતાં પણ મોટી સત્તા છે? આની પાછળ રાજ્ય સરકાર છે. વર્ષ ૨૦૧૧માં સત્તામાં આવ્યા પછી જયલલિતા શાસનમાં હિન્દુવાદી નેતાઓની હત્યા પણ મોટા પ્રમાણમાં થવા લાગી હતી. સંઘ, વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ, હિન્દુ મુનાની જેવાં હિન્દુ સંગઠનોના નેતાઓ, અરે, ભાજપના નેતાની પણ હત્યાઓ થઈ હતી. માર્ચ ૨૦૧૬ની સ્થિતિ પ્રમાણે, આઠ હિન્દુવાદી નેતાઓની હત્યાનું રહસ્ય વણઉકેલાયેલું રહ્યું હતું.

વર્ષ ૨૦૧૩માં સંઘના અધિકારીઓએ અન્ય હિન્દુ જૂથોના નેતાઓ સાથે મળીને હિન્દુ નેતાઓની સુરક્ષા માટે જયલલિતાને મળવા પ્રયાસો કર્યા હતા પરંતુ તેમને એપોઇન્ટમેન્ટ અપાઈ જ નહીં. તે સમયે પણ સદગોપન નારાયણને કહ્યું હતું, “જયલલિતા ઈમામો અને ખ્રિસ્તી પંથોના પાદરીઓને મળે છે. તેઓ હિન્દુ નેતાઓને કેમ નથી મળતાં?”

ભાજપના નેતા અને કેન્દ્રીય વીજ પ્રધાન પીયૂષ ગોયલે કહ્યું હતું કે “દેશનો આ એક એવો ભાગ છે જેમાં હું મુખ્યપ્રધાન સુધી પહોંચી શકતો નથી. સંસદમાં તેમને ચેન્નાઈથી કહેવામાં ન આવે તો એક પણ સભ્ય એક શબ્દ પણ બોલતા નથી.” ગોયલ કેન્દ્ર સરકારના વીજ સુધારાની યોજના ‘ઉદય’ પર તમિલનાડુ દ્વારા હસ્તાક્ષર ન કરાવાના મુદ્દે આમ કહ્યું હતું.

એક સમયે રાજીવ ગાંધીની નજીક રહેલા જયલલિતા વર્ષ ૧૯૯૮માં ભાજપ સાથે આવ્યા પણ એક વર્ષની અંદર જ તેઓ પોતાની માગણીઓ ન સ્વીકારાતાં અટલ સરકારને ઉથલાવવા સોનિયા ગાંધી સાથે થઈ ગયેલાં. તે પછી તેઓ ફરી ૨૦૦૨માં હિન્દુવાદી બન્યાં. તે પછી ૨૦૦૪માં હિન્દુવાદીઓની પીછેહટ થતાં તેઓ ફરી સેક્યુલર બની ગયાં.

આતંકવાદનો ધર્મ ન હોય તો રમખાણોનો કેવી રીતે થઈ જાય?

(મુંબઈ સમાચારની રવિવારની પૂર્તિમાં ‘સિક્કાની બીજી બાજુ’ કૉલમમાં તા.૧૮/૧૨/૧૬ના રોજ આ લેખ પ્રકાશિત થયો.)

બ્રિટિશરોએ પોતાનું આડકતરું શાસન ચાલુ રાખવા માટે દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થા સમૂળગી બદલી નાખી. તે પછી કૉંગ્રેસના લાંબા શાસનમાં સામ્યવાદીઓના હાથમાં શિક્ષણ તંત્ર મોટા ભાગે આવ્યું અને કૉંગ્રેસ તરફી ઇતિહાસ તેમજ હિન્દુ વિરોધી ઇતિહાસ ભણાવાતો રહ્યો અને હજુ ભણાવાય છે. આના વિશે મુંબઈ સમાચારના આદરણીય કૉલમિસ્ટ સૌરભ શાહે ઉત્તમ લેખન કર્યું છે. કેવું કેવું ભણાવાય છે તે પુનરાવર્તિત કરવાની જરૂર નથી.

પરંતુ એ બધું કૉંગ્રેસ શાસનમાં થયું અને એટલે એવું જ હોય તેવું માની લઈએ પરંતુ નરેન્દ્ર મોદી સરકારને અઢી વર્ષ થઈ ગયા છે ત્યારે એ બધું હજુ પણ ચાલુ રહે તે કેવું? સંઘ-ભાજપની મોટી તકલીફ એ છે કે તે જ્યારે સત્તામાં આવે છે ત્યારે વિરોધી વિચારધારાવાળા ઘૂસી જાય છે અને સરકારને ગેરમાર્ગે દોરતા રહે છે. કહેવાતાં મોટાં નામો પોતાની છાવણીમાં આવે ત્યારે સંઘ-ભાજપ પણ ફૂલાઈ જાય છે અને તેમને બે હાથે આવકારે છે, એમ માનીને કે તેમને આપણે બદલી નાખીશું, પરંતુ તેવું થતું નથી. ઘણી વાર તો હંમેશાં વિરોધ કરનારા- કહેવાતા મોટા ઇતિહાસકાર-સમાજસેવક-નેતા- કૉલમિસ્ટ-લેખ વગેરેને સમારંભોમાં બોલાવાય- કૉર ટીમમાં સામેલ કરાય છે, તેમની સાથે સંઘ-ભાજપના લોકો પોતાની સેલ્ફી લઈ પોતાને ગર્વાન્વિત અનુભવે છે. ચાલો માનીએ કે એક વાર બોલાવી લઈ અખતરો કર્યો કે સામે વાળી વ્યક્તિ બદલાય છે કે નહીં. પરંતુ તે વ્યક્તિ જ્યારે તમારો વિરોધ જ કરતી રહે અને પોતે કથિત મોટી વ્યક્તિ છે તેવા તે વ્યક્તિના પ્રચારના ભ્રમમાં તેને તમે બોલાવતા રહો ત્યારે તે વ્યક્તિને પણ મજા આવતી હોય છે. તે તેનો ફાયદો ઉઠાવી પોતાની છાવણીમાં એવો પ્રચાર કરે છે કે આ લોકોનો વિરોધ કરો તો તમને બોલાવે. આ રીતે તેઓ પોતાનું માર્કેટિંગ કરી લે છે. કૉંગ્રેસ-સામ્યવાદીઓ ક્યારેય આવું કરતા નથી.

જ્યારે ઇતિહાસકારો-ફિલ્મકારો-વૈજ્ઞાનિકો એવૉર્ડ પાછા આપી રહ્યા હતા ત્યારે પણ સંઘ-ભાજપ પાસે બહુ ઓછા લોકો હતા જે ટીવી પર કે અન્યત્ર તેમની તરફેણમાં આવી શકે, કારણકે જે તરફેણવાળા લોકો છે તેમની હંમેશાં અવગણના કરવાનું જ સંઘ-ભાજપ શીખ્યા છે. આનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ સુધીન્દ્ર કુલકર્ણી અને અરુણ શૌરી છે. સુધીન્દ્ર કુલકર્ણી ડાબેરી સીપીએમના કાર્ડ હૉલ્ડર હતા. તેઓ પહેલાં તત્કાલીન વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીના સલાહકાર બની ગયા અને તેઓ નિવૃત્ત થયા તે પછી લાલકૃષ્ણ અડવાણીના. તેમણે અડવાણીને ગેરમાર્ગે દોર્યા હોવાનું જાણીતું છે. તા. ૪/૧૨/૧૬ની આ કૉલમ(“કૉંગ્રેસ સરકારે સૂચના આપેલી કે તેલંગણા, અન્નાને ન દેખાડો”)માં આપણે જોયું હતું કે કેશ ફોર વૉટનું સ્ટિંગ કર્યા પછી ભાજપ નેતૃત્વએ એ સ્ટોરી બ્રેકિંગ ન્યૂઝ માટે રાજદીપ સરદેસાઈના વડપણવાળી સીએનએનઆઈબીએન ચેનલને આપેલી. અને દેખીતી રીતે જ રાજદીપે એ સ્ટોરીને પ્રસારિત ન કરીને કૉંગ્રેસ સરકારનું હિત સાધી આપેલું.

અરુણ શૌરીનો દાખલો લઈએ તો, શૌરીએ એક પત્રકાર તરીકે કટોકટી કાળમાં ખૂબ જ સારું કામ કર્યું હતું. તેમણે ‘વર્લ્ડ ઑફ ફતવા’ જેવું પુસ્તક લખ્યું. મુસ્લિમ મહિલાઓને ત્રણવાર તલાક બોલીને અપાતા છૂટાછેડા સામે પણ તેમણે વિરોધ કર્યો હતો. રાજીવ ગાંધી સરકારે સર્વોચ્ચના ચુકાદાને બદલીને શાહબાનો નામના વૃદ્ધ મહિલાને છૂટાછેડા પછી પતિ દ્વારા ભરણપોષણથી વંચિત રાખેલાં તેનો તેમણે વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે છડેચોક રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ)ના હેતુઓને સમર્થન આપ્યું છે. તેમણે ખ્રિસ્તી મિશનરીઓ પર પુસ્તક લખ્યું છે. પરંતુ તેમણે ૨૦૦૯ની ચૂંટણી પછી ભાજપને આત્મમંથન કરવા સલાહ આપી તેથી તેઓ ધીમે ધીમે હાંશિયા પર ધકેલાતા ગયા.

આ પૂર્વભૂમિકા એટલા માટે કે કહેવાતા લિબરલો કેવા કટ્ટર છે તેનું વધુ એક ઉદાહરણ તાજેતરમાં બહાર આવ્યું. અન્ય ચેનલો પર રોજેરોજ એટીએમનો કકળાટ બતાવાઈ રહ્યો હતો ત્યારે ઝી ન્યૂઝ ચેનલે શિક્ષણમાં કેવું ઝેર ફેલાવાય છે તેનો ચોંકાવનારો રિપૉર્ટ બતાવ્યો. રિપૉર્ટ સીબીએસઇના ધોરણ બારમામાં ભણાવાતા પૉલિટિકલ સાયન્સ વિશે હતો. જી હા, એ જ પોલિટિકલ સાયન્સ જેમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એમ.એ.ની ડિગ્રી મેળવી હતી. અને એ જ મોદી સરકારનાં અઢી વર્ષના શાસન છતાં વર્ષ ૨૦૦૨નાં ગુજરાત રમખાણો વિશે હજુ પણ ભણાવાય છે!

હા, એ જ રમખાણો, જેણે નરેન્દ્ર મોદીને ઘણા બધાની દૃષ્ટિમાં ઝીરો બનાવ્યા અને ઘણા બધાની દૃષ્ટિમાં હીરો બનાવ્યા. એ જ રમખાણો, જેના લીધે નરેન્દ્ર મોદીને અમેરિકાના વિઝા ન મળ્યા. એ જ રમખાણો, જેના લીધે મોદીએ વર્ષ ૨૦૧૧માં પોતાની છબી બદલવા માટે સદ્ભાવના મિશન નામના ઉપવાસોના કાર્યક્રમો કરવા પડ્યા. એ જ રમખાણો, જેના લીધે મોદી વિરુદ્ધ સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે ઝાહિરા શૈખ કેસમાં તીખું અવલોકન કર્યું હતું અને મોદીને વર્તમાન નીરો સાથે સરખાવ્યા હતા. એ જ રમખાણો, જેના લીધે મોદીએ કરણ થાપરના ઇન્ટરવ્યૂને અધવચ્ચે જ અટકાવી દીધો હતો. અને તેમ છતાં એ રમખાણો બારમા ધોરણમાં ભણાવાય અને તે પણ મોદી સરકારના નાક નીચે તે કેવું!

અને આ કંઈ એવું નથી કે ઝી ન્યૂઝના રિપોર્ટથી જ આ જાણકારી બહાર આવી. આ તો છેક વર્ષ ૨૦૦૬થી જાહેર થયેલું છે. અર્થાત્ કે આ વાતને દસ વર્ષ વિતી ગયાં. આ કોઈ ચૂપકીદીથી કરાયેલું કામ નહોતું. તેના વિશે ૨૦૦૬માં સમાચારપત્રોમાં અહેવાલો આવ્યા હતા કે એનસીઇઆરટી પૂટ્સ ગુજરાત રાયૉટ્સ ઇન ટૅક્સ્ટબુક. ૨૦૦૬થી માંડીને અત્યાર સુધી ભાજપમાં કોઈને આ વિશે ખબર જ નહોતી? સંસદમાં આ મામલે કોઈએ અવાજ જ ન ઉઠાવ્યો? રાજકીય વિજ્ઞાનમાં ઇતિહાસ ન ભણાવવો જોઈએ તેવું કહેવાનો હેતુ નથી. વિરોધ એ વાતનો છે કે માત્ર હિન્દુ વિરોધી દૃષ્ટિકોણ વિકસે અને એ કરતાંય આતંકવાદી તૈયાર થાય તેવું વિચારબીજ રોપાય તે બિલકુલ ચલાવી ન લેવાય.

પૉલિટિકલ સાયન્સના ધોરણ બારના વિષયમાં ભણાવાય છે કે “ગુજરાત કે મુસ્લિમ વિરોધી દંગે”. તેમાં ગોધરામાં સાબરમતી ઍક્સ્પ્રેસના એસ-૬ ડબ્બાને ષડયંત્રપૂર્વક સળગાવી દઈ ૫૯ નિર્દોષ કારસેવકોને બાળીને મારી નખાયાની ઘટનાનો મામૂલી ઉલ્લેખ કર્યો છે અને લખાયું છે કે કેટલાક મુસ્લિમોએ આ કૃત્ય કર્યું હોવાના સંદેહ પર મુસ્લિમ વિરોધી રમખાણો ફાટી નીકળ્યાં. હકીકતે ૨૦૦૨નાં રમખાણોમાં હિન્દુઓ પણ મર્યા જ હતા. એટલે તેને મુસ્લિમ વિરોધી દંગે કેવી રીતે કહી શકાય? આ તો પાકિસ્તાનમાં ત્રાસવાદીઓ તૈયાર કરવાની ફૅક્ટરી કે પછી ભારતમાં કેટલીક મદરેસાઓમાં ભણાવાતા અભ્યાસ જેવો કિસ્સો થયો. અને વળી રમખાણો ભણાવવાં જ હોય તો દેશમાં કે પછી કમ સે કમ ગુજરાતમાં થયેલાં તમામ રમખાણો આવરી લેવાં જોઈએ. ઝી ન્યૂઝના પત્રકાર રાહુલ સિંહાએ સારો શબ્દ સૂચવ્યો કે તેને મુસ્લિમ વિરોધી દંગેના બદલે સમાજવિરોધી દંગે કહી શકાયું હોત.

આ પુસ્તકમાં અયોધ્યાનો વિવાદિત ઢાંચાનો ઇતિહાસ પણ ભણાવાય છે પરંતુ કાશ્મીરમાં આયોજનપૂર્વક હિન્દુઓને તગેડી મૂકાયા તે ઇતિહાસ કે પછી પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં હિન્દુઓનો નરસંહાર અને તેમના પર ધર્મના આધારે થતા અન્યાય-અત્યાચારનો ઇતિહાસ સિફતપૂર્વક ચૂકી જવાયો છે.

વળી આ રમખાણોમાં સરકારી મશીનરીનો ઉપયોગ થયો હોવાનું કહીને તત્કાલીન મોદી સરકાર તરફ પણ અંગૂલિનિર્દેશ કરાવાનું ભૂલાયું નથી. અને આ પાઠ્યપુસ્તક પાછળ ભેજું કોનું છે? યોગેન્દ્ર યાદવનું. એ જ યોગેન્દ્ર યાદવ (જેમણે હરિયાણા ચૂંટણી વખતે જાહેર કરેલું કે તેમનું ખરું નામ સલીમ છે) જે દૂરદર્શન પર પ્રણોય રોયના ચૂંટણી કવરેજ વખતે અને બાદમાં એનડીટીવી પર સેફોલૉજિસ્ટ તરીકે આવતા હતા, જે બાદમાં વર્ષ ૨૦૧૧માં ભ્રષ્ટાચાર સામેના અણ્ણા હઝારેના આંદોલનમાં જોડાયા, જેમણે અરવિંદ કેજરીવાલ સાથે આમ આદમી પક્ષ રચ્યો, દિલ્લીમાં જીત પાછળ મુખ્ય ભેજું બન્યા, જેને અને પ્રશાંત ભૂષણને કેજરીવાલે ખૂબ જ આપખુદ રીતે કાઢી મૂક્યા અને જેમણે થોડા સમય પહેલાં સ્વરાજ ઇન્ડિયા નામના પક્ષની રચના કરી.

એ યોગેન્દ્ર યાદવ આ રમખાણોવાળો અભ્યાસક્રમ દાખલ કરાયો ત્યારે એનસીઇઆરટીની ટેક્સ્ટ બુક તૈયાર કરવાની પેનલમાં મુખ્ય સલાહકાર હતા. તેમણે વર્ષ ૨૦૦૬ના એ પ્રેસ રિપોર્ટમાં કહ્યું હતું કે “અમે આ બનાવો (એટલે કે અયોધ્યા-ગુજરાત રમખાણો) વિશે સત્ય કહીશું. ટેક્સ્ટબુક તટસ્થ રીતે તૈયાર લખાશે અને તેમાં આ મુખ્ય બનાવ પહેલાંના અને પછીના ઘટનાક્રમ પણ હાઇલાઇટ કરાશે.” અહીં આ “પણ” અને “હાઇલાઇટ” શબ્દો નોંધવા જેવા છે. હાઇલાઇટનો અર્થ ઝલક માત્ર થતો હોય છે. તેમાં ડિટેલિંગ નથી આવતું. તેથી ઘટના શા માટે બની તે જાણવા ન મળે. અને “પણ” શબ્દ જાણે ઉપકાર કરતા હોય તેવો ભાવ દર્શાવે છે. જોકે હકીકતે તટસ્થ રીતે કંઈ લખાયું નહીં, તેમની મનમાં જે ધારણા હતી (અને સરકાર દ્વારા જે કંઈ સૂચના હશે) તેમ જ લખાયું.

જોવા જેવી વાત એ છે કે (લિબરહાન પંચને લગતો) અયોધ્યા કેસનો હજુ ચુકાદો આવ્યો નથી. ૨૦૦૬માં સાબરમતી ઍક્સ્પ્રેસને સળગાવી દેવાયા પછીનાં રમખાણોના કેસોનો ચુકાદો પણ આવ્યો નહોતો તો પછી યોગેન્દ્ર યાદવ અને તેમના સાગરિતો કઈ રીતે એવો અભ્યાસક્રમ તૈયાર કરાવી શકે જેમાં કૉર્ટના ચુકાદા પહેલાં જ ચુકાદો આપી દેવાય?

જોવા જેવી વાત એ પણ છે કે સીબીએસઇના અભ્યાસક્રમમાં પ્રથમ વડા પ્રધાન નહેરુ બંધારણના ઘડવૈયા આંબેડકરને ચાબુક મારતા હોય તેવા કાર્ટૂન અંગે ૧૧ મે ૨૦૧૨ના રોજ સંસદમાં હોબાળો થતાં માનવ સંસાધન પ્રધાન કપિલ સિબલને માફી માગવી પડી હતી. તે સાંજે યોગેન્દ્ર યાદવ અને સુહાસ પલ્શિકરને એનસીઇઆરટીમાંથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. આનો અર્થ એ થયો કે યોગેન્દ્ર યાદવ ભલે ‘આપ’ પાર્ટીમાં જોડાયા હતા પરંતુ તેઓ કૉંગ્રેસ સરકારની ગુડ બુકમાં તો, આ વિવાદ થયો ત્યાં સુધી હતા જ. ૧૯૬૧માં જ્યારે એનસીઇઆરટીની સ્થાપના કરાઈ ત્યારે શિક્ષણને રાષ્ટ્રની એકતા માટેનું એક અગત્યનું માધ્યમ ગણવામાં આવતું હતું પરંતુ સલીમ યાદવ ઉર્ફે યોગેન્દ્ર યાદવ જેવા સલાહકારોએ તેને હિન્દુ-મુસ્લિમોને વિભાજિત કરવાનું માધ્યમ બનાવી દીધું અને ભગતસિંહ જેવા દેશભક્તને ત્રાસવાદી ગણાવ્યા.

સલીમ યાદવ ઉર્ફે યોગેન્દ્ર યાદવ જેવા શિક્ષણ સલાહકારોને પ્રશ્ન એ પણ પૂછવો જોઈએ કે જ્યારે કોઈ આતંકવાદી ઘટના બને છે ત્યારે તમે લોકો કહો છો કે આતંકવાદીનો કોઈ ધર્મ નથી હોતો, તો પછી રમખાણોનો ધર્મ તમે કેવી રીતે નક્કી કર્યો? ગુજરાતનાં મુસ્લિમ-હિન્દુ રમખાણોને તમે મુસ્લિમ વિરોધી રમખાણો એવું લેબલ કયા આધારે આપ્યું?

તમે આવું ભણાવીને શાળાઓમાં આતંકવાદીઓ તૈયાર કરવા માગો છો કે શું? મુસ્લિમ વિદ્યાર્થી આ ભણશે તો શું વિચારશે? ગુજરાતી હિન્દુઓએ અમારા ભાઈઓ પર કેટલા અત્યાચાર કર્યા? હિન્દુ વિદ્યાર્થી આ ભણશે તો એવું જ વિચારશે ને કે અમારા હિન્દુ ભાઈઓ કેવા કે નિર્દોષ મુસ્લિમોને રહેંસી નાખ્યા?

અને આ અભ્યાસક્રમ માટે માત્ર યોગેન્દ્ર યાદવ જ નહીં, તે વખતની કૉંગ્રેસ સરકાર, માનવ સંસાધન પ્રધાન કપિલ સિબલ પણ જવાબદાર છે; પણ તે કરતાંય છેલ્લા અઢી વર્ષથી રાષ્ટ્રવાદના બણગા ફૂંકતી મોદી સરકાર વધુ જવાબદાર છે. સરકાર પાસે હજુ પણ અઢી વર્ષ છે. આવા લોકો જે આવી મહત્ત્વની સંસ્થાઓમાં બેઠા છે તેમને વિરોધની પરવા કર્યા વગર તગેડી મૂકવા જ રહ્યા.